I OSK 179/06

I OSK 179/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2006-04-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-02-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz /przewodniczący/
Anna Łuczaj
Jerzy Bujko /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6196 Funkcjonariusze Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu i Biura Ochrony Rządu
Hasła tematyczne
Służba Bezpieczeństwa
Sygn. powiązane
II SA 3872/02 - Wyrok WSA w Warszawie z 2004-09-08
Skarżony organ
Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję organu administracji
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art.188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz, Sędziowie NSA Jerzy Bujko (spr.), Anna Łuczaj, Protokolant Tomasz Zieliński, po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. C. od wyroku Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 września 2004r. sygn. akt II SA 3872/02 w sprawie ze skargi J. C. na decyzję Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłacenia świadczenia pieniężnego 1. uchyla zaskarżony wyrok, a także zaskarżoną decyzję Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] nr [...], 2. zasądza od Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego na rzecz J. C. kwotę 180 zł (słownie: sto osiemdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
J. C. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 września 2004 r. sygn. akt II SA 3872/02, oddalającego jego skargę na decyzję Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...]. Nr [...], odmawiającą wypłacenia skarżącemu świadczenia pieniężnego wynikającego z art. 132 ust. 3 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz.U. Nr 74, poz. 676 ze zm.).
Do wydania tej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym:
J. C., jako oficerowi Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Szef tej Agencji rozkazem personalnym z dnia 29 czerwca 2002 r. wydanym na podstawie przepisu art. 230 ust. 1 pkt 2 ustawy o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu wypowiedział stosunek służbowy. J. C. odwołał się od tej decyzji a następnie wniósł na nią skargę do sądu administracyjnego. Ostatecznie, wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 kwietnia 2005 r. sygn. akt II SA 264/05, od którego została oddalona skarga kasacyjna (wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. akt I OSK 914/05), uchylony został wymieniony wyżej rozkaz personalny o wypowiedzeniu stosunku służbowego. Równolegle z tym postępowaniem toczyło się postępowanie wszczęte wnioskiem J. C. z dnia 2 sierpnia 2002 r. o wypłacenie mu świadczenia pieniężnego za okres choroby trwającej od dnia 29 czerwca 2002 r., to jest od dnia zwolnienia ze służby. Decyzją z dnia 5 września 2002 r. utrzymaną następnie w mocy przez decyzję z dnia [...]. Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego odmówił przyznania żądanego świadczenia. Uzasadniając te decyzje organ stwierdził, iż zgodnie z art. 230 ust. 8 ustawy o ABW oraz AW funkcjonariuszowi zwolnionemu w trybie, o którym mowa w ust. 3 i 4 art. 230 tej ustawy przysługuje prawo do świadczeń pieniężnych związanych ze zwolnieniem ze służby, określonych w art. 128 ust. 1. Natomiast tylko wówczas, gdy funkcjonariusz spełnia przesłanki do zwolnienia ze służby na korzystniejszych warunkach przysługują mu także prawa do innych świadczeń i uprawnień wynikających z ustawy. Ponieważ jednak w dniu wydania rozkazu o zwolnieniu skarżącego ze służby nie istniały podstawy do zwolnienia go na mocy art. 60 ust. 2 pkt 5 lub 6 ustawy o ABW oraz AW, nie może on otrzymać też spornego świadczenia wynikającego z przepisu art. 132 ust. 3 tej ustawy.
Na wymienioną decyzję z dnia 21 października 2002 r. major J. C. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając jej naruszenie przepisów art. 132 ust. 3 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu. Rozpoznający tę skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 8 września 2004 r. (sygn. akt II SA 3872/02) skargę oddalił. Sąd uznał zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem, bowiem skarżącemu, któremu wypowiedziano stosunek służbowy na podstawie przepisu art. 230 ust. 1 pkt 2 ustawy o ABW oraz AW stosownie do art. 230 ust. 4 w zw. z art. 230 ust. 8 wymienionej ustawy przysługuje wyłącznie prawo do otrzymania świadczeń wymienionych w art. 128 ust. 1 tej ustawy. Natomiast funkcjonariuszowi zwolnionemu ze służby na podstawie art. 60 ust. 2 pkt 5 lub pkt 6 ustawy, który z powodu trwającej nadal choroby nie może podjąć zatrudnienia wypłaca się – zgodnie z art. 132 ust. 3 ustawy – comiesięczne świadczenie pieniężne określone w ust. 1 tego artykułu przez okres choroby, nie dłużej jednak niż 3 miesiące, chyba że wcześniej właściwa komisja lekarska wyda orzeczenie o inwalidztwie, stanowiące podstawę do ustalenia prawa do renty inwalidzkiej. Świadczeniami tymi jest świadczenie pieniężne w wysokości odpowiadającej ostatniemu uposażeniu zasadniczemu wraz z dodatkami o charakterze stałym.
Sąd Wojewódzki wskazał, iż w rozkazie personalnym o zwolnieniu ze służby J. C. nie podano, jako materialnoprawnej podstawy zwolnienia, art. 60 ust. 2 pkt 5 lub 6 ustawy. Zdaniem Sądu I instancji z art. 230 ust. 7 omawianej ustawy nie wynika a contrario wniosek, że do funkcjonariusza zwolnionego na podstawie art. 230 ust. 1 pkt 2 stosuje się też przepis art. 132 ust. 3 ustawy, który nie został wyłączony w tym ustępie. Marginalnie też Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważył, że Trybunału Konstytucyjny wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2004 r., sygn. akt K 45/02, orzekł między innymi, że art. 230 ust. 7 ustawy o ABW oraz AW w zakresie, w jakim wyłącza stosowanie przepisów art. 60 ust. 4 oraz art. 63 ustawy do funkcjonariusza, o którym mowa w art. 230 ust. 4 ustawy, jest niezgodny z art. 32 i art. 60 Konstytucji oraz art. 25 lit. c Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych otwartego do podpisu w Nowym Jorku dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz.U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167).
Od powyższego wyroku WSA w Warszawie J. C. wniósł wymienioną na wstępie skargę kasacyjną. Wyrokowi temu zarzucił naruszenie przepisów o postępowaniu, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w związku z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przez brak rozpoznania przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania wobec stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności art. 230 ust. 7 ustawy z 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu w zakresie, w jakim wyłącza stosowania art. 60 ust. 4 i 63 w stosunku do funkcjonariuszy, o których mowa w art. 230 ust. 4 tej ustawy, z art. 32 i 60 Konstytucji RP. Skarga kasacyjna zarzuciła następnie naruszenie prawa materialnego, to jest art. 230 ust. 4, ust. 7 i ust. 8 w związku z art. 128 ust. 1 i art. 132 ust. 3 ustawy o ABW oraz AW (Dz.U. Nr 74, poz. 676) w związku z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP i art. 145a K.p.a., polegające na oddaleniu skargi, mimo iż skutkiem wydania wymienionego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego powstała podstawa do wznowienia postępowania, którą Wojewódzki Sąd Administracyjny powinien wziąć pod uwagę z urzędu przy wyrokowaniu, co powinno w następstwie skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. W związku z tymi zarzutami skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Podstawą rozwiązania ze skarżącym stosunku służbowego był przepis art. 230 ust. 1 pkt 2 ustawy z 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu. Ma on charakter normy przejściowej i stanowi, że Szefowie ABW i AW w terminie 14 dni od dnia wejścia w życie ustawy uwzględniając kwalifikacje zawodowe funkcjonariusza, jego przydatność do służby a także wysokość posiadanych limitów zatrudnienia i środków budżetowych oraz planowaną strukturę organizacyjną, poinformują pisemnie funkcjonariusza o wypowiedzeniu stosunku służbowego. Zgodnie z art. 230 ust. 4 ustawy stosunek służbowy rozwiązany w tym trybie wygasa w terminie 1 miesiąca liczonym od dnia doręczenia funkcjonariuszowi pisma o wypowiedzeniu stosunku służbowego a zwolnionemu ze służby funkcjonariuszowi przysługują, w zasadzie, tylko świadczenia związane z rozwiązaniem stosunku służbowego wymienione w art. 128 ust. 1 i, wyjątkowo, inne świadczenia i uprawnienia, gdy funkcjonariusz spełnia warunki do zwolnienia ze służby na korzystniejszych warunkach (art. 230 ust. 8 ustawy).
Kwestią sporną w sprawie jest, czy skarżącemu przysługuje prawo do świadczenia określonego przepisem art. 132 ust. 3 ustawy, to jest świadczenie pieniężne należne zwolnionemu na podstawie art. 60 ust. 2 pkt 5 lub 6 ustawy funkcjonariuszowi, który z powodu choroby nie może podjąć zatrudnienia. Okres pobierania tego świadczenia jest z zasady dłuższy niż termin rozwiązania stosunku służbowego z art. 230 ust. 4 ustawy. Nadto z przepisu art. 60 ust. 4 ustawy w związku z art. 60 ust. 2 pkt 6 wynika, że w sytuacji, gdy przyczyną rozwiązania stosunku służbowego jest likwidacja jednostki organizacyjnej lub jej reorganizacja połączona ze zmniejszeniem obsady etatowej, to zwolnienie ze służby następuje po upływie 6 miesięcy. Przepis art. 60 ust. 4 ustawy został wykluczony w stosunku do funkcjonariuszy, z którymi rozwiązano stosunek służbowy na podstawie art. 230 ust. 1 pkt 2 ustawy (art. 230 ust. 7 w zw. z ust. 1 pkt 2 i ust. 4 ustawy). Wyłączenie to zostało jednak uznane za sprzeczne z Konstytucją i przepisem Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2004 r., sygn. akt K 45/02, publ. OTK-A 2004, nr 4, poz. 30. W punkcie 6 tego wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, iż art. 230 ust. 7 powołanej ustawy, w zakresie, w jakim wyłącza stosowanie przepisów art. 60 ust. 4 i 63 tejże ustawy do funkcjonariusza, o którym mowa w art. 230 ust. 4 ustawy jest niezgodny z art. 32 i 60 Konstytucji i art. 25 lit. c wymienionego Paktu Praw.
Zgodnie z art. 190 pkt 1 i pkt 4 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Orzeczenia Trybunału stwierdzające niezgodność ustawy z Konstytucją lub umową międzynarodową, gdy ustawa ta stanowiła podstawę do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego, ostatecznej decyzji administracyjnej lub rozstrzygnięcia w innej sprawie, stanowią podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonym w przepisach dla danego postępowania. Na gruncie Kodeksu postępowania administracyjnego obowiązuje art. 145a stanowiący, iż można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Istnienie przesłanki wznowieniowej uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji. W wyroku z dnia 18 czerwca 1999 r. wydanym w sprawie II SA 1084/99 (LEX nr 46247) NSA stwierdził, że jest zasadą, że Naczelny Sąd Administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi występowanie w sprawie przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego. Wynika to z przepisu art. 145 § 1 pkt 1b ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) stanowiącego, że sąd uchyla decyzję w całości lub części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
Uznanie niekonstytucyjności art. 230 ust. 7 ustawy o ABW oraz AW w zakresie określonym pkt 6 omawianego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego oznacza, iż w stosunku do skarżącego ma zastosowanie art. 60 ust. 4 ustawy przewidujący rozwiązanie stosunku służbowego w wypadku likwidacji lub reorganizacji jednostki Agencji połączonej ze zmniejszeniem obsady etatowej nie po upływie 1 lecz po upływie 6 miesięcy. Fakt ten ma podstawowe znaczenie dla określenia roszczeń służących skarżącemu od Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego po dniu 29 czerwca 2002 r. Skoro więc Wojewódzki Sąd Administracyjny faktu tego nie uwzględnił i pominął przesłankę wznowieniową, to oddalenie skargi nastąpiło z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1b ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Uzasadnia to uchylenie zaskarżonego wyroku.
Ze względu jednak na naruszenie prawa materialnego oraz wyjaśnienie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny, uchylając zaskarżony wyrok, jednocześnie uchylił zaskarżoną decyzję administracyjną (art. 188 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 wymienionej ustawy (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Z tych względów orzeczono jak w sentencji.