I OSK 1746/22

I OSK 1746/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-09-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Agnieszka Miernik /sprawozdawca/
Iwona Bogucka /przewodniczący/
Maciej Dybowski
Symbol z opisem
6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne
Ochrona zwierząt
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 241/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-04-27
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 77 § 1 i art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2020 poz 638
art. 6 ust. 2, art. 7 ust. 1 i ust. 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Iwona Bogucka Sędziowie: sędzia NSA Maciej Dybowski sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (sprawozdawca.) Protokolant starszy asystent sędziego Anna Siwonia-Rybak po rozpoznaniu w dniu 19 września 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. A. i B. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 241/22 w sprawie ze skargi C. z/s w D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 3 stycznia 2022 r. nr KOA/4403/OŚ/21 w przedmiocie odmowy czasowego odebrania psa oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 27 kwietnia 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 241/22 uchylił zaskarżoną przez C. z siedzibą w D. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 3 stycznia 2022 r. nr KOA/4403/Oś/21 w przedmiocie odmowy czasowego odebrania psa.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosły A. A. i B. B. zaskarżając ten wyrok w całości i zarzucając Sądowi I instancji:
I) naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", polegające na tym, że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działania organu administracyjnego uchylił zaskarżoną decyzję pomimo tego, że organ ten nie dopuścił się naruszenia postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., w efekcie Sąd I instancji dokonał błędnej wybiórczej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, w wyniku której uznał, że okoliczności sprawy pozwalają na przyjęcie, że wystąpiły przesłanki do faktycznego odebrania zwierzęcia w trybie natychmiastowym, dając wiarę dowodom przedstawionym przez C. z siedzibą w D. (powoływanej dalej jako "Fundacja"), a pomijając zaświadczenie lekarsko-weterynaryjne z 15 maja 2018 r. i zaświadczenie lekarsko-weterynaryjne z 21 czerwca 2021 r., stwierdzające brak cech zaniedbywania zwierząt;
II) naruszenie prawa materialnego, to jest art. 7 ust. 1 i ust. 3 w związku z art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2020 r. poz. 638 ze zm.) przez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu.
Z uwagi na powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Wniesiono również o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci kopii postanowienia Sądu Rejonowego w P. w sprawie o sygn. akt [...] na dowód stwierdzenia przez ten Sąd wątpliwości co do zamiarów Fundacji i jej motywów.
Wnosząca skargę kasacyjną wskazała, że wcześniej w toku postępowania, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 20 października 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 1337/21 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 3 sierpnia 2021 r. nr KOA/2898/Oś/21 w przedmiocie czasowego odebrania psa.
W zaskarżonym wyroku o sygn. akt IV SA/Wa 241/22, Sąd I instancji orzekał opierając się głównie na opinii lek. wet. E. E. z 15 kwietnia 2021 r., orzeczeniu lek. wet. F. F. z 15 kwietnia 2021 r. oraz opinii behawioralnej mgr inż. G. G. z 20 kwietnia 2021 r. dokonał błędnej, wybiórczej oceny materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy i uznał, że zwierzę było traktowane w sposób, o którym mowa w art. 6 ust. 3 ustawy. Sąd I instancji nie odniósł się do zebranego w sprawie materiału dowodowego, pominął go, wybiórczo dobrał niekorzystne dla strony materiały dowodowe.
Zdaniem skarżących kasacyjnie, użyte w definicji zawartej w art. 6 ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt sformułowanie pozwala na jednoznaczne przyjęcie, że za przestępstwo znęcania się nad zwierzętami odpowiada nie tylko osoba, która osobiście zadaje ból lub cierpienie zwierzęciu, ale również ten, kto świadomie dopuszcza do zadawania przez inną osobę bólu lub cierpienia zwierzęciu. Znęcaniem się jest natomiast każdy z wymienionych w art. 6 ust. 2 cyt. ustawy sposobów bezpośredniego postępowania w stosunku do zwierzęcia, który musi być objęty zamiarem bezpośrednim sprawcy. Zamiar odnosi się więc do samej czynności sprawczej, a nie do spowodowania cierpień lub bólu. Dopuszczanie polega w praktyce na nieprzeciwdziałaniu, czyli przyzwoleniu i jest świadome, gdy sprawca zdaje sobie sprawę z następstw swego zachowania, czyli że inna osoba zachowa się w jakikolwiek sposób wskazany w art. 6 ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt.
