I OSK 1743/24

I OSK 1743/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-05-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Karol Kiczka
Mariola Kowalska /sprawozdawca/
Piotr Niczyporuk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
II SA/Rz 1830/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2024-04-23
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz pkt 2, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
w zw. z art. 28, 61a § 1 i art. 158 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 119, art. 120 w zw. z art. 90 § 1 i 2 w zw. z art. 45 ust. Konstytucji RP
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk Sędziowie: Sędzia NSA Karol Kiczka Sędzia NSA Mariola Kowalska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 23 kwietnia 2024 r. sygn. akt II SA/Rz 1830/23 w sprawie ze skargi A.B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 21 sierpnia 2023 r., nr SKO.4110.97.2005.2023 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Rz 1830/23 oddalił skargę A.B. (dalej "skarżąca") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 21 sierpnia 2023 r., nr SKO.4110.97.2005.2023 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Gminy R. z dnia 26 marca 2018 r. nr DPŚ.5026.14.2018 wydanej w sprawie skierowania matki skarżącej – M.K. do domu pomocy społecznej dla osób w podeszłym wieku lub przewlekle somatycznie chorych na pobyt stały.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu, zaskarżając go w całości. Skarżąca kasacyjnie zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, co miało wypływ na treść zaskarżonego wyroku, tj.:
1) art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej "P.p.s.a."), art. 134 § 1 P.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 ppkt [lit.- dopisek NSA] c oraz pkt 2 P.p.s.a. i art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a., art. 61a § 1 k.p.a. i art. 158 § 1 k.p.a. przez oddalenie skargi skarżącej w wyniku błędnego przyjęcia, że skarżącej nie przysługuje atrybut strony w ramach postępowania o umieszczenie matki w DPS-ie, pomimo tego, że skarżącej, jako córce osoby skierowanej do DPS oraz osobie zobowiązanej do ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, przysługiwał atrybut strony w ramach ww. postępowania, albowiem wynik tego postępowania dotyczył wprost obowiązku skarżącej – obowiązku ponoszenia opłat za pobyt matki w DPS-ie;
2) art. 119, art. 120 w zw. z art. 90 § 1 i 2 P.p.s.a. oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i art. 6 ust. 3 ppkt b i c Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2, przez rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, co pozbawiło skarżącą prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpoznania jej sprawy, podczas gdy charakter sprawy oraz stanowisko skarżącej (wniosek w tym zakresie) uzasadniały skierowanie sprawy na posiedzenie jawne i wyznaczenie rozprawy.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie:
1) wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów sądowych w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przewidzianych za postępowanie kasacyjne przed Naczelnym Sądem Administracyjnym;
2) złożyła oświadczenie o zrzeczeniu się rozpoznania sprawy na rozprawie.
W uzasadnieniu skarżąca kasacyjnie podniosła, że w jej ocenie, zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie wydane zostało z naruszeniem art. 61a § 1 k.p.a. oraz art. 158 § 1 k.p.a., albowiem organ winien rozstrzygnąć sprawię w drodze decyzji, gdyż skarżącej jako córce osoby skierowanej do DPS-u oraz osobie zobowiązanej do ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, przysługiwał atrybut strony w ramach ww. postępowania. Skarżąca wskazała, że dla stwierdzenia, czy danym osobom przysługuje prawo do żądania stwierdzenia nieważności decyzji, znaczenie ma okoliczność, czy skutki stwierdzenia nieważności decyzji, będą miały wpływ na sferę ich interesu prawnego. Chodzi tu o interes prawny oparty na przepisie prawa powszechnie obowiązującego. Niewątpliwie w rozpoznawanym stanie faktycznym, ewentualne stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Gminy R. z dnia 26 marca 2018 r. nr DPS.5026.14.2018, miałoby wpływ na sferę interesu prawnego skarżącej, albowiem odpadłaby podstawa stanowiąca wydanie decyzji zobowiązującej ją do ponoszenia opłat z tytułu pobytu matki w DPS-ie. Postępowanie administracyjne dotyczy interesu prawnego konkretnej osoby wówczas, gdy w tym postępowaniu wydaje się decyzję, która rozstrzyga o prawach i obowiązkach tej osoby lub gdy rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach innego podmiotu wpływa na prawa i obowiązki tej osoby (zob. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 22 listopada 2023 r., sygn. akt II SA/Go 441/23).
W opinii skarżącej, w demokratycznym państwie prawnym niedopuszczalne jest, aby odmawiać danej osobie statusu strony w toczącym się postępowaniu w wyniku rozstrzygnięcia którego, wobec osoby tej powstaną określone obowiązki - obciążenia finansowe. Osoba ta w takim przypadku, pozbawiona jest bowiem faktycznie możliwości obrony, tj. wpłynięcia na wynik postępowania, który stanowić będzie następnie bezpośrednią podstawę jej obowiązku. Zgodnie z art. 28 k.p.a., stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Celem art. 28 k.p.a. jest umożliwienie udziału w postępowaniu administracyjnym tym wszystkim, których interesu prawnego lub obowiązku to postępowanie dotyczy, po to, aby mieli oni możliwość obrony swoich praw przed ewentualnym ich naruszeniem przez wydanie decyzji niezgodnej z prawem lub decyzji, która będzie rzutowała na ich prawa i obowiązki. Interes prawny strony postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. powinien wynikać z konkretnej i zindywidualizowanej normy prawa materialnego wpływającej na sytuację prawną wnoszącego dany wniosek, żądanie czy środek zaskarżenia, tj. na jego uprawnienia lub obowiązki z czym niewątpliwie spotykamy się w rozpoznawanym stanie faktycznym. W związku z powyższym w ocenie skarżącej, oczywistym jest, że przysługiwał jej atrybut strony w toczącym się postępowaniu, a zatem decyzja Burmistrza Gminy R. z dnia 26 marca 2018 r. nr DPS.5026.14.2018 wydana została z rażącym naruszeniem prawa. W takim stanie rzeczy postanowienie SKO w Krośnie z dnia 21 sierpnia 2023 r., w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji, wydane zostało z naruszeniem art. 61a § 1 k.p.a., oraz art. 158 § 1 k.p.a., albowiem w ocenie skarżącej organ ten winien rozstrzygnąć sprawę w drodze decyzji, gdyż skarżącej przysługiwał atrybut strony postępowania. Odmienna interpretacja, zaaprobowana przez Sąd I instancji, prowadzi do sytuacji w której osoba, której określony obowiązek prawny (tu finansowy) będzie wynikał wprost/bezpośrednio z faktu wydania danej decyzji (tu umieszczenia w DPS-ie), pozbawiona jest prawa do czynnego działania w ramach tego postępowania i stawiana jest już przed faktem dokonanym.
Skarżąca podniosła ponadto, że o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo. Chodzi tu o skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Niewątpliwie pozbawienie strony możliwości obrony swoich praw mieści się w powyższym pojęciu rażącego naruszenia prawa. Powyższe ma w ocenie skarżącej znaczenie wobec zbyt lakonicznego uzasadnienia decyzji Burmistrza Gminy R. z dnia 26 marca 2018 r., które nie pozwala na dokonanie weryfikacji, czy spełnione były materialne przesłanki do jej wydania w takim brzmieniu.
Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została złożona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Przepis art. 193 zdanie drugie P.p.s.a. wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji oraz Sąd I instancji.
Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej.
Złożona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a., a pełnomocnik – na podstawie art. 176 § 2 P.p.s.a. – zrzekł się rozprawy. Strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o przeprowadzenie rozprawy, wobec czego rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a.
Na wstępie rozważań wskazania wymaga, że art. 61a k.p.a., dodany przez art. 1 pkt 11 ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r., Nr 6, poz. 18, dalej ustawa z 3 grudnia 2010 r.), w § 1 przewiduje, że w przypadku "gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania". Celem wskazanej regulacji jest odróżnienie postępowania wstępnego polegającego na wszczęciu lub odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego od postępowania właściwego, które kończy się rozstrzygnięciem sprawy co do istoty przez wydanie decyzji administracyjnej. Kognicja organu nadzoru, orzekającego na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., ograniczona jest zatem jedynie do zbadania, czy żądanie wszczęcia postępowania, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte.
Właściwe rozumienie unormowania zawartego w art. 61a § 1 k.p.a. prowadzi do wniosku, że odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego następuje wówczas, gdy brak interesu prawnego wnioskodawcy jest oczywisty. Wobec tego zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a. zasadniczo winno być ograniczone do sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania zgłoszone zostało przez podmiot oczywiście nieuprawniony, a stwierdzenie tego nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania zastrzeżona jest bowiem dla wstępnego etapu oceny wniosku.
W art. 156 § 1 k.p.a. wyszczególniono przypadki, w których możliwe jest stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej. Stosownie natomiast do brzmienia art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji wszczyna się m. in. na żądanie strony, zatem podmiotu, o którym mowa w art. 28 k.p.a. Zgodnie z ostatnim z powołanych przepisów, stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Wskazać w tym miejscu należy, że przy interpretacji pojęcia "strony" postępowania nieważnościowego należy wziąć pod uwagę taką interpretację art. 28 k.p.a., która nie utożsamia zakresu pojęcia strony postępowania o stwierdzenie nieważności z pojęciem strony postępowania "zwykłego" prowadzącego do wydania badanej decyzji. Stronami postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności są zatem nie tylko strony postępowania trybu zwykłego, lecz także osoby, których interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Zatem podmiot występujący z wnioskiem o wszczęcie postępowania – każdego, zwykłego czy nadzorczego – musi legitymować się interesem prawnym. Stwierdzenie istnienia takiego interesu wymaga zaistnienia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej. Od interesu prawnego dającego prawa strony należy jednak odróżnić interes faktyczny, który nie jest chroniony przez obowiązujące normy prawne. W przypadku interesu faktycznego dany podmiot jest bezpośrednio zainteresowany korzystnym dla siebie rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, ale nie może tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu. Interes faktyczny w postępowaniu administracyjnym może mieć więc każdy, kto ze względu na swoją rzeczywistą sytuację lub subiektywne przekonanie, jest zainteresowany rozstrzygnięciem danej sprawy administracyjnej. Z pojęcia strony postępowania administracyjnego zostały jednak wykluczone podmioty, które mogą wykazać się jedynie posiadaniem interesu faktycznego.
Wyjaśnienia ponadto wymaga, choć zarzutów w skardze kasacyjnej w tym zakresie nie postawiono, że materialnoprawne uregulowania dotyczące skierowania i pobytu w domu pomocy społecznej zawierają przepisy rozdziału 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (art. 54-66). Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 60 ust. 1 u.p.s. pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny. Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej ustala w drodze decyzji wójt (burmistrz, prezydent miasta) gminy właściwej dla osoby kierowanej do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1). W art. 61 ust. 1 ustawy określone zostały osoby zobowiązane do wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej. Zastępczy charakter wnoszenia opłat przez gminę wynika z art. 61 ust. 3 powołanej ustawy, w myśl którego gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej, wnosi opłaty zastępczo, jeżeli nie wywiązują się z tego osoby zobowiązane w pierwszej kolejności. Gminie przysługuje prawo dochodzenia zwrotu poniesionych w tym celu kwot.
Decyzja o ustaleniu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej indywidualizuje przewidziany w przepisach art. 60 ust. 1 oraz art. 61 ust. 1 i 2 obowiązek ponoszenia opłat za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej przez wymienione w tych przepisach osoby (podmioty). Adresatem decyzji ustalającej opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej może być osoba skierowana do domu pomocy społecznej, a także osoba (bądź osoby) z kręgu podmiotów wymienionych w art. 61 ust. 1 pkt 2 i 3, tj. małżonek, zstępni przed wstępnymi oraz gmina. To w decyzji, o której mowa w art. 59 ust. 1, doznają konkretyzacji powołane przepisy ustawy poprzez określenie kwoty opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej, wskazanie osoby (osób) zobowiązanych do jej ponoszenia z kręgu podmiotów wymienionych w ww. przepisach, ustalenie przypadających na nich kwot opłaty oraz ewentualne zwolnienie, stosownie do art. 64, w całości lub w części z ustalonej opłaty.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy przypomnieć należy, że decyzją z dnia 26 marca 2018 r. Burmistrz Gminy R. orzekł o skierowaniu matki skarżącej do domu pomocy społecznej dla osób w podeszłym wieku lub przewlekle somatycznie chorych na pobyt stały. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji słusznie zaaprobował stanowisko orzekających w sprawie organów, że interes prawny w zaskarżeniu decyzji w sprawie umieszczenia w domu pomocy społecznej ma jedynie podmiot w nim umieszczony, bądź taki, w stosunku do którego wydano decyzję odmowną. Słusznie Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważył, że pobyt mieszkańca poprzedzony jest wydaniem trzech odrębnych decyzji – o skierowaniu do DPS, o umieszczeniu w DPS oraz ustalającej opłatę za pobyt w DPS. W przypadku każdej z ww. decyzji krąg stron postępowania ustalany jest odrębnie. Stroną postępowania w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej jest jedynie podmiot bezpośrednio zainteresowany przyznaniem konkretnego świadczenia. Świadczenie polegające na umieszczeniu osoby w domu pomocy społecznej ma charakter ściśle indywidualny. Jest ono adresowane do konkretnej osoby fizycznej, nie stanowi zaś pomocy świadczonej rodzinie w rozumieniu art. 6 pkt 14 u.p.s. Zasadniczą rolę odgrywa tu sytuacja osobista osoby ubiegającej się o umieszczenie w domu pomocy społecznej, a w szczególności jej stan zdrowia i związana z tym konieczność zapewnienia intensywnej (całodobowej) opieki. Żaden z przepisów ustawy o pomocy społecznej nie przyznaje natomiast uprawnienia do udziału w postępowaniu o umieszczenie w domu pomocy społecznej członkom rodziny zainteresowanego. I to zarówno rodziny w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej, jak i ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Pomimo, że skarżąca, jako osoba blisko spokrewniona, pozostaje dla swej matki rodziną w znaczeniu kodeksowym, to jej wola - pozostająca, jak można przypuszczać, w sprzeczności z wolą matki – jest prawnie obojętna dla oceny materialnych przesłanek udzielenia przedmiotowego świadczenia.
Interes prawny nie wynika także z możliwości ewentualnego obciążenia skarżącej jako zstępnego osoby umieszczonej w dps opłatą za jej pobyt w takiej placówce. Źródła interesu prawnego nie może bowiem stanowić art. 61 ust. 1 u.p.s., zgodnie z którym obowiązani do wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: 1) mieszkaniec domu..., 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Obowiązek wnoszenia opłaty za pobyt w dps przez zstępnych (dzieci), mimo jego związania z umieszczeniem osoby zainteresowanej w dps, stanowi przedmiot innej sprawy, rozstrzyganej w oparciu o odrębną od art. 54 czy art. 59 ust. 2 u.p.s. podstawę prawną i odrębne przesłanki. Nie istnieje podstawa prawna uzasadniająca dopuszczenie osób ustawowo obowiązanych do partycypowania w kosztach pobytu osoby korzystającej z dps, do współdecydowania o skierowaniu lub umieszczeniu w takim domu (zob. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 29 sierpnia 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 425/23). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dominuje stanowisko, że osoby obowiązane do ponoszenia opłat za pobyt krewnego w dps nie są stronami postępowań o skierowanie tego krewnego do dps, umieszczenie w dps, czy postępowań nadzwyczajnych dotyczących tego rodzaju spraw (zob. wyrok NSA z dnia: 8 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1634/12, Lex 2204264; 17 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2229/13, Lex 1676017; 5 października 2016 r., sygn. akt I OSK 338/15, Lex 2168098; 13 października 2017 r., sygn. akt I OSK 2449/16, cbosa).
W oparciu o powyższe, za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz pkt 2 P.p.s.a. i art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a., art. 61a § 1 k.p.a. i art. 158 § 1 k.p.a.
