I OSK 471/06

I OSK 471/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2006-11-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-03-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jolanta Rajewska /sprawozdawca/
Małgorzata Borowiec /przewodniczący/
Małgorzata Pocztarek
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Policja
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Małgorzata Borowiec Sędziowie NSA Małgorzata Pocztarek Jolanta Rajewska (spr.) Protokolant Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lipca 2005r. sygn. akt II SA/Wa 695/05 w sprawie ze skargi M. G. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia 6 stycznia 2005r. nr 11 w przedmiocie odmowa wznowienia postępowania dyscyplinarnego oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 lipca 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 695/05 oddalił skargę M. G. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia 6 stycznia 2005 r. nr 11 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania dyscyplinarnego.
Wyrok wydany został w następujących okolicznościach sprawy.
Komendant Miejski Policji w Lublinie orzeczeniem z dnia 31 stycznia 2001 r. uznał sierż. szt M. G. winnym tego, że dnia 4 kwietnia 2000 r. w Lublinie, będąc
w stanie po użyciu alkoholu, podjął czynności służbowe, a ponadto że kierując samochodem służbowym przekroczył dopuszczalną prędkość i uderzył w sygnalizatory świetlne, czym spowodował zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Za czyny te, przewidziane w art. 70 § 2 ustawy z dnia 12 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń
(Dz. U. Nr 12, poz. 114, ze zm. – dalej kw) oraz art. 86 § 2 kw i art. 87 § 1 kw
w zw. z art. 9 § 1 kw., wymierzył policjantowi karę wydalenia ze służby oraz zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych i innych pojazdów na okres 10 miesięcy. Komendant Wojewódzki Policji w Lublinie orzeczeniem z dnia 27 lutego 2001 r. powyższe orzeczenie dyscyplinarne utrzymał w mocy.
Dnia 18 kwietnia 2004 r. M. G., powołując się na art. 145 § 1 i art. 150 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
(Dz. U. z 2000 r.Nr 98, poz. 1071, ze zm. - dalej kpa), zwrócił się do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego prawomocnym rozkazem personalnym nr 1141 z dnia 24 maja 2001 r.
o zwolnieniu go ze służby w Policji. W uzasadnieniu wniosku powołał się na wydaną w toku postępowania przed sądem powszechnym opinię biegłego z zakresu medycyny sądowej
z dnia 8 marca 2003 r., z której wynika, że przeprowadzone poprzednio urządzeniem elektronicznym badanie wydychanego powietrza posiada jedynie wartość orientacyjną
i powinno zostać zweryfikowane badaniem krwi.
Komendant Wojewódzki Policji w Lublinie decyzją z dnia 18 maja 2004 r. odmówił wznowienia postępowania w przedmiocie rozwiązania M. G. stosunku służbowego. Wskazał przy tym, iż rozkaz z dnia 24 maja 2001 r. został wydany w oparciu o prawomocne orzeczenie dyscyplinarne, które nie zostało dotychczas uchylone. Brak zatem przesłanek do uruchomienia nadzwyczajnego trybu postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia ze służby w Policji.
W odwołaniu od powyższej decyzji M. G. podał, iż składając wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego miał na uwadze również wznowienie postępowania dyscyplinarnego.
Komendant Wojewódzki Policji Lublinie postanowieniem nr [...] z dnia
29 października 2004 r., art. 135r ust. 9 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji
(Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 ze zm.), odmówił wznowienia postępowania dyscyplinarnego, wskazując na uchybienie ustawowego terminu do złożenia takiego żądania. W motywach stwierdził, iż przesłankę wznowienia postępowania może ewentualnie stanowić złożona w postępowaniu sądowym opinia biegłego, a nie ocena tego dowodu dokonana przez sąd. O okoliczności tej M. G. dowiedział się
o wiele wcześniej, niż podaje to w swoim wniosku o wznowienie, a zatem jeszcze przed uprawomocnieniem się w dniu 18 marca 2004 r. wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie VII Wydział Pracy. Powinna być mu ona znana co najmniej 12 marca 2003 r. tj. w dniu ogłoszenia przez Sąd Rejonowy w Lublinie wyroku w sprawie sygn. akt VII Pm 21/01. Natomiast na pewno M. G. wiedział o wynikach opinii biegłego w dniu składania apelacji od przedmiotowego wyroku do Sądu Okręgowego w Lublinie VII Wydział Pracy, tj. w dniu 29 lipca 2003 r. Dlatego też, najpóźniej od tej daty należy liczyć bieg terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania dyscyplinarnego. M. G. przekroczył 30-dniowy ustawowy termin, nawet zakładając, iż wniosek ten został wniesiony jednocześnie ze złożeniem wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia ze służby.
Na powyższe postanowienie M. G. złożył zażalenie do Komendanta Głównego Policji. Wskazał przy tym, iż w toku prowadzonego przeciwko niemu postępowania dyscyplinarnego sygnalizował wątpliwości co do ustaleń w zakresie swojego stanu trzeźwości oraz zgłaszał zastrzeżenia do zasadności przedstawionych mu zarzutów. Jednakże okoliczności te nie zostały uwzględnione przez przełożonych dyscyplinarnych. W jego ocenie, postępowanie dyscyplinarne przeprowadzono zatem
w sposób tendencyjny i sprzeczny z obowiązującymi przepisami. Nadto stwierdził,
że termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania dyscyplinarnego powinien być liczony dopiero od dnia uprawomocnienia się wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie VII Wydział Pracy sygn. akt VII Pa 1428/03 z dnia 18 marca 2004 r., a nie od dnia powzięcia w toku postępowania sądowego wiadomości o ustaleniach poczynionych
w opinii biegłego z dnia 8 marca 2003 r.
Zaskarżonym postanowieniem Komendant Główny Policji utrzymał w mocy postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie nr [...] z dnia
29 października 2004 r, uznając że organ ten dokonał prawidłowych ustaleń w zakresie uchybienia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania dyscyplinarnego. Podał, że z dokonanych ustaleń bezspornie wynika, iż okoliczności, na które powołuje się we wniosku M. G., były mu znane od dawna. Nie zmienia tego wydanie
w dniu 18 marca 2004 r. wyroku oddalającego apelację wniesioną przez policjanta. Dlatego M. G. nie może żądać, aby dopiero od daty uprawomocnienia się wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie liczyć termin do złożenia przedmiotowego wniosku. Zgodnie art. 135r ust. 7 cyt. ustawy o Policji wniosek o wznowienie postępowania dyscyplinarnego wnosi się do przełożonego dyscyplinarnego, który wydał orzeczenie
w pierwszej instancji, w terminie 30 dni od dnia, w którym obwiniony dowiedział się
o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia. Jest to norma bezwzględnie obowiązująca. Przełożony dyscyplinarny w przypadku stwierdzenia upływu wskazanego terminu zobowiązany jest do odmowy wznowienia postępowania. Większość okoliczności podnoszonych przez M. G. znajduje odzwierciedlenie w materiałach postępowania dyscyplinarnego (co sam zainteresowany potwierdza). Pozwala to uznać,
iż opisywane okoliczności był wymienionemu znane już w 2001 r., w trakcie prowadzonego postępowania dyscyplinarnego, a najpóźniej w dniu wydania II-instancyjnego orzeczenia dyscyplinarnego, tj. 27 lutego 2001 r. Zatem
w sposób oczywisty został przekroczony 30-dniowy termin zezwalający na wznowienie postępowania dyscyplinarnego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na wymienione wyżej postanowienie Komendanta Głównego Policji M. G., wnosząc o jego uchylenie, wskazał na brak faktycznego oraz prawnego uzasadnienia orzeczenia oraz na bezczynność organu wynikającą z treści art. 147 kpa i art. 135r ustawy o Policji w zakresie wznowienia postępowania dyscyplinarnego z urzędu. Podtrzymał stanowisko odnośnie błędnego określania przez organu biegu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania dyscyplinarnego.
Komendant Główny Policji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Powołując się na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne, dodał,
że skarżący we wniosku o wznowienie postępowania nie powoływał się na wyrok Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie, lecz na opinię biegłego z zakresu medycyny sądowej. Nie można więc podzielić poglądu skarżącego, że termin do zgłoszenia wniosku o wznowienie postępowania winien być liczony dopiero od dnia uprawomocnienia się powołanego wyroku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia
12 lipca 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 695/05 oddalił skargę M. G. na postanowienie Komendanta Głównego Policji, podkreślając, że - wbrew zarzutom skarżącego - w sprawie wznowienia postępowania dyscyplinarnego zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, a nie ustawy z dnia
14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz, że zaskarżone orzeczenie zawiera wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne. Sąd stwierdził również, iż jako okoliczność stanowiącą przesłankę wznowienia rozważano opinię biegłego
z zakresu medycyny sądowej dotyczącą wartości dowodowej pomiaru alkoholu
w wydychanym powietrzu. W trakcie postępowania ustalono, że opinia biegłego Krzysztofa Wróblewskiego została złożona do akt sprawy VII Pm 21/01 Sądu Rejonowego w Lublinie w dniu 7 marca 2003 r. W sprawie tej Sąd Rejonowy wydał wyrok, w którym powołał się na przedmiotową opinię. Organ zasadnie zatem przyjął,
że skarżący jako strona postępowania w sprawie sygn. akt VII Pm 21/01 musiał powziąć wiadomość o opinii biegłego w dacie ogłoszenia wskazanego wyroku (12 marca
2003 r.), a najpóźniej w dacie składania apelacji od tego orzeczenia (29 lipca 2003 r.). Wniosek o wznowienie postępowania złożył natomiast w dniu 18 kwietnia 2004 r.,
a zatem po upływie terminu określonego w art. 135r ust. 7 ustawy o Policji. Istota unormowania zawartego w tym przepisie polega na dowiedzeniu się o nowej okoliczności, a więc dotarciu do strony wiadomości o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia. O treści dowodu opinii biegłego skarżący, jako strona postępowania sądowego, zdaniem Sądu, powziął wiadomość po jej złożeniu do akt sprawy. W tej sytuacji, skoro M. G. uchybił terminowi, organ obowiązany był odmówić wznowienia postępowania dyscyplinarnego. Wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania po upływie ustawowego terminu stanowiłoby rażące naruszenie prawa, ponieważ godziłoby w zasadę trwałości decyzji ostatecznych.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł M. G., reprezentowany przez adwokata, domagając się uchylenia wyroku w całości
i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Wyrok Sądu I instancji zaskarżył w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 135r ustawy o Policji, poprzez jego błędną wykładnię, a w szczególności uznanie, że jedynym warunkiem wznowienia postępowania dyscyplinarnego jest złożenie stosownego wniosku przez obwinionego
w trybie art. 135r ust. 7 ustawy o Policji.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik, poza przedstawieniem dotychczasowego przebiegu postępowania wskazał, że w postępowaniu dyscyplinarnym organy nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w tym nie dopuściły dowodu z opinii biegłego z zakresu medycyny sądowej, czym naruszyły przepisy m.in. § 9 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz § 15 ust. 1 i ust. 2 obowiązującego wówczas rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów (Dz. U. z 1998 r. Nr 4,
poz. 14), a ponadto art. 7, art. 8 kpa oraz konstytucyjne podstawowe prawa skarżącego, w szczególności prawo do obrony. Uchybienia te, w ocenie autora skargi kasacyjnej, stanowiły podstawę do wznowienia postępowania dyscyplinarnego z urzędu. Tymczasem Komendant Wojewódzki Policji odmówił wznowienia tego postępowania na wniosek złożony przez skarżącego.
Nadto autor skargi kasacyjnej stwierdził, że postępowanie przed sądem pracy
i postępowanie dyscyplinarne są niezależnymi od siebie postępowaniami. Opinia biegłego była wydana na zlecenie Sądu i w myśl swobodnej oceny materiału dowodowego Sąd tę opinię mógł przyjąć lub odrzucić. Z tego powodu do czasu uprawomocnienia się wyroku w tej sprawie trudno jest uznać tę opinię za fakt niepodważalny i stanowiący nową okoliczność w innym postępowaniu. Nawet gdyby przyjąć, że M. G. uchybił terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania dyscyplinarnego, to nie można uznać, że organ nie był zobowiązany na podstawie art. 135r ust. 6 ustawy o Policji do wznowienia postępowania dyscyplinarnego z urzędu. Przedstawiciel organu czynnie uczestniczył bowiem w całym procesie sądowym i posiadał pełną wiedzę o istniejących tam dowodach mających zasadnicze znaczenie dla właściwego i zgodnego z prawem rozstrzygnięcia sprawy dyscyplinarnej, ściśle powiązanej ze sprawą tocząca się przed Sądem Pracy w Lublinie.
Tę kwestię, podniesioną w pkt. 1 skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Sad I instancji pominął, co zdaniem pełnomocnika skarżącego miało wpływ na wynik sprawy i stanowiło naruszenie art. 7 i art. 8 kpa oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna, zgodnie z art. 175 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270,
ze zm., powołanej dalej jako ustawa P.p.s.a.), z zastrzeżeniem wynikającym z § 2 i 3, musi być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego. Wymóg tzw. przymusu adwokacko-radcowskiego opiera się na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom z profesjonalną znajomością prawa zapewni, że skarga zostanie sformułowana odpowiednio do wymogów określonych w art. 176 ustawy P.p.s.a., w sposób umożliwiający sądowi kasacyjnemu dokonanie pełnej kontroli zaskarżonego orzeczenia.
Naczelny Sąd Administracyjny nie kontroluje ponownie legalności zaskarżonego aktu (czynności) w takim zakresie, w jakim może i powinien to czynić Sąd I instancji. Stosownie do art. 183 § 1 ustawy P.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Poza przypadkami wymienionymi w art. 183 § 2 P.p.s.a., które w rozpoznawanej sprawie nie występują, kierunek jego badawczej działalności determinują przytoczone podstawy kasacyjne. NSA nie może podjąć własnej inicjatywy w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia. Rola tego Sądu w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się wyłącznie do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.
Oznacza to, że w skardze kasacyjnej należy wskazać konkretny przepis prawa, którego naruszenie zarzuca się Sądowi I instancji. Chodzi tu przy tym bezspornie
o najmniejszą jednostkę określonego artykułu czy paragrafu, a zatem niezbędne jest także podanie określonego ich ustępu, punktu czy podpunktu.
Obowiązkiem wnoszącego skargę kasacyjną jest ponadto podanie czy podstawa kasacyjna opiera się na zarzucie naruszenia prawa materialnego czy procesowego oraz uzasadnienie tak sformułowanego zarzutu.
W rozpoznawanej sprawie w osnowie skargi kasacyjnej powołano jedynie
art. 135r ustawy o Policji, nie precyzując naruszenia którego z dziewięciu ustępów tego artykułu zarzuca się Sądowi I instancji. Skoro jednak w uzasadnieniu skargi kasacyjnej mowa jest o art. 135r ust. 6 ustawy o Policji, można przyjąć, że pełnomocnikowi M. G. w istocie chodzi o wskazanie tego właśnie przepisu.
Zarzut naruszenia tego przepisu i to w postaci naruszenia prawa materialnego jest jednak nieuzasadniony. Art. 135r ust. 6 ustawy o Policji dotyczy wznowienia postępowania dyscyplinarnego. Nie jest zatem przepisem prawa materialnego,
lecz przepisem regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Nawet gdyby przyjąć, że autorowi skargi kasacyjnej w rzeczywistości chodziło
o podstawę kasacyjną wymienioną w art. 174 pkt. 2 ustawy P.p.s.a., przez omyłkę tylko nazwaną naruszeniem prawa materialnego, to i tak zarzut naruszenia przepisów postępowania został źle sformułowany. Adresatem zarzutu naruszenia zarówno prawa materialnego, jak i procesowego może być tylko Sąd I instancji, gdyż to jego orzeczenie jest przedmiotem kontroli w postępowaniu przed NSA. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że wskazane w art. 174 pkt. 2 ustawy P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, jako podstawa skargi kasacyjnej, odnosi się do postępowania Sądu
i naruszenia przez ten Sąd przepisów postępowania, ale nie do dokonanej przez Sąd oceny działania organu administracji publicznej pod kątem zachowania przepisów proceduralnych obowiązujących ten organ. Skoro skarżący postawił zarzut naruszenia przepisu regulującego wyłącznie postępowanie przed organami administracji publicznej, to zarzut ten nie może być uwzględniony. Przepis ten nie miał bowiem zastosowania do postępowania toczącego się przed WSA w Warszawie.
Z tych samych przyczyn chybiony jest sformułowany jedynie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 7 i art. 8 kpa. Przepisy te także nie mają obecnie zastosowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a zatem Sąd I instancji nie mógł ich naruszyć.
NSA nie może również odnieść się do zarzutu naruszenia konstytucyjnych praw skarżącego. Jego pełnomocnik nie podał bowiem żadnych norm prawnych z tego zakresu, i to zarówno w osnowie, jak i uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Nietrafne jest ponadto stanowisko autora skargi kasacyjnej odnośnie naruszenia przez WSA w Warszawie art. 135 P.p.s.a. Przepis ten ma zastosowanie wyłącznie wówczas, gdy dochodzi do uwzględnienia skargi. W takim wypadku podstawą do jego zastosowania jest stwierdzenie, że akty lub czynności poprzedzające wydanie zaskarżonego lub podjętej czynności doprowadziły do naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego. Ponieważ Sąd I instancji nie stwierdził w niniejszej sprawie tego rodzaju naruszeń, to nie było podstaw do zastosowania powołanego przepisu, niezależnie od błędnych dalszych wywodów skargi kasacyjnej w tym zakresie.
Z przytoczonych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.