Orzeczenie · 2025-05-20

I OSK 1778/23

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2025-05-20
NSAAdministracyjneWysokansa
Kodeks postępowania administracyjnegostwierdzenie nieważności decyzjiustawa nowelizująca KPAKonstytucja RPEuropejska Konwencja Praw Człowiekazasada pewności prawapaństwo prawneochrona własnościterminyorzecznictwo NSA

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną wniesioną przez grupę osób przeciwko wyrokowi WSA w Warszawie, który oddalił ich skargę na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii. Sprawa dotyczyła zastosowania art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego, który miał umorzyć z mocy prawa postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych. Skarżący kasacyjnie zarzucili naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej oraz przepisów Konstytucji i EKPC, argumentując, że nowa regulacja jest sprzeczna z zasadą zaufania do państwa, pozbawia ich prawa do wynagrodzenia za szkody i zamyka drogę do dochodzenia roszczeń. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd wskazał, że zarzuty skargi kasacyjnej były wadliwie skonstruowane, tworząc niespójną zbitkę przepisów. Odnosząc się do meritum, NSA podkreślił, że zasady bezpieczeństwa prawnego i pewności prawa, choć fundamentalne, nie mają charakteru bezwzględnego i dopuszczają wyjątki, w tym regulacje o mocy wstecznej, jeśli uzasadnia to interes publiczny. Sąd powołał się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wskazując, że jednostka musi liczyć się ze zmianami prawnymi. NSA uznał, że wprowadzenie ograniczenia czasowego w możliwości stwierdzenia nieważności decyzji było uzasadnione wyrokiem TK z 2015 r. i służy ochronie interesu publicznego, a 30-letni okres na dochodzenie praw był wystarczający. W ocenie Sądu, zasada pewności obrotu prawnego i trwałości decyzji administracyjnej przeważa nad interesem jednostki po tak długim czasie. Sąd przywołał również decyzję ETPC z 2022 r., która uznała podobne skargi za niedopuszczalne. NSA zaznaczył, że w przypadku ewentualnego uznania przez TK art. 2 ustawy nowelizującej za niezgodny z Konstytucją, skarżący będą mogli żądać wznowienia postępowania.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Uzasadnienie dopuszczalności stosowania przepisów prawa z mocą wsteczną w sprawach administracyjnych, prymat pewności obrotu prawnego nad interesem jednostki po upływie długiego czasu, oraz wymogi formalne skargi kasacyjnej.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji nowelizacji przepisów KPA i jej zastosowania do starych decyzji, a także wadliwości zarzutów kasacyjnych.

Zagadnienia prawne (2)

Czy art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej Kodeks postępowania administracyjnego, który umarza z mocy prawa postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych, może być stosowany do spraw dotyczących decyzji wydanych przed jego wejściem w życie, i czy jest zgodny z Konstytucją RP oraz EKPC?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, nowa regulacja może być stosowana, a zasady bezpieczeństwa prawnego dopuszczają wyjątki od zasady niedziałania prawa wstecz, jeśli uzasadnia to interes publiczny. Długi czas na dochodzenie praw (30 lat) uzasadnia prymat pewności obrotu prawnego.

Uzasadnienie

NSA uznał, że zasady państwa prawnego dopuszczają wyjątki od zasady niedziałania prawa wstecz, a cel wprowadzenia nowej regulacji (ochrona interesu publicznego, pewność obrotu prawnego) uzasadnia jej zastosowanie, zwłaszcza po upływie 30 lat od wydania decyzji. ETPC również uznał podobne skargi za niedopuszczalne.

Czy zarzuty skargi kasacyjnej, które tworzą niespójną zbitkę przepisów prawnych, spełniają wymogi formalne stawiane przez Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, takie zarzuty są wadliwe i uniemożliwiają precyzyjne odniesienie się do nich.

Uzasadnienie

NSA powołał się na własne orzecznictwo, wskazując, że tworzenie niespójnej zbitki przepisów bez wskazania konkretnego naruszenia każdej z norm jest nieprawidłowe i stanowi podstawę do oddalenia skargi kasacyjnej.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Odrzucono skargę
Oddalono skargę kasacyjną.

Przepisy (12)

Główne

u.zm.k.p.a. art. 2 § ust. 2

Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego

Regulacja umarzająca z mocy prawa postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych, która może być stosowana z mocą wsteczną w uzasadnionych przypadkach.

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada państwa prawnego, dopuszczająca wyjątki od zasady niedziałania prawa wstecz.

Konstytucja RP art. 21

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 64

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 77 § ust. 1 i 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 193

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.o.a.n. art. 5

Ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych

k.p.a. art. 158 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zasada pewności obrotu prawnego i trwałości decyzji administracyjnej przeważa nad interesem jednostki po upływie długiego czasu. • Dopuszczalność wyjątków od zasady niedziałania prawa wstecz w uzasadnionych przypadkach, w tym w celu ochrony interesu publicznego. • Wadliwość konstrukcji zarzutów skargi kasacyjnej jako niespójnej zbitki przepisów.

Odrzucone argumenty

Zastosowanie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA do spraw o stwierdzenie nieważności decyzji z lat 50. XX w. narusza Konstytucję RP i EKPC. • Nowa regulacja narusza zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez niego prawa. • Nowa regulacja pozbawia obywateli wynagrodzenia za szkody wyrządzone przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej.

Godne uwagi sformułowania

ustawodawca nie powinien "zaskakiwać" obywatela regulacjami, które są wprowadzane później, aniżeli zdarzenia, które miały miejsce przed ich uchwaleniem • zasady bezpieczeństwa prawnego, pewności prawa i stabilności stosunków prawnych [...] nie mają charakteru bezwzględnego, dopuszczalne są bowiem od nich wyjątki • jednostka musi w każdym czasie liczyć się ze zmianą regulacji prawnych i uwzględniać podczas planowania przyszłych działań ryzyko zmian prawodawczych • w takim długim czasie jednostka nie korzystała z przysługujących jej praw, to musi się liczyć z tym, że w pewnym momencie takiej możliwości zostanie pozbawiona • zasada pewności obrotu prawnego i zasada trwałości decyzji administracyjnej przeważa nad zasadami rekompensowania szkody poniesionej w wyniku niezgodnego z prawem działania organów Państwa

Skład orzekający

Dariusz Chaciński

sprawozdawca

Karol Kiczka

członek

Piotr Niczyporuk

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności stosowania przepisów prawa z mocą wsteczną w sprawach administracyjnych, prymat pewności obrotu prawnego nad interesem jednostki po upływie długiego czasu, oraz wymogi formalne skargi kasacyjnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nowelizacji przepisów KPA i jej zastosowania do starych decyzji, a także wadliwości zarzutów kasacyjnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego dotyczącego retroaktywności prawa i pewności obrotu prawnego, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i konstytucyjnym.

Czy prawo może działać wstecz? NSA rozstrzyga o pewności obrotu prawnego.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane przepisy
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst