I OSK 2885/23

I OSK 2885/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-12-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Aleksandra Łaskarzewska /przewodniczący sprawozdawca/
Dariusz Chaciński
Elżbieta Kremer
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
III SA/Kr 1751/22 - Wyrok WSA w Krakowie z 2023-04-17
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 615
art. 17 ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
Sentencja
Dnia 19 grudnia 2024 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Elżbieta Kremer sędzia del. WSA Dariusz Chaciński po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 kwietnia 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1751/22 w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 16 sierpnia 2022 r. znak SKO-NP-4115-308/22 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzająca ją decyzję Wójta Gminy D. z 26 maja 2022 roku o nr OPS /000241/SP/5222/05/2022, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu na rzecz M. P. kwotę 720 (siedemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 17 kwietnia 2023 r. oddalił skargę M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z 16 sierpnia 2022 r. znak SKO-NP-4115-308/22 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne.
Decyzją z 26 maja 2022 r. Wójt Gminy D. odmówił M. P. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką. W uzasadnieniu wskazał, że nie zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 615, dalej: "u.ś.r.").
Decyzją z dnia 16 sierpnia 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Wójta Gminy D. Kolegium za nieprawidłowe uznało stanowisko organu I instancji, że w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., K 38/13 dopuszczalna jest odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z powołaniem się na wiek, w którym powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki. Kolegium stwierdziło jednak, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Zakres opieki wskazanej przez skarżącą nie jest bowiem tego rodzaju, aby zmuszał ją do definitywnej rezygnacji z prowadzenia gospodarstwa rolnego. Czynności podejmowane przez skarżącą, w ocenie organu, nie obiegają od czynności, które wykonują osoby opiekujące się starszymi rodzicami i równocześnie pracujące. Kolegium wskazało, że do alimentacji Z. S. zobowiązanych jest poza skarżącą jej ośmioro rodzeństwa.
Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu M. P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko przyjęte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i oddalił ją na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: "P.p.s.a."). Sąd I instancji za niesporne uznał następujące okoliczności- matka skarżącej jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, jest wdową, matką dziewięciorga dzieci. Ośmioro dzieci niepełnosprawnej matki skarżącej nie może zajmować się matką, ponieważ pracuje. Niesporny był również zakres opieki skarżącej nad matką oraz okoliczność, że skarżąca nie mieszka z matką i nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa. Sporną okolicznością było natomiast, czy zakres opieki skarżącej nad matką jest tego rodzaju, że wyklucza podjęcie przez skarżącą jakiegokolwiek zatrudnienia, a zatem czy pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z prowadzenia gospodarstwa rolnego a opieką nad matką istnieje związek przyczynowy.
WSA wskazał, że świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie jest przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną o znacznym stopniu niepełnosprawności – bowiem ta wynika z prawnego i moralnego obowiązku względem rodzica – lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. W przepisie art. 17 ust. 1 u.ś.r. chodzi o sprawowanie stałej, ciągłej opieki, której zakres wyklucza podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Zdaniem Sądu I instancji, takie czynności jak: przygotowanie posiłków, ich podanie, podanie leków, założenie pampersów, czynności higieniczne, a tym bardziej czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego mogą być realizowane przed rozpoczęciem pracy lub po jej zakończeniu, a także w dni wolne. Nie sposób przyjąć, aby takie czynności, jak dbanie o czystość w domu- sprzątanie, pranie, towarzyszenie w wizytach lekarskich, wykupywanie leków, pilnowanie ich przyjmowania, pomoc w ubieraniu się, przygotowanie posiłków, czy ich podanie, wymagały całkowitej rezygnacji przez skarżącą z zatrudnienia. Sąd I instancji stwierdził, że są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je (dla siebie, a przy okazji także dla domowników) przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu, czy w dni wolne od pracy. Podkreślił ponadto, że skarżąca nie mieszka z matką, przychodzi od matki kilka razy w ciągu dnia, co oznacza, że matka skarżącej nie wymaga stałej obecności skarżącej. W ocenie Sądu I instancji, prawidłowe są zatem ustalenia przyjęte w zaskarżonej decyzji, że zakres czynności opiekuńczych skarżącej nad matką nie jest tego rodzaju, aby wykluczał podjęcie zatrudnienia przez skarżącą, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Zasadnie zatem przyjęto, że brak jest związku przyczynowego pomiędzy zaprzestaniem przez skarżącą prowadzenia gospodarstwa rolnego, a opieką nad matką. W rezultacie, nie zostały w niniejszej sprawie spełnione przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Zdaniem Sądu I instancji, zasadnie uwzględnił organ w zaskarżonej decyzji, że ocena czy rezygnacja przez skarżącą z zatrudnienia jest konieczna dla zapewnienia matce opieki powinna uwzględniać, iż do alimentacji matki zobowiązanych jest ośmioro jej dzieci. Wynika to z faktu, że świadczenie pielęgnacyjne jest świadczeniem z zakresu pomocy społecznej, a zatem jego przyznanie powinno uwzględniać zasadę subsydiarności, w świetle której Państwo powinno pomagać tam, gdzie jednostka nie może poradzić sobie sama. Z okoliczności sprawy nie wynika, aby zachodziły obiektywne przesłanki zwalniające rodzeństwo skarżącej z obowiązków alimentacyjnych względem matki. Jedyną okolicznością podnoszoną w toku postępowania przez skarżącą, która wyklucza, w jej ocenie, opiekę rodzeństwa nad matką, jest pozostawanie przez pozostałe osoby zobowiązane do alimentacji w zatrudnieniu oraz okoliczność zamieszkiwania przez jedną z sióstr za granicą. W ocenie Sądu I instancji, powoływane okoliczności, takie jak posiadanie zatrudnienia, czy zamieszkiwanie w znacznej odległości od matki, mogą utrudniać realizację obowiązku alimentacyjnego względem rodziców, jednakże z niego nie zwalniają. WSA podkreślił, że część dzieci matki skarżącej mieszka w tej samej miejscowości, a jeden z synów w tym samym domu, co wymagająca opieki matka. W rezultacie, możliwe jest zdaniem Sądu I instancji, takie podzielenie się obowiązkami, żeby skarżąca mogła podjąć zatrudnienie, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Rodzeństwo może realizować obowiązek alimentacyjny względem matki bądź przez osobiste starania, bądź poprzez partycypowanie w kosztach opieki nad matką.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła skarżąca wnosząc o jego uchylenie w całości i rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 P.p.s.a., ewentualnie - o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji na podstawie 185 § 1 P.p.s.a., a w każdym przypadku – o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono:
I. naruszenie prawa materialnego, tj:
1. art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie skutkujące uznaniem, iż zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nie uniemożliwia jej podjęcia zatrudnienia oraz że między rezygnacją lub niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia nie występuje zawiązek przyczynowy,
2. art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię skutkującą uznaniem, iż dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego dziecku osoby niepełnosprawnej konieczne jest wykazanie, iż pozostałe dzieci niepełnosprawnej są obiektywnie niezdolne do sprawowania opieki i wywiązywania się z ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu nakazuje przyjąć, iż możliwości realizacji obowiązku alimentacyjnego przez pozostałe osoby zobowiązane w tym samym stopniu pozostaje bez wpływu na prawo wnioskodawcy do świadczenia pielęgnacyjnego;
II. naruszenie prawa procesowego, w zakresie mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie, tj:
1. art. 135 P.p.s.a. poprzez niewzięcie pod uwagę całości materiału dowodowego w sprawie, czego skutkiem było niesłuszne oddalenie skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a. oraz uznanie, iż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa,
2. art. 151 P.p.s.a. poprzez niesłuszne oddalenie skargi podczas gdy zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 i 80 k.p.a., bowiem organ odwoławczy orzekł jednoznacznie sprzecznie z zebranym materiałem dowodowym oceniając go zupełnie dowolnie, czym naruszył zasadę swobodnej oceny dowodów zdecydowanie wykraczając poza granice tej swobody.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności zarzutów kasacyjnych, przytoczonych w w/w skardze, a które okazały się w tym przypadku uzasadnione.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Wskazać trzeba, że u.ś.r. nie zawiera definicji "sprawowania opieki", jednakże w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że aby można było mówić o opiece, w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r., musi ona być "stała" lub "długoterminowa". Określenia te wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie. Natomiast w sytuacji, gdy opieka nad daną osobą nie nosi cech opieki stałej lub długotrwałej, taki związek przyczynowo-skutkowy nie istnieje. Takich ustaleń nie można utożsamiać z oceną wskazań, dotyczących osoby niepełnosprawnej wynikających z treści orzeczenia o niepełnosprawności. Poza sporem bowiem jest, że w przypadku osób z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności, w rozumieniu art. 3 pkt 21 u.ś.r., nie podlega badaniu, w toku innego postępowania administracyjnego, czy w odniesieniu do takiej osoby zachodzi konieczność sprawowania opieki i konieczność udzielania jej pomocy w sposób określony w stosownych przepisach.
Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że matka skarżącej (rocznik 1948) na dzień wydania decyzji organu odwoławczego miała 74 lata, obecnie ponad 76 lat. Posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Jest wdową, choruje na nadciśnienie tętnicze, chorobę niedokrwienną serca, dławicę piersiową, zaburzenia lipidowe, zwyrodnienie kręgosłupa z dyskopatią odcinka lędźwiowego, nerwicę, nawracające stany zapalne tkanki podskórnej podudzia lewego, miażdżycę, cukrzycę typu 2, wola guzkowatego tarczycy, zakażenia układu moczowego. Jest pampersowana, porusza się z pomocą innych osób lub balkonika. Z zestawienia czynności opiekuńczych wynika, że skarżąca wykonuje względem matki czynności higieniczne 4 razy dziennie, wymienia pielucho-majtki 4 razy dziennie, smaruje kremami przeciw odleżynom 4 razy dziennie, mierzy ciśnienie 2 razy dziennie, mierzy poziom cukru i insuliny raz dziennie, podaje leki 2 razy dziennie, przygotowuje i podaje posiłki 5 razy dziennie, co 4 godziny pomaga w wykonywaniu ćwiczeń fizycznych (m.in. rozruszanie stawów), codziennie sprząta, przynosi opał i pali w piecu, organizuje wizyty lekarskie według potrzeb, robi zakupy co drugi dzień, realizuje recepty, załatwia sprawy urzędowe, opłaca rachunki.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z całokształtu okoliczności sprawy wynika - wbrew ocenom dokonanym przez Sąd I instancji i organy odwoławczy – że częstotliwość i charakter sprawowanych przez skarżącą czynności opiekuńczo-pielęgnacyjnych w kontekście stanu zdrowia matki jest nie do pogodzenia z podjęciem przez nią pracy zawodowej, także w niepełnym wymiarze czasu pracy. Zauważyć przy tym trzeba, że żadnych wątpliwości, co do istnienia związku pomiędzy wymiarem sprawowanej przez skarżącą nad matką opieki a rezygnacją przez nią z zatrudnienia nie miał organ I instancji, a więc organ przed którym w zasadniczym zakresie toczyło się postępowanie wyjaśniające i który niewątpliwie dysponował najszerszą wiedzą na temat sytuacji tej rodziny. Organ I instancji ustalił, że zakres prawowanej opieki nad matką wymaga dużego zaangażowania i poświęcenia oraz uniemożliwia skarżącej podjęcie jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Organ I instancji odmowne załatwienie wniosku skarżącej uzasadnił wyłącznie brzmieniem przepisu art. 17 ust.1b u.ś.r. Jakkolwiek, słusznie stanowisko to zakwestionowało Kolegium, to jednocześnie dokonało ono innej oceny materiału dowodowego, niezasadnie kwestionując ocenę organu I instancji w tym zakresie. Skoro bowiem bezsporne jest, że matka skarżącej wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby (ponieważ fakt ten dokumentuje orzeczenie o niepełnosprawności), a skarżąca sprawuje nad nią opiekę codziennie, w sposób ciągły i prawidłowy, przy tym w zakresie adekwatnym do stopnia stwierdzonej niepełnosprawności i jej stanu zdrowia, pozostając nieprzerwanie w dyspozycji niepełnosprawnej, to nietrafny jest wniosek o braku ścisłego związku między niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia, a sprawowaną opieką. W sytuacji gdy nie ustalono aby skarżącą w sprawowaniu tej opieki wspierał lub wyręczał jakikolwiek podmiot instytucjonalny czy fizyczny, jednocześnie nie stwierdzono aby niepełnosprawna była zaniedbywana, to zgodzić się należy ze skargą kasacyjną, że ocena materiału dowodowego w sprawie jest dowolna i obarczona błędem. Trafnie zatem zarzuca skarga kasacyjna, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.), jak i prawa materialnego. tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Akta sprawy wskazują, że w okresie objętym postępowaniem administracyjnym osobista opieka skarżącej kasacyjnie nad matką była na tyle absorbująca, że uniemożliwiała jej podjęcie lub kontynuowanie zatrudnienia.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nieprawidłowe jest również stanowisko Sądu I instancji, jak i organu odwoławczego, które za przeszkodę do przyznania wnioskowanego świadczenia uznały okoliczność, że skarżąca posiada rodzeństwo, które - jako zobowiązane w równym stopniu do alimentacji względem matki – mogło jej pomóc w sprawowaniu opieki nad niepełnosprawnym rodzicem. W tym względzie wskazania wymaga, że art. 17 ust. 1 u.ś.r. określa przesłanki podmiotowe i przedmiotowe, których spełnienie jest konieczne, by danej osobie mogło być przyznane świadczenie pielęgnacyjne. Norma ta formułuje warunek rezygnacji (zaprzestania) lub niepodejmowania zatrudnienia (bądź innej pracy zarobkowej), który należy brać pod uwagę przy ocenie spełnienia przesłanek koniecznych do ustalenia prawa do ww. świadczenia. W jej świetle przyjąć należy, że strona ubiegająca się o ustalenie tego prawa powinna sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w wymiarze, który obiektywnie zmusza ją do rezygnacji z dotychczasowego zatrudnienia, bądź wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia (lub innej pracy zarobkowej). Istotną jest tu także ocena, czy zakres sprawowanej opieki wypełnia ustawowe przesłanki, warunkujące ustalenie tego prawa i stwierdzenie związku przyczynowego pomiędzy sprawowaną opieką a możliwością pogodzenia jej z pracą zarobkową. Z przepisu tego nie wynika natomiast, aby przeszkodą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego była okoliczność istnienia, oprócz wnioskodawcy, jego rodzeństwa należącego do pierwszej grupy zobowiązanych alimentacyjnie i uprawnionych do złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Powołany przepis wśród wyraźnie określonych negatywnych i pozytywnych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, nie przewiduje takiej negatywnej przesłanki. Podkreślenia w tym miejscu też wymaga, iż powyższa kwestia była wielokrotnie omawiana w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ukształtowane orzecznictwo stanęło na stanowisku – za którym opowiada się również skład orzekający w niniejszej sprawie - że w takiej sytuacji nie powinno być podważane, iż rozstrzygnięcie tej kwestii należy pozostawić samej rodzinie. W sytuacji zatem, gdy jeden z uprawnionych w pierwszej kolejności członków rodziny zwraca się o przyznanie takiego świadczenia, to nie ma podstaw pozbawienia go tego prawa z tego tylko powodu, że żyją inni członkowie rodziny w takim samym stopniu zobowiązani do alimentacji. Ustawodawca takiego wymogu nie przewidział w stosunku do osób należących do tej samej grupy alimentacyjnej. Wymóg ten dotyczy jedynie osób z różnych grup alimentacyjnych. W stosunku do pozostałych sytuacji znajdą więc zastosowanie ogólne zasady i przesłanki przyznawania tego świadczenia, a wśród nich przesłanka faktycznego sprawowania opieki. Zatem w sytuacji, gdy jedno z rodzeństwa, które w rzeczywistości sprawuje pełną opiekę nad rodzicem i z tego tytułu zrezygnowało z pracy bądź nie podejmuje zatrudnienia, ubiega się o świadczenie pielęgnacyjne, nie ma podstaw do pozbawiania go tego prawa z tego powodu, że żyją inni członkowie rodziny, którzy również taki obowiązek alimentacyjny mogą wypełniać, ale nie zwróciły się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (zob. np. wyroki NSA z: 9 maja 2024 r., sygn. akt I OSK 1397/23, 9 maja 2024 r., sygn. akt 1407/23; 9 maja 2024 r., sygn. akt 1471/23; 13 lutego 2024 r., sygn. akt I OSK 127/23; 30 stycznia 2024 r., sygn. akt I OSK 781/22; 9 stycznia 2024 r., sygn. akt I OSK 2449/22; 5 lipca 2023 r., sygn. akt I OSK 1576/22; 28 stycznia 2022 r., sygn. akt I OSK 925/21). Stwierdzić zatem trzeba, że z treści art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. nie wynika, aby przeszkodą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego była okoliczność istnienia, oprócz skarżącej, rodzeństwa uprawnionego do złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego ma bowiem niejako zastępować otrzymywanie przez opiekuna wynagrodzenia za pracę, które otrzymywałby, gdyby pracował. Podejmując decyzję o rezygnacji z zatrudnienia lub o jego niepodejmowaniu opiekun podejmuje zatem w tym zakresie decyzję indywidualnie. Nie musi jej uzgadniać z innymi członkami rodziny i uzależniać od otrzymywania od nich jakiegokolwiek wsparcia. Rezygnacja z formy aktywności, jaką jest wykonywanie określonego zawodu i możliwość w związku z tym wystąpienia o przyznanie świadczenia opiekuńczego nie jest więc – w tym sensie – uwarunkowana strukturą czy liczebnością danej rodziny.
W związku z tym odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie może być uzasadniania faktem, że w danym przypadku istniały jeszcze inne osoby, które mogłyby zaangażować się w pomoc w opiekę nad osobą niepełnosprawną.
Sąd I instancji dopuścił się zatem także naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię akceptując stanowisko organu odwoławczego o dopuszczalności odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na możność brania udziału w sprawowaniu opieki nad niepełnosprawną matką przez rodzeństwo skarżącej.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za mającą usprawiedliwione podstawy i na podstawie art. 188 w zw. z art. 193 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 182 § 2 P.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzje organów orzekających obu instancji.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a w związku z art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a w związku z art. 193 P.p.s.a.