I OSK 1797/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną W.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1949 r. Skarżąca podnosiła zarzuty naruszenia przepisów KPA i Konstytucji RP, w szczególności kwestionując zastosowanie przepisów przejściowych nowelizacji KPA z 2021 r. oraz 30-letniego terminu na wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za niezasadną. Sąd podkreślił, że nawet jeśli przyjąć datę złożenia pierwotnego wniosku (15 września 2021 r.), to żądanie dotyczące orzeczenia z 1949 r. zostało sformułowane po raz pierwszy w piśmie z 14 grudnia 2021 r., co oznaczało wniesienie nowego podania po wejściu w życie nowelizacji KPA. Co istotniejsze, sąd wskazał, że niezależnie od daty złożenia podania, upływ ponad 70 lat od wydania kwestionowanego orzeczenia stanowi bezwzględną przeszkodę do merytorycznego rozpoznania sprawy, zgodnie z art. 158 § 3 K.P.A. w brzmieniu po nowelizacji. Sąd odrzucił również argumentację skarżącej dotyczącą naruszenia Konstytucji RP, wskazując, że wprowadzenie ograniczeń czasowych służy pewności prawa i nie zamyka drogi sądowej, a strona miała możliwość dochodzenia swoich praw przez 30 lat od przełomu ustrojowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów przejściowych nowelizacji KPA z 2021 r. dotyczących terminów na stwierdzenie nieważności decyzji, a także konstytucyjność tych ograniczeń czasowych.
Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia wydanego w 1949 r. i zastosowania przepisów wprowadzonych w 2021 r.
Zagadnienia prawne (3)
Czy nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego z 2021 r., wprowadzająca 30-letni termin na wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, może być stosowana do wniosków złożonych po jej wejściu w życie, dotyczących orzeczeń wydanych wiele lat wcześniej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, nowelizacja KPA z 2021 r. ma zastosowanie do postępowań wszczętych i niezakończonych przed jej wejściem w życie, a upływ 30 lat od wydania decyzji stanowi bezwzględną przeszkodę do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia jej nieważności.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że nawet jeśli pierwotny wniosek został złożony przed wejściem w życie nowelizacji, to nowe żądanie dotyczące orzeczenia z 1949 r. zostało sformułowane po nowelizacji. Co ważniejsze, upływ ponad 70 lat od wydania orzeczenia stanowi bezwzględną przeszkodę do merytorycznego rozpoznania sprawy, zgodnie z art. 158 § 3 K.P.A.
Czy ograniczenie czasowe w możliwości wzruszenia decyzji administracyjnej (30-letni termin na wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności) narusza Konstytucję RP, w szczególności prawo do sądu i prawo własności, zwłaszcza w kontekście historycznym braku możliwości dochodzenia roszczeń w okresie PRL?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wprowadzenie 30-letniego terminu nie narusza Konstytucji RP. Służy ono pewności prawa i nie zamyka drogi sądowej, a jedynie ogranicza w czasie możliwość dochodzenia ochrony prawnej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ograniczenie czasowe jest wyrazem zasady pewności prawa i nie narusza zasady równości ani prawa do sądu. Strona miała możliwość dochodzenia swoich praw przez 30 lat od przełomu ustrojowego.
Czy stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa na podstawie art. 158 § 2 K.P.A. może stanowić podstawę do wszczęcia odrębnego postępowania administracyjnego, niezależnego od postępowania o stwierdzenie nieważności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa nie jest samoistnym celem ani przedmiotem odrębnego postępowania. Pojawia się ono tylko w ramach postępowania nieważnościowego prowadzonego na podstawie art. 156 K.P.A.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że art. 158 § 2 K.P.A. nie stanowi odrębnej podstawy do inicjowania nowego postępowania administracyjnego, a jedynie jedno z możliwych rozstrzygnięć kończących nadzorcze postępowanie nieważnościowe.
Przepisy (15)
Główne
ustawa nowelizująca art. 2 § 1 i 2
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
Do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w brzmieniu nadanym tą ustawą. Nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło trzydzieści lat. Postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa.
k.p.a. art. 156 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej.
k.p.a. art. 158 § § 2 i 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa oraz ograniczenia czasowego w wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności.
Pomocnicze
k.p.a. art. 66 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy sprecyzowania podania i traktowania go jako wniesionego w pierwotnym terminie.
k.p.a. art. 8 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy zasady praworządności i działania organów.
k.p.a. art. 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy obowiązku informowania stron.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji lub postanowienia w przypadku naruszenia prawa materialnego lub procesowego.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie NSA granicami skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 193 § zdanie pierwsze i drugie
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wyłączenie stosowania wymogów dotyczących uzasadnienia wyroku do NSA w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.
Konstytucja RP art. 8 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Nadrzędność Konstytucji RP.
Konstytucja RP art. 64 § ust. 1-3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona własności.
Konstytucja RP art. 77 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do wynagrodzenia szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie organu.
Konstytucja RP art. 32 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości wobec prawa.
k.c. art. 417¹ § § 2
Kodeks cywilny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Upływ ponad 70 lat od wydania orzeczenia stanowi bezwzględną przeszkodę do merytorycznego rozpoznania sprawy o stwierdzenie nieważności, zgodnie z art. 158 § 3 K.P.A. w brzmieniu po nowelizacji z 2021 r. • Nowelizacja KPA z 2021 r. ma zastosowanie do postępowań wszczętych i niezakończonych przed jej wejściem w życie, nawet jeśli dotyczy wniosków złożonych po tej dacie, jeśli nowe żądanie zostało sformułowane po nowelizacji. • Ograniczenie czasowe w możliwości wzruszenia decyzji administracyjnej (30-letni termin) służy pewności prawa i nie narusza Konstytucji RP.
Odrzucone argumenty
Zastosowanie art. 2 ust. 1 i 2 ustawy nowelizującej jest sprzeczne z Konstytucją RP i narusza prawo własności oraz prawo do sądu. • Postępowanie na podstawie art. 158 § 2 K.P.A. (stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa) powinno być traktowane jako odrębne od postępowania o stwierdzenie nieważności i nie podlegać 30-letniemu ograniczeniu czasowemu. • Wniosek z 13 września 2021 r. powinien być traktowany jako złożony w pierwotnym terminie, a jego sprecyzowanie nie stanowiło nowego podania.
Godne uwagi sformułowania
Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd Pierwszej instancji. • Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. • Żądanie dotyczące tego orzeczenia zostało sformułowane po raz pierwszy dopiero w piśmie z dnia 14 grudnia 2021 r., stanowiącym wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 30 listopada 2021 r. Wprowadzenie nowego żądania na etapie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie stanowi "sprecyzowania" pierwotnego wniosku w rozumieniu art. 66 k.p.a., lecz jest w istocie nowym podaniem. • Niezależnie jednak od powyższego, nawet gdyby hipotetycznie przyjąć, wbrew ustaleniom Sądu pierwszej instancji, że datą złożenia podania był 15 września 2021 r., to i tak nie doprowadziłoby to do merytorycznej oceny zasadności zgłoszonego żądania. • Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa nie jest samoistnym celem ani przedmiotem odrębnego postępowania. Pojawia się ono tylko w ramach postępowania nieważnościowego prowadzonego na podstawie art. 156 k.p.a. […]
Skład orzekający
Iwona Bogucka
przewodniczący
Elżbieta Kremer
członek
Maria Grzymisławska-Cybulska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych nowelizacji KPA z 2021 r. dotyczących terminów na stwierdzenie nieważności decyzji, a także konstytucyjność tych ograniczeń czasowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia wydanego w 1949 r. i zastosowania przepisów wprowadzonych w 2021 r.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy historycznego orzeczenia z 1949 r. i jego kwestionowania po ponad 70 latach, co budzi zainteresowanie ze względu na długi okres i kontekst historyczny. Interpretacja przepisów przejściowych KPA jest istotna dla praktyków.
“Czy można unieważnić orzeczenie sprzed ponad 70 lat? NSA odpowiada.”
Sektor
administracyjne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.