Wnosząca skargę kasacyjną zaznaczyła, że w dołączonym do skargi kasacyjnej postanowieniu w sprawie o sygn. akt [...] Sąd Rejonowy stwierdził szereg uchybień w działaniu Fundacji, i w motywach, którymi kierowała się podczas zaboru psów od poprzedniej właścicielki. Sąd ten wskazał na dwa sprzeczne zaświadczenia lekarskie lekarzy weterynarii. Z zaświadczenia lekarza weterynarii H. H. z 21 czerwca 2021 r. wynika, że nie stwierdzono rażących cech zaniedbywania zwierząt, psy są prawidłowo odżywione i mają wykonane aktualne szczepienia przeciw wściekliźnie i nie stwierdzono odchyleń w zachowaniu psów, Tymczasem, z zaświadczenia z obdukcji lekarza weterynarii J. J. z 6 lipca 2021 r. wynika, że każdy z psów był w tragicznym stanie (były m.in. zapchlone z ranami, przerośniętymi pazurami, czy zmierzwioną sierścią). W opinii wnoszącej skargę kasacyjną, trudno uznać, aby stan zwierząt uległ tak drastycznemu pogorszeniu w ciągu połowy miesiąca. Z kolei, skutkiem wydanej decyzji było m.in. uzyskanie korzyści majątkowej w postaci ryczałtowo ustalonych kosztów transportu oraz leczenia zwierząt.
Zdaniem wnoszącej skargę kasacyjną, Sąd I instancji dopuścił się naruszenia prawa materialnego przyjmując, że zostały spełnione przesłanki do czasowego odebrania zwierzęcia na zasadach określonych w art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt. W świetle ustawy o ochronie zwierząt, możliwość niezwłocznego, czasowego odebrania zwierzęcia uzależniona jest po pierwsze od ustalenia, że miało miejsce znęcanie się nad nim w rozumieniu art. 6 ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt, a po drugie może mieć miejsce wyłącznie w sytuacji, gdy jest to przypadek niecierpiący zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu (art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt). Organ prowadząc postępowanie nie może ograniczać się wyłącznie do akceptacji czynności faktycznych podmiotu, który odebrał zwierzęta.
Wnosząca skargę kasacyjną zwróciła również uwagę, że przepis art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt stanowi lex specialis w stosunku do art. 7 ust. 1 tej ustawy. Aby możliwe było zastosowanie art. 7 ust. 3 ustawy, należy stwierdzić, że art. 7 ust. 1 ma zastosowanie, czego jednak Sąd I instancji nie uczynił. Trudno przyjąć, że mogło dojść do przypadku niecierpiącego zwłoki, jeżeli A. A. zwróciła się do Fundacji celem leczenia zwierzęcia. Fundacja podjęła decyzję o odebraniu psa, kiedy był on już w posiadaniu Fundacji. W takiej sytuacji trudno mówić o "odebraniu" psa.
W ocenie wnoszącej skargę kasacyjną, Samorządowe Kolegium Odwoławcze słusznie powołało się w decyzji z 3 stycznia 2022 r. na art. 4 pkt 9 i pkt 11 ustawy o ochronie zwierząt. Nie można się zgodzić, że A. A. naruszyła wskazane przepisy, jeżeli jej zwierzęta mieszkały w takich samych warunkach jak ona, a wszelkie posiadane środki przeznaczała na wyżywienie zwierząt oraz opiekę weterynaryjną. Ponadto, w momencie choroby zwierzęcia interweniowała i szukała odpłatnej pomocy dla niego. Zdaniem wnoszącej skargę kasacyjną, takie działanie organu może prowadzić do sytuacji, w których właściciele zwierząt będą się bali zgłaszać chorobę psa z uwagi na zarzut naruszenia art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt.
Nie wniesiono odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.).
Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych, a zatem w pierwszej kolejności rozważenia wymaga zasadność zarzutów procesowych, gdyż dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny sprawy został prawidłowo ustalony i nie doszło do istotnych uchybień procesowych, można przejść do oceny podstawy naruszenia prawa materialnego.
Przed rozpoznaniem skargi kasacyjnej należało przypomnieć, że Sąd I instancji przyjął za podstawę orzekania stan sprawy, zgodnie z którym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z 3 stycznia 2022 r. nr KOA/4403/Oś/21, wydaną po rozpatrzeniu odwołania B. B. i A. A. od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy K. z 17 czerwca 2021 r. nr 678/2021 znak: OSR.6140.11.2021 JM, orzekającej o:
1) czasowym odebraniu psa (suki), o imieniu L., której opiekunem i właścicielem do 1 maja 2021 r. była A. A., a obecnym właścicielem jest B. B.;
2) przekazaniu ww. psa pod czasową opiekę Schroniska w M., prowadzonego przez N., ul. [...], [...], no co Schronisko wyraża zgodę,
3) obciążeniu i wezwaniu do zapłaty A. A. kosztami transportu psa, tj. 250,00 zł, utrzymania i koniecznego leczenia w łącznej wysokości 3 375,00 zł, w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna,
- uchyliło decyzję Burmistrza w całości i odmówiła czasowego odebrania psa (suki), o imieniu L.
Postępowanie przed Burmistrzem Miasta i Gminy K. toczyło się z urzędu na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt, na skutek pisma Fundacji C. z 16 kwietnia 2021 r. informującego o odebraniu A. A. w ramach przypadku niecierpiącego zwłoki psa rasy mieszanej, o umaszczeniu czarnym podpalanym.
W sprawie został wydany wcześniej wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 października 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 1337/21, uwzględniający sprzeciw Właścicielek od kasatoryjnej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 3 sierpnia 2021 r. znak: KOA/2898/OŚ/21 i uchylający tę decyzję.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym w niniejszej sprawie wyrokiem, rozpoznając ponownie skargę "C." z siedzibą w D. uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 3 stycznia 2022 r. nr KOA/4403/Oś/21.
Sąd podał, że przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego było rozstrzygnięcie, czy w stosunku do psa, stanowiącego własność początkowo A. A., a następnie B. B., wystąpiły przesłanki do jego czasowego odebrania, połączonego z uprzednim odebraniem zwierzęcia w trybie natychmiastowym w ramach przewidzianego w tym przepisie przypadku niecierpiącego zwłoki (art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt), wymagającego wykazania oprócz faktu traktowania zwierzęcia w sposób określony w art. 6 ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt, także tego, że dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu.
W pierwszej kolejności Sąd I instancji uznał, że organ odwoławczy wywiązał się z obowiązków, o których mowa w art.153 P.p.s.a., tj. zgromadził materiał dowodowy, wyczerpująco dokumentujący stan zdrowia zwierzęcia z dnia przeprowadzenia interwencji przez Fundację, dokonał samodzielnej oceny stanu faktycznego sprawy pod kątem tego, czy potwierdza on spełnienie się w sprawie przesłanek z art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt. Organ sformułował przy tym jednoznaczne stanowisko co do istoty sprawy, tj. czy hipoteza art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt została w sprawie spełniona. W ocenie Sądu I instancji, wadliwa była jednak ocena organu odwoławczego co do stanu faktycznego sprawy, że nie było podstaw do odebrania zwierzęcia przez Fundację w ramach przypadku niecierpiącego zwłoki. Sąd I instancji uznał bowiem, że materiał dowodowy sprawy upoważnia do stwierdzenia, że przedmiotowe zwierzę było nie tylko traktowane w sposób określony w art. 6 ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt, ale również że w dacie dokonywania faktycznego odebrania zwierzęcia przez Fundację jego dalsze pozostawanie u dotychczasowego właściciela zagrażało jego życiu lub zdrowiu.
Przechodząc do rozpoznania skargi kasacyjnej, należy wskazać, że zarzut kasacyjny oparty na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. dotyczy naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., przez dokonanie przez Sąd I instancji błędnej wybiórczej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, co w rezultacie doprowadziło Sąd I instancji do przyjęcia, że wystąpiły przesłanki do faktycznego odebrania zwierzęcia w trybie natychmiastowym. W tym zakresie, w ocenie skarżących kasacyjnie, Sąd I instancji wadliwie oparł się na dowodach przedstawionych przez Fundację C. z siedzibą w D., a pominął zaświadczenie lekarsko-weterynaryjne z 15 maja 2018 r. i zaświadczenie lekarsko-weterynaryjne z 21 czerwca 2021 r., stwierdzające brak cech zaniedbywania zwierząt.
Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd I instancji, badając przesłanki z art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt, uwzględnił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym w szczególności opinię lek. wet. E. E. z 15 kwietnia 2021 r., orzeczenie lek. wet. F. F. z 15 kwietnia 2021 r. i opinię behawioralną mgr inż. G. G. z 20 kwietnia 2021 r., potwierdzające daleko idące zaniedbania w opiece nad zwierzęciem na datę istotną z punktu widzenia przesłanek wynikających z art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt. Z materiału dowodowego uwzględnionego przez Sąd I instancji wynika, że zwierzę znajdowało się w stanie zaawansowanej ciąży, było wychudzone, zaniedbane, wykazywało daleko idącą niestabilność psychiczną. Stan ten mógł doprowadzić do śmierci zwierzęcia w przypadku niewyrównania niedoborów elektrolitowych, podobnie jak i ciąża zwierzęcia mogła być stanem zagrażającym życiu. Pozostawienie zwierzęcia bez pomocy chirurgicznej spowodowałoby najprawdopodobniej jego zejście śmiertelne. Okoliczności te zostały przyznane w zaskarżonej decyzji również przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie. Ponadto organ odwoławczy uznał, że nie można zakwestionować faktu niewłaściwej opieki nad zwierzęciem, w szczególności w zakresie prawidłowego żywienia, utrzymywania w stanie nieleczonej choroby (co wykazały badania laboratoryjne), w niewłaściwym pomieszczeniu i nadmiernej ciasnocie, co niewątpliwie miało wpływ na jego kondycję psychiczną opisaną w opinii behawioralnej.
W aktach administracyjnych sprawy w istocie znajdowały się również zaświadczenia lekarsko-weterynaryjne z 15 maja 2018 r. i 21 czerwca 2021 r., stwierdzające brak cech zaniedbywania zwierząt, których pominięcie zarzucają skarżące kasacyjnie. Analiza tych dokumentów prowadzi jednak do wniosku, że w żadnym z nich nie został wymieniony wprost pies o imieniu L. Oba dokumenty stanowią ogólne opinie lekarzy weterynarii o sposobie wykonywania przez A. A., jako klientce gabinetu weterynaryjnego w O. opieki nad jej zwierzętami, a konkretnie opinie te potwierdzają, że nad zwierzętami A. A. (według jednego zaświadczenia – 30 psami i 3 kotami, według drugiego zaświadczenie – 47 psami) sprawowana była opieka weterynaryjna na przestrzeni kilku lat poprzedzających wydanie opinii. Żadna z tych opinii nie odnosi się jednak do stanu zdrowia psa wabiącego się L., w dodatku na datę faktycznego odebrania zwierzęcia przez Fundację.
Nie można zatem uznać, że wymienione powyżej opinie znajdujące się w aktach sprawy zawierają sprzeczności, skoro opinie uwzględnione przez Sąd I instancji odnoszą się bezpośrednio do stanu zdrowia psa L. na datę istotną z punktu widzenia przesłanek wynikających z art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt, a opinie przedłożone przez skarżące dotyczą ogólnie sprawowanej opieki weterynaryjnej nad zwierzętami A. A. albo na dzień 18 czerwca 2021 r. albo na przestrzeni kilku lat. Opinie przedstawione przez skarżące nie mogły więc podważyć wiarygodności opinii potwierdzających daleko idące zaniedbania w opiece nad psem L.
Z tych powodów też nie mógł mieć znaczenia w sprawie wnioskowany w skardze kasacyjnej dowód z dokumentu w postaci kopii postanowienia Sądu Rejonowego w Piasecznie w sprawie o sygn. akt [...] na okoliczność stwierdzenia przez ten Sąd wątpliwości co do zamiarów Fundacji i jej motywów, gdyż odnosił się on do kradzieży 62 psów w dniu 5 lipca 2021 r., a nie do odebrania jednego psa o imieniu L. w kwietniu 2021 r.
W konsekwencji należało uznać, że nie została podważona ocena Sądu I instancji, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, szczegółowo relacjonujący stan zdrowotny zwierzęcia z daty interwencyjnego odebrania go A. A. przez Fundację w pełni upoważniał do przyjęcia, że dalsze przebywanie zwierzęcia u właścicielki będzie zagrażało jego życiu i zdrowiu.
W tej sytuacji nie mógł odnieść skutku zarzut naruszenia przepisów postępowania wskazanych w skardze kasacyjnej.
Jeśli chodzi o zarzut naruszenia prawa materialnego, to podkreślenia wymaga, że autor skargi kasacyjnej jako formę naruszenia art. 7 ust. 1 i ust. 3 w związku z art. 6 ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt wskazał niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu.
Wyjaśnienia więc wymaga, że błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń, czy też szerzej - dowiedzenia ich wadliwości (por. wyrok NSA z 4 lipca 2013 r. sygn. akt I FSK 1092/12, wyrok NSA z 1 grudnia 2010 r. sygn. akt II FSK 1506/09, wyroki NSA z 11 października 2012 r. sygn. akt I FSK 1972/11, z 3 listopada 2011 r. sygn. akt I FSK 2071/09, jeżeli nie zaznaczono inaczej, wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych cytowane w tym wyroku są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W tej sytuacji, należałoby przyjąć, że skoro nie zakwestionowano poprawności wykładni prawa materialnego, a jego naruszenia skarżące kasacyjnie upatrują jako konsekwencji niewłaściwej oceny stanu faktycznego, a konkretnie oceny ustalonych okoliczności sprawy na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego w zakresie zaistnienia przypadku niecierpiącego zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu, to rozstrzygająca pozostaje kwestia oceny powołanych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów postępowania. W realiach niniejszej sprawy zarzut ten został uznany za nietrafny, o czym była mowa powyżej, co jest równoznaczne z niezasadnością zarzutu naruszenia prawa materialnego.
Nie można jednak nie zauważyć, że w uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wskazał, że w świetle ustawy o ochronie zwierząt, możliwość niezwłocznego, czasowego odebrania zwierzęcia uzależniona jest po pierwsze od ustalenia, że miało miejsce znęcanie się nad nim w rozumieniu art. 6 ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt, a po drugie może mieć miejsce wyłącznie w sytuacji, gdy jest to przypadek niecierpiący zwłoki. Jak dalej wskazał autor skargi kasacyjnej, przepis art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt stanowi lex specialis w stosunku do art. 7 ust. 1 tej ustawy. Aby możliwe było zastosowanie art. 7 ust. 3 ustawy, należy stwierdzić, że art. 7 ust. 1 ma zastosowanie, czego jednak Sąd I instancji nie uczynił. W skardze kasacyjnej zauważono też, że trudno przyjąć, że mogło dojść do przypadku niecierpiącego zwłoki, jeżeli A. A. zwróciła się do Fundacji celem leczenia zwierzęcia. Fundacja podjęła decyzję o odebraniu psa, kiedy był on już w posiadaniu Fundacji. W takiej sytuacji trudno mówić o "odebraniu" psa.
Dokonując zatem rekonstrukcji zarzutu naruszenia prawa materialnego w granicach dopuszczalnych prawem, należało przyjąć, że w istocie skarżące kasacyjnie kwestionują przyjętą przez Sąd I instancji wykładnię art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt.
Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd I instancji, odwołując się szeroko do orzecznictwa sądowego w zakresie aspektów stosowania przepisów ustawy o ochronie zwierząt, zwrócił uwagę, że na etapie odebrania zwierząt - mającego charakter tymczasowy, co wynika z art. 7 ust. 6 tej ustawy - brak jest przesłanek dla dokonywania przez podmiot odbierający zwierzęta, czy też przez organ wykonawczy gminy oceny, czy doszło do znęcania rozumianego jako zawinione (świadome) działanie opiekuna. Kwestię ewentualnego zawinienia przesądzić bowiem może wyłącznie sąd powszechny, zaś przesłanką działania podmiotów wskazanych w art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt oraz orzekającego na podstawie tego przepisu wójta (burmistrza, prezydenta miasta) jest jedynie stwierdzenie traktowania zwierzęcia w sposób określony w art. 6 ust. 2 tej samej ustawy, a nie stwierdzenie zawinionego, czy też umyślnego znęcania się nad zwierzęciem (wyrok NSA z 25 czerwca 2021 r. sygn. akt I OSK 462/21). Sąd I instancji podkreślił, że sytuacja określona w art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt jest odmienna od tej, o której mowa w art. 7 ust. 1. Różnica polega na tym, że w art. 7 ust. 1 chodzi o uzasadnione podejrzenie znęcania się nad zwierzęciem, wobec czego składający informację (Policja, straż gminna, lekarz weterynarii, przedstawiciel organizacji społecznej) nie ma przymiotu strony postępowania. Inaczej jest w sytuacji określonej w art. 7 ust. 3 ustawy, ponieważ została już dokonana czynność faktyczna w postaci odebrania zwierzęcia. Decyzja wydana w trybie art. 7 ust. 3 ustawy jest decyzją następczą, ponieważ stanowi szczególny rodzaj decyzji, która zostaje wydana, gdy zwierzę zostało już faktycznie odebrane. Organ zobligowany jest wówczas do oceny, czy w momencie odebrania zwierzęcia właścicielowi, wystąpiły ustawowe przesłanki tej czynności (wyrok NSA z 21 kwietnia 2020 r. sygn. akt II OSK 965/19). Jest to zatem sytuacja, w której dochodzi do konieczności zabezpieczenia sytuacji bytowej zwierzęcia w wyjątkowych warunkach rozumianych jako kwalifikowana postać naruszeń wymienionych w art. 6 ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt. Sąd I instancji przyjął również, że dla dokonania oceny, czy w dacie czasowego odebrania zwierzęcia istniały podstawy faktyczne i prawne uzasadniające wydanie decyzji w tym przedmiocie zasadnicze znaczenie mają stwierdzone warunki jego bytowania oraz jego stan fizyczny istniejący w momencie odebrania zwierzęcia (wyroki NSA z: 28 stycznia 2020 r. sygn. akt II OSK 659/18, 28 kwietnia 2020 r. sygn. akt II OSK 1219/19, 29 listopada 2016 r. sygn. akt II OSK 442/15).
Powyższą wykładnię Sądu I instancji należało podzielić.
Niezależnie od wątpliwości zgłaszanych w doktrynie co do sposobu rozumienia art. 7 ust. 1 i 3 ustawy o ochronie zwierząt, przykładowo w Komentarzu E. Kruk [w:] M. Kulik, G. Lubeńczuk, M. Rudy, H. Spasowska, E. Kruk, Ustawa o ochronie zwierząt. Komentarz, Warszawa 2024, art. 7 (publ. https://sip.lex.pl/, dostęp: 2025-09-19), które również zostały wyartykułowane w skardze kasacyjnej, należy zauważyć, że pogląd tożsamy do przedstawionego w zaskarżonym wyroku został podzielony przez K. Kuszlewicz [w:] Ustawa o ochronie zwierząt. Komentarz, Warszawa 2021, art. 7 (publ. https://sip.lex.pll, dostęp: 2025-09-10). Wskazano tam, że zwrot "zwierzę traktowane w sposób określony w art. 6 ust. 2" odnosić należy wyłącznie do sposobu traktowania zwierzęcia, w tym warunków jego utrzymywania, bez konieczności ustalania, czy w sprawie znamiona przestępstwa są wypełnione również w zakresie strony podmiotowej, bowiem tym zajmować się będą organy ścigania, a następnie sąd w postępowaniu karnym. Dlatego w przypadku decyzji o czasowym odebraniu właściwe jest wskazywanie, że przesłanką odebrania jest sposób traktowania zwierzęcia, nie zaś ustalanie znamion przestępstwa znęcania się nad zwierzętami. Czasowe odebranie zwierzęcia nie ma bowiem charakteru sankcji karnej i na etapie wydawania decyzji wina właściciela lub opiekuna zwierzęcia ma drugorzędne znaczenie, zaś istotą tego środka jest zabezpieczenie zwierzęcia przed obiektywnie złymi dla niego warunkami życia. Chodzi zatem o zobiektywizowane okoliczności, wskazujące na to, że sposób traktowania zwierzęcia przez właściciela lub opiekuna powoduje u zwierzęcia ból lub cierpienie albo do niego dopuszcza.
Podkreślić przy tym należy, że sposób traktowania zwierzęcia wynikający z art. 6 ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt polega zarówno na działaniach, jak i na zaniechaniach, jak np. utrzymywanie zwierzęcia w niewłaściwych warunkach bytowania (art. 6 ust. 2 pkt 10).
Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, Sąd I instancji uznał przy tym, że ocenę co do tego, że dalsze przebywanie psa L. u A. A. w kwietniu 2021 r. będzie zagrażało jego życiu i zdrowiu, nie zmienia okoliczność, że faktyczne odebranie zwierzęcia przez Fundację nastąpiło w reakcji na zwrócenie się przez Właścicielkę do Fundacji o pomoc w zapewnieniu zwierzęciu koniecznej opieki medycznej. Jakkolwiek Sąd I instancji ocenił wystąpienie z taką inicjatywą przez skarżącą A. A. w sposób pozytywny, to jednak uznał, że nie znajdujący żadnego uzasadnienia i zasługujący na zdecydowanie negatywną ocenę fakt uprzedniego doprowadzenia zwierzęcia do złej kondycji fizycznej i psychicznej, upoważniał do formułowania negatywnej prognozy co do zdolności A. A. do zapewnienia zwierzęciu prawidłowej opieki w sposób systematyczny, nie zaś wyłącznie incydentalny, czy też doraźny.
Ten sposób rozumienia art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt należy zaaprobować. W istocie nie ma sporu, że w przypadku art. 7 ust. 1 i 3 ustawy o ochronie zwierząt chodzi o faktyczne odebranie zwierzęcia. Nie wydaje się jednak uprawniony taki sposób rozumienia normy prawnej regulującej odebranie zwierzęcia w trybie administracyjnym, który zakłada wyłącznie odebranie go wbrew woli właściciela zwierzęcia. W okolicznościach niniejszej sprawy, faktyczne odebranie zwierzęcia wiązało się z legalnym czasowym nieprzekazaniem zwierzęcia właścicielowi z powrotem ze względu na stan zdrowia zwierzęcia i warunki w jakich musiałoby przebywać. Nie niweczy więc istnienia przesłanki z art. 7 ust. 3 cyt. ustawy umożliwienie przez właściciela faktycznego odebrania zwierzęcia, skoro wiąże się to z koniecznością czasowego odebrania zwierzęcia w sytuacji niecierpiącej zwłoki, w drodze decyzji, która ma na celu uregulowanie sytuacji prawnej zwierzęcia i przekazania go pod opiekę właściwemu podmiotowi zgodnie z regulacją art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt.
Zarzut naruszenia prawa materialnego nie mógł być więc zasadny.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 2 P.p.s.a.
Zgodnie z art. 193 zdanie drugie P.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze P.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł w niniejszej sprawie zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i prowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko co do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu I instancji (por. np. wyrok NSA z 10 sierpnia 2022 r. sygn. akt I GSK 2736/18 oraz wyrok NSA z 24 stycznia 2023 r. sygn. akt II OSK 1511/22).