Nie mógł odnieść zamieszonego skutku również zarzut naruszenia art. 133 § 1 P.p.s.a. i art. 134 § 1 P.p.s.a. Przepis art. 133 § 1 P.p.s.a. stanowi bowiem, że - co do zasady - sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Wyrok może być wydany także na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi. Przyjmuje się, że naruszenie określonej w art. 133 § 1 P.p.s.a. zasady orzekania na podstawie akt sprawy może stanowić podstawę kasacyjną wskazaną w art. 174 pkt 2 P.p.s.a., jeżeli polega ono na: oddaleniu skargi, mimo niekompletnych akt sprawy; pominięciu istotnej części tych akt; oparciu orzeczenia na własnych ustaleniach sądu nie znajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy. Żadna z powyższych okoliczności nie została przywołana w skardze kasacyjnej na uzasadnienie postawionego zarzutu. Natomiast o naruszeniu normy wynikającej z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. można byłoby mówić, gdyby sąd wykroczył poza granice sprawy, w której została wniesiona skarga, albo - mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku - nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi, np. nie zauważając naruszeń prawa, które nie były powołane przez skarżącego, a które Sąd I instancji zobowiązany był uwzględnić z urzędu. Tego rodzaju uchybienia również nie zostały wykazane w skardze kasacyjnej.
Nieuzasadnione są w konsekwencji zarzuty naruszenia art. 119, art. 120 w zw. z art. 90 § 1 i 2 P.p.s.a. oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i art. 6 ust. 3 ppkt b i c Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Zgodnie z art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Przepis ten obowiązuje od 15 sierpnia 2015 r. i stanowi odpowiedź ustawodawcy na postulaty społeczne, domagające się umożliwienia załatwiania spraw drobnych i prostych szybko, w postępowaniu odformalizowanym i pozbawionym zbędnych komplikacji. Również w piśmiennictwie zasadnie podnosi się, że ustawodawca słusznie dostrzegł, że w tego typu sprawach bezwzględne pierwszeństwo powinna mieć zasada szybkości postępowania (zob. J. Wyporska-Frankiewicz Joanna, Gwarancje ochrony zobowiązanego w egzekucji administracyjnej obowiązków niepieniężnych, WKP 2019). Rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym we wskazanych okolicznościach nie jest uzależnione od woli skarżącego. Nawet więc złożenie przez skarżącego wniosku o rozpoznanie takiej sprawy na posiedzeniu jawnym nie pozbawia sądu ustawowego uprawnienia do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym (zob. wyrok NSA z dnia 11 marca 2021 r., sygn. akt I OSK 4109/18). Rozpoznanie sprawy w tym trybie nie prowadzi do pozbawienia strony skarżącej prawa do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy, bowiem podnoszone przez nią argumenty, podobnie jak argumenty skarżonego organu, są rozważane w oparciu o akta sprawy oraz złożoną skargę, a sprawa po wnikliwej analizie rozpoznawana jest przez sąd w składzie trzech sędziów. Brak naruszenia art. 119 pkt 3 P.p.s.a. powoduje, że chybiony jest również zarzut naruszenia art. 90 § 1 i art. 120 P.p.s.a. a także art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Zgodnie z brzmieniem ostatniego z powołanych przepisów każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 listopada 2023 r., sygn. akt II GSK 2178/22 wskazał, że "Minimalnym standardem proceduralnym, który zapewnia stronom możliwość skutecznej obrony swych praw jest zawiadomienie ich przez sąd o terminie posiedzenia jawnego lub niejawnego z co najmniej siedmiodniowym wyprzedzeniem. Powyższa regulacja gwarancyjna została ustanowiona expressis verbis w art. 91 § 2 zd. 3 P.p.s.a. w odniesieniu do posiedzeń jawnych, natomiast stosownie do treści zasady jawności rozpoznawania spraw (art. 10 P.p.s.a.) oraz prawa podmiotowego do rzetelnego i sprawiedliwego proceduralnie postępowania sądowego (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, art. 47 akapit 2 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, art. 14 ust. 1 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych) ma ona odpowiednie zastosowanie także do posiedzeń niejawnych." Z tych względów należało przyjąć, iż mimo rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym, strona skarżąca miała zapewnioną możliwość skutecznej obrony swych praw, a w szczególności przedstawienia swojego stanowiska w formie pisemnej. Z akt sprawy wynika, że przysługujące skarżącej prawo do rzetelnego i sprawiedliwego postępowania sądowego zostało właściwie zagwarantowane, a tym samym również zarzut naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i art. 6 ust. 3 ppkt b i c Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności okazał się chybiony.
Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, co skutkowało jej oddaleniem na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 182 § 2 P.p.s.a.