I OSK 1738/22

I OSK 1738/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-09-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Aleksandra Łaskarzewska
Marek Stojanowski /przewodniczący sprawozdawca/
Marian Wolanin
Symbol z opisem
6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne
Ochrona zwierząt
Sygn. powiązane
II SA/Gd 82/22 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2022-06-08
Skarżony organ
Lekarz Weterynarii
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Marian Wolanin sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Protokolant: starszy asystent sędziego Jakub Rozenfeld po rozpoznaniu w dniu 30 września 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 czerwca 2022 r. sygn. akt II SA/Gd 82/22 w sprawie ze skargi M.S. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Gdańsku z dnia 7 października 2021 r. nr 17/2021 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za usuwanie produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego niezgodnie z wymaganiami 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M.S. na rzecz Pomorskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Gdańsku kwotę 675 (sześćset siedemdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postepowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 8 czerwca 2022 r. sygn. akt II SA/Gd 82/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę M.S. (dalej także: "skarżący", "skarżący kasacyjnie") na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii (dalej także: "organ II instancji") z 7 października 2021 r. nr 17/2021 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za usuwanie produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego niezgodnie z wymaganiami.
Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Decyzją z 25 lutego 2021 r. nr 220/2021 Powiatowy Lekarz Weterynarii w K. (dalej także: "organ I instancji") – działając na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: "kpa"), art. 3 ust. 1, art. 85a ust. 2 lit. b i art. 85b ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz.U. z 2020 r. poz. 1421 ze zm., dalej: "ustawa"), art. 21 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 z dnia 21 października 2009 r. określającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1774/2002 (Dz. U. UE. L. 300.1. z dnia 14 listopada 2009 r., dalej: "rozporządzenie nr 1069/2009"), art. 17 ust. 1 lit. a rozporządzenia Komisji (UE) nr 142/2011 z dnia 25 lutego 2011 r. w sprawie wykonania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 określającego przepisy sanitarne, dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi oraz w sprawie wykonania dyrektywy Rady 97/78/WE w odniesieniu do niektórych próbek i przedmiotów zwolnionych z kontroli weterynaryjnych na granicach w myśl tej dyrektywy (Dz. U. UE. L. 54. Z 26 lutego 2011 r., dalej: "rozporządzenie nr 142/2011") oraz § 3 pkt 2 lit. n rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 marca 2014 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych za naruszenia określone w przepisach o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt dotyczące postępowania z produktami ubocznymi pochodzenia zwierzęcego i produktami pochodnymi (Dz. U. z 2014 r. poz. 625, dalej: "rozporządzenie") – nałożył na M.S. karę pieniężną w wysokości 2.400 złotych za nieprawidłowe gromadzenie produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego – to jest naruszenie wymagań zawartych w art. 21 ust. 1 rozporządzenia nr 1069/2022 i art. 17 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 142/2011 w zakresie określonym w załączniku VIII rozdziale I sekcji I punkcie 1 rozporządzenia nr 142/2011, w związku z art. 85a ust. 2 lit. b ustawy i § 3 pkt 2 lit. n rozporządzenia.
Wobec wniesienia odwołania przez skarżącego decyzją z 27 maja 2021 r. Wojewódzki Lekarz Weterynarii uchylił decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii w K. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Rozpoznając ponownie sprawę, decyzją z 11 sierpnia 2021 r. nr 703/2021 organ I instancji – tym razem działając na podstawie art. 104 § 1 kpa, art. 3 ust. 1, art. 5 ust. 1 pkt 3 i art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz. U. z 2021 r. poz. 306), art. 4 ust. 3, art. 85a ust. 1 pkt 2 lit. a i art. 85b ustawy, art. 13 i art. 23 ust. 1 i 4 rozporządzenia nr 1069/2009 oraz § 3 pkt 2 lit. b rozporządzenia – nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 5.000 złotych za usuwanie produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego niezgodnie z wymaganiami zawartymi w art. 13 rozporządzenia nr 1069/2009 r. – to jest naruszenie art. 85a ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy i § 3 pkt 2 lit. b rozporządzenia.
Uzasadniając podjęte rozstrzygniecie o nałożeniu kary organ I instancji podał, że zgodnie z art.. 85a ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy karze pieniężnej podlega ten, kto prowadząc działalność nadzorowaną w zakresie produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego lub produktów pochodnych usuwa, stosuje, przetwarza lub wysyła te produkty niezgodnie z wymaganiami określonymi w art. 12-14, art. 25, art. 26, art. 28 i art. 29 rozporządzenia nr 1069/2009 lub art. 8 ust. 1, art. 9, art. 10 ust. 1 i 3, art. 23 ust. 3 oraz art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 142/2011. W ocenie Powiatowego Lekarza Weterynarii w K. w niniejszej sprawie wypełniona została dyspozycja przepisu art. 85a ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy, bowiem M.S., spełniając przesłanki podmiotowe o których mowa w przepisie, dokonał usunięcia materiału kategorii 2, szczegółowo opisanego w początkowej części uzasadnienia decyzji, niezgodnie z zasadami ich usuwania, określonymi w art. 13 rozporządzenia nr 1069/2009. Złożenie szczątków zwierząt w miejscu niezabezpieczonym przed dostępem ludzi i zwierząt tj. w dołach ziemnych, potwierdzone zebranym materiałem dowodowym, należy uznać za niewątpliwe naruszenie zapisów tego przepisu. Uwzględnić należy, że w rozumieniu rozporządzenia 1069/2021 "usuwanie" oznacza "pozbycie się" produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego. W niniejszej zaś sprawie złożenie szczątek zwierzęcych do dołów, znajdujących się na terenie nieruchomości skarżącego, niewątpliwie świadczy o woli pozbycia się ich w sposób trwały, wbrew wymogom art. 13 rozporządzenia nr 1069/2009.
Decyzją z 7 października 2021 r. nr 17/2021 Pomorski Wojewódzki Lekarz Weterynarii utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ II instancji podzielił wszystkie ustalenia faktyczne oraz ocenę prawną dokonaną w pierwszej instancji, nie podzielił natomiast zarzutów skarżącego.
Powyższą decyzję skarżący zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Przywołanym na wstępie wyrokiem Sąd I instancji oddalił skargę.
W uzasadnieniu wyroku Sąd Wojewódzki podzielił stanowisko organów weterynaryjnych, co do naruszenia przez skarżącego zasad określonych w art. 13 rozporządzenia nr 1069/2009, co do usuwania produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego w postaci padłych sztuk drobiu, które należało zakwalifikować do materiałów kategorii 2 stosownie do art. 9 pkt f (i) tego rozporządzenia, tzn. które padły z innych przyczyn niż ubój lub zabijanie z przeznaczeniem do spożycia przez ludzi, w tym zwierzęta zabite w celu zwalczania chorób. Niewątpliwie bowiem w dwu dołach na terenie fermy skarżącego znajdowały się kości i pióra pochodzących z chowu drobiu, pozbawione materiału genetycznego. Ustalenia w tym zakresie są pełne i zarazem oparte na wiedzy specjalistycznej pochodzącej nie tylko od organu, ale również inspektorów ochrony środowiska, którzy podczas oględzin dokonanych 15 listopada 2019 r. zlokalizowali owe doły. Z tych też względów prawidłowo organy zakwalifikowały to działanie jako naruszenie o którym mowa w art. 85a ust 1 pkt. 2 lit. a ustawy, odwołującego się między innymi do rozporządzenia nr 1069/2009, podlegające karze pieniężnej określonej taryfowo w przepisach wykonawczych, tj. w § 3 pkt 2 lit. b tiret drugi rozporządzenia. Nadto Sąd I instancji zauważył, że decydująca jest kwalifikacja produktu ubocznego pochodzenia zwierzęcego do określonej kategorii w kontekście odpowiedzialności wskazanej w art. 85a ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy w momencie jego niezgodnego z prawem usunięcia. Z protokołu kontroli z 18 listopada 2019 r. wynika, że w dacie kontroli (trzy dni po wykryciu nienależytego usuwania szczątek po padłych zwierzętach) odpady kat. 2 były przechowywane w kontenerze podstawionym przez firmę, z którą skarżący posiada umowę na odbiór padłych sztuk. Podczas kolejnej kontroli 25 listopada 2019 r. stwierdzono, że w okolicy dołów znajdowały się fragmenty gnijących tkanek miękkich pokrytych piórami – nakazano ich uprzątnięcie. Z dokumentu wystawionego przez przedsiębiorstwo odbierające odpady pochodzenia zwierzęcego z fermy skarżącego z dnia 15 listopada 2019 r. wynika, że odebrane zostało 75 kg szczątek do utylizacji. Bezsporne w ocenie Sądu Wojewódzkiego jest, że 75 kg szczątków padłego drobiu było niewłaściwie usuwanych na terenie fermy prowadzonej przez skarżącego poprzez umieszczanie padłych sztuk w dołach wykopanych w sąsiedztwie kurników. Nie wzbudziła również wątpliwości Sadu I instancji kwalifikacja działań skarżącego jako usuwanie odpadów, a nie ich gromadzenie. Skoro bowiem pomiędzy kontrolą z 15 listopada 2019 r. a kontrolami z 18 listopada 2019 r. i 25 listopada 2019 r. na fermie skarżącego częściowo usunięto padłe sztuki z dołów i włożono do kontenera, a ostatecznie w dniu 25 listopada 2019 r. 75 kg szczątek zostało przekazanych do utylizacji to zasadnie organy uznały, że winny znaleźć w sprawie przepisy § 3 pkt 2 lit. b tiret 2 rozporządzenia.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł skarżący. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku:
1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: "ppsa") oraz art. 151 ppsa w zw. z art. 139 kpa, poprzez bezpodstawne oddalenie skargi, w sytuacji gdy organ II instancji naruszył zakaz orzekania niekorzyść strony odwołującej się;
b. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa oraz art. 151 ppsa w zw. z art. 81a § 1 kpa poprzez bezpodstawne oddalenie skargi, w sytuacji gdy organ II instancji naruszył zasadę rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony, albowiem zinterpretował nie usunięte przez organ wątpliwości stanu faktycznego w zakresie podmiotu odpowiedzialnego za nieprawidłowe usuwanie produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego na niekorzyść skarżącego, podczas gdy przepis ten nakazuje usuwanie tych wątpliwości na korzyść strony postępowania;
c. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa oraz art. 151 ppsa w zw. z art. 84 § 1 w zw. z art. 7, 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez bezpodstawne oddalenie skargi pomimo braku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, bowiem organy inspekcji weterynaryjnej zaniechały zwrócenia się do biegłego o wydanie opinii, w sytuacji gdy organy te nie dysponowały wiadomościami specjalnymi aby ustalić najwcześniejszy i najpóźniejszy moment, w którym produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego mogły zostać złożone w wykopach, co w konsekwencji skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego, polegającym na bezkrytycznym i dowolnym uznaniu, że w dacie złożenia produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego teren fermy należał do skarżącego;
d. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa oraz art. 151 ppsa w zw. z art. 141 § 4 ppsa poprzez brak uwzględnienia skargi oraz wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku tj. brak odniesienia się w uzasadnieniu do argumentów skarżącego przedstawionych w skardze, odnoszących się do zaawansowanego wieku i stanu rozkładu odpadów zwierzęcych, co może implikować ich zdeponowanie w okresie gdy skarżący nie był właścicielem fermy;
2. naruszenie prawa materialnego:
a. art. 85a ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy poprzez błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, w zakresie w jakim Sąd I instancji oraz organy inspekcji weterynaryjnej błędnie uznały, że depozycja produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego na terenie fermy miała na celu trwałe "usunięcie" tych produktów, podczas gdy szeroka analiza stanu faktycznego skłania do uznania, że celem sprawcy mogło być jedynie (i to tylko hipotetycznie) "gromadzenie" tych produktów, co uzasadniałoby kwalifikację czynu na podstawie art. 85a ust. 1 pkt 2 lit. b ww. ustawy i tym samym nałożenie kary administracyjnej w odpowiednio niższym wymiarze;
b. art. 3 pkt 11 rozporządzenia nr 1069/2009 poprzez błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, sprowadzające się do błędnego uznania, że odkryte produkty pochodzenia zwierzęcego pozostawały pod faktyczną kontrolą skarżącego, podczas gdy ze względu na znaczny poziom rozkładu odpadów uzasadnione jest przyjęcie, że odpady mogły zostać zdeponowane przez poprzednich właścicieli fermy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powołano argumentację mającą przemawiać za jej uwzględnieniem. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto skarżący kasacyjnie wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ II instancji zakwestionował wszystkie podniesione w niej zarzuty, wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie od skarżącego kasacyjnie na rzecz Pomorskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii kosztów sądowych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ppsa przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Rozpoznana w takich granicach skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
W skardze kasacyjnej powołano obie podstawy określone w art. 174 pkt 1 i 2 ppsa, zarzucając zarówno naruszenie prawa procesowego, jak i prawa materialnego. W takiej sytuacji jako pierwsze rozpoznaniu podlegają zarzuty procesowe, gdyż dopiero po dokonaniu oceny, że stan faktyczny sprawy został prawidłowo ustalony i nie doszło do istotnych uchybień procesowych, można przejść do oceny podstawy naruszenia prawa materialnego.
Przed przystąpieniem do ich rozpoznania należy podkreślić, że zgodnie z art. 174 pkt 2 ppsa naruszenie przepisów postępowania stanowi usprawiedliwioną podstawę kasacyjną jedynie wtedy, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Poprzez "istotny wpływ na wynik sprawy" należy rozumieć związek przyczynowy, pomiędzy uchybieniem procesowym a wydanym w sprawie orzeczeniem. Wykazanie wpływu na wynik sprawy sprowadza się do podania stosownej argumentacji uzasadniającej twierdzenie, że gdyby nie doszło do zarzucanego naruszenia, to w sprawie mogłoby zostać wydane inne rozstrzygnięcie, niż kwestionowane skargą kasacyjną (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 lutego 2014 r. sygn. II GSK 1933/12 oraz z 11 marca 2014 r. sygn. akt II GSK 2103/12).
Przed odniesieniem się do poszczególnych zarzutów procesowych należy wskazać na częściowo błędne sformułowanie podstaw kasacyjnych. Za błędną należy uznać praktykę powoływania w podstawach kasacyjnych dwóch sprzecznych ze sobą przepisów o charakterze wynikowym, gdzie jeden z nich stanowi o wyniku rozstrzygnięcia w postaci oddalenia skargi a drugi jej uwzględnienia, tj. zarówno art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa jak i art. 151 ppsa. Nadto wskazać należy, że przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa nie był w sprawie stosowane przez Sąd I instancji, a zatem w ogóle nie może stanowić podstawy kasacyjnej, gdyż podstawą prawną zaskarżonego wyroku oddalającego skargę był wyłącznie art. 151 ppsa, niedopuszczalne jest natomiast wskazywanie w podstawach kasacyjnych na naruszenie danego przepisu "poprzez jego niezastosowanie" czy też "pominięcie" (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 stycznia 2022 r., sygn. akt I OSK 937/21 i powołane tam orzecznictwo). Prawidłowo skonstruowany zarzut powinien zatem dotyczyć wyłącznie naruszenia art. 151 ppsa poprzez oddalenie skargi pomimo istnienia podstaw do jej uwzględnienia. Uchybienie to nie uniemożliwia jednak rozpoznania tak sformułowanych zarzutów, gdyż możliwe jest ustalenie zakresu zaskarżenia.
Pierwszy spośród zarzutów procesowych dotyczy naruszenia określonego w art. 139 kpa zakazu reformationis in peius. Zgodnie ze wskazanym przepisem organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Powyższy przepis jest stosowany wyłącznie przez organ odwoławczy, nie ma zatem zastosowania przy rozpatrywaniu sprawy przez organ I instancji w postępowaniu toczącym się w następstwie kasacyjnej decyzji organu odwoławczego, wydanej na podstawie art. 138 § 2 kpa (zob. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 4 maja 1998 r., sygn. akt FPS 2/98). Tymczasem taka właśnie sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, gdzie mniej korzystna dla skarżącego decyzja zapadła w następstwie ponownego rozpoznania sprawy przez Powiatowego Lekarza Weterynarii w K. na skutek uchylenia wcześniejszej decyzji tego organu przez Pomorskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii i przekazania mu sprawy do ponownego rozpoznania. Tym samym art. 139 kpa nie miał w sprawie zastosowania i co za tym idzie nie mógł zostać naruszony. Z tego względu omawiany zarzut jest niezasadny.
Drugi zarzut procesowy dotyczy naruszenia określonej w art. 81a § 1 kpa zasady rozstrzygania niedających się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego na korzyść strony. Przesłanka niedających się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego występuje wówczas, gdy nie ma dowodów i nie ma możliwości ich uzyskania. Zasada ta oznacza, że wątpliwości faktyczne rozstrzygnąć należy na korzyść strony dopiero wtedy, gdy po przeprowadzeniu wyczerpującego postępowania dowodowego, polegającego na zgromadzeniu dowodów oraz zastosowaniu reguł oceny dowodów, wskazanych w art. 80-81 kpa, organ nadal nie jest w stanie ustalić jednoznacznie stanu faktycznego sprawy i pewne okoliczności pozostają niewyjaśnione (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 stycznia 2025 r. sygn. akt II GSK 1483/24). Zawarty w przepisie art. 81a § 1 kpa mechanizm nie może zatem być stosowany zamiennie do obowiązku przeprowadzenia wnikliwego postępowania dowodowego, na gruncie którego organ ma ustalić dokładnie stan faktyczny. Analiza uzasadnienia skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że skarżący kasacyjnie upatruje naruszenia omawianej zasady w niekompletności materiału dowodowego zebranego w sprawie oraz jego błędnej ocenie. Jak jednak wynika z powyższych rozważań, tego rodzaju okoliczności nie mogą świadczyć o naruszeniu art. 81a § 1 kpa. Organy administracji publicznej a za nimi Sąd I instancji uznały, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający do przypisania skarżącemu odpowiedzialności za delikt administracyjny i nie wyraziły w tym zakresie jakichkolwiek wątpliwości. Zarówno kompletność materiału dowodowego jak i jego ocena mogą być w postępowaniu kwestionowane, jednak nie może to nastąpić poprzez zarzut naruszenia art. 81a § 1 kpa, gdyż mechanizm przewidziany w tym przepisie nie dotyczy błędów popełnionych w postępowaniu dowodowym, a sytuacji gdy po wyczerpaniu wszystkich możliwości dowodowych w sprawie nadal pozostają wątpliwości co do stanu faktycznego. Wskazany przepis mógłby zostać naruszony w sytuacji, gdyby w rezultacie przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego w realiach sprawy pojawiły się różne, zasadniczo sprzeczne, ale równie prawdopodobne wersje stanu faktycznego, po czym organ przyjąłby wersję mniej korzystną dla strony. Taka sytuacja w sprawie jednak nie wystąpiła, zaś próba kwestionowania ustaleń faktycznych sprawy poprzez zarzut naruszenia art. 81a § 1 kpa jest chybiona ze względu na odmienny zakres zastosowania wskazanego przepisu. Z tego względu omawiany zarzut jest niezasadny.
W kolejnym zarzucie procesowym skarżący kasacyjnie kwestionuje ustalenia faktyczne sprawy wobec nieprzeprowadzenia w postępowaniu administracyjnym dowodu z opinii biