I OSK 1791/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił decyzje w sprawie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka. Spór koncentrował się wokół warunku pozostawania pod opieką medyczną nie później niż od 10. tygodnia ciąży do porodu, określonego w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Organ administracyjny odmówił przyznania świadczenia, uznając, że skarżąca nie spełniła tego warunku. WSA uchylił tę decyzję, a NSA w wyroku z 24 lutego 2025 r. oddalił skargę kasacyjną organu. Sąd kasacyjny podkreślił, że wykładnia art. 9 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych powinna uwzględniać stanowisko Trybunału Konstytucyjnego (wyrok SK 2/16), który w odniesieniu do podobnej przesłanki w art. 15b ust. 5 tej ustawy dopuścił przyznanie świadczenia, gdy opóźnienie w poddaniu się opiece medycznej wynikało z przyczyn od kobiety niezależnych. NSA stwierdził, że organy administracji nie zgromadziły wystarczającego materiału dowodowego, aby jednoznacznie ocenić, czy opóźnienie skarżącej (opieka od 19. tygodnia ciąży) nastąpiło z przyczyn od niej zależnych. Sąd wskazał na potrzebę oceny indywidualnej sytuacji skarżącej, uwzględniając m.in. podnoszone problemy zdrowotne. Zaniechania organów w tym zakresie uznał za istotne dla wyniku sprawy, co skutkowało oddaleniem skargi kasacyjnej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja warunku dotyczącego opieki medycznej w ciąży przy ubieganiu się o dodatek z tytułu urodzenia dziecka, dopuszczająca uwzględnienie przyczyn niezależnych od kobiety.
Dotyczy konkretnego świadczenia (dodatek z tytułu urodzenia dziecka) i jego specyficznych przesłanek, ale stanowi ważny przykład stosowania wykładni prokonstytucyjnej w prawie administracyjnym.
Zagadnienia prawne (4)
Czy warunek pozostawania pod opieką medyczną nie później niż od 10. tygodnia ciąży do porodu, wymagany do przyznania dodatku z tytułu urodzenia dziecka, może być spełniony w sytuacji, gdy opóźnienie wynika z przyczyn od kobiety niezależnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, warunek ten może być spełniony, a organ administracyjny ma obowiązek ocenić każdy przypadek pod kątem wystąpienia niezależnych od kobiety przyczyn opóźnienia, zgodnie z wykładnią Trybunału Konstytucyjnego.
Uzasadnienie
NSA oparł się na wyroku TK SK 2/16, który dopuścił taką interpretację analogicznej przesłanki w art. 15b ust. 5 u.ś.r. Podkreślono, że wykładnia językowa powinna być uzupełniona innymi metodami, a odmowa świadczenia z powodu opóźnienia wynikającego z przyczyn niezależnych od kobiety godziłaby w konstytucyjne zasady ochrony rodziny.
Czy organy administracji prawidłowo oceniły materiał dowodowy w sprawie dodatku z tytułu urodzenia dziecka, uwzględniając możliwość wystąpienia niezależnych od skarżącej przyczyn opóźnienia w poddaniu się opiece medycznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organy nie zgromadziły wystarczającego materiału dowodowego, aby jednoznacznie stwierdzić, że opóźnienie skarżącej wynikało z przyczyn od niej zależnych, co skutkowało dowolną oceną materiału.
Uzasadnienie
NSA uznał, że organy nie podjęły wystarczających działań w celu ustalenia stanu faktycznego, nie oceniły indywidualnej sytuacji skarżącej i nie wykazały, że przekroczenie terminu było wystarczającą podstawą do odmowy przyznania świadczenia, zwłaszcza w świetle orzecznictwa TK.
Czy zarzut naruszenia przepisów postępowania przez dowolną i wybiórczą analizę materiału dowodowego może być skutecznie podniesiony w skardze kasacyjnej, jeśli nie wskazano konkretnego przepisu k.p.a. jako podstawy prawnej?
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli zarzut dotyczy kompletności i wybiórczości analizy materiału dowodowego, a jego podstawą jest art. 174 pkt 2 p.p.s.a., to dla skuteczności zarzutu konieczne jest powołanie się na konkretne przepisy k.p.a. (np. art. 80 k.p.a.), co w tym przypadku nie nastąpiło.
