I OSK 1778/20

Naczelny Sąd Administracyjny2024-01-11
NSAtransportoweWysokansa
transport lotniczyprawa pasażerówrozporządzenie 261/2004odszkodowanieodwołany lotorganizator turystykiprzewoźnik lotniczyNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną pasażerów, uznając, że przewoźnik lotniczy 'L.' S.A. nie był 'obsługującym przewoźnikiem' w rozumieniu rozporządzenia 261/2004, ponieważ nigdy nie zaplanował ani nie zamierzał wykonać lotu, na który pasażerowie mieli rezerwację od organizatora turystyki.

Pasażerowie domagali się odszkodowania od przewoźnika lotniczego 'L.' S.A. za niezrealizowany lot, na który mieli rezerwację od organizatora turystyki. Zarówno organ administracji, jak i WSA uznały, że przewoźnik nie był 'obsługującym przewoźnikiem' w rozumieniu rozporządzenia 261/2004, ponieważ nie zaplanował ani nie wykonał tego lotu. NSA podzielił to stanowisko, podkreślając, że kluczowe jest, czy przewoźnik podjął decyzję o wykonaniu konkretnego lotu. Skarga kasacyjna została oddalona.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej pasażerów A. P., M. P., M. P. i S. P. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił ich skargi na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego. Prezes ULC umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia naruszenia przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 przez przewoźnika lotniczego 'L.' S.A. w związku z niezrealizowanym lotem z dnia 11 października 2014 r. Skarżący posiadali rezerwację na ten lot od organizatora turystyki, jednak przewoźnik 'L.' S.A. zaprzeczył, by wykonywał ten lot. WSA uznał, że skoro 'L.' S.A. nie była faktycznym przewoźnikiem ani nie miała umowy z organizatorem turystyki na wykonanie tego konkretnego lotu, nie można jej uznać za zobowiązaną do wypłaty odszkodowania. NSA w wyroku z dnia 11 stycznia 2024 r. oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA i podkreślając, że kluczowe dla uznania przewoźnika za 'obsługującego' jest podjęcie przez niego decyzji o wykonaniu konkretnego lotu. Sąd powołał się na wcześniejsze orzecznictwo NSA oraz wyroki TSUE, w tym wyrok w sprawie C-607/22, który precyzuje, że przewoźnik nie jest odpowiedzialny, jeśli nigdy nie zaplanował lotu o danym numerze i terminie, chyba że stworzył ofertę, którą następnie zmienił. W tej sprawie 'L.' S.A. nie zaplanowała ani nie potwierdziła wykonania spornego lotu, co wykluczało jego odpowiedzialność na gruncie rozporządzenia 261/2004. NSA oddalił skargę kasacyjną i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, przewoźnik lotniczy nie może być uznany za 'obsługującego przewoźnika' w rozumieniu art. 2 lit. b rozporządzenia nr 261/2004, jeśli nigdy nie zaplanował ani nie zamierzał wykonać konkretnego lotu, nawet jeśli pasażerowie mieli rezerwację od organizatora turystyki.

Uzasadnienie

Kluczowe jest, czy przewoźnik podjął decyzję o wykonaniu konkretnego lotu, ustalając jego trasę i rozkład czasowy. Samo użycie kodu przewoźnika przez organizatora turystyki nie jest wystarczające, jeśli przewoźnik nie miał umowy ani nie zamierzał wykonać tego lotu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

Rozporządzenie 261/2004/WE art. 7

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 261/2004 z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiające wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylające rozporządzenie (EWG) nr 295/91

Prawo do odszkodowania powstaje, gdy przewoźnik jest 'obsługującym przewoźnikiem' i lot został odwołany lub opóźniony, a nie zachodzą przesłanki negatywne z art. 5 ust. 1.

Rozporządzenie 261/2004/WE art. 2 § lit. b

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 261/2004 z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiające wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylające rozporządzenie (EWG) nr 295/91

Definicja 'obsługującego przewoźnika' wymaga, aby przewoźnik faktycznie wykonywał lub zamierzał wykonać lot, podejmując decyzję o jego trasie i rozkładzie.

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.

Pomocnicze

Rozporządzenie 261/2004/WE art. 3 § ust. 2 lit. b

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 261/2004 z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiające wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylające rozporządzenie (EWG) nr 295/91

Pojęcie 'przeniesienia na inny lot' jest ściśle związane z ogólnym zakresem zastosowania rozporządzenia i nie może być interpretowane autonomicznie.

Rozporządzenie 261/2004/WE art. 5 § ust. 1 lit. c

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 261/2004 z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiające wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylające rozporządzenie (EWG) nr 295/91

Warunkiem odpowiedzialności przewoźnika jest status 'obsługującego przewoźnika'.

Rozporządzenie 261/2004/WE art. 2 § lit. g

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 261/2004 z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiające wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylające rozporządzenie (EWG) nr 295/91

Definicja 'rezerwacji' obejmuje potwierdzenie przyjęcia i rejestracji przez przewoźnika lub organizatora, ale nie przesądza o odpowiedzialności przewoźnika za lot, którego nie zamierzał wykonać.

Rozporządzenie 261/2004/WE art. 2 § lit. l

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 261/2004 z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiające wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylające rozporządzenie (EWG) nr 295/91

Definicja 'odwołania lotu' odnosi się do sytuacji, gdy lot został odwołany, co może być podstawą do roszczeń, ale wymaga statusu 'obsługującego przewoźnika'.

P.p.s.a. art. 105 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zarzut naruszenia przepisu dotyczącego umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego.

P.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zarzut wadliwego uzasadnienia wyroku WSA.

K.p.a. art. 105 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zarzut naruszenia przepisu dotyczącego umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przewoźnik lotniczy 'L.' S.A. nie był 'obsługującym przewoźnikiem' w rozumieniu art. 2 lit. b rozporządzenia 261/2004, ponieważ nigdy nie zaplanował ani nie zamierzał wykonać lotu, na który pasażerowie mieli rezerwację od organizatora turystyki. Status 'obsługującego przewoźnika' wymaga podjęcia przez przewoźnika decyzji o wykonaniu konkretnego lotu, a nie tylko użycia jego kodu przez organizatora turystyki. Pojęcie 'przeniesienia na inny lot' nie jest tożsame z 'odwołaniem lotu' i jest ściśle związane z ogólnym zakresem zastosowania rozporządzenia 261/2004.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 105 § 1 K.p.a., art. 141 § 4 P.p.s.a.). Zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 2 lit. g, l, art. 3 ust. 2b, art. 13, art. 5 ust. 1 lit. pkty ii-iii w zw. z art. 7 ust. 1b rozporządzenia 261/2004).

Godne uwagi sformułowania

przewoźnik ten – nawet jeśli organizator wycieczek nie otrzymał od niego potwierdzenia realizacji lotu oraz czasu odlotu i przylotu – może ponosić odpowiedzialność na zasadach określonych w ww. rozporządzeniu, o tyle warunkiem powstania prawa do uzyskania na podstawie art. 7 w zw. z art. 5 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 261/2004/WE odszkodowania za odwołanie lotu od przewoźnika lotniczego jest przypisanie temu przewoźnikowi statusu obsługującego przewoźnika w rozumieniu art. 2 lit. b ww. rozporządzenia. Za obsługującego przewoźnika lotniczego należy uznać przewoźnika, który w ramach swojej działalności w zakresie transportu pasażerskiego podejmuje decyzję o przeprowadzeniu konkretnego lotu, włącznie z ustaleniem zarówno jego trasy, jak i rozkładu czasowego, a tym samym o stworzeniu dla zainteresowanych oferty przewozu lotniczego. Jeżeli zaś przewoźnik lotniczy nie podejmuje decyzji o wykonaniu konkretnego lotu i nie tworzy oferty przewozu lotniczego, nie można przyjąć, że zamierzał on wykonać taki lot w rozumieniu art. 2 lit. b rozporządzenia nr 261/2004, w związku z czym nie można go uznać za 'obsługującego przewoźnika' w rozumieniu tego przepisu.

Skład orzekający

Aleksandra Łaskarzewska

przewodniczący

Elżbieta Kremer

sprawozdawca

Dariusz Chaciński

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, kiedy przewoźnik lotniczy jest odpowiedzialny za lot na gruncie rozporządzenia 261/2004, zwłaszcza w kontekście umów z organizatorami turystyki i sytuacji, gdy przewoźnik nie zaplanował lotu."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji braku zamiaru wykonania lotu przez przewoźnika, a nie sytuacji, gdy lot został zaplanowany, a następnie odwołany lub opóźniony.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy praw pasażerów i złożonej interpretacji przepisów UE dotyczących odszkodowań lotniczych, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w transporcie i konsumentach.

Czy rezerwacja od biura podróży gwarantuje odszkodowanie od linii lotniczej, nawet jeśli lot nigdy nie istniał w ich planach?

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 1778/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-01-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-08-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Aleksandra Łaskarzewska /przewodniczący/
Dariusz Chaciński
Elżbieta Kremer /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne
Lotnicze prawo
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 1415/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-01-09
Skarżony organ
Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy
Dz.U.UE.L 2004 nr 46 poz 1 art. 3 ust. 2 lit. b, art. 7 w zw. z art. 5 ust. 1 lit. c
Rozporządzenie (WE) NR 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiające wspólne zasady odszkodowania i  pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylające rozporządzenie  (EWG) nr 295/91 (Tekst mający znaczenie dla EOG)
Dz.U. 2023 poz 259
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie: sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) sędzia del. WSA Dariusz Chaciński Protokolant: starszy asystent sędziego Anna Siwonia-Rybak po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. P., M. P., M. P. i S. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 stycznia 2020 r. sygn. akt VII SA/Wa 1415/19 w sprawie ze skarg A. P., M. P., M. P. i S. P. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia 28 marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przepisów rozporządzenia przez przewoźnika lotniczego 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza solidarnie od A. P., M. P., M. P. i S. P. na rzecz Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 9 stycznia 2020 r. sygn. akt VII SA/Wa 1415/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargi A. P., M. P., M. P. i S. P. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia 28 marca 2019 r. w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przepisów rozporządzenia przez przewoźnika lotniczego.
Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy:
Skarżący wystąpili z wnioskiem do Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego o stwierdzenie naruszenia przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylające rozporządzenia (EWG) nr 295/91 (Dz. U. L 46 z 17 lutego 2004 r.), dalej powoływanego jako "rozporządzenie" przez "L." S.A. z siedzibą w W. w związku z lotem z dnia 11 października 2014 r. nr [...] na trasie [...] – [...].
Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego decyzją z dnia 28 marca 2019 r. umorzył postępowanie wszczęte ww. wnioskiem.
W uzasadnieniu organ wskazał, że wezwał przewoźnika do złożenia wyjaśnień, który poinformował, że we wskazanym dniu nie wykonywał lotu [...], na dowód czego przesłał stosowne dokumenty.
Skargi na powyższą decyzję złożyli skarżący, zarzucając naruszenie:
1) przepisów prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 2b w zw. z art. 5 ust. 1 c rozporządzenia poprzez ich niezastosowanie polegające na błędnym uznaniu, iż pasażerowie posiadający rezerwację na rejs, wydany przez organizatora turystyki, którego nie zrealizowano nie są uprawnieni do rekompensaty z art. 7 rozporządzenia.
2) przepisów postępowania, tj. art. 205b ust. 5 ustawy Prawo lotnicze poprzez jego niezastosowanie polegające na błędnym ustaleniu braku naruszenia art. 5 ust 1 c, w zw. z art. 7 ust. 1 b rozporządzenia, pomimo że przewoźnik nie wykazał przesłanek zwalniających go z odpowiedzialności wobec pasażerów, którzy legitymowali się potwierdzeniem rezerwacji na rejs liniami L., który nie został zrealizowany.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę podzielił stanowisko organu, że skarżący wprawdzie posiadali rezerwację na lot w dniu 11 października 2014 r. o oznaczeniu kodowym nr [...], na trasie [...] - [...], niemniej nie znajduje potwierdzenia okoliczność, że przewoźnikiem lotniczym obsługującym ten lot były "L." S.A.
Z wyjaśnień przewoźnika lotniczego zawartych w piśmie przesłanym drogą elektroniczną do Prezesa ULC w dniu 21 marca 2019 r. oraz załączonej korespondencji Działu Czarterów ULC z Biurem Podróży I. wynika, że nie potwierdził on możliwości realizacji dodatkowego rejsu w dniu 11 października 2014 r. z powodu braku dostępnych załóg. Okoliczność ta została potwierdzona przez samo Biuro I., które co prawda w tej sprawie nie odpowiedziało na wezwanie organu, jednak w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 1726/18 dotyczącej tego samego lotu ustalono, że przewoźnikiem obsługującym ten lot był S. sp. z o.o. z siedzibą w W. Na fakt ten wskazali również sami skarżący w skargach. Tym samym "L." S.A. nie były przewoźnikiem obsługującym przedmiotowy lot w rozumieniu art. 2 lit. b w zw. z art. 3 pkt 5 rozporządzenia. W konsekwencji skarżący błędnie skierowali reklamację do tego przewoźnika lotniczego.
Skoro nie została zawarta umowa wiążąca biuro podróży - organizatora wycieczki - z "L." S.A. w zakresie dotyczącym przedmiotowego lotu to w sprawie nie miał również zastosowania art. 3 ust. 2b rozporządzenia, dotyczący wyłącznie sytuacji, w której pasażerowie zostali przeniesieni przez przewoźnika lotniczego lub organizatora wycieczek z lotu, na który mieli rezerwację, na inny lot.
Zdaniem Sądu, w świetle przedstawionych ustaleń nie można zgodzić się z argumentacją skarg przedstawioną w związku z treścią art. 2 lit. g rozporządzenia (wskazującym, że "rezerwacja" oznacza fakt posiadania przez pasażera biletu lub innego dowodu potwierdzającego, że rezerwacja została przyjęta i zarejestrowana przez przewoźnika lotniczego lub organizatora wycieczek), że "L." S.A. odpowiadały za działania i zaniechania kooperującego z nim organizatora turystyki - w tym za nieuprawnione użycie jego kodu. Prawidłowo zatem Prezes ULC umorzył – jako bezprzedmiotowe - postępowanie w niniejszej sprawie.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli skarżący, zarzucając naruszenie:
1) przepisów postępowania, tj. art. 105 § 1 K.p.a. poprzez błędne ustalenie, że postępowanie administracyjne na naruszenie praw pasażerów przez przewoźnika L. S.A., w związku z brakiem realizacji rejsu z dnia 11 października 2014 r. nr [...] relacji [...] - [...] jest bezprzedmiotowe, a to pomimo wylegitymowania się przez pasażerów dokumentami określonymi treścią art. 205b ust. 3 ustawy Prawo lotnicze (w brzmieniu obowiązującym w dniu wniesienia skargi);
2) przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez nieuzasadnienie przyczyn odstąpienia od stosowania literalnej wykładni przepisów:
a) art. 2 lit. g i l rozporządzenia z dnia 11 lutego 2004 r.;
b) art. 3 ust. 2b rozporządzenia z dnia 11 lutego 2004 r.;
3) przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 lit. g rozporządzenia z dnia 11 lutego 2004 r. poprzez błędne uznanie, że przewoźnik lotniczy nie jest związany treścią potwierdzenia rezerwacji, wydanego przez organizatora turystyki;
4) przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 lit. l rozporządzenia z dnia 11 lutego 2004 r. poprzez błędne uznanie, iż niewykonanie przez przewoźnika lotniczego rejsu wskazanego w treści potwierdzenia rezerwacji, wydanego przez organizatora turystyki, zgodnie z treścią art. 2 lit. g rozporządzenia nie stanowi odwołania rejsu, stanowiącego podstawę do roszczenia odszkodowawczego, określonego art. 7 ust. 1b przedmiotowego rozporządzenia.
5) przepisów prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 2b rozporządzenia z dnia 11 lutego 2004 r. poprzez jego niezastosowanie polegające na ograniczeniu prawa do rekompensaty przewidzianej rozporządzeniem dla pasażerów, których rozkład rejsu został zmodyfikowany z inicjatywy organizatora turystyki lub z uwagi na jego omyłkę;
6) przepisów prawa materialnego, tj. art. 13 rozporządzenia poprzez jego niezastosowanie, polegające na pominięciu odpowiedzialności przewoźnika względem pasażerów zarówno za działania własne, jak i podmiotów trzecich;
7) przepisów prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 1 lit pkty ii-iii w zw. z art. 7 ust. 1b rozporządzenia poprzez niezasadne ograniczenie praw odszkodowawczych pasażerów lotów odwołanych, którym to zapewniono połączenie alternatywne innym rejsem.
Wobec powyżej przedstawionych zarzutów skarżący kasacyjnie wnieśli o:
1) zmianę skarżonego wyroku poprzez uchylenie decyzji z dnia 28 marca 2019 r. oraz zobowiązanie organu do ponownego rozpoznania sprawy, alternatywnie o uchylenie skarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie;
2) zasądzenie kosztów postępowania wywołanego wniesieniem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, tj. w kwocie po 697 zł w odniesieniu do każdego ze skarżących;
3) zasądzenie kosztów postępowania wywołanego wniesieniem skargi kasacyjnej według norm przepisanych, tj. w kwocie po 560 zł w odniesieniu do każdego ze skarżących.
Ponadto skarżący kasacyjnie wnieśli o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego wniósł o:
1) oddalenie w całości skargi kasacyjnej;
2) zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych;
Ponadto w piśmie procesowym z dnia 4 stycznia 2022 r. skarżący kasacyjnie poinformowali, że w ich ocenie prawidłowość wykładni zaprezentowanej w skardze kasacyjnej została potwierdzona treścią wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 21 grudnia 2021 r. sygn. akt C-146/20, C-188/20, C-196/20 i C-270/20.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 P.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej podstawy, czyli wskazane naruszenia przepisów prawa. Rozpatrywana pod tym kątem skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Przed odniesieniem się do zarzutów skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że sprawy dotyczące umorzenia przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego w związku z prowadzonym postępowaniem wszczętym na wniosek pasażerów o stwierdzenie naruszenia przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylające rozporządzenia (EWG) nr 295/91 (Dz. U. L 46 z dnia 17 lutego 2004 r.) przez przewoźnika "L." S.A. z siedzibą w W. w związku z lotem z dnia 11 października 2014 r. nr [...] na trasie [...] – [...] były już przedmiotem wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który w sprawach tych oddalił skargi wnoszone przez pasażerów, a Naczelny Sąd Administracyjny następnie oddalił wniesione skargi kasacyjne. Są to wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 27 czerwca 2023 r. sygn. akt II GSK 922/22, z dnia 12 października 2023 r. sygn. akt II GSK 1938/22 oraz z dnia 7 grudnia 2023 r. sygn. akt II GSK 61/23.
W wydawanych orzeczeniach NSA podkreślał, że jakkolwiek podróżni otrzymali od organizatora imprezy turystycznej, w rozumieniu art. 3 pkt 2 i 8 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/2302 z dnia 25 listopada 2015 r. w sprawie imprez turystycznych i powiązanych usług turystycznych, zmieniającej rozporządzenie (WE) nr 2006/2004 i dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/83/UE oraz uchylającej dyrektywę Rady 90/314/EWG, dokument podróży, w którym istotnie wskazano jako przewoźnika lotniczego L. S.A. oraz dane identyfikujące lot na spornej trasie (w tym dane dotyczące godzin odlotu i przylotu), to jednak z ustaleń tych nie można wyprowadzić wniosku, że doszło do aktualizacji prawa do odszkodowania od L. S.A.
Z przedstawionymi poglądami zgadza się skład orzekający w niniejszej sprawie, w której istota sporu również sprowadza się do rozstrzygnięcia czy zaistniały podstawy do uznania podmiotu L. S.A. za "obsługującego przewoźnika", na którym zgodnie z art. 7 w zw. z art. 5 ust. 1 lit. c w zw. z art. 2 lit. b rozporządzenia nr 261/2004/WE ciąży obowiązek wypłaty odszkodowania za odwołanie lotu.
W rozpoznawanej sprawie skarżący kasacyjnie posiadali także rezerwację na lot w dniu 11 października 2014 r. o oznaczeniu kodowym nr [...], na trasie [...] - [...], jednakże przewoźnik lotniczy nie potwierdził możliwości realizacji rejsu w tym dniu z powodu braku dostępnych załóg. Zasadnie zatem Sąd I instancji przyjął, że okoliczność posłużenia się w potwierdzeniu rezerwacji przez biuro podróży "I." sp. z o.o. z siedzibą w O. kodem przewoźnika lotniczego "L." ([...]) nie dowodzi, że przewoźnik ten realizował rejs w dniu 11 października 2014 r. na trasie [...] – [...], gdyż nie wiązała go z wymienionym biurem podróży żadna umowa (czy też potwierdzenie) w tym zakresie. Przywołane okoliczności dowodzą braku zaktualizowania się przesłanek wszczęcia i prowadzenia postępowania wobec przewoźnika lotniczego "L." w sprawie naruszenia przepisów dotyczących praw pasażerów, albowiem przewoźnik ten nie wykonywał w dniu 11 października 2014 r. lotu o oznaczeniu kodowym [...] na trasie [...] – [...] i nie był zobowiązany do jego wykonania na podstawie jakiejkolwiek umowy z organizatorem – biurem podróży.
Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyroku z dnia 27 czerwca 2023 r. sygn. akt II GSK 922/22, o ile z przepisów art. 2 lit. g i l w zw. z art. 3 ust. 2 i art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 261/2004/WE na tle dotychczasowego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) można wyprowadzić ogólnie ważny wniosek, że skoro rezerwacja przyjęta i zarejestrowana przez organizatora wycieczek ma tę samą wartość co rezerwacja przyjęta i zarejestrowana przez przewoźnika lotniczego (zob. pkt 41 i 51 uzasadnienia wyroku TSUE z dnia 21 grudnia 2021 r. w sprawach połączonych C-146/20, C-188/20, C-196/20 i C-270/20, AD i in. przeciwko Corendon Airlines i in., ECLI:EU:C:2021:1038), to przewoźnik ten – nawet jeśli organizator wycieczek nie otrzymał od niego potwierdzenia realizacji lotu oraz czasu odlotu i przylotu – może ponosić odpowiedzialność na zasadach określonych w ww. rozporządzeniu, o tyle warunkiem powstania prawa do uzyskania na podstawie art. 7 w zw. z art. 5 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 261/2004/WE odszkodowania za odwołanie lotu od przewoźnika lotniczego jest przypisanie temu przewoźnikowi statusu obsługującego przewoźnika w rozumieniu art. 2 lit. b ww. rozporządzenia. Zgodnie z tym ostatnim przepisem termin "obsługujący przewoźnik" oznacza przewoźnika lotniczego wykonującego lub zamierzającego wykonać lot zgodnie z umową zawartą z pasażerem lub działającego w imieniu innej osoby, prawnej lub fizycznej, mającej umowę z tym pasażerem.
W postanowieniu z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie C-607/22, Eurowings GmbH przeciwko Flightright GmbH, ECLI:EU:C:2023:201, pkt 18-21, 24) TSUE wskazał, że za obsługującego przewoźnika lotniczego należy uznać przewoźnika, który w ramach swojej działalności w zakresie transportu pasażerskiego podejmuje decyzję o przeprowadzeniu konkretnego lotu, włącznie z ustaleniem zarówno jego trasy, jak i rozkładu czasowego, a tym samym o stworzeniu dla zainteresowanych oferty przewozu lotniczego. Podjęcie tego rodzaju decyzji oznacza bowiem, że przewoźnik ten ponosi odpowiedzialność za wykonanie tego lotu, w tym między innymi za jego ewentualne odwołanie lub duże opóźnienie w przylocie (podobnie wyrok TSUE z dnia 4 lipca 2018 r., Wirth i in., C-532/17, EU:C:2018:527, pkt 20). Jeżeli zaś przewoźnik lotniczy nie podejmuje decyzji o wykonaniu konkretnego lotu i nie tworzy oferty przewozu lotniczego, nie można przyjąć, że zamierzał on wykonać taki lot w rozumieniu art. 2 lit. b rozporządzenia nr 261/2004, w związku z czym nie można go uznać za "obsługującego przewoźnika" w rozumieniu tego przepisu. Sytuację tę należy jednak odróżnić od tej, w której oferta stworzona przez przewoźnika lotniczego istnieje, lecz następnie zostaje przez tego przewoźnika zmieniona, co skutkuje ewentualnym opóźnieniem lub odwołaniem lotu. Przewoźnik lotniczy, który stworzył ofertę przewozu lotniczego odpowiadającą ofercie wskazanej przez organizatora wycieczek w ramach jego stosunku z pasażerem – nawet jeśli możliwe są zmiany względem tej oferty – powinien zostać uznany za zamierzającego wykonać lot w rozumieniu art. 2 lit. b rozporządzenia nr 261/2004, a zatem można go uznać za "obsługującego przewoźnika" w rozumieniu tego przepisu (zob. podobnie wyrok TSUE z dnia 21 grudnia 2021 r., Azurair i in., C-146/20, C-188/20, C-196/20 i C-270/20, EU:C:2021:1038, pkt 59, 62). W ocenie TSUE art. 2 lit. b rozporządzenia nr 261/2004 należy więc interpretować w ten sposób, że przewoźnika lotniczego nie można uznać za "obsługującego przewoźnika" w rozumieniu tego przepisu, w sytuacji gdy pasażer zawarł z organizatorem wycieczek umowę dotyczącą konkretnego lotu oznaczonego numerem lotu i datą, który to lot miał być obsługiwany przez tego przewoźnika lotniczego, jednak ten ostatni nigdy nie zaplanował lotu o tym numerze i w tym terminie, lecz można go uznać za "obsługującego przewoźnika" w rozumieniu wspomnianego przepisu, jeżeli przewoźnik ten stworzył ofertę, którą następnie ewentualnie zmienił.
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że podmiotu L. S.A. nie można uznać za "obsługującego przewoźnika" w rozumieniu art. 2 lit. b rozporządzenia nr 261/2004. Skarżący kasacyjnie jako pasażerowie zawarli co prawda z organizatorem wycieczek umowę dotyczącą konkretnego lotu oznaczonego numerem lotu i datą, który to lot miał być obsługiwany przez ww. przewoźnika lotniczego, to jednak ten ostatni nie zaplanował lotu o tym numerze i w tym terminie, jak również nie potwierdził przyjęcia skierowanej do niego przez organizatora wycieczek oferty wykonania tego lotu. Nie istnieją również podstawy, aby przyjąć, że przewoźnik L. S.A. stworzył ofertę wykonania spornego lotu, którą następnie zmienił. Dostrzec przy tym wypada, że sam fakt przeniesienia pasażerów przez przewoźnika lotniczego lub organizatora wycieczek z lotu, na który mieli rezerwacje, na inny lot (art. 3 ust. 2 lit. b rozporządzenia nr 261/2004/WE), będący konsekwencją odwołania pierwotnego lotu przez przewoźnika lotniczego lub organizatora wycieczek, nie skutkuje automatycznie powstaniem prawa do odszkodowania z art. 7 rozporządzenia nr 261/2004/WE, jeżeli nie zostanie stwierdzone, że nie zachodzą przesłanki negatywne, o których mowa w art. 5 ust. 1 lit. c powyższego rozporządzenia.
Pozbawiona usprawiedliwionych podstaw jest także podjęta w skardze kasacyjnej próba identyfikacji terminu "przeniesienie na inny lot" (art. 3 ust. 2 lit. b) z pojęciem odwołania lotu w rozumieniu art. 2 lit. l rozporządzenia nr 261/2004/WE. Pojęcie przeniesienia na inny lot jest bowiem ściśle związane z ogólnym przedmiotowym zakresem zastosowania ww. rozporządzenia, a więc z sytuacjami, w których dochodzi do odmowy przyjęcia pasażerów na pokład wbrew ich woli, odwołania lub opóźnienia ich lotu (art. 1 ust. 1 rozporządzenia nr 261/2004/WE). Nie może zatem być ono interpretowane autonomiczne i w oderwaniu od powyższych sytuacji. W związku z tym wymieniona w art. 3 ust. 2 lit. b kategoria pojęciowa przeniesienia na inny lot musi być rozumiana w świetle ogólnego zakresu przedmiotowego analizowanego rozporządzenia, a więc przede wszystkim w związku z sytuacjami odmowy przyjęcia na pokład (art. 4) lub odwołania lotu (art. 5) oraz powiązanymi z tymi sytuacjami i przewidzianymi w art. 8 ust. 1 lit. b i c tego aktu uprawnieniami pasażerów do zmiany planu podróży do ich miejsca docelowego przez przeniesienie na alternatywny lot (por. art. 7 ust. 2 cyt. rozporządzenia).
Prawidłowość takiej interpretacji potwierdził TSUE m.in. w wyroku z dnia 12 marca 2020 r. w sprawie C-832/18, wskazując że z art. 3 ust. 2 rozporządzenia nr 261/2004/WE wynika, że rozporządzenie to ma zastosowanie do sytuacji, w której pasażer linii lotniczych został przeniesiony przez przewoźnika lotniczego lub organizatora wycieczek, w następstwie odwołania jego lotu zarezerwowanego, na lot alternatywny do miejsca docelowego.
Ponadto, w nawiązaniu do postanowienia TSUE z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie C-607/22 należy odnotować, że w sytuacji gdy przewoźnik lotniczy nie ma statusu "obsługującego przewoźnika" w rozumieniu art. 2 lit. b rozporządzenia nr 261/2004/WE, w związku z czym nie jest zobowiązany do wypłaty odszkodowania na podstawie tego rozporządzenia, pasażer nie traci uprawnienia do wytoczenia powództwa zgodnie z prawem krajowym przeciwko organizatorowi wycieczek, w celu uzyskania naprawienia szkody poniesionej wskutek działań tego organizatora.
Wobec powyższego na uwzględnienie nie zasługiwały zarzuty naruszenia art. 105 § 1 K.p.a. oraz art. 2 lit. g i l, art. 3 ust. 2b, art. 13 oraz art. 5 ust. 1 lit pkty ii-iii w zw. z art. 7 ust. 1b rozporządzenia nr 261/2004/WE.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie naruszył także art. 141 § 4 P.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Przede wszystkim wadliwość uzasadnienia orzeczenia mogłaby stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego w sytuacji, gdyby uzasadnienie było sporządzone w taki sposób, że niemożliwa byłaby kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. W takim bowiem przypadku wadliwość uzasadnienia może być uznana za naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w art. 141 § 4 P.p.s.a. Sąd I instancji przedstawił stan faktyczny przyjęty za podstawę orzekania, wskazując z jakich przyczyn i na podstawie jakich przepisów oddalił skargę, co umożliwiało przeprowadzenie kontroli instancyjnej ustaleń Sądu w tym zakresie.
Zarzuty skargi kasacyjnej nie podważają zasadności stanowiska Sądu I instancji, z którego wynika, że kontrolowana decyzja jest zgodna z prawem, a w konsekwencji stanowiska odnośnie braku podstaw do wszczęcia i prowadzenia postępowania wobec przewoźnika lotniczego "L." S.A. z siedzibą w W. w sprawie naruszenia przepisów dotyczących praw pasażerów.
W takich okolicznościach Naczelny Sad Administracyjny, działając na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI