I OSK 174/06

Naczelny Sąd Administracyjny2006-12-15
NSAAdministracyjneŚredniansa
pas drogowyopłataspółka cywilnaodpowiedzialność wspólnikówprawo administracyjnepostępowanie administracyjnedrogi publicznezezwoleńkary

NSA oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA, uznając, że spółka cywilna mogła być stroną postępowania w sprawie opłaty za zajęcie pasa drogowego, a jej wspólnicy ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązania.

Sprawa dotyczyła opłaty za zajęcie pasa drogowego przez spółkę cywilną "H.". WSA uchylił decyzję SKO o stwierdzeniu nieważności decyzji Burmistrza zezwalającej na zajęcie pasa i zwalniającej z opłaty, uznając, że spółka mogła być stroną postępowania, a jej wspólnicy ponoszą odpowiedzialność za zobowiązania. Skarżące spółki cywilnej zarzuciły naruszenie prawa materialnego i procesowego, kwestionując możliwość obciążenia ich opłatą, gdy pas drogowy został przekazany jako plac budowy. NSA oddalił skargę kasacyjną z powodu nieprecyzyjnego sformułowania zarzutów.

Sprawa wywodzi się z wniosku spółki cywilnej "H." z 1998 r. o zezwolenie na zajęcie pasa drogowego w celu wykonania kanalizacji sanitarnej. Burmistrz zezwolił na zajęcie i zwolnił z opłaty. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nieważność tej decyzji, uznając brak podstawy prawnej do zwolnienia z opłaty. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy przez Burmistrza, który ustalił opłatę, SKO stwierdziło nieważność tej decyzji z powodu bezprzedmiotowości postępowania po likwidacji spółki. WSA uchylił decyzję SKO, uznając, że spółka cywilna mogła być stroną postępowania, a jej wspólnicy ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązania. Skarżące spółki cywilnej zarzuciły WSA naruszenie prawa materialnego i procesowego, twierdząc, że pas drogowy został przekazany jako plac budowy, a spółka nie zajęła go na cele niezwiązane z drogą. NSA oddalił skargę kasacyjną, wskazując na nieprecyzyjne sformułowanie zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego i procesowego, co uniemożliwiło kontrolę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, spółka cywilna mogła być uznana za przedsiębiorcę i stronę postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia opłaty za zajęcie pasa drogowego, zwłaszcza w stanie prawnym obowiązującym do dnia wejścia w życie ustawy Prawo działalności gospodarczej z 1999 r.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że w stanie prawnym obowiązującym do 1999 r. spółka cywilna była traktowana jako przedsiębiorca i mogła być stroną postępowania. Zmiany podmiotowe w trakcie postępowania są dopuszczalne, a obowiązek uiszczenia opłaty za zajęcie pasa drogowego powstał z mocy prawa w momencie zajęcia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.d.p. art. 40 § ust. 4

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Obowiązek uiszczenia opłaty za zajęcie pasa drogowego ma charakter publicznoprawny i powstaje z mocy prawa z chwilą zajęcia pasa drogowego.

k.c. art. 864

Kodeks cywilny

Wspólnicy spółki cywilnej ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązania spółki.

Pomocnicze

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 29

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 105 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

u.NSA art. 35 § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 183

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.d.g. art. 2 § ust. 2

Ustawa z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej

u.p.d.g.

Ustawa z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Spółka cywilna mogła być stroną postępowania administracyjnego w sprawie opłaty za zajęcie pasa drogowego. Wspólnicy spółki cywilnej ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązania spółki powstałe w czasie jej istnienia. Postępowanie nieważnościowe nie było bezprzedmiotowe, gdyż wnioskodawczyni miała przymiot strony.

Odrzucone argumenty

Pas drogowy został przekazany jako plac budowy w związku z przebudową drogi, co wyłącza zastosowanie art. 40 ustawy o drogach publicznych. Postępowanie stało się bezprzedmiotowe po likwidacji spółki cywilnej. Spółka cywilna nie mogła być stroną postępowania administracyjnego.