Uzasadnienie
NSA powołując się na art. 183 p.p.s.a. stwierdził, że brak wskazania przez autora skargi kasacyjnej konkretnych przepisów k.p.a. jako podstawy zarzutu uniemożliwia sądowi kasacyjnemu badanie tej argumentacji.
Czy wadliwe uzasadnienie wyroku sądu pierwszej instancji, polegające na braku jednoznacznego wskazania podstawy prawnej uchylenia decyzji, może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej, jeśli nie zostało sformułowane jako odrębny zarzut?
Odpowiedź sądu
Tak, wadliwe uzasadnienie może być podstawą skargi kasacyjnej, jednak wymaga to sformułowania stosownego zarzutu kasacyjnego, czego w tym przypadku nie uczyniono.
Uzasadnienie
NSA przyznał, że uzasadnienie WSA mogło być wadliwe i utrudniać kontrolę instancyjną, ale brak stosownego zarzutu kasacyjnego ze strony organu uniemożliwił sądowi kasacyjnemu uwzględnienie tej kwestii.
Przepisy (17)
Główne
u.ś.r. art. 9 § ust. 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Dodatek z tytułu urodzenia dziecka przysługuje matce, ojcu lub opiekunowi prawnemu.
u.ś.r. art. 9 § ust. 6
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Dodatek przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. Interpretacja dopuszcza przyznanie świadczenia, gdy opóźnienie wynika z przyczyn od kobiety niezależnych.
Pomocnicze
u.ś.r. art. 9 § ust. 7
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Potwierdzenie pozostawania pod opieką medyczną zaświadczeniem lekarskim lub od położnej.
u.ś.r. art. 15b § ust. 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 15b § ust. 5
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Przesłanka analogiczna do art. 9 ust. 6 u.ś.r., której wykładnia została określona przez TK.
u.ś.r. art. 15b § ust. 6
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek działania na podstawie przepisów prawa.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 138 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Rozstrzygnięcia organu odwoławczego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Ocena materiału dowodowego.
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy uchylenia decyzji przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uchylenie decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uchylenie decyzji z powodu naruszenia przepisów prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 182 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Nieważność postępowania.
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi kasacyjnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ powinien był ocenić indywidualną sytuację skarżącej pod kątem przyczyn niedochowania terminu opieki medycznej w ciąży, zgodnie z wykładnią TK. • Organy nie zgromadziły wystarczającego materiału dowodowego, aby jednoznacznie stwierdzić, że opóźnienie skarżącej wynikało z przyczyn od niej zależnych.
Odrzucone argumenty
Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania przez dowolną i wybiórczą analizę materiału dowodowego, z uwagi na brak wskazania konkretnych przepisów k.p.a. • Zarzuty dotyczące wadliwego uzasadnienia wyroku WSA, z uwagi na brak sformułowania stosownego zarzutu kasacyjnego.
Godne uwagi sformułowania
wykładnia art. 9 ust. 6 u.ś.r. należy uwzględnić stanowisko Trybunału Konstytucyjnego • organ administracyjny rozpatrujący wniosek o przyznanie dodatku z tytułu urodzenia dziecka ma obowiązek ocenienia każdego przypadku pod kątem wystąpienia niezależnych od kobiety przyczyn • organy nie zgromadziły w sprawie materiału dowodowego, który pozwoliłby na jednoznacznej przyjęcie, że poddanie się przez skarżącą opiece lekarskiej dopiero w 19 tygodniu ciąży nastąpiło z przyczyn od niej zależnych • ocena dokonana przez organy była dowolna i oparta o częściową i wybiórczą analizę dokumentów
Skład orzekający
Jerzy Siegień
przewodniczący
Marek Stojanowski
sprawozdawca
Jolanta Rudnicka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja warunku dotyczącego opieki medycznej w ciąży przy ubieganiu się o dodatek z tytułu urodzenia dziecka, dopuszczająca uwzględnienie przyczyn niezależnych od kobiety."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego świadczenia (dodatek z tytułu urodzenia dziecka) i jego specyficznych przesłanek, ale stanowi ważny przykład stosowania wykładni prokonstytucyjnej w prawie administracyjnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego świadczenia socjalnego i pokazuje, jak wykładnia prawa przez sądy administracyjne, oparta na orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, może wpływać na prawa obywateli w sytuacjach losowych.
“Czy opóźnienie w opiece medycznej w ciąży zawsze oznacza brak dodatku na dziecko? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.