I OSK 180/22

I OSK 180/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-01-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Agnieszka Miernik
Aleksandra Łaskarzewska /przewodniczący/
Maciej Dybowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I SA/Wa 1800/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-02-15
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 256
art. 154 § 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie: Sędzia NSA Maciej Dybowski (sprawozdawca) Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik Protokolant starszy asystent sędziego Anna Siwonia-Rybak po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 1800/20 w sprawie ze skargi Z.S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 czerwca 2020 r. nr DAP-WOSRFR-7280-20/2020/EZ w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji 1. oddala skargę kasacyjną w całości; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz Z.S. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 15 lutego 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 1800/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Z.S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 czerwca 2020 r. nr DAP-WOSRFR-7280-20/2020/EZ w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji 1. uchylił zaskarżoną decyzję; 2. zasądził od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącej Z.S. kwotę 680 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (k. 27, 30-32v akt sądowych).
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej Minister) decyzją z dnia 19 czerwca 2020 r. nr DAP-WOSRFR-7280-20/2020/EZ (dalej decyzja z 19 czerwca 2020 r.) odmówił uchylenia decyzji Ministra Skarbu Państwa z 12 lutego 2010 r. nr DERiR-IVlS-580-88/10 (dalej decyzja z 12 lutego 2010 r.), utrzymującej w mocy decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego (dalej Wojewoda) z 21 stycznia 2010 r. nr K-GN.IV-KŁ/ASz-7725/444/2008 odmawiającą potwierdzenia Z.S. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez P.i.Z. małż. B. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
Decyzja z 19 czerwca 2020 r. wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.
Wojewoda Zachodniopomorski decyzją z 2 października 2009 r. nr K-GKN.I\/ KŁ/ASz-7725/444/2008 (dalej decyzja z 2 października 2009 r.) potwierdził S.B., G.K., J.J., D.M., H.K. i Z.K., w trybie przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. nr 169 poz. 1418 ze zm., dalej ustawa zabużańska), prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez P.i.Z. małż. B. nieruchomości w miejscowości W., pow. K., woj. w. W decyzji z 2 października 2009 r. stwierdzono jednocześnie, że udział spadkowy po właścicielach pozostawionej nieruchomości przynależny nieżyjącemu wówczas T.B. (3/24 części) pozostaje nieobjęty, z powodu niedostarczenia postanowienia spadkowego.
Prawomocnym postanowieniem z 24 czerwca 1993 r., sygn. akt I Ns 272/93 Sąd Rejonowy w Koszalinie stwierdził, że Spadek po T.B. nabyli: Z.S. (obecnie Z.S., dalej wnioskodawczyni) i K.B. Powołując się na następstwo prawne wnioskodawczyni wystąpiła 30 listopada 2009 r. o przyznanie na jej rzecz prawa do rekompensaty za pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez P. i Z. małż. B. nieruchomości.
W następstwie rozpoznania tego wniosku Wojewoda Zachodniopomorski decyzją z 21 stycznia 2010 r. nr K-GN.IV-KŁ/ASz-7725/444/2008 (dalej decyzja z 21 stycznia 2010 r.), utrzymaną w mocy decyzją Ministra Skarbu Państwa z 12 lutego 2010 r. nr DERiR-IVlS-580-88/10 (IVISP/DERiR/845/10/MS) (dalej decyzja z 12 lutego 2010 r.), odmówił przyznania Z.S. prawa do rekompensaty z uwagi na złożenie wniosku z uchybieniem terminu określonego w art. 5 ust. 1 ustawy zabużańskiej.
Pismem z 20 stycznia 2020 r., doprecyzowanym pismem z 4 marca 2020 r., Z.S. wniosła o uchylenie w trybie art. 154 kpa decyzji Ministra Skarbu Państwa z 12 lutego 2010 r., podnosząc, że obecnie jest to jedyny możliwy tryb do zastosowania, umożliwiający doprowadzenie do uzyskania przez nią rekompensaty za pozostawione przez jej poprzedników prawnych na Kresach nieruchomości. Może ona skutecznie dochodzić rekompensaty, mimo niewystąpienia o nią przed 31 grudnia 2008 r., w świetle uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 października 2017 r., sygn. akt I OPS 3/17 ([ONSAiWSA 2018/1/2], dalej uchwała I OPS 3/17), wedle której złożenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty przez osobę uprawnioną w terminie określonym art. 5 ust. 1 ustawy zabużańskiej skutkuje wszczęciem postępowania administracyjnego również w stosunku do wszystkich pozostałych uprawnionych w rozumieniu art. 3 tej ustawy.
Po przeprowadzonym postępowaniu Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z 19 czerwca 2020 r. odmówił uchylenia decyzji Ministra Skarbu Państwa z 12 lutego 2010 r. Omawiając nadzwyczajny tryb weryfikacji decyzji ostatecznych uregulowany w art. 154 kpa i odwołując się w tej materii do poglądów prezentowanych w orzecznictwie sądów administracyjnych, Minister zwrócił uwagę, że do uchylenia lub zmiany decyzji na tej podstawie, konieczne jest łączne zaistnienie trzech przesłanek: musi być to decyzja ostateczna; decyzja ta nie może tworzyć praw nabytych dla żadnej ze stron postępowania; za jej uchyleniem lub zmianą przemawiać musi interes społeczny lub słuszny interes strony. Minister wskazał, że ewentualna zmiana decyzji może być dokonana tylko w granicach już ustalonego stanu faktycznego sprawy załatwionej decyzją ostateczną, przy uwzględnieniu (niezmienionej) normy prawa materialnego w oparciu, o którą ją wydano. Niedopuszczalne jest stosowanie tego trybu i ustalenie w jego toku na nowo stanu faktycznego sprawy oraz jego ocena w odniesieniu do norm prawa materialnego.
Odnosząc te spostrzeżenia do rozpoznawanej sprawy, Minister przyjął, że wnioskodawczyni wykazała, że za uchyleniem decyzji organu przemawia jej słuszny interes, który w tym przypadku wynika z uchwały I OPS 3/17. Przy jej uwzględnieniu nie można byłoby stwierdzić, że jej wniosek o rekompensatę złożony został z uchybieniem terminu. Mimo to, nie jest możliwe uchylenie decyzji z 12 lutego 2010 r., gdyż ze stanu faktycznego ustalonego przy wydaniu decyzji nie wynika, by spełnione zostały wszystkie przesłanki potwierdzenia na rzecz skarżącej prawa do rekompensaty. W tym kontekście Minister wskazał m.in. na nieprzedłożenie wówczas przez nią dowodów, z których wynikałoby, że małżonkowie B. byli właścicielami pozostawionych nieruchomości, dowodów świadczących o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości, okoliczności ich opuszczenia, czy oświadczenia o stanie realizacji prawa do rekompensaty. Będąc związanym ustaleniami stanu faktycznego dokonanymi przez organ prowadzący postępowanie zwykłe, organ działający w trybie nadzwyczajnym nie może wydać rozstrzygnięcia uchylającego kwestionowaną decyzję.
Z.S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając decyzję z 19 czerwca 2020 r. w całości, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego (k. 2-4 akt I SA/Wa 1800/20).
W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi (k. 6-7 akt I SA/Wa 1800/20).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem I SA/Wa 1800/20 na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję; zasądził od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącej Z.S. kwotę 680 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją prowadzone było w trybie nadzwyczajnym przewidzianym w art. 154 kpa, który w § 1 stanowi, że decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes stron.
Przedmiotowe postępowanie zainicjowała Z.S., domagając się uchylenia na podstawie art. 154 kpa ostatecznej decyzji z 12 lutego 2010 r. utrzymującej w mocy decyzję z 21 stycznia 2010 r. o odmowie potwierdzenia skarżącej prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez jej poprzedników prawnych – P. i Z. małż. B. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, z uwagi na złożenie w tym względzie podania po upływie terminu wskazanego w art. 5 ust. 1 ustawy zabużańskiej. Tymczasem wniosek, w wyniku którego wydane zostały wymienione decyzje, złożyła ona w sytuacji, gdy inni spadkobiercy P. i Z. małż. B. złożyli podanie o przyznanie prawa do rekompensaty za pozostawione nieruchomości w przewidzianym prawem terminie i wobec nich to prawo zostało potwierdzone (decyzją z 2 października 2009 r.).
W tym stanie rzeczy słusznego własnego interesu, uzasadniającego uchylenie decyzji, skarżąca upatrywała w odmiennej niż przyjął to wówczas Minister Skarbu Państwa wykładni stanowiących jej materialnoprawną podstawę przepisów art. 5 ust. 1 i 2 w zw. z art. 3 ust. 1 i 2 ustawy zabużańskiej; potwierdzonej m.in. uchwałą I OPS 3/17, a sprowadzającej się do stanowiska, że wywiedziona z tych przepisów norma prawna odczytywana być musi w ten sposób, że złożenie w terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy (tj. do 31 grudnia 2008 r.) wniosku o rekompensatę przez jednego z legitymowanych spadkobierców wszczyna postępowanie administracyjne co do wszystkich uprawnionych. W rezultacie osoba uprawniona, która sama wprawdzie w ww. terminie nie złożyła podania, ma możliwość w przedstawionych okolicznościach wyrażenia indywidualnej woli uczestnictwa w postępowaniu i uzyskania prawa do rekompensaty.
Odmawiając uchylenia decyzji z 12 lutego 2010 r., Minister nie tylko nie podważył [stanowiska skarżącej], ale w istocie zgodził się ze skarżącą, że okoliczności przedstawione w jej żądaniu świadczą o zaistnieniu uzasadniającej uchylenie decyzji przesłanki "słusznego interesu strony". Organ nie kwestionował, że decyzja [z 12 lutego 2010 r.] ma walor ostateczności i nie przyznawała skarżącej żadnego prawa. Zaistniały niewątpliwie wszystkie określone w art. 154 § 1 kpa przesłanki umożliwiające uwzględnienie jej żądania, co winno skutkować wydaniem decyzji przewidzianej w art. 154 § 2 kpa. Mimo to, Minister odmówił skarżącej uchylenia [decyzji z 12 lutego 2010 r.], wskazując na nieudokumentowanie na etapie poprzedzającym wydanie decyzji z 12 lutego 2010 r. spełnienia materialnoprawnych podstaw uzyskania prawa do rekompensaty. Wyklucza to możliwość eliminacji [decyzji z 12 lutego 2010 r.], gdyż - jako można to wyinterpretować z argumentacji Ministra (choć nie zostało to wprost wypowiedziane w uzasadnieniu rozstrzygnięcia) - przy zachowaniu tożsamych ustaleń faktycznych, jakie legły u podstaw pierwotnej decyzji, nie będzie możliwe obecnie przyznanie skarżącej prawa do rekompensaty. Podejmując na gruncie art. 154 kpa rozstrzygnięcie organ może to uczynić wyłącznie w granicach stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu zwykłym.
Sąd I instancji zgodził się z Ministrem, że ewentualna zmiana na podstawie art. 154 kpa ostatecznej decyzji może być dokonana wyłącznie w granicach już ustalonego stanu faktycznego sprawy nią załatwionej, przy uwzględnieniu (niezmienionej) normy prawa materialnego, w oparciu o którą decyzję wydano. Niedopuszczalne jest stosowanie tego trybu i ustalanie w jego toku na nowo stanu faktycznego sprawy oraz ocena tegoż na nowo ustalonego stanu faktycznego w odniesieniu do norm prawa materialnego. Przyjęcie stanowiska, według którego, w postępowaniu opartym na art. 154 kpa możliwe byłoby ustalenie na nowo stanu faktycznego oraz ocena tego na nowo ustalonego stanu faktycznego w odniesieniu do norm prawa materialnego skutkowałoby utożsamieniem tego nadzwyczajnego trybu weryfikacji ostatecznej decyzji administracyjnej z postępowaniem zwykłym. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie - wbrew temu co sugeruje organ administracyjny - nie miała miejsca.
Sąd I instancji wyjaśnił, że utrzymaną przez Ministra Skarbu Państwa w mocy decyzją z 21 stycznia 2010 r., Wojewoda odmówił skarżącej prawa do rekompensaty nie ze względu na brak wykazania spełnienia materialnoprawnych przesłanek jego uzyskania, opisanych w ustawie zabużańskiej, ale z tego powodu, że uznał, że jej wniosek - choć złożony w sytuacji gdy w terminie określonym w art. 5 ust. 1 wystąpili o rekompensatę inni spadkobiercy dawnych właścicieli nieruchomości - był spóźniony. Skarżąca nie domaga się zmiany ostatecznej decyzji rozstrzygającej o jej żądaniu negatywnie na decyzję rozstrzygającą sprawę w sposób pozytywny (a więc przez przyznanie jej żądanego prawa). Okoliczności faktyczne, których subsumcja pod normę prawa materialnego doprowadziła do wydania negatywnej decyzji, tj. złożenie przez skarżącą własnego wniosku po upływie terminu z art. 5 ust. 1 ustawy zabużąńskiej, jak i fakt uprzedniego wystąpienia o rekompensatę za te same nieruchomości przez innych spadkobierców repatriantów, nie są obecnie kwestionowane. Odmiennie jedynie ocenia się ich konsekwencje prawne. Czego jednak nie należy zrównywać z różnicami stanu faktycznego, na tle którego obie decyzje (ostateczna i decyzją ją zmieniająca lub uchylająca) są wydawane. Należy mieć na względzie, że podjęta w oparciu o art. 154 kpa decyzja, nie musi i w wielu przypadkach nie będzie prowadzić do załatwienia meriti sprawy administracyjnej w jej całokształcie (tu sprawy przysługiwania skarżącej prawa do rekompensaty). Zestawiając okoliczności faktyczne jakie legły u podstaw ostatecznej decyzji z [12 lutego] 2010 r. i te, które byłyby istotne przy podejmowaniu względem niej rozstrzygnięcia na podstawie art. 154 § 1 kpa, nie sposób przypisać im jakichkolwiek różnic. Nie zachodzi wskazywana przez Ministra przeszkoda uniemożliwiająca wyeliminowanie decyzji z 12 lutego 2010 r. z obrotu prawnego i doprowadzenie w ten sposób do "odżycia" odwołania strony od decyzji Wojewody Zachodniopomorskiego z 21 stycznia 2010 r., co w dalszej perspektywie (po wydaniu aktu o charakterze kasatoryjnym) stworzy dopiero warunki do merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy należnej skarżącej rekompensaty.
Sąd I instancji uznał, że mimo spełnienia przesłanek opisanych w art. 154 § 1 kpa Minister, naruszył ten przepis postępowania administracyjnego, a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy (k. 27, 30-32v akt I SA/Wa 1800/22).
Skargę kasacyjną wywiódł Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej Minister lub skarżący kasacyjnie), reprezentowany przez r. pr. K.W., zaskarżając wyrok I SA/Wa 1800/22 w całości, zarzucając wyrokowi naruszenie:
I. prawa materialnego:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa w zw. z art. 154 § 1 kpa przez błędną interpretację art. 154 § 1 kpa polegającą na przyjęciu, że w wyniku zmiany decyzji ostatecznej dopuszczalne jest wydanie decyzji kasatoryjnej, podczas gdy prawidłowa wykładnia art. 154 § 1 kpa winna prowadzić do wniosku, że w wyniku zmian decyzji organ wydaje decyzję załatwiającą sprawę co do jej istoty, a więc odnośnie do przesłanek wzruszenia albo odmowy wzruszenia ostatecznej decyzji, z otwarciem stronie drogi do kontroli instancyjnej i sądowej tej decyzji;
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa w zw. z art. 154 § 1 w zw. z art. 6 i art. 15 kpa przez uznanie, że w postępowaniu w sprawie zmiany decyzji możliwe jest wydanie decyzji kasatoryjnej, podczas gdy takie założenie naruszałoby zasadę dwuinstancyjności i jako takie kwalifikowałoby się jako rażące naruszenie prawa;
II. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa przez zawarcie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku niekonkretnych wskazań co do dalszego sposobu postępowania w sprawie, a przez to nienależyte uzasadnienie orzeczenia Sądu, co poddaje w wątpliwość przeprowadzenie przez Sąd należytego i prawidłowego procesu rozumowania mającego być podstawą wydanego wyroku.
Skarżący kasacyjnie wniósł o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi Z.S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 19 czerwca 2020 r. nr DAP-WOSRFR-7280-20/ 2020/EZ; zasądzenie od skarżącego na rzecz Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji [zwrotu] kosztów postępowania według norm przepisanych; rozpoznanie sprawy na rozprawie (k. 45-48 akt I SA/Wa 1800/22).
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Z.S., reprezentowana przez r. pr. E.C., wniosła o: oddalenie skargi kasacyjnej; zasądzenie od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych (k. 69-70 akt I SA/Wa 1800/22).
Na rozprawę dnia 14 lutego 2025 r. nikt się nie stawił, mimo prawidłowego zawiadomienia o terminie rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki - enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 ppsa - w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Sąd II instancji, który w odróżnieniu od Sądu I instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Przechodząc do rozpoznania zarzutów skargi kasacyjnej, uwzględniając stan faktyczny oraz prawny z daty wydania zaskarżonej decyzji oraz będąc związanym zarzutami sformułowanymi w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że w sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady najpierw rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez wojewódzki sąd administracyjny w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd I instancji przepis prawa materialnego. Dla uznania za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 ppsa nie wystarcza samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, ale nadto wymagane jest, by skarżący kasacyjnie wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, że kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia.
Kasator zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania ograniczając się przy tym wyłącznie do powołania jako wzorca kontroli art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa. Tymczasem jest to przepis wynikowy i winien być powiązany z inną regulacją (lub regulacjami), czego jednak nie uczyniono w petitum wniesionego środka prawnego. Niemniej jednak analiza treści omawianego zarzutu prowadzi do wniosku, że skarżący kasacyjnie upatruje w istocie naruszenia przez Sąd I instancji art. 153 i art. 141 § 4 ppsa, gdyż twierdzi, że wyrok zawiera odpowiednio niekonkretne wskazania co do dalszego sposobu postępowania w sprawie, a przez to został nienależycie uzasadniony.
Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania (art. 141 § 4 ppsa). Zarzut naruszenia art. 141 § 4 ppsa może być skutecznie postawiony w dwu przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie lub gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki stan faktyczny i dlaczego przyjął za podstawę orzekania (uchwała NSA z 15.2.2010 r. II FPS 8/09; wyrok NSA z 20.8.2009 r. II FSK 568/08, cbosa). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, by mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ppsa). Za pomocą tego zarzutu nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Art. 141 § 4 ppsa jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia i w ramach jego rozpatrywania Naczelny Sąd Administracyjny obowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej.
Uzasadnienie zaskarżonego wyroku w przedmiotowej sprawie zawiera wszystkie elementy, o których mowa w art. 141 § 4 ppsa. Wprawdzie w uzasadnieniu wyroku I SA/Wa 1800/20 wskazania co do dalszego postępowania przez organ w tej sprawie zostały sformułowane bardzo syntetycznie, to jednak Sąd I instancji wyraźnie wyjaśnił w konkluzji swojego judykatu, że wynikają one wprost z oceny prawnej sformułowanej w jego uzasadnieniu i sprowadzają się do obowiązku ponownego rozpatrzenia przez organ sprawy w aspekcie przesłanek z art. 154 § 1 kpa, przy uwzględnieniu tej oceny. Sąd I instancji prawidłowo wskazał, że podejmując rozstrzygnięcie organ winien wziąć pod uwagę, że art. 154 § 1 kpa uprawnia nie tylko do uchylenia ostatecznej decyzji, ale także do jej zmiany, a więc zastąpienia jej decyzją o odmiennym od dotychczasowego rozstrzygnięciu - np. kasatoryjnym. Z punktu widzenia ekonomiki procesowej, a także ochrony słusznych interesów strony takie działania jawi się zaś jako bardziej racjonalne i pożądane. Służy szybszemu, a przez to efektywniejszemu przeprowadzeniu właściwego postępowania w przedmiocie prawa, o które skarżąca zabiega już od ponad dekady (s. 6 akapit ostatni uzasadnienia wyroku I SA/Wa 1800/20.
Przechodząc do rozpoznania skargi kasacyjnej w zakresie naruszenia prawa materialnego, skład orzekający NSA w niniejszej sprawie zwraca uwagę, że ze względu na fakt, że instytucja skargi kasacyjnej służy poddaniu sądowej kontroli instancyjnej prawidłowości orzeczenia Sądu I instancji, to zarzuty podnoszone w treści tej skargi winny bezpośrednio wskazywać na uchybienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w związku z uchybieniami organu administracji, ale jednak w kontekście przepisów administracyjnego prawa materialnego, stanowiącego podstawy normatywne kwestionowanego aktu. We wniesionej skardze kasacyjnej, zarówno w pkt 1 jak i 2 jej petitum, przepisy postępowania przed sądami administracyjnymi zostały powiązane z treścią art. 154 § 1 kpa, znajdującego się także w ustawie prawnoprocesowej, jaką jest Kodeks postępowania administracyjnego. Wymaga wyjaśnienia, że zarzut naruszenia art. 154 § 1 k.p.a. jest zarzutem naruszenia przepisów prawa materialnego, gdyż zawiera on przesłanki materialnoprawne zmiany lub uchylania decyzji ostatecznej (np. wyrok NSA z 11.2. 2014 r. II OSK 2230/12).
Oba zarzuty z pierwszej podstawy kasacyjnej (art. 174 pkt 1 ppsa) nie mogły zostać uwzględnione. Sąd I instancji nie dopuścił się naruszenia prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim, w kontekście pierwszego z zarzutów, kasator obszernie wyjaśnia instytucję prawną trybu nadzwyczajnego postępowania administracyjnego unormowaną w art. 154 § 1 kpa, wywodząc, że przyjęcie stanowiska, zgodnie z którym w postępowaniu opartym na art. 154 kpa możliwe byłoby ustalenie na nowo stanu faktycznego oraz ocena tego na nowo ustalonego stanu faktycznego w odniesieniu do norm prawa materialnego, skutkowałaby utożsamieniem tego nadzwyczajnego trybu weryfikacji ostatecznej decyzji administracyjnej z postępowaniem zwykłym. W ocenie kasatora wskazanie Sądu I instancji zawarte w kwestionowanym wyroku, wedle którego organ administracji publicznej wydając decyzję uprawniony jest do zmiany decyzji ostatecznej na decyzję o odmiennym od dotychczasowego rozstrzygnięciu np. kasatoryjnym, zmierza w swej istocie do upodobnienia wniosku o zmianę ostatecznej decyzji do odwołania, a w konsekwencji utożsamienia tego trybu nadzwyczajnego z postępowaniem zwykłym.
Autor środka prawnego, dla poparcia swej argumentacji, przywołuje jedynie wyrok NSA z 11.3.2020 r. I OSK 2126/18 (cbosa; dalej wyrok I OSK 2126/18). Należy zauważyć, że wyrok I OSK 2126/18, w którym rzeczywiście wskazano, że chylenie lub zmiana decyzji ostatecznej na podstawie art. 154 kpa może być dokonana tylko w granicach stanu faktycznego sprawy załatwionej decyzją ostateczną, przy niezmienionym stanie prawnym, istniejącym w dniu wydania takiej decyzji, dotyczył jednak diametralnie odmiennej sytuacji, aniżeli miało to miejsce w kontrolowanej sprawie. W wyroku I OSK 2126/18, NSA wypowiadał się w kwestii skargi na decyzję Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji odmawiającej przyznania jednorazowego odszkodowania pieniężnego z tytułu procentowego uszczerbku na zdrowiu. W sprawie I OSK 2126/18 ostateczna decyzja weryfikowana w nadzwyczajnym postępowaniu administracyjnym określonym w art. 154 kpa została wydana na podstawie przepisów prawa materialnego, które następnie uległy zasadniczej zmianie: ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o odszkodowaniach przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą w Policji (Dz.U. nr 53 poz. 345 ze zm., dalej ustawa z 1972 r.), na podstawie której wydano ostateczną decyzję zastąpiła ustawa z dnia 4 kwietnia 2014 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadku lub choroby pozostających w związku ze służbą (Dz.U. z 2014 r. poz. 616, dalej nowa ustawa). Nowa ustawa odszkodowawcza z 4 kwietnia 2014 r. (dalej ustawa z 2014 r.), obowiązująca od 1 lipca 2014 r. odmiennie ukształtowała uprawnienia odszkodowawcze (art. 11 ust. 1 ustawy z 2014 r. przewiduje jednorazowe odszkodowanie w wysokości 20% przeciętnego wynagrodzenia za każdy procent uszczerbku na zdrowiu), które nie było znane ustawie z 1972 r., pod rządem której zapadła ostateczna decyzja z 3 lipca 2013 r. (uzasadnienie wyroku I OSK 2126/18, cbosa).
Dlatego też, inaczej niż w kontrolowanej obecnie sprawie, nie miała tam miejsca sytuacja wymaganej tożsamości stanu prawnego - właśnie wskutek zmiany stanu normatywnego, a w konsekwencji materialnoprawnych podstaw rozstrzygnięcia. Tym samym nie został tutaj spełniony wymóg ciągłości regulacji rozumianej jako tożsamość stanu prawnego sprawy. Zmiana obowiązującego prawa powoduje bowiem powstanie nowej sprawy zarówno w sensie procesowym, jak i w znaczeniu materialnoprawnym. W efekcie prezentowana argumentacja nie mogła zostać uwzględniona.
Kasator upatruje naruszenia prawa materialnego przez Sąd I instancji w zakresie, w jakim Sąd ten uznał, że w postępowaniu w sprawie zmiany decyzji możliwe jest wydanie decyzji kasatoryjnej, podczas gdy takie założenie naruszałoby zasadę dwuinstancyjności i kwalifikowałoby się jako rażące naruszenie prawa. Mając na uwadze tak sformułowany zarzut, należy stwierdzić, że Sąd I instancji w spornym wyroku, rekapitulując swoje rozważania, istotnie wskazał decyzję kasatoryjną jako decyzję, którą organ winien wydać w realiach kontrolowanej sprawy po przeprowadzeniu postępowania w trybie art. 154 § 1 kpa. Skarżący kasacyjnie opowiada się za poglądem, zgodnie z którym ten typ rozstrzygnięcia administracyjnego - decyzja kasatoryjna (kasacyjna) - w ogóle nie wchodzi w grę, gdyż w wyniku zmiany decyzji ostatecznej organ wydaje decyzję załatwiającą sprawę co do jej istoty.
Takiemu zapatrywaniu przeczy jednak sama redakcja art. 154 § 1 kpa, z której wynika expressis verbis, że ustawodawca traktuje uchylenie decyzji w tym trybie alternatywnie do jej zmiany. Treść art. 154 § 1 kpa normuje dwa odmienne w swojej istocie rozstrzygnięcia, z których "pierwsze (...) ma charakter kasacyjny, może mieć za przedmiot całą decyzję ostateczną albo - mimo że odnośne przepisy wyraźnie o tym nie stanowią - tylko jej część. Z kolei drugie rozstrzygnięcie, skoro prawodawca użył tu wyraźnie innej formuły niż w art. 138 § 1 pkt 2 czy też art. 151 § 1 pkt 2 kpa, nie powinno w swej osnowie stanowić o uchyleniu decyzji ostatecznej i wydaniu w to miejsce nowej, lecz o jej zmianie w określony sposób, przy czym zakres tej zmiany może być oczywiście różny" (T. Kiełkowski w: red. H. Knysiak-Sudyka, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. III, Warszawa 2023, art. 154, Lex Omega). Oznacza to, że Sąd I instancji kontrolując działanie organu był uprawniony do wskazania, że decyzja podjęta w oparciu o art. 154 kpa, nie musi i w wielu przypadkach nie będzie prowadzić do merytorycznego załatwienia sprawy, jak ma to miejsce także w przypadku spornej decyzji, gdyż dopuszczalne jest wydanie decyzji ściśle kasacyjnej.
Istotę zaskarżonego wyroku stanowi wyrażony w jego uzasadnieniu pogląd składu orzekającego o tym, że w sprawie - inaczej niż przyjął to Minister - zachodziły przesłanki opisane w art. 154 § 1 kpa, ponieważ zmiana ostatecznej decyzji administracyjnej w tym trybie może być dokonana w granicach ustalonego już stanu faktycznego sprawy nią załatwionej, przy uwzględnieniu (niezmienionej) normy prawa materialnego, w oparciu o którą decyzję wydano. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w kontrolowanej sprawie.
Zgodnie z art. 154 § 1 kpa, wokół którego wykładni ogniskuje się centralny problem prawny, decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Nie budzi wątpliwości, że zastosowanie tego przepisu jest możliwe w sytuacji, gdy żadna ze stron nie nabyła prawa na podstawie decyzji zmienianej lub uchylanej. Przez nabycie prawa należy rozumieć uzyskanie przez dany podmiot uprawnienia, będącego efektem skonkretyzowania oznaczonej normy prawa materialnego. Za prawo nabyte przyjdzie uznać każdą korzyść, jaką strona uzyskuje w sferze prawnej z załatwienia jej sprawy decyzją administracyjną. Decyzjami administracyjnymi, na mocy których strony nie nabywają prawa są decyzje odmowne, decyzje cofające w całości uprzednio przyznane stronie uprawnienie lub stwierdzające wygaśnięcie tego uprawnienia. Jeżeli ta przesłanka zostanie spełniona, wówczas należy zbadać drugą przesłankę, tzn. czy przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.
W piśmiennictwie przyjmuje się, że kpa "traktuje te przesłanki w sposób alternatywny (ekwiwalentny): za uchyleniem lub zmianą powinien przemawiać ‘interes społeczny’ lub ‘słuszny interes strony’. Nie jest więc wymagane łączne wystąpienie obu tych okoliczności. Niemniej nie można uznać, aby celowość wzruszenia decyzji ze względu na jeden z wymienionych interesów stanowiła wystarczającą podstawę wzruszenia decyzji, bez względu na ocenę takiego wzruszenia w świetle drugiego z chronionych interesów. Wprawdzie wystarcza więc, że jeden czynnik przemawia za uchyleniem lub zmianą decyzji, ale jednak drugi nie powinien przemawiać przeciwko takiej weryfikacji. Wymóg ten wynika wprost z zasady ogólnej zawartej w art. 7 in fine kpa, zgodnie z którą organ, załatwiając sprawę, powinien kierować się interesem społecznym i słusznym interesem obywateli" (Z. R. Kmiecik, Uchylenie lub zmiana decyzji administracyjnej w trybie art. 154 i 155 k.p.a., "Przegląd Prawa Publicznego" 2012/7-8/s. 53).
Za ugruntowany uchodzi pogląd, wybrzmiewający także w kontrolowanej sprawie, zgodnie z którym przedmiotem postępowania w trybie art. 154 kpa nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy niejako "od nowa", lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej pod kątem spełnienia wymienionych w tym przepisie przesłanek. Brak spełnienia którejkolwiek z nich, wyklucza uwzględnienie wniosku i dokonanie zmiany decyzji. Wynika to z faktu, że istotą postępowania prowadzonego w trybie art. 154 kpa jest sprawdzenie, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istnieją szczególne przesłanki, które przemawiałyby za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej. Prawna możliwość zastosowania trybu przewidzianego w art. 154 kpa uwarunkowana jest zatem prowadzeniem postępowania w ramach tego samego stanu prawnego i faktycznego oraz z udziałem tych samych stron. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 kpa nie może zmierzać do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem. W żadnym razie nie można w tym trybie rozszerzać zakresu sprawy administracyjnej, czy też zmieniać podstawy prawnej decyzji ostatecznej. Zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 154 kpa może być dokonana tylko w granicach stanu faktycznego sprawy "pierwotnej", w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony do tej pory. To postępowanie nie jest kolejną (trzecią) instancją administracyjną i nie może służyć weryfikacji ustaleń czy też prawidłowości wykładni oraz subsumcji przepisów zastosowanych przy wydaniu decyzji ostatecznej, ale służy przeprowadzeniu weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy za zmianą (uchyleniem) przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony (wyrok NSA z 26.3.2024 r. III OSK 1476/22).
W konsekwencji, postępowanie prowadzone w ramach instytucji prawnoprocesowej z art. 154 kpa zmierza do ustalenia istnienia przesłanek wzruszenia decyzji ostatecznej, a więc jest to nowy przedmiot sprawy w stosunku do tego, którego dotyczyło postępowanie prowadzone wcześniej w trybie zwykłym (Borkowski/Adamiak w: B. Adamiak/J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2019, s. 891). Kluczowe jest zatem tutaj zachowanie tożsamości sprawy, o której można mówić, gdy występują te same podmioty, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy.
Mając na uwadze powyższe można bez trudu zauważyć, że w rozpatrywanej sprawie opisane wyżej przesłanki zostały spełnione. W szczególności trybowi nadzwyczajnemu unormowanemu w art. 154 kpa poddano decyzję, na mocy której strona nie nabyła prawa, gdyż przedmiotem weryfikacji była decyzja z 21 stycznia 2010 r. o odmowie potwierdzenia Z.S. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez P. i Z. małż. B. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Spełnienie tej wyjściowej przesłanki (decyzja odmowna - decyzja, na mocy której strona nie nabyła prawa), otwierało drogę do zbadania przez organ, czy za uchyleniem ostatecznego aktu przemawiał interes społeczny lub słuszny interes strony.
Słuszny interes strony to tyle co interes zgodny z prawem, prawowity i jednocześnie znajdujący oparcie w prawie. Musi on być przy tym na tyle istotny, aby usprawiedliwiał odstępstwo od zasady trwałości decyzji ostatecznych. Należy zauważyć, że - jak trafnie wywiedziono w decyzji Ministra z 19 czerwca 2020 r., a co słusznie zaaprobował Sąd I instancji - za uchyleniem decyzji przemawiał słuszny interes strony wynikający z uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 października 2017 r. I OPS 3/17, jako cząstki porządku prawnego, bowiem przy jej uwzględnieniu nie można byłoby stwierdzić, że wniosek strony o rekompensatę złożony został z uchybieniem terminu (s. 6 akapit 3 uzasadnienia decyzji z 19 czerwca 2020 r.). Równocześnie, co bardzo istotne, nie sposób zidentyfikować istnienia takiego interesu społecznego, który przemawiałby przeciwko weryfikacji decyzji w trybie art. 154 kpa, np. fiskalnego lub wynikającego z zasady praworządności (brak sprzeczności z "interesem społecznym").
W sprawie spełnione są wymogi tożsamości podmiotowej i przedmiotowej. Bez wątpienia w układzie podmiotowym tych postępowań występuje ta sama strona (Z.S.); także materialnoprawne podstawy rozstrzygnięcia pozostały niezmienione i były tożsame w dacie orzekania w drodze decyzji o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty (decyzja Ministra Skarbu Państwa z 12 lutego 2010 r.), jak również na dzień wydania decyzji o odmowie jej uchylenia w trybie art. 154 kpa (decyzja z 19 czerwca 2020 r.). Należy podkreślić, że zasadniczej zmianie nie uległ stan faktyczny sprawy. Zarówno wówczas, gdy była wydawana ostateczna decyzja w przedmiocie odmowy przyznania Z.S. prawa do rekompensaty, jak i wtedy, gdy organ odmówił jej weryfikacji w trybie art. 154 kpa, istniało prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w Koszalinie z 24 czerwca 1993 r., sygn. akt I Ns 272/93, które przesądzało, że Z.S. miała interes prawny w postępowaniu zmierzającym do potwierdzenia prawa do rekompensaty z tym, że złożyła ona wniosek po upływie terminu określonego w art. 5 ust. 1 ustawy zabużańskiej (co stanowiło podstawę odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty). Istotna zmiana dotyczyła jedynie wykładni przepisów powołanej ustawy i została ona wywołana uchwałą I OPS 3/17, w której stwierdzono, że złożenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty przez osobę uprawnioną w terminie określonym art. 5 ust. 1 ustawy zabużańskiej skutkuje wszczęciem postępowania administracyjnego również w stosunku do wszystkich pozostałych uprawnionych w rozumieniu art. 3 tej ustawy. Taki wniosek złożyli w terminie S.B., G.K., J.J., D.M., H.K. i Z.K. jako uprawnieni do spadkobrania po P. i Z. małż. B., a więc o rekompensatę wystąpili inni spadkobiercy dawnych właścicieli nieruchomości (k. 71-73, 84 akt Wojewody). W decyzji z 12 lutego Minister Skarbu Państwa stwierdził: "[...] Wojewoda Zachodniopomorski decyzją z dnia 02.10.2009 r. znak K-GKN.IV.KŁ/ASz-7725/44/2008 potwierdził prawo do rekompensaty za mienie pozostawione przez P. i Z. małż. B. w miejscowości W.. Powiat K., woj. W., na wnioski złożone w terminie przez S.B., G.K., J.J., D.M., H.K. i Z.K.. Decyzja ta stała się prawomocna. W decyzji wskazano, że udział spadkobiercy - Pana T.B. zmarłego 04.05.1993 r. wynoszący 3/24 części masy spadkowe, tj. 14.043,50 zł pozostaje nieobjęty, przyczyną odmowy potwierdzenia prawa w tej części było nie złożenie wniosku w terminie. Pani Z.S. spadkobierczyni po T.B. pismem z dnia 22.12.2009 r. złożyła do Ministra Skarbu Państwa o wznowienie postępowania zakończonego w/w decyzją na podstawie art. 145 kpa. Wniosek strony o wznowienie postępowania zostanie rozpatrzony w odrębnym postępowaniu administracyjnym [...]" (s. 2 akapit ostatni - s. 3 decyzji z 12 lutego 2010 r.; k. 100-99; 94-93 akt Wojewody). W postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją z 2 października 20 października 2009 r. Wojewoda ustalił wszystkie fakty istotne dla ustalenia prawa do rekompensaty - w szczególności skład i wartość pozostawionej nieruchomości, na podstawie uznanego przez siebie operatu szacunkowego z dnia 2 września 2009 r. rzeczoznawcy majątkowego E.S. Wojewoda w oparciu o ów operat dokonał waloryzacji wartości nieruchomości określonej w operacie szacunkowym z 2 września 2009 r. na podstawie arytmetycznych przeliczeń w oparciu o komunikaty Prezesa GUS i ostateczną decyzją z 29 grudnia 2017 r. potwierdził prawo do rekompensaty R.S. z tytułu pozostawienia nieruchomości przez P. i Z. małżonków B. w miejscowości W., gmina T., powiat k., województwo w. (k. 92-91, 126-121v, 130-127 akt Wojewody). Brak jest przeszkód, by w kontrolowanej sprawie właściwy organ postąpił podobnie. Sąd I instancji prawidłowo przesądził, że zestawiając okoliczności faktyczne, które legły u podstaw ostatecznej decyzji z 12 lutego 2010 r. i te, które byłyby relewantne przy podejmowaniu względem niej rozstrzygnięcia na podstawie art. 154 § 1 kpa, nie sposób wskazać na jakiekolwiek różnice w zakresie stanu faktycznego sprawy.
Dlatego, w powiązaniu z okolicznościami, że ostateczna decyzja poddana weryfikacji w trybie art. 154 kpa nie była dotknięta wadą kwalifikowaną, zaś strona na jej mocy nie nabyła prawa, a nadto mając na uwadze fakt, że w wyniku działalności uchwałodawczej Naczelnego Sądu Administracyjnego doszło do korekty wykładni przepisów stanowiących podstawę orzekania w sprawie administracyjnej, ale przy zachowaniu ciągłości regulacji materialnoprawnych podstaw orzekania, należało orzec jak w sentencji.
Skarga kasacyjna - jako niezawierająca usprawiedliwionych podstaw - podlegała oddaleniu (art. 184 ppsa). O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 w zw. z art. 205 par. 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265).