I OSK 1784/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach w przedmiocie odpłatności za pobyt matki skarżącego w domu pomocy społecznej. Skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym błędną wykładnię art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej oraz niezastosowanie art. 104 ust. 4 tej ustawy, a także naruszenie przepisów postępowania. NSA, związany granicami skargi kasacyjnej, szczegółowo analizował zarzuty. Stwierdzono, że zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania (art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 151 P.p.s.a.) były wadliwie sformułowane lub niezasadne. Sąd podkreślił, że nie można skutecznie kwestionować ustaleń faktycznych poprzez zarzuty naruszenia prawa materialnego. Odnosząc się do prawa materialnego, NSA uznał, że ustalenia faktyczne dotyczące sytuacji majątkowej skarżącego (dochody z emerytur, posiadane oszczędności, sprzedaż mieszkania matki) nie uzasadniały odstąpienia od żądania zwrotu kosztów na podstawie art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Sąd podkreślił, że przepis ten ma charakter uznaniowy i wymaga "szczególnie uzasadnionego" przypadku, a obciążenia kredytowe nie są wystarczające do uznania sytuacji za wyjątkową. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, kryteriów odstąpienia od żądania zwrotu kosztów oraz zasad prowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego w kontekście zarzutów skargi kasacyjnej.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów ustawy o pomocy społecznej, a jego zastosowanie może być ograniczone do podobnych stanów faktycznych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy trudna sytuacja majątkowa skarżącego, obejmująca obciążenia kredytowe i wydatki związane z leczeniem, uzasadnia odstąpienie od żądania zwrotu wydatków poniesionych przez gminę na pokrycie kosztów pobytu członka rodziny w domu pomocy społecznej na podstawie art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sytuacja materialna skarżącego, mimo obciążeń kredytowych i wydatków, nie stanowi "szczególnie uzasadnionego" przypadku pozwalającego na odstąpienie od żądania zwrotu kosztów, zwłaszcza przy stabilnych dochodach z emerytur.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepis art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej wymaga "szczególnie uzasadnionego" przypadku, a obciążenia kredytowe i wydatki zdrowotne, przy dochodach z emerytur, nie spełniają tego kryterium. Decyzja o odstąpieniu od żądania zwrotu ma charakter uznaniowy i wymaga oceny na tle sytuacji innych osób korzystających z pomocy społecznej.
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył prawo materialne poprzez błędną wykładnię art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, nie uwzględniając kryteriów wskazujących na trudną sytuację majątkową skarżącego przy ocenie odpłatności za pobyt matki w DPS?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, WSA nie dokonał błędnej wykładni art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Sąd jedynie zaakceptował ustalenia organów, że wydatki takie jak spłata kredytów i opłaty za media nie stanowią podstawy do pomniejszenia dochodów, a dochód z najmu mieszkania matki powinien być uwzględniony.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że WSA nie dokonał wykładni art. 8 ust. 3 u.p.s. w sposób przedstawiony w skardze kasacyjnej, a jedynie zaakceptował ustalenia organów dotyczące dochodów i wydatków skarżącego, w tym dochodu z najmu mieszkania matki.
Czy zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 151 P.p.s.a.) zostały skutecznie podniesione w skardze kasacyjnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzuty naruszenia przepisów postępowania były wadliwie sformułowane lub niezasadne.
Uzasadnienie
NSA wskazał na wadliwe zestawienie sprzecznych przepisów (art. 145 i 151 P.p.s.a.), brak wykazania naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. oraz podkreślił, że przepisy art. 145 i 151 P.p.s.a. są przepisami wynikowymi, które nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej bez powiązania z innymi przepisami.
Przepisy (11)
Główne
u.p.s. art. 104 § ust. 4
Ustawa o pomocy społecznej
Odstąpienie od żądania zwrotu wydatków na świadczenie jest możliwe w "szczególnie uzasadnionych" przypadkach, gdy żądanie zwrotu stanowiłoby nadmierne obciążenie lub niweczyło skutki udzielanej pomocy. Ocena wyjątkowości przypadku musi być dokonana na tle sytuacji innych osób korzystających z pomocy społecznej. Decyzja ma charakter uznaniowy.
P.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.
Dz.U. 2021 poz 2268 art. 104 § ust. 4
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Pomocnicze
u.p.s. art. 8 § ust. 3
Ustawa o pomocy społecznej
Kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 3 i 4 u.p.s. zostało jednolicie zdefiniowane na potrzeby ustalania wszelkich świadczeń z pomocy społecznej. Wydatki na spłatę kredytów i pożyczki oraz opłaty za media nie stanowią podstawy do pomniejszenia dochodów rodziny.
P.p.s.a. art. 134 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Nie można w ramach tego przepisu kwestionować ustaleń faktycznych ani oceny prawnej organu.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis regulujący sposób rozstrzygnięcia sprawy (uchylenie decyzji) i nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej bez powiązania z innymi przepisami.
P.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis regulujący sposób rozstrzygnięcia sprawy (oddalenie skargi) i nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej bez powiązania z innymi przepisami.
P.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa kasacyjna dotycząca naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie.
P.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa kasacyjna dotycząca naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.
u.p.s. art. 8 § ust. 3
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej poprzez jego błędną wykładnię i nieuzasadnione zastosowanie przy ocenie istnienia przesłanek uzasadniających odstąpienie od obciążania skarżącego obowiązkiem zwrotu wydatków poniesionych przez Gminę na pokrycie kosztów pobytu jego matki w domu pomocy społecznej oraz art. 104 ust. 4 u.p.s. poprzez jego niezastosowanie, pomimo istnienia przesłanek do odstąpienia od obciążania skarżącego obowiązkiem zwrotu kosztów poniesionych przez Gminę na pokrycie kosztów pobytu jego matki w domu pomocy społecznej. • Naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik postępowania, tj. art. 134 § 1 P.p.s.a. oraz art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez zaniechanie przez Sąd wnikliwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz oddalenie skargi, pomimo że w toku postępowania administracyjnego nie uwzględniono kryteriów wskazujących na trudną sytuację majątkową skarżącego w kontekście materialnoprawnych przepisów stanowiących o uprawnieniu do odstąpienia do żądania zwrotu odpłatności za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej.
Godne uwagi sformułowania
Sąd rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. • Niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. • Przepisy art. 145 § 1 pkt 1 i art. 151 P.p.s.a. są tzw. przepisami wynikowymi, które regulują sposób rozstrzygnięcia sprawy i które bez powiązania ich z innymi przepisami nie mogą stanowić samodzielnie podstawy kasacyjnej. • Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. • Pozycja prawna skarżącego kasacyjnie mającego wraz z żoną stały dochód z tytułu emerytur nie pozwala na uznanie sytuacji za trudną. • Decyzja wydawana na podstawie art. 104 ust. 4 u.p.s. ma charakter uznaniowy.
Skład orzekający
Maciej Dybowski
przewodniczący
Elżbieta Kremer
sprawozdawca
Agnieszka Miernik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, kryteriów odstąpienia od żądania zwrotu kosztów oraz zasad prowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego w kontekście zarzutów skargi kasacyjnej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów ustawy o pomocy społecznej, a jego zastosowanie może być ograniczone do podobnych stanów faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie zagadnienia odpłatności za pobyt w DPS i możliwości odstąpienia od żądania zwrotu kosztów w trudnej sytuacji materialnej. Analiza zarzutów skargi kasacyjnej jest wartościowa dla prawników procesowych.
“Czy trudna sytuacja finansowa zwalnia z obowiązku pokrycia kosztów pobytu rodzica w domu pomocy społecznej? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.