Godne uwagi sformułowania

obowiązek uiszczenia opłaty za zajęcie pasa drogowego powstaje z mocy prawa z chwilą zajęcia pasa drogowego solidarnej odpowiedzialności wspólników spółki cywilnej za długi spółki wynikające z zobowiązań powstałych w czasie istnienia spółki nie uchyla fakt jej rozwiązania skarga kasacyjna sporządzona została nieprecyzyjnie i wywołuje wątpliwości w zakresie powołanych w niej podstaw, to tym samym wyłączona zostaje możliwość dokonania przez Naczelny Sąd Administracyjny kontroli zaskarżonego orzeczenia sądu administracyjnego

Skład orzekający

Joanna Runge - Lissowska

przewodniczący

Małgorzata Pocztarek

sprawozdawca

Zbigniew Rausz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie odpowiedzialności wspólników spółki cywilnej za zobowiązania powstałe w czasie jej istnienia, w tym opłaty za zajęcie pasa drogowego, nawet po likwidacji spółki. Interpretacja wymogów formalnych skargi kasacyjnej."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji przepisów dotyczących działalności gospodarczej. Wartość precedensowa ograniczona przez wadliwość skargi kasacyjnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy odpowiedzialności wspólników spółki cywilnej za zobowiązania, co jest częstym problemem w praktyce. Dodatkowo, analiza wadliwości skargi kasacyjnej jest istotna dla prawników procesowych.

Odpowiedzialność wspólników spółki cywilnej za długi po jej likwidacji – co musisz wiedzieć?

Dane finansowe

WPS: 368 670,56 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 174/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2006-12-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-02-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Runge - Lissowska /przewodniczący/
Małgorzata Pocztarek /sprawozdawca/
Zbigniew Rausz
Symbol z opisem
6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Sygn. powiązane
II SA/Po 1780/03 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2005-11-03
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge - Lissowska Sędziowie NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Zbigniew Rausz Protokolant Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. W., K. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 listopada 2005 r. sygn. akt 4/II SA/Po 1780/03 w sprawie ze skargi Prokuratora Rejonowego w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zajęcia pasa drogowego oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 3 listopada
2005 r., sygn. akt 4/II SA/Po 1780/03 po rozpoznaniu skargi Prokuratora Rejonowego
w [...] uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zajęcia pasa drogowego.
W uzasadnieniu wyroku zawarto następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną.
Wnioskiem z dnia 4 września 1998 r. Spółka cywilna "H." Zakład Instalacyjny, której wspólnikami były K. M. i M. W., wystąpiła do Urzędu Miasta i Gminy w [...] o zezwolenie na zajęcie pasa drogowego ul. [...] w [...] w celu wykonania kanalizacji sanitarnej w tej ulicy. Decyzją z dnia 12 października 1998 r., znak [...], zmienioną decyzją z dnia 20 listopada 1998 r. Burmistrz Miasta i Gminy [...], zezwolił na zajęcie przedmiotowego pasa w terminie od dnia 14.10.1998 r. do dnia 04.05.1999 r. Za zajęcie pasa, umieszczenie w nim urządzeń nie związanych z funkcją drogi oraz za utrudnienia w ruchu ustalona została opłata w łącznej wysokości 368.670,56 zł, jednocześnie z uwagi na wykonywanie robót na podstawie umowy zawartej z Zarządem Miasta i Gminy [...], wnioskodawcę zwolniono z obowiązku uiszczenia tej opłaty.
Z dniem 31 grudnia 1998 r. Spółka "H." została wykreślona z ewidencji działalności gospodarczej Urzędu Miasta i Gminy [...].
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...], nr [...] stwierdziło nieważność decyzji Burmistrza Miasta i Gminy w [...] z dnia 20 listopada 1998 r., w uzasadnieniu decyzji wyjaśniając, iż ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych nie dawała podstawy prawnej do zwolnienia wnioskodawcy z obowiązku uiszczenia przedmiotowych opłat. Decyzję doręczono pełnomocnikowi byłych wspólniczek Spółki "H.", który po jej otrzymaniu zakwestionował uznanie jego mandantek za uczestniczki postępowania nieważnościowego.
Uznając pismo pełnomocnika za wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z dnia 2 lipca 2002 r., nr [...] Kolegium utrzymało w mocy swoje wcześniejsze rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium wyjaśniło, iż spółka cywilna jest spółką osobową i nie posiada osobowości prawnej, a podmiotem praw i obowiązków są wspólnicy, którzy na mocy art. 864 K.c. ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązania spółki.
Decyzją z dnia 5 grudnia 2002 r., znak [...] Burmistrz Miasta i Gminy [...] ponownie rozpatrzył wniosek Spółki "H." z dnia 4 września 1998 r., zezwalając na zajęcie przedmiotowego pasa drogowego w terminie do dnia 23.12.1998 r., ustalając łączną opłatę z tego tytułu w wysokości 134.859,27 zł, z obowiązkiem jej zapłaty w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji. Decyzję doręczono byłym wspólniczkom Spółki "H." w dniu 10 grudnia 2002 r. Decyzja nie została zaskarżona, stąd w dniu 28 grudnia 2002 r. stała się decyzją ostateczną.
Wnioskiem z dnia 7 lutego 2003 r. K. M. wystąpiła o unieważnienie decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia 5 grudnia 2002 r., wskazując na bezprzedmiotowość prowadzonego postępowania z uwagi na wcześniejszą likwidację firmy "H.". K. M. wyjaśniła, iż w tych okolicznościach zlikwidowana Spółka nie może zostać uczestnikiem obrotu prawnego. Wniosek ten Burmistrz przekazał do Samorządowego Kolegium Odwoławczego.
Decyzją z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło nieważność tej decyzji, jako podstawę rozstrzygnięcia przyjmując przepis art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, iż działając na podstawie art. 235 § 1 kpa wniosek K. M. uznano za żądanie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 5 grudnia 2002 r. W ocenie Kolegium skoro podmiot gospodarczy, który w 1998 r. występował o zezwolenie na zajęcie pasa drogowego, już nie istnieje, to późniejsze postępowanie w sprawie rozpatrzenia przedmiotowego wniosku stało się bezprzedmiotowe, co powinno skutkować umorzeniem postępowania.
Decyzja Kolegium nie została zaskarżona w ustawowym terminie, w dniu 8 sierpnia 2003 r. skargę do Sądu wniósł Prokurator Prokuratury Rejonowej w [...], powołując przepis art. 35 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie prawa materialnego - art. 29 kpa Prokurator wniósł o jego uchylenie. W uzasadnieniu skargi Prokurator wyjaśnił, iż zgodnie z art. 29 kpa stroną postępowania o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego nie była spółka cywilna "H.", która nie posiadała osobowości prawnej, lecz wspólnicy tej spółki, M. W. i K. M., których zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych ocenia się zgodnie z art. 30 § 1 kpa według przepisów prawa cywilnego. Wywodząc, iż obowiązkiem wspólników tej spółki było wniesienie opłaty za zajęcie pasa drogowego, a zobowiązanie to powstaje z mocy prawa z chwilą zajęcie pasa drogowego, Prokurator wyjaśnił, iż zobowiązanie to nadal istnieje i obciąża te osoby, jako byłych wspólników spółki cywilnej. Powołując się na orzecznictwo sądów Prokurator wskazał, iż solidarnej odpowiedzialności wspólników spółki cywilnej za długi spółki wynikające z zobowiązań powstałych w czasie istnienia spółki nie uchyla fakt jej rozwiązania, stąd decyzję z dnia 5 grudnia 2002 r. zasadnie skierowano do wskazanych osób, jako byłych wspólników spółki "H.".
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w[...] wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, dodatkowo akcentując, iż pojęcie bezprzedmiotowości postępowania należy wiązać z brakiem podmiotu stosunku prawnego, z czym mamy do czynienia w przypadku likwidacji podmiotu gospodarczego. Powołując przepis art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 41 poz. 324 ze zm.) Kolegium wyjaśniło, iż według stanu prawnego obowiązującego na dzień złożenia wniosku przez Zakład Instalacyjny "H." podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą mogła być jednostka organizacyjna nie mająca osobowości prawnej utworzona zgodnie z przepisami prawa, jeżeli jej przedmiot działania obejmuje prowadzenie działalności gospodarczej, stąd zgodnie z tym przepisem spółka cywilna była traktowana jako odrębny przedsiębiorca.
W odpowiedzi na skargę pełnomocnik K. M. i M. W. wniósł o jej oddalenie. Powołując się na orzecznictwo sądów pełnomocnik uczestniczek postępowania wyjaśnił, iż spółka cywilna nie ma przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym, stąd wszczęcie postępowania na wniosek nielegitymowanego podmiotu winno skutkować jego umorzeniem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, że zarzuty skargi zasługują na uwzględnienie i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia
2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., zw. dalej P.p.s.a.) uchylił zaskarżoną decyzję.
Sąd wskazał, że istota sporu dotyczyła zakresu odpowiedzialności byłych wspólników spółki cywilnej w związku z wykonanymi w okresie jej istnienia pracami
w pasie drogowym i związanym z tym zajęciem tego pasa. Przedmiotowy wniosek złożony został w dniu 4 września 1998 r., stąd z tą datą zostało wszczęte postępowanie w sprawie wydania wnioskowanego zezwolenia. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika uczestniczek postępowania wniosek taki mogła złożyć spółka cywilna, bowiem w stanie prawnym obowiązującym do dnia wejścia w życie przepisów ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178) spółka cywilna uznawana była za przedsiębiorcę, a tym samym mogła zostać uznana za stronę postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej ustalenia opłaty za zajęcie pasa drogowego. Sąd zważył, iż w toku postępowania administracyjnego mogą pojawić się zmiany podmiotowe wskutek śmierci strony, utraty osobowości prawnej lub utraty bytu prawnego przez jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej. Zmiany w składzie stron postępowania mogą być także skutkiem zmian w sytuacji prawnej strony, w szczególności związanych z przejściem w toku postępowania praw i obowiązków na inne osoby (następstwo procesowe). W niniejszej sprawie wniosek o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego złożyła spółka cywilna "H.", a zajęcie pasa oraz wykonanie prac nastąpiło w okresie przed jej likwidacją, co miało miejsce z końcem 1998 r. Stąd w ślad za doktryną postępowania cywilnego następstwo proceduralne należy rozpatrywać jako rezultat następstwa prawnego wskutek utraty osobowości prawnej tego przedsiębiorcy. Jednocześnie Sąd podzielił ten kierunek wykładni prawa, który uznaje, iż charakter danego prawa jako zbywalnego względnie niezbywalnego należy oceniać na podstawie jego treści określonej w przepisach prawa materialnego. Zważyć należy, iż obowiązek uiszczenia opłaty za zajęcie pasa drogowego, przewidziany w art. 40 ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz U. z 2000 r. Nr, poz. 838 ze zm.) ma charakter publicznoprawny i podlega egzekucji administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 11.04.2001 r., sygn. III SA 317/00). Jednocześnie obowiązek uiszczenia przedmiotowych opłat powstaje z mocy prawa z chwilą zajęcia pasa drogowego. Tym samym podmiot lub osoba, które nie wniosły takiej opłaty z chwilą zajęcia pasa drogowego, pozostają w długu w stosunku do podmiotu, na rzecz którego opłaty winny zostać wniesione. W badanym przypadku dług ten powstał w 1998 r., gdy Spółka "H." zajęła pas drogowy i wybudowała kanalizację sanitarną.
Zgodnie z art. 864 K.c. za zobowiązania spółki wspólnicy odpowiedzialni są solidarnie, stąd w oparciu o ten przepis możliwe jest ustalenie obowiązku uiszczenia opłaty za zajęcie pasa drogowego przez byłych wspólników spółki cywilnej. Przepis ten uprawnia organ administracji publicznej do określenia, w ramach postępowania dotyczącego odpowiedzialności wspólników, wysokości przedmiotowej opłaty powstającej z mocy prawa (ex lege) w sytuacji, gdy wysokość zobowiązania nie została stwierdzona w ostatecznej decyzji wydanej w okresie funkcjonowania spółki cywilnej (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 15.07.2004 r., sygn. SA/Rz 821/03 LEX
nr 133008). W świetle powyższego Sąd za prawidłowe uznał rozstrzygnięcie Burmistrza Miasta i Gminy [...], który w decyzji z dnia 5 grudnia 2002 r., znak [...] ustalił wysokość przedmiotowej opłaty oraz nałożył na uczestniczki postępowania, jako byłe wspólniczki spółki cywilnej, obowiązek ich uiszczenia.
W niniejszej sprawie decyzja Burmistrza Miasta i Gminy [...] wydana została
z uwzględnieniem treści tych uregulowań, stąd w tym zakresie nie narusza przepisów prawa materialnego.
Sąd stwierdził, że niezależnie od powyższego w ramach kontroli sądowoadministracyjnej konieczne jest również odniesienie się do samej istoty postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, a więc nadzwyczajnego postępowania, którego przedmiotem jest ocena, czy decyzja administracyjna kończąca postępowanie w sprawie dotknięta jest jedną z wad określonych w art. 156 § 1, której wystąpienie powoduje stwierdzenie jej nieważności ze skutkiem ex tunc. W wypadku postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczynanego na żądanie strony ma to dodatkowe znaczenie, gdyż powstaje kwestia oceny, czy osoba żądająca wszczęcia takiego postępowania jest stroną legitymowaną do wystąpienia z takim wnioskiem. Ustawodawca definiując pojęcie strony postępowania administracyjnego wskazał wyraźnie na powiązanie określonego podmiotu z interesem prawnym. Chodzi tu więc nie o interes faktyczny, ale o interes prawny, to jest taki, który wynika z określonego przepisu prawnego odnoszącego się wprost do sytuacji danego podmiotu. Ponadto wspomniany interes prawny musi być interesem indywidualnym strony postępowania, musi zatem dotyczyć jej bezpośrednio. Tak więc o tym, czy określonemu podmiotowi będzie służyło prawo strony w konkretnym postępowaniu administracyjnym, decydować będzie nie wola osoby, lecz norma prawna, z której dla tego podmiotu będą wynikały wprost określone prawa lub obowiązki. W badanym przypadku przepisem takim jest art. 40 ust. 4 wyżej wskazanej ustawy o drogach publicznych. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 5 grudnia 2002 r. wystąpiła K. M., której jako byłej wspólniczce spółki cywilnej "H." przysługuje przymiot strony postępowania, w ramach którego ustalana jest opłata za zajęcie pasa drogowego w okresie istnienia tej spółki. Stąd wbrew argumentacji przyjętej w zaskarżonej decyzji postępowanie przed Burmistrzem Miasta i Gminy [...], toczyło się z uwzględnieniem art. 28 i 29 kpa, a przymiot strony postępowania rozciągnął się także na postępowanie nieważnościowe, które prowadzone było z inicjatywy K. M.
Od powyższego wyroku M. W. i K. M. wniosły skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciły naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 156 kpa i art. 40 ustawy o drogach publicznych poprzez przyjęcie, że istniały podstawy do obciążenia strony przeciwnej opłatą za zajęcie pasa drogowego w sytuacji przebudowy drogi przekazanej jako plac budowy przez Miasto [...]. Ponadto zarzuciły naruszenie art. 29 kpa i art. 105 § 1 kpa przez przyjęcie, że mimo, iż wnioskodawca tj. "H.", która wystąpiła z wnioskiem przestała istnieć, postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe.
Skarżące podniosły, iż Sąd błędnie przyjął, że prowadząc w 1998 r. działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod firmą "H." zajęły pas drogowy i wybudowały kanalizację sanitarną. Bowiem to nie Spółka Cywilna "H." zajęła pas drogowy. Pas drogowy jako plac budowy został firmie "H." spółce cywilnej M. W. i K. M. przekazany przez inwestora tj. Miasto [...] i to na cel związany z przebudową drogi. Tymczasem art. 40 ustawy z dnia 21.03.1985 r. o drogach publicznych stanowi, że za zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg wymaga się zezwolenia zarządcy drogi w drodze decyzji administracyjnej i pobiera się opłatę. W ocenie wnoszących skargę kasacyjną żadna z tych okoliczności w niniejszej sprawie nie zachodzi.
Tym samym stwierdzenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w[...] decyzją z dnia [...], nr [...] nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia 5.12.2002 r., znak [...] aczkolwiek z innym uzasadnieniem, było słuszne. Art. 156 kpa wśród przesłanek stwierdzających nieważność decyzji wymienia: "2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa". Otóż decyzja Burmistrza została wydana z rażącym naruszeniem prawa bowiem przywołany art. 40 ustawy o drogach publicznych nie obejmuje celu, dla którego Miasto [...] zajęło pas drogowy i przekazało go jako plac budowy stronie przeciwnej. Prokurator dopatrując się naruszenia przepisów art. 29 kpa przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie dostrzegł, że decyzja została wydana przez Burmistrza z rażącym naruszeniem art. 40 powołanej ustawy i z tego względu na podstawie art. 156 kpa Samorządowe Kolegium Odwoławcze trafnie stwierdziło nieważność decyzji Burmistrza.
W konkluzji skargi kasacyjnej wniosły o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia oraz oddalenie skargi Prokuratora Rejonowego w [...], ewentualnie
o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej Ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.
Zawarta w art. 183 § 1 Ppsa zasada wiązania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej, z wyjątkiem przypadków określonych w § 2 art. 183, które w rozpoznawanej sprawie nie występują, oznacza, że zakres kontroli kasacyjnej determinowany jest wskazanymi w skardze kasacyjnej jej podstawami. Stosownie do art. 174 Ppsa skargę kasacyjną można oprzeć na zarzucie:
1) naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga kasacyjna jako środek służący kontroli prawidłowości orzeczenia sądu administracyjnego umożliwia tę kontrolę tylko w sytuacji, gdy powołując się na określoną podstawę kasacyjną wskazuje konkretny przepis prawa naruszony przez sąd I instancji oraz wyjaśnia na czym naruszenie to polegało, a w przypadku naruszenia przepisów postępowania, wykazuje też jaki miało wpływ na rozstrzygnięcia sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do uzupełniania podstaw skargi kasacyjnej w oparciu o własne przypuszczenia co do intencji jej autora. Jeżeli zatem skarga kasacyjna sporządzona została nieprecyzyjnie i wywołuje wątpliwości w zakresie powołanych w niej podstaw, to tym samym wyłączona zostaje możliwość dokonania przez Naczelny Sąd Administracyjny kontroli zaskarżonego orzeczenia sądu administracyjnego.
Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, w której skarga kasacyjna oparta została wyłącznie na podstawie określonej w art. 174 pkt 1 Ppsa, tj. zarzucie naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie – art. 156 kpa i art. 40 ustawy o drogach publicznych oraz art. 29 kpa i art. 105 § 1 kpa.
Zarzut naruszenia przepisu art. 40 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz. U. Nr 71, poz. 838 ze zm.) nie mógł okazać się skuteczny, ponieważ w skardze kasacyjnej nie skonkretyzowano o jaki ustęp art. 40 ustawy o drogach publicznych chodzi jej autorowi. W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej przytacza przepis, którego brzmienie nie odpowiada treści żadnego z uregulowań zawartych w odpowiednich ustępach art. 40 ustawy o drogach publicznych. Tym samym nie można ustalić jakiego konkretnie przepisu dotyczy podniesiony zarzut. Z tych samych powodów zamierzonego skutku nie mógł odnieść zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 kpa, albowiem pozostaje on w ścisłym związku z dokonaną przez sąd I instancji wykładnią bliżej nieokreślonego przepisu art. 40 ustawy o drogach publicznych. Z kolei zarzut naruszenia przez sąd I instancji art. 29 i art. 105 § 1 kpa jest nieuzasadniony.
Trzeba podkreślić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu nie stosował żadnego z wymienionych przepisów. Przepis art. 105 § 1 kpa znajdował zastosowanie w postępowaniu administracyjnym, poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji, zaś przepis art. 29 kpa w ogóle nie był stosowany przez Samorządowe Kolegium odwoławcze w [...]. Zarzucając Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu naruszenie art. 105 § 1 kpa poprzez błędne uznanie, iż postępowanie w sprawie z wniosku Spółki H. nie stało się bezprzedmiotowe, skarga kasacyjna nie powołuje przepisu ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który poprzez taką błędną ocenę naruszył sąd I instancji.
Nadto należy zauważyć, że przepis art. 105 § 1 kpa, zgodnie z którym gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, nie jest przepisem prawa materialnego, zaś skarga kasacyjna złożona w rozpoznawanej sprawie nie przywołuje w swej podstawie zarzutu naruszenia prawa procesowego o jakim mowa w art. 174 pkt 2 ppsa.
Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI