I OSK 1776/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną Wójta Gminy w sprawie odmowy zgody na przeznaczenie gruntów rolnych klas IIIb na cele nierolnicze, podkreślając priorytet ochrony gruntów rolnych nad interesem gminy w zabudowie.
NSA rozpoznał skargę kasacyjną Wójta Gminy dotyczącą odmowy zgody na przeznaczenie gruntów rolnych klasy IIIb na cele nierolnicze. Gmina zarzucała naruszenie prawa materialnego i procesowego, argumentując potrzebę uwzględnienia kontekstu planistycznego i rozwoju przestrzennego. Sąd kasacyjny oddalił skargę, uznając, że organ prawidłowo wyważył interes publiczny ochrony gruntów rolnych z interesem gminy, a zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego okazały się niezasadne.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Wójta Gminy S. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę Gminy na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmawiającą zgody na przeznaczenie gruntów rolnych klasy IIIb na cele nierolnicze. Gmina zarzucała naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisów o ochronie gruntów rolnych i planowaniu przestrzennym, a także naruszenie przepisów postępowania przez dowolne ustalenia faktyczne. Sąd kasacyjny, analizując zarzuty, odwołał się do uchwały II OPS 1/13 NSA, podkreślając odrębność procedury uzyskiwania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych od czynności planistycznych. Sąd uznał, że organ prawidłowo wyważył interes publiczny ochrony gruntów rolnych z interesem gminy, biorąc pod uwagę położenie gruntów, ich klasę bonitacyjną oraz dostępność terenów już przeznaczonych na cele nierolnicze. Stwierdzono, że odmowa zgody była uzasadniona potrzebą ochrony gruntów rolnych o wysokiej klasie bonitacyjnej, zwłaszcza gdy istnieją inne tereny inwestycyjne. Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania również uznano za niezasadne, gdyż organ odniósł się do argumentacji Gminy i dokonał wyważenia interesów. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, ale priorytetem jest ochrona gruntów rolnych, a przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym mają charakter pomocniczy w stosunku do przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że decyzja o zgodzie na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych jest odrębną kwestią od czynności planistycznych, a głównym celem jest ochrona gruntów rolnych przed nieuzasadnionym wykorzystaniem. Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym zawiera wytyczne, które powinny być uwzględniane, ale nie mogą naruszać celów ochrony gruntów rolnych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (15)
Główne
u.o.g.r.l. art. 6 § ust. 1
Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych
u.o.g.r.l. art. 7 § ust. 2 pkt 1
Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych
p.p.s.a. art. 184
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.p.z.p. art. 1 § ust. 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 1 § ust. 2 pkt 3
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 6
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 11
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Priorytet ochrony gruntów rolnych nad interesem gminy w zabudowie. Organ prawidłowo wyważył interes publiczny i prywatny. Brak naruszenia przepisów postępowania przez organ. Uzasadnienie decyzji organu zawierało zindywidualizowane przesłanki.
Odrzucone argumenty
Niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego poprzez nieuwzględnienie kontekstu planistycznego. Naruszenie przepisów postępowania przez dowolne ustalenia faktyczne. Przekroczenie granic uznania administracyjnego przez organ.
Godne uwagi sformułowania
Powiązanie przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze, na które wymagana jest zgoda, z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego nie prowadzi do nadania działaniu ministra właściwego do spraw rozwoju wsi znaczenia wyłącznie pomocniczego w stosunku do czynności planistycznych podejmowanych przez organy gminy. W odróżnieniu od uzgodnienia, wystąpienie o zgodę na zmianę przeznaczenia gruntu rolnego nie ma na celu jedynie zagwarantowania prawidłowości projektowanego planu, ale rozstrzygnięcie odrębnej kwestii wiążącej się z zapewnieniem gruntom rolnym prawidłowej ochrony przed ich nieuzasadnionym wykorzystaniem. Zmiana przeznaczenia gruntów rolnych odnosić się winna do nieużytków i gruntów o najniższej przydatności produkcyjnej, a wyjątkowo do gruntów najwyższej klasy. Zasadą jest, że im wyższa klasa bonitacyjna gleby, tym większa jest jej przydatność produkcyjna. Organ, rozpoznając wniosek o zmianę przeznaczenia gruntów, winien przede wszystkim kierować się wskazanymi przez ustawodawcę zasadami ochrony gruntów.
Skład orzekający
Anna Wesołowska
sprawozdawca
Karol Kiczka
przewodniczący
Piotr Niczyporuk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ochrony gruntów rolnych i leśnych, relacja między ustawą o ochronie gruntów a ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, zasady uznania administracyjnego w sprawach dotyczących przeznaczenia gruntów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy zgody na przeznaczenie gruntów rolnych klasy IIIb na cele nierolnicze, gdzie istnieją inne tereny inwestycyjne i silny interes ochrony rolniczej przestrzeni.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy konfliktu między rozwojem budowlanym a ochroną cennych gruntów rolnych, co jest częstym problemem w planowaniu przestrzennym i może być interesujące dla szerszego grona odbiorców.
“Czy rozwój budowlany zawsze musi wygrywać z ochroną żyznych ziem? NSA stawia granice.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 1776/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-05-06 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-07-26 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Anna Wesołowska /sprawozdawca/ Karol Kiczka /przewodniczący/ Piotr Niczyporuk Symbol z opisem 6160 Ochrona gruntów rolnych i leśnych Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane IV SA/Wa 162/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-04-20 Skarżony organ Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Dnia 6 maja 2025 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Karol Kiczka Sędziowie: sędzia NSA Piotr Niczyporuk sędzia del. WSA Anna Wesołowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wójta Gminy S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 162/23 w sprawie ze skargi Wójta Gminy S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na przeznaczenie na cele nierolnicze gruntów rolnych oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wyrokiem z 20 kwietnia 2023 r. IV SA/Wa 162/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Wójta Gminy S. (Gmina) na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (Minister) z [...] listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na przeznaczenie na cele nierolnicze gruntów rolnych. Gmina zaskarżyła wyrok Sądu pierwszej instancji skargą kasacyjną w całości zarzucając mu : 1) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., naruszenie prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj,: art. 6 ust 1 w zw. z art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 2409), dalej jako: "u.o.g.r.l..", w związku z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 977), dalej: jako "u.p.z.p.", poprzez akceptację przez Sąd przekroczenia granic uznania administracyjnego przez organ, w sytuacji, w której odmowa przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze nie została dostatecznie uzasadniona przez Ministra i nie znajduje ona oparcia w dostatecznie zindywidualizowanych przesłankach, które byłyby osadzone w kontekście planistycznym dotyczących gruntów objętych wnioskiem Skarżącej kasacyjnie; 2) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 6, art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 w związku z art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r, - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm., dalej: "k.p.a."), poprzez oddalenie skargi w sytuacji naruszenia przez organ przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, to jest przekroczenia przez organ granic uznania administracyjnego oraz dokonania dowolnych, a nie swobodnych ustaleń faktycznych, które skutkowały odmową wyrażenia zgody na przeznaczenie na cele nierolnicze gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klasy R IIIb, bez uwzględnienia kontekstu planistycznego dotyczącego działek objętych wnioskiem o zmianę przeznaczenia gruntów, mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy w granicach uznania administracyjnego. Mając na uwadze powyższe, Gmina wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie do ponownego rozpoznania, na podstawie art. 176 § 1 pkt 3 w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W skardze kasacyjnej podniesione zostały zarówno zarzuty naruszenia prawa materialnego jak i procesowego, zatem co do zasady Sąd kasacyjny winien odnieść się w pierwszej kolejności do zarzutów opartych na drugiej podstawie kasacyjnej. Jednak w niniejszej sprawie ustosunkowanie się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania musi zostać poprzedzone odniesieniem się do zarzutów naruszenia prawa materialnego. Gmina jako wzorzec kontroli przywołała art. 1 ust. 1 i 2 u.p.z.p. Przywołane przez Gminę przepisy składają się z dalszych jednostek redakcyjnych. Art. 1 ust. 1 u.p.z.p. dzieli się na dwa punkty wskazujące na zakres przedmiotowy ustawy. Zgodnie z punktem 1 ustawa określa zasady kształtowania polityki przestrzennej przez jednostki samorządu terytorialnego i organy administracji rządowej, zaś zgodnie z punktem 2 - zakres i sposoby postępowania w sprawach przeznaczania terenów na określone cele oraz ustalania zasad ich zagospodarowania i zabudowy. Stosownie do przywołanego przez Gminę przepisu, czynności podejmowane w ramach ustawy winny uwzględniać ład przestrzenny i zrównoważony rozwój. W ustępie 2 ustawodawca wskazał w poszczególnych punktach szereg wytycznych, jakie winny być uwzględnione w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Gmina nie sprecyzowała jednak ani w petitum skargi kasacyjnej, ani w jej uzasadnieniu, która z wytycznych, wymienionych w art. 1 ust. 2 u.p.z.p. nie została uwzględniona przez Ministra przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, którego to naruszenia nie dostrzegł Sąd pierwszej instancji. W tym zatem zakresie postawiony przez Gminę zarzut uchyla się spod kontroli kasacyjnej. Jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej Gmina upatruje naruszenia art. 6 ust. 1 w związku z art. 7 ust. 2 pkt 1 u.o.g.r.l. w związku z art. 1 ust. 1 u.p.z.p. w nieuwzględnieniu przy wydawaniu decyzji wytycznych wynikających z tego ostatniego przepisu, to jest konieczności uwzględnienia ładu przestrzennego i zrównoważonego rozwoju. Oznacza to, że w ocenie Gminy, przy wydawaniu decyzji na podstawie przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych dotyczących zgody na przeznaczenie gruntów na cele nierolnicze, winny być uwzględniane również przesłanki wskazane w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Uzasadniając to stanowisko Gmina podkreśla, że decyzja wydawana na podstawie art. 6 ust. 1 u.o.g.r.l. jest wydawana na potrzeby procedury planistycznej. Odnosząc się do tej argumentacji przywołać należy stanowisko wyrażone w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 listopada 2013 r. II OPS 1/13 : "Powiązanie przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze, na które wymagana jest zgoda, z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego nie prowadzi do nadania działaniu ministra właściwego do spraw rozwoju wsi znaczenia wyłącznie pomocniczego w stosunku do czynności planistycznych podejmowanych przez organy gminy. W odróżnieniu od uzgodnienia, wystąpienie o zgodę na zmianę przeznaczenia gruntu rolnego nie ma na celu jedynie zagwarantowania prawidłowości projektowanego planu, ale rozstrzygnięcie odrębnej kwestii wiążącej się z zapewnieniem gruntom rolnym prawidłowej ochrony przed ich nieuzasadnionym wykorzystaniem. Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ściśle odróżnia czynności przygotowawcze procedury uchwałodawczej, polegające na uzyskaniu zgody na zmianę przeznaczenia, od przedstawienia opinii i dokonania uzgodnienia (art. 17 pkt 9, art. 24 ust. 1, art. 25 ust. 1-2, art. 26 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym). Nie można z tego względu zgodzić się z prezentowanym w piśmiennictwie stanowiskiem, że zawarte w art. 24 ust. 1 tej ustawy odesłanie do "organów, o których mowa w art. 11 pkt 6 oraz art. 17 pkt 6", obejmuje również ministra właściwego do spraw rozwoju wsi, udzielającego zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze (por. Z. Leoński, M. Szewczyk, M. Kruś: Prawo zagospodarowania przestrzeni, Warszawa 2012, s. 152-153). Zawarte w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym unormowania dotyczące udzielenia zgody na zmianę przeznaczenia gruntów zostały ograniczone wyłącznie do wskazania, na jakim etapie sporządzania planu miejscowego organ przygotowujący jego projekt powinien wystąpić z tego rodzaju wnioskiem. Przepis kompetencyjny upoważniający ministra do rozstrzygnięcia wniosku wójta (burmistrza, prezydenta miasta) oraz określenie szczegółowej procedury rozpoznania wniosku zostały zamieszczone w ustawie o ochronie gruntów rolnych i leśnych, w czym wyraża się odrębność tego środka prawnego od instytucji uzgodnienia projektu planu. Zawarta w ustawie o ochronie gruntów rolnych i leśnych regulacja odnosząca się do gruntów rolnych ma charakter podstawowy, w związku z czym wykładnia przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie może naruszać celów realizowanych przepisami poddającymi grunty rolne szczególnej ochronie (por. E. Kremer: Wybrane zagadnienia z problematyki rolnej w orzecznictwie sądowym, "Przegląd Prawa Rolnego" 2011, nr 1, s. 243)." Sąd kasacyjny zwraca w tym miejscu uwagę, że również przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przewidują konieczność uwzględnienia wymagań ochrony środowiska, w tym gospodarowania wodami i ochrony gruntów rolnych i leśnych (art. 1 ust. 2 pkt 3 u.p.z.p.) Nie negując zatem co do zasady zasadności rozważenia przez Ministra wydającego decyzję w sprawie wyrażenia zgodny na zmianę przeznaczenia gruntów elementów dotyczących ładu przestrzennego i zrównoważonego rozwoju podkreślić należy, że podstawowym obowiązkiem organu jest przeanalizowanie planowanej zmiany w kontekście obowiązku zapewnienia gruntom rolnym prawidłowej ochrony przed ich nieuzasadnionym wykorzystaniem. Jak zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 stycznia 2024 r. I OSK 151/21 (a skład orzekający stanowisko to w pełni podziela) w doktrynie i orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że wykładnia językowa art. 6 ust. 1 u.o.g.r. prowadzi do wniosku, że zmiana przeznaczenia gruntów rolnych odnosić się winna do nieużytków i gruntów o najniższej przydatności produkcyjnej, a wyjątkowo do gruntów najwyższej klasy. Zasadą jest, że im wyższa klasa bonitacyjna gleby, tym większa jest jej przydatność produkcyjna (wyrok WSA w Warszawie z 15.9.2009 r. IV SA/Wa 812/09). Za taką interpretacją przemawia użycie przez ustawodawcę w tym przepisie określenia "przede wszystkim". Organ, rozpoznając wniosek o zmianę przeznaczenia gruntów, winien przede wszystkim kierować się wskazanymi przez ustawodawcę zasadami ochrony gruntów (wyrok NSA z 23.4.2014 r. II OSK 2898/12). W braku nieużytków i gruntów o najniższej przydatności produkcyjnej, możliwa jest zmiana przeznaczenia nawet gruntów klas I-III (wyrok NSA z 25.1.2011 r. II OSK 148/10; wyroki aprobowane przez J. Bieluka, D. Łobos-Kotowską, Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Komentarz, C.H. Beck 2015, s. 49-50, nb 1; podobnie W. Radecki, Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Komentarz, Lexis Nexis 2012, s. 79-81, uw. 2-3; wyrok NSA z 17.1.2019 r. II OSK 775 /18, aprobowany przez D. Danecką, W. Radeckiego, Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Komentarz, Wolters Kluwer 2021, s. 86-88, uw. 2-3). Dotyczy to także sytuacji gdy grunty rolne, nawet wysokiej klasy bonitacyjnej, utraciły rolniczą użyteczność. Ocena w tym zakresie winna być obiektywna (np. rozproszenie małych areałów pomiędzy terenami zabudowy), a nie subiektywna (np. w związku z uznaniem przez właściciela, że dalsza produkcja jest z punktu widzenia jego interesu mniej zasadna niż wykorzystanie nieruchomości jako działki budowlanej (wyrok WSA w Warszawie z 18.2.2010 r. IV SA/Wa 2029/09 - aprobowany przez J. Bieluka, D. Łobos-Kotowską - op. cit., s. 49-50, nb 1). Jak wynika z uzasadnienia wyroku Sądu Wojewódzkiego uznał on, że potencjalne korzyści płynące ze zmiany przeznaczenia gruntów rolnych, związanych z realizacją planowanych przedsięwzięć nie stanowią kryterium przemawiającego za zmianą przeznaczenia. Sąd Wojewódzki zwrócił również słusznie uwagę, że ochrona gruntów rolnych najwyższych klas bonitacyjnych jest obowiązkiem zarówno ustawowym jak i wobec społeczeństwa. Prawidłowo również wskazał, że od tego obowiązku odstąpić można jedynie w sytuacji gdy nie ma żadnej innej możliwości, co powinno być szczegółowo i przekonywująco wykazane przez wnioskodawcę. Sąd Wojewódzki prawidłowo również uznał, że ocena zasadności wniosku winna uwzględniać położenie omawianych użytków rolnych, interes gminy jak również występujący zasób terenów przeznaczonych na cele nierolnicze i jeszcze niezagospodarowanych. Zatem w zakresie przyjętych przez Sąd Wojewódzki przesłanek kontroli prawidłowości decyzji wydawanej przez organ na podstawie art. 6 ust. 1 w związku z art. 7 ust. 2 pkt 1 u.o.g.r.l. znalazły się przesłanki dotyczące zarówno zasad ochrony gruntów rolnych jak i przesłanki planistyczne, to jest przesłanki dotyczące położenia gruntów rolnych oraz interesu gminy. Zarzut objęty punktem 1 petitum skargi kasacyjnej uznać należało zatem za niezasadny. W zarzucie objętym punktem 2 petitum skargi kasacyjnej Gmina zarzuca Sądowi naruszenie przepisów postępowania poprzez oddalenie skargi w sytuacji dokonania przez organ dowolnych a nie swobodnych ustaleń faktycznych skutkujących odmową wyrażenia zgody na przeznaczenie na cele nierolniczne spornych gruntów rolnych stanowiących użytki klasy R IIIb bez uwzględnienia kontekstu planistycznego. Uzasadniając powyższy zarzut Gmina zwracała uwagę, że wniosek dotyczy gruntów, które położone są bezpośrednio przy drogach publicznych (ul. Pogodna i ul. Wspólna), przy ulicach tych istnieje już zabudowa mieszkaniowa a tereny aktualnie niezabudowane przeznaczone są na tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej dwoma planami miejscowymi, pomiędzy tymi terenami oraz na północ od nich znajduje się zwarty obszar przeznaczony późniejszymi dwoma planami miejscowymi na cele rolnicze, stanowiący swoisty klin terenów rolniczych pomiędzy planowanymi obszarami zwartej zabudowy. Argumenty te podnoszone były w toku postępowania przed Ministrem zarówno na etapie wniosku o wydanie decyzji jak i wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Wbrew stanowisku wyrażonemu w skardze kasacyjnej, organ odniósł się do argumentacji Gminy, podkreślając, że wnioskowane grunty rolne klasy lllb stanowią trzy niezabudowane kompleksy upraw rolnych przylegające do wielkopowierzchniowego obszaru użytkowanego rolniczo, który tworzą użytki klasy lllb oraz IVa i IVb. Minister podkreślił, że obszar ten przewidziany jest w planie miejscowym Zielątkowo - Północny Wschód - etap I na cele rolnicze, co jego zdaniem świadczy to o wysokim potencjale produkcyjnym tego miejsca. Organ odniósł się również do położenia wnioskowanych gruntów przy drogach publicznych zwracając uwagę, że świadczy ono właśnie o wyodrębnieniu zwartego obszaru rolnego, co przemawia za brakiem uzasadnienia do wydzielenia z tej jednolitej struktury rolnej terenów przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną. Minister zwrócił też uwagę, że uwzględnienie wniosku prowadziłoby do wprowadzenia zabudowy mieszkaniowej w sąsiedztwo obszarów rolnych i to bez żadnego odseparowania tak odmiennych funkcji terenu, co mogłoby prowadzić do powstawania konfliktów w lokalnej społeczności. Podkreślił, że zmiana przeznaczenia gruntów spowodowałaby wejście z zabudową nierolniczą w obszary o znacznym potencjale produkcji rolniczej, wysokości klas bonitacyjnych, tworzących wspólną przestrzeń rolniczą. Wskazał, że wprowadzanie nowych stref zabudowy na gruntach objętych procedowanym planem nie znajduje uzasadnienia pod kątem racjonalności rozwoju przestrzennego miejscowości Zielątkowo. Analiza załączników graficznych wskazuje bowiem, że na terenie obrębu znajdują się tereny które pozostają do tej pory niezainwestowane, mimo wcześniejszego przeznaczenia ich na cele nierolnicze w poprzednich procedurach planistycznych oraz pomimo korzystniejszego położenia względem istniejącej tkanki budowlanej miejscowości. Minister zwrócił również uwagę, że trudno uznać, iż planowane aktualnie kolejne kwartały zabudowy mieszkaniowej są konieczne w celu zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych w obrębie. Nie można zatem stawiać Sądowi pierwszej instancji zarzutu niedostrzeżenia naruszenia przez organ przepisów postępowania to jest art. art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 6, art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 w związku z art. 107 § 3 k.p.a. z uwagi na dokonanie dowolnych, a nie swobodnych ustaleń faktycznych. Jak wynika z przytoczonej wyżej argumentacji Gminy i organu, Minister wydając zaskarżoną decyzję uwzględnił okoliczności faktyczne przywoływane przez Gminę. Zarzut objęty punktem 2 petitum skargi kasacyjnej jest również niezasadny w zakresie, w jakim Gmina zarzuca Sądowi Wojewódzkiemu niedostrzeżenie wydania decyzji z przekroczeniem zasad uznania administracyjnego. Uzasadniając zarzut w tym zakresie Gmina podkreślała, że wydając decyzję o charakterze uznaniowym organ musi zgromadzić i rozważyć materiał dowodowy w celu prawidłowego ustalenia stanu faktycznego a następnie dokonać wyważenia interesu publicznego oraz słusznego interesu strony, odwołując się do dostatecznie zindywidualizowanych przesłanek. Jak już wcześnie wskazano, Sąd Wojewódzki dokonał prawidłowej wykładni art. 6 ust. 1 w związku z art. 7 ust. 2 pkt 1 u.o.g.r.l. wskazując, że dokonując analizy wniosku i jego zasadności organ winien uwzględnić położenie omawianych użytków rolnych, interes gminy jak również występujący zasób terenów przeznaczonych na cele nierolnicze i jeszcze niezagospodarowanych. Jak wynika z cytowanej wyżej argumentacji Ministra (która przeanalizowana została przez Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku) organ rozpatrując wniosek wziął pod uwagę okoliczności dotyczące położenia wnioskowanych gruntów, argumenty o charakterze ekonomicznym oraz dotyczące zmian urbanizacyjnych. Oznacza to, że Minister rozważył interes indywidualny Gminy a następnie odniósł go do interesu publicznego, którego upatrywał w obowiązku ochrony gruntów najwyższych klas bonitacyjnych. W tym zakresie Minister podkreślił, że użytki klas I-III zajmują ok. 16% wszystkich użytków rolnych w gminie oraz ok. 32% użytków rolnych w obrębie. Gmina i obręb charakteryzują się więc znacznym zasobem użytków słabszych klas bonitacyjnych, które można w pierwszej kolejności przeznaczyć na cele nierolnicze. Zwrócił również uwagę, że w przypadku istnienia rezerwy gruntów już przeznaczonych na cele nierolnicze, bezzasadne jest wskazywanie nowych terenów inwestycyjnych, szczególnie najlepszych klas bonitacyjnych. Nie należy bowiem pozwalać na zmianę przeznaczania gruntów rolnych, szczególnie najlepszych klas bonitacyjnych, "na zapas", w sytuacji gdy istnieją niewykorzystane tereny inwestycyjne już wyznaczone w obowiązujących miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego. Wzięcie pod uwagę wszystkich powyższych okoliczności i odniesienie się do nich w uzasadnieniu decyzji oznacza, że organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Co również istotne, organ odwołał się do dostatecznie zindywidualizowanych przesłanek, dokonując analizy przedłożonych przez Gminę załączników do wniosku. Minister przeanalizował zgromadzoną dokumentację i dokonał jej oceny uwzględniając położenie wnioskowanych terenów, ilość i położenie terenów już wyłączonych z produkcji rolniczej i przeznaczenie jej na cele zabudowy mieszkaniowej, fakt wyodrębnienia obszaru rolnego, na którym położone są wnioskowane gruntu oraz ich odległość od zwartej zabudowy. Końcowo, odnosząc się do argumentacji skargi kasacyjnej dotyczącej zapewnienia ochrony pozostałym gruntom rolnym na skutek uchwalenia dwóch innych planów, Sąd kasacyjny zwraca uwagę, że wyrażenie zgody na zmianę przeznaczenia wnioskowanych gruntów powodowałoby powstanie trzech, oddalonych od siebie enklaw zabudowy na terenach rolniczych. Wbrew stanowisku Gminy, owe działki nie mogą być traktowane jako "skrawki" pomiędzy zabudową mieszkaniową. Działki te położone są w otoczeniu terenów rolniczych, oddzielone drogami od terenów przeznaczonych na mieszkaniowe. Sąd kasacyjny dostrzega podnoszony przez Gminę na etapie skargi do Sądu Wojewódzkiego argument dotyczący istnienia infrastruktury technicznej, zwraca jednak uwagę, że w świetle załączników do wniosku, infrastrukturę ową uznać należy za związaną przede wszystkim z obsługą terenów położonych po drugiej stronie ul. Pogodnej. W skład tych terenów wchodzą grunty przeznaczone na cele mieszkaniowe w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, w tym użytki, które uzyskały wcześniejsze zgody na przeznaczenie na cele nierolniczne i w dalszym ciągu pozostają niezabudowane (załącznik 10c do wniosku). Sąd kasacyjny podkreśla, że Gmina w żaden sposób nie wyjaśniła przyczyn niewykorzystania owych terenów na cele mieszkaniowe w kontekście kolejnego wniosku. Co istotne, to właśnie te tereny położone są w bezpośredniej bliskości szkoły oraz planowanych terenów rekreacyjnych i uzupełniają wcześniej istniejącą zabudowę mieszkaniową. W tym zakresie stan faktyczny sprawy obecnie rozpoznawanej różni się od stanu faktycznego sprawy zakończonej przywołanym w skardze kasacyjnej wyrokiem WSA w Warszawie z 27 października 2021 r. IV SA/Wa 930/21. Chybiona jest argumentacja przedstawiona w końcowej części skargi kasacyjnej a w świetle której grunty objęte wnioskiem składają się z gleb pochodzenia mineralnego – jak twierdzi Gmina – w mniejszym stopniu chronionych przez ustawodawcę oraz mają najniższą klasę bonitacyjną (IIIb) spośród tych, które wymagają zgody Ministra na zmianę przeznaczenia na cele nierolnicze. Skoro w art. 7 ust. 2 u.o.g.r.l. ustawodawca przewidział, że zmiana przeznaczenia gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I-III - wymaga uzyskania zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi oznacza, brak jest podstaw do przyjęcia, że rozpoznając wniosek zmianę przeznaczenia na cele nierolnicze gruntów klasy IIIb organ ma odstąpić od wytycznych wynikających z art. 6 ust. 1 u.o.g.r.l. Mając na uwadze powyższe wywody Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Uzasadnienie zostało sporządzone stosownie do wymogów określonych w art. 193 zdanie 2 p.p.s.a zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, stąd też rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI