I OSK 1795/14

Naczelny Sąd Administracyjny2016-01-29
NSAAdministracyjneWysokansa
emeryturafunkcjonariusz policjizaświadczenieprawo administracyjnepostępowanie zaświadczenioweprawo międzyczasoweNSA

NSA uchylił wyrok WSA w części dotyczącej odmowy wydania zaświadczenia o służbie w warunkach uzasadniających podwyższenie emerytury, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, a w pozostałym zakresie skargę kasacyjną oddalił.

Sprawa dotyczyła odmowy wydania przez Komendanta Głównego Policji zaświadczenia potwierdzającego pełnienie służby w warunkach uzasadniających podwyższenie emerytury za okres od lipca 1997 r. do grudnia 2003 r. WSA oddalił skargę, uznając, że wnioskodawca nie pełnił służby bezpośrednio w fizycznym zwalczaniu terroryzmu w jednostce antyterrorystycznej. NSA uchylił wyrok WSA w tej części, wskazując na potrzebę zastosowania przepisów obowiązujących w okresie pełnienia służby, a nie aktualnych, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. W pozostałym zakresie skargę kasacyjną oddalono.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M. S. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na postanowienie Komendanta Głównego Policji odmawiające wydania zaświadczenia o służbie w warunkach uzasadniających podwyższenie emerytury. Sąd pierwszej instancji uznał, że wnioskodawca nie spełnił przesłanek z rozporządzenia z 2005 r., gdyż nie pełnił służby bezpośrednio w jednostce antyterrorystycznej. Skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie prawa materialnego, wskazując na konieczność zastosowania przepisów obowiązujących w okresie pełnienia służby (rozporządzenia z 1995 r. i 2002 r.). NSA przyznał rację skarżącemu, stwierdzając błędne zastosowanie prawa materialnego przez WSA. Sąd kasacyjny podkreślił, że ocena stanu faktycznego powinna być dokonana według przepisów obowiązujących w dacie jego zaistnienia, a brak przepisów intertemporalnych w rozporządzeniu z 2005 r. nie oznacza braku regulacji, lecz nakazuje stosowanie zasady bezpośredniego działania prawa do stosunków przyszłych, a do stanów przeszłych stosować przepisy obowiązujące w czasie ich powstania. W związku z tym, wyrok WSA został uchylony w części dotyczącej odmowy wydania zaświadczenia i sprawa przekazana do ponownego rozpoznania. W pozostałym zakresie, dotyczącym kosztów pomocy prawnej, skarga kasacyjna została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Należy stosować przepisy prawa obowiązujące w dacie pełnienia służby, zwłaszcza gdy nie ma wyraźnych przepisów intertemporalnych w akcie zmieniającym, które nakazywałyby inaczej.

Uzasadnienie

NSA uznał, że ocena stanu faktycznego powinna być dokonana według przepisów obowiązujących w dacie jego zaistnienia. Brak przepisów intertemporalnych w rozporządzeniu z 2005 r. oznacza, że nowe przepisy stosuje się do stosunków prawnych nowych (przyszłych), a do stanów przeszłych stosuje się przepisy obowiązujące w czasie ich powstania. Zasada 'lex retro non agit' (zakaz wstecznego działania prawa) przemawia za stosowaniem przepisów obowiązujących w dacie pełnienia służby.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (12)

Główne

Dz. U. Nr 21, poz. 114 art. § 2 § pkt 2

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 lutego 1995 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej

Powinno być zastosowane do oceny służby w okresie od 1997 r. do 2003 r.

Dz. U. Nr 167, poz. 1373

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 września 2002 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej

Powinno być zastosowane do oceny służby w okresie od 1997 r. do 2003 r.

Pomocnicze

Dz.U. 2005 nr 86 poz 734 art. § 2 § pkt 2

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej

Sąd pierwszej instancji błędnie zastosował ten przepis do oceny stanu faktycznego sprzed jego wejścia w życie.

k.p.a. art. 217

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis dotyczący wydawania zaświadczeń.

Dz. U. z 2013, poz. 461 art. § 2 § ust 1

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu

Dotyczy wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu; sąd uznał, że nie było podstaw do przyznania wyższego wynagrodzenia.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna wyroku WSA.

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie NSA granicami skargi kasacyjnej.

P.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy skargi kasacyjnej.

P.p.s.a. art. 185 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej w pozostałym zakresie.

P.p.s.a. art. 207 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego.

Dz. U. z 2015 r., poz. 1148 art. § 14 § ust. 1 pkt 3

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 października 2004 r. w sprawie trybu postępowania i właściwości organu w zakresie zaopatrzenia emerytalnego funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu i Państwowej Straży Pożarnej oraz ich rodzin

Podstawa wydawania zaświadczeń w sprawach emerytalnych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego przez sąd pierwszej instancji poprzez zastosowanie przepisów rozporządzenia z 2005 r. do oceny stanu faktycznego z lat 1997-2003, zamiast przepisów obowiązujących w tym okresie.

Odrzucone argumenty

Niewłaściwe zastosowanie przepisów dotyczących wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu i zasądzenie jednokrotności minimalnego wynagrodzenia zamiast potrójnej.

Godne uwagi sformułowania

Niepodobna bowiem odnosić obecnej regulacji prawnej do stanów faktycznych sprzed jej obowiązywania, bo brak ku temu wyraźnej podstawy prawnej. Zaświadczenie stanowi dowód tego, co zostało w nim potwierdzone. Zasada 'lex retro non agit', oznaczająca zakaz wstecznego działania prawa, czyli obejmowania nowym prawem stanów sprzed dnia jego wejście życie.

Skład orzekający

Jolanta Rajewska

przewodniczący

Wiesław Morys

sprawozdawca

Sławomir Antoniuk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów intertemporalnych w prawie administracyjnym, zwłaszcza w kontekście świadczeń emerytalnych funkcjonariuszy i wydawania zaświadczeń."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariuszy Policji i zasad ustalania prawa do podwyższenia emerytury na podstawie służby w określonych warunkach, z uwzględnieniem zmian przepisów na przestrzeni lat.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacji przepisów prawa międzyczasowego, co jest kluczowe dla prawników procesowych i administracyjnych. Pokazuje, jak ważne jest stosowanie właściwych przepisów w czasie.

Kiedy nowe prawo nie działa wstecz? NSA o emeryturach funkcjonariuszy i przepisach międzyczasowych.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 1795/14 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2016-01-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2014-07-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jolanta Rajewska /przewodniczący/
Sławomir Antoniuk
Wiesław Morys /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Policja
Sygn. powiązane
II SA/Wa 1267/13 - Wyrok WSA w Warszawie z 2014-03-18
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok w części i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania,w pozostałym zakresie skargę kasacyjną oddalono
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 86 poz 734
par. 2 pkt 2
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji  Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej.
Dz.U. 2013 poz 267
art. 217
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska Sędziowie: Sędzia NSA Wiesław Morys (spr.) Sędzia del. WSA Sławomir Antoniuk Protokolant: starszy inspektor sądowy Kamil Wertyński po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 marca 2014 r. sygn. akt II SA/Wa 1267/13 w sprawie ze skargi M. S. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia potwierdzającego pełnienie służby w warunkach uzasadniających podwyższenie emerytury 1. uchyla punkt 1. zaskarżonego wyroku i w tym zakresie przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; 2. w pozostałym zakresie skargę kasacyjną oddala; 3. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 18 marca 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 1267/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. S. na opisane w sentencji postanowienie Komendanta Głównego Policji i przyznał jego pełnomocnikowi z urzędu adw. R. P. wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej w kwocie łącznie z podatkiem VAT 295,20 zł.
W uzasadnieniu tegoż wyroku Sąd podał, że wnioskiem z dnia [...] listopada 2012 r. M. S. zwrócił się do Komendanta Głównego Policji o wydanie zaświadczenia uprawniającego do podwyższenia emerytury, m.in. za okres służby od [...] lipca 1997 r. do [...] grudnia 2003 r. w fizycznym zwalczaniu terroryzmu. Postanowieniem z dnia [...] marca 2013 r. Komendant Główny Policji odmówił wydania zaświadczenia w żądanym zakresie, zaś postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r. utrzymał w mocy powyższe postanowienie. W jego uzasadnieniu wskazał na treść § 2 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 4 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej (Dz. U. Nr 86, poz. 734 ze zm.) – zwanego dalej: rozporządzeniem z 2005 r., stwierdzając iż wnioskodawca nie pełnił służby, o jakiej mowa w tym przepisie. Nie służył bowiem w jednostce antyterrorystycznej. Przedstawił także szczegółowy przebieg służby skarżącego z uwzględnieniem komórek organizacyjnych, w jakich ją odbywał. Następnie zważył, iż kandydaci do pododdziałów antyterrorystycznych oraz policjanci pełniący w nich służbę są poddawani specjalnemu badaniu przez komisje lekarskie. Wojewódzka Komisja Lekarska Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w B. dopiero [...] września 2003 r. wydała orzeczenie w powyższej materii, stwierdzając niezdolność wnioskodawcy do służby w Sekcji Antyterrorystycznej.
Od powyższego postanowienia skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiódł M. S., wnosząc o jego uchylenie. Podkreślił, że funkcjonariusze będący w tożsamej sytuacji otrzymali zaświadczenia i w konsekwencji otrzymują wyższą emeryturę. Podniósł również, iż okoliczności objęte żądaniem wniosku organ winien badać na gruncie przepisów prawa obowiązujących w dacie wskazanej we wniosku. Tymczasem organ oceniał zasadność żądania w oparciu o treść § 2 pkt 2 rozporządzenia, które nie obowiązywało w okresie, za jaki domagał się on wydania zaświadczenia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w skarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie motywując swe stanowisko zajęte w zaskarżonym wyroku uznał przede wszystkim zasadność przyjętego przez organ reżimu prawnego. Dalej podał, że zgodnie z § 2 pkt 2 rozporządzenia z 2005 r. przesłanką umożliwiającą wydanie zaświadczenia o żądanej treści może być jedynie ustalenie, że dany funkcjonariusz pełnił służbę bezpośrednio w fizycznym zwalczaniu terroryzmu. Oznacza to konieczność wykazania nabycia uprawnień i kwalifikacji przezeń wymaganych oraz udziału w działaniach bojowych lub w procesie szkolenia, mających na celu przygotowanie do takich działań. Zgodnie z treścią zarządzenia Komendanta Głównego Policji Nr 1041 z 28 września 2007 r. (Dz. Urz. KGP Nr 18, poz. 135), za służbę pełnioną bezpośrednio w zwalczaniu fizycznym terroryzmu, należy rozumieć służbę w samodzielnym pododdziale antyterrorystycznym Policji. W świetle powyższego pełnienie służby w innej komórce organizacyjnej Policji, niż pododdział antyterrorystyczny, nie może być równoznaczne z pełnieniem służby bezpośrednio w zwalczaniu fizycznym terroryzmu, i to niezależnie od tego, do jakich akcji komórka, w której funkcjonariusz pełnił służbę, była faktycznie wykorzystywana. Zatem w sytuacji, gdy okolicznością niesporną jest, iż skarżący w okresie objętym żądaniem wniosku, nie pełnił służby w samodzielnym pododdziale antyterrorystycznym, brak było zdaniem Sądu meriti możliwości wydania zaświadczenia potwierdzającego pełnienie przezeń służby bezpośrednio w fizycznym zwalczaniu terroryzmu. Konkluzję skargi, iż organ winien ustalać fakty istotne dla oceny spornego wniosku w oparciu o przepisy rozporządzeń obowiązujących w okresie objętym żądaniem, uznał za nietrafną. Takie zaświadczenie nie mogłoby stanowić podstawy do podwyższenia świadczenia emerytalnego w oparciu o obecnie obowiązujące rozporządzenie z 2005 r. W tym stanie rzezy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji opisanego wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: P.p.s.a.
W skardze kasacyjnej M. S. zaskarżył powyższy wyrok w całości. Zarzucił mu:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
- § 2 pkt 2 rozporządzenia z 2005 r., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji gdy w zakresie pełnienia przez skarżącego służby w okresie od dnia [...] lipca 1997 r., do dnia [...] grudnia 2003 r. należało zastosować § 2 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 1995 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej (Dz. U. Nr 21, poz. 114) oraz odpowiedni przepis rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 września 2002 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej (Dz. U. Nr 167, poz. 1373);
- § 2 ust 1 w zw. z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013, poz. 461) poprzez niewłaściwe zastosowanie i zasądzenie jednokrotności minimalnego wynagrodzenia, w sytuacji gdy materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jednoznacznie wskazywał na duży nakład pracy i czasu pełnomocnika skarżącego z urzędu w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, co uzasadniało przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu zgodnie z wnioskiem pełnomocnika w potrójnej wysokości minimalnego wynagrodzenia.
Na podstawie powyższych zarzutów skarżący wniósł o:
a) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, a w konsekwencji:
- uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Komendanta Głównego Policji nr [...],
- przyznanie adwokatowi R. P. kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w kwocie 885,60 zł brutto (w tym 165,60 zł podatku VAT), tj. w potrójnej wysokości stawki minimalnej według norm przepisanych powiększonej o 23% podatek VAT,
b) przyznanie pełnomocnikowi skarżącego kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w potrójnej wysokości stawki minimalnej według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano przede wszystkim, że wobec żądania związanego z pełnieniem przez skarżącego służby w okresie od dnia [...] lipca 1997 r. do dnia [...] grudnia 2003 r., do wydania zaświadczenia powinny znaleźć zastosowanie przepisy przywołanych: rozporządzenia z 1995 r. oraz rozporządzenia z 2002 r., które przesłankę podwyższenia emerytury o 2% podstawy wymiaru opisaną w § 2 pkt 2 określają tożsamo. Skoro więc Sąd I instancji swoje rozstrzygnięcie oparł na podstawie § 2 pkt 2 rozporządzenia z 2005 r., to naruszone zostały przepisy prawa materialnego, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie autora skargi kasacyjnej z ustalonego przez organy administracyjne oraz Sąd I instancji stanu faktycznego jednoznacznie wynika, iż w okresie od dnia [...] lipca 1997r. do dnia [...] grudnia 2003 r. skarżący pełnił służbę bezpośrednio w zwalczaniu fizycznym terroryzmu, w jednostce realizującej zadania w tym zakresie, gdyż w tym okresie wykonywał czynności służbowe polegające na rozpoznawaniu i likwidowaniu zamachów terrorystycznych. Powyższe potwierdził również Komendant Miejski Policji w T. w zaświadczeniu z dnia [...] września 2008 r. Odnośnie drugiego zarzutu, skarżący wskazał, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy, w tym wyspecyfikowane jego czynności w sprawie, jednoznacznie wskazuje na duży nakład pracy pełnomocnika z urzędu, zatem przyznanie kosztów minimalnych uznał za nietrafne.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna musiała odnieść częściowy skutek.
Na wstępie wypada przypomnieć, że stosownie do brzmienia art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw nieważnościowych w niniejszej sprawie nie stwierdzono. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, nie jest on bowiem uprawniony do wykraczania poza ramy zaskarżenia i przedstawionych w skardze kasacyjnej zarzutów.
Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 P.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 tej ustawy przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał możliwość istotnego wpływu wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.
Skarżący kasacyjnie podważył całość rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku, wszak tylko w odniesieniu do części oddalającej skargę zasadnie. Rację ma bowiem dowodząc błędnego zastosowania prawa materialnego, a to § 2 pkt 2 cytowanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. Doszło do tego na skutek wadliwego przyjęcia, iż wniosek strony o wydanie zaświadczenia należało ocenić wedle normy wynikającej z tego przepisu. Trzeba bowiem podzielić pogląd skarżącego kasacyjnie, wedle którego zaświadczenie winno uwzględniać fakty i przepisy obowiązujące w tej materii w dacie pełnienia przezeń służby (we wskazanym w podaniu okresie). Niepodobna bowiem odnosić obecnej regulacji prawnej do stanów faktycznych sprzed jej obowiązywania, bo brak ku temu wyraźnej podstawy prawnej. Skarżący kasacyjnie domagał się poświadczenia pełnienia służby w określonych warunkach. Nie jest kwestionowane stanowisko, iż w tym zakresie wydawane jest zaświadczenie w trybie przepisów art. 217 i następnych K.p.a., a wynika ono z brzmienia § 14 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 października 2004 r. w sprawie trybu postępowania i właściwości organu w zakresie zaopatrzenia emerytalnego funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu i Państwowej Straży Pożarnej oraz ich rodzin (obecny tekst jednolity Dz. U. z 2015 r., poz. 1148). Postępowanie zaświadczeniowe stanowi rodzaj uproszczonego i w znacznym stopniu odformalizowanego postępowania o charakterze administracyjnym (nie jest postępowaniem administracyjnym sensu stricte), sprowadzającym się do urzędowego potwierdzenia stanu faktycznego lub prawnego. Zaświadczenie stanowi dowód tego, co zostało w nim potwierdzone. Nie podlega zaskarżeniu, a zmiana jego treści nie jest możliwa, bo w razie zmiany owych stanów uprzednio potwierdzonych, wydaje się nowe zaświadczenie. Przeto podważenie treści zaświadczenia w sytuacji braku podstaw do wydania nowego odmiennej treści jest jedynie możliwe w toku postępowania w danej sprawie, w której zaświadczenie jest dowodem, poprzez przeprowadzenie przeciwdowodu (por. J. Borkowski w Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, warszawa 1989 r., str. 904). Odmowa wydania zaświadczenia może nastąpić z braku legitymacji żądającego, niewłaściwości organu albo braku podstaw faktycznych lub prawnych do wydania zaświadczenia w ogóle lub wydania zaświadczenia żądanej treści.
W przekonaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego w obecnym składzie, skoro zaświadczenie ma potwierdzać konkretne fakty, to należy odnosić je do przepisów prawa istniejących w czasie, w którym one wystąpiły, zwłaszcza gdy dotyczy to faktów zamykających się w pewnym okresie. W tej sprawie jest to okres obejmujący służbę skarżącego kasacyjnie w Policji, w której już obecnie nie służy z powodu przejścia w stan spoczynku. Zatem wychodząc z analizy aktualnie obowiązującego rozporządzenia z 2005 r. należało zbadać jego zakres czasowego obowiązywania, a skoro w obrębie istotnym dla sprawy istnieją trzy akty prawne regulujące to zagadnienie, przy czym inne obowiązywały w czasie objętym żądaniem, a inne obecnie, to trzeba w pierwszej kolejności ustalić, czy i jakie przepisy kolizyjne pozwolą na rozgraniczenie czasowego ich oddziaływania. Normy określające wpływ nowego aktu prawnego na stosunki przeszłe, powstałe pod działaniem poprzednio obowiązującego prawa, na stosunki przyszłe - nowe, oraz sprawy będące w toku w dniu wejścia w życie aktu, nazywa się w doktrynie i w judykaturze prawem intertemporalnym (międzyczasowym). Zawierają one regulacje służące rozdzieleniu czasowych zakresów zastosowania i normowania reżimów dawnego i nowego prawa oraz określaniu wpływu nowej regulacji na stany faktyczne, stosunki prawne oraz skutki powstałe i trwające pod rządami dotychczasowej regulacji (tak M. Kamiński w: Prawo administracyjne intertemporalne. Warszawa 2011 r., str. 563). Ich rolą generalnie jest więc uporządkowanie zastanych w dniu wejścia w życie nowej ustawy stosunków prawnych i wprowadzenie ich pod rządy nowego aktu prawnego, w szczególności określenie sposobu i trybu załatwienia spraw niezakończonych dotąd, ewentualne utrzymanie dotychczasowych instytucji prawnych zniesionych przez nowe przepisy, zachowanie uprawnień i obowiązków oraz utrzymanie w mocy dotychczasowych przepisów wykonawczych (p. § 30 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie zasad techniki prawodawczej (Dz. U. Nr 100, poz. 908). Zarówno w piśmiennictwie jak i w orzecznictwie, w tym Trybunału Konstytucyjnego, uznaje się, iż przy wprowadzaniu w życie nowych regulacji normodawca ma do wyboru jedną z trzech możliwości. Po pierwsze, opierając się na zasadzie bezpośredniego działania prawa, może postanowić, że od chwili wejścia w życie nowych norm należy je stosować do wszelkich stosunków prawnych, zdarzeń czy stanów rzeczy, które dopiero powstaną, jak i tych, które powstały wcześniej przed wejściem w życie nowych przepisów, ale trwają w czasie dokonywania zmiany prawa. Po drugie może zadecydować o tzw. przedłużeniu obowiązywania dawnego prawa, tzn. przyjąć, że do czasu wygaśnięcia stosunków prawnych zawiązanych w czasie obowiązywania zmienionego prawa i trwających nadal, będą miały zastosowanie normy prawne, które wówczas obowiązywały. Po trzecie może przyjąć, iż przez pewien przez niego określony czas, obowiązywać będą w dziedzinie spraw normowanych przez dawne i nowe prawo, szczególne postanowienia nazywane postanowieniami prawa przejściowego (patrz S. Wronkowska, M. Zieliński "Komentarz do zasad techniki prawodawczej" Wydawnictwo sejmowe 2004, s. 84 oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 1995 r., sygn. akt K 6/95 (OTK z 1995 r., nr 3, poz. 19). Zatem to normodawca wprowadzając nowe przepisy decyduje się na wybór jednej z przedstawionych powyżej możliwości.
Tymczasem w rozporządzeniu z 2005 r. nie zawarto wyraźnych przepisów intertemporalnych, które miałyby zastosowanie w niniejszej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający tę sprawę w pełni podziela pogląd wyrażony m.in. w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 maja 2004 r., sygn. akt SK 44/03, iż w przypadku braku regulacji intertemporalnej w ustawie zmieniającej kwestia międzyczasowa jest rozstrzygnięta, tyle że na korzyść zasady bezpośredniego stosowania ustawy nowej. W powołanym powyżej wyroku Trybunał Konstytucyjny wskazał na utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym zakres obowiązywania przepisu należy analizować funkcjonalnie, tj. w ścisłym związku z jego stosowaniem w czasie. Ujęcie to ma szczególne znaczenie wówczas, gdy brak jest oddzielnych (wyodrębnionych jako jednostki redakcyjne tekstu ustawy zmieniającej) przepisów intertemporalnych. W takim bowiem przypadku - wbrew potocznym intuicjom - nie zachodzi brak regulacji kwestii intertemporalnej (luka co do przepisów intertemporalnych). Sytuacja taka natomiast przesądza o bezpośrednim skutku ustawy nowej. Tak więc w razie braku regulacji intertemporalnej należy przyjąć zasadę bezpośredniego stosowania ustawy zmieniającej, w tym ingerencji nowych przepisów do spraw będących w toku (zob. też wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 1 lipca 2003 r., sygn. akt P 31/02). Zdaniem obecnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego bezpośrednie oddziaływanie nowych norm ma jednak generalnie skutek tylko na przyszłość, zatem nie obejmuje stanów przeszłych zamkniętych, takich jak w tej sprawie. Ocena zamkniętych stanów faktycznych jest możliwa przeto jedynie wedle ówcześnie obowiązujących norm. Zatem zaświadczenie winno uwzględniać fakty i prawo obowiązujące w dacie wystąpienia tych faktów. W tym wypadku reguły kolizyjne przemawiają za dalszym działaniem dawnych norm prawa. Te wywody oparte są na doktrynalnych ujęciach problematyki, gdyż – jak to już wskazano - w rozporządzeniu z 2005 r. nie zastosowano się do reguł zawartych w przepisach Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej", w szczególności § 30 i § 31. Trzeba w tym miejscu wyjaśnić, że zgodnie z brzmieniem § 30 ust. 1 tegoż rozporządzenia w przepisach przejściowych reguluje się wpływ nowej ustawy na stosunki powstałe pod działaniem ustawy albo ustaw dotychczasowych. W przepisach przejściowych rozstrzyga się w szczególności sposób zakończenia postępowań będących w toku (§ 30 ust. 2 pkt 1). Jak stanowi § 31 ust. 1 tego aktu, jeżeli zamierza się zachować czasowo w mocy przepisy dotychczasowej ustawy, zaznacza się to wyraźnie w nowej ustawie, nadając przepisowi przejściowemu brzmienie: "W sprawach..... stosuje się art. ... ustawy..... (tytuł dotychczasowej ustawy)". Dotyczy to również rozporządzeń. Jednakowoż wynikający z braku przepisów intertemporalnych skutek w postaci zastosowania wprowadzanych zmian do stosunków prawnych nowych (przyszłych), zwykle odnosi się do sfery materialnoprawnej. W konsekwencji czego przepisy obowiązujące w dacie zaistnienia zdarzenia relewantnego z punktu widzenia danego stosunku prawnego mają zastosowanie do oceny skutków prawnych tego zdarzenia, jak i trwających już w dacie wejścia w życie nowego aktu prawnego. Natomiast na gruncie procesowym (do spraw w toku) regułą jest zasada tempus regit actum (czas rządzi czynnością prawną). Uzupełnieniem tego wywodu jest zasada lex retro non agit, oznaczająca zakaz wstecznego działania prawa, czyli obejmowania nowym prawem stanów sprzed dnia jego wejście życie. Wzmocnienie przedstawionego stanowiska na gruncie tej sprawy znajduje się w brzmieniu § 6 i § 6a rozporządzenia z 2005 r., które określają inne daty obowiązywania sprecyzowanych w nich przepisów względem określonych służb (wstecz i na przyszłość). Oznacza to, że pozostałe służby, w tym Policję, obowiązują przepisy tego aktu prawnego na przyszłość (od dnia wejścia w życie), ergo do stanów wcześniejszych należy stosować przepisy ówcześnie obowiązujące. Inna sytuacja zachodziłaby wówczas, gdyby takich przepisów nie było, lecz jest to sytuacja hipotetyczna niewymagająca rozważań.
Takie też stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 września 2011 r., sygn. akt I OSK 376/11, oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 4 lutego 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 1334/14 (oba publikowane w CBOSA). Zatem nie można podzielić odmiennego poglądu prezentowanego przez ten ostatnio wymieniony Sąd w cytowanym w zaskarżonym wyroku orzeczeniu z dnia 18 października 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 846/10. Natomiast w wyroku z dnia 29 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 994/12, nie zajęto innego stanowiska, jak stwierdził to Sąd meriti w motywach zaskarżonego wyroku, gdyż zapadł on po uchyleniu decyzji przywołanym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 września 2011 r.
Wypada na koniec dodać, że w tej sprawie rozstrzyganiem objęta jest kwestia treści zaświadczenia, która jest zupełnie inną materią niż zagadnienie uprawnienia do podwyższenia emerytury z tytułu zdarzeń nim objętych. Jak to wyżej wspomniano, zaświadczenie jest tylko dowodem w sprawie wysokości tego świadczenia.
W konsekwencji należało przyjąć, że w sprawie zastosowanie znaleźć powinny przepisy poprzednio obowiązujących rozporządzeń w tej materii, a to cytowane wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia: 24 września 2002 r. i 28 lutego 1995 r. Skoro nie miał tego na uwadze Sąd I instancji, zaskarżony wyrok, w omawianej części, jako oparty o błędną podstawę prawną, nie mógł się ostać. Istota sprawy nie została wyjaśniona, przeto należało sprawę przekazać temu Sądowi do ponownego rozpoznania na mocy art. 185 § 1 P.p.s.a.
W jego toku Sąd ten oceni wpierw dopuszczalność wydania zaskarżonego postanowienia, a następnie ewentualnie jego legalność, a to zgodnie z powyższymi wywodami i właściwymi przepisami. Przede wszystkim uwzględni istnienie w obrocie prawnym zaświadczenia z dnia [...] września 2008 r., wydanego w tym samym przedmiocie i w oparciu o przepisy rozporządzenia z 2005 r., jak i fakt, że postępowanie w tej sprawie nie zostało wszczęte z urzędu i nie zmierzało do jego zmiany, a na wniosek skarżącego pierwotnie żądał poświadczenia pełnienia służby w warunkach określonych w § 4 pkt 1 rozporządzenia z 2005 r. Nie można wszak pominąć tego, że dotychczasowe zaświadczenie zostało wydane na podstawie ówczesnego stanu faktycznego, w dacie obowiązywania obecnego rozporządzenia, jest zgodne z treścią żądania strony, winno zatem wywoływać wynikające zeń skutki.
Natomiast w pozostałym zakresie skarga kasacyjna podlegała oddaleniu z mocy art. 184 P.p.s.a., gdyż Sąd I instancji nie naruszył wskazanego w niej przepisu normującego kwestię wynagrodzenia pełnomocnika skarżącego z urzędu, jako że brak było podstaw, z uwagi na uregulowane w § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. wymogi, podwyższenia go do żądanej przezeń wysokości.
Orzeczenie w przedmiocie wynagrodzenia za postępowanie kasacyjne wyda Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą.
Rozstrzygnięcie o pozostałych kosztach tego postępowania ma swe oparcie w przepisie art. 207 § 2 P.p.s.a. i jest uzasadnione treścią niniejszego rozstrzygnięcia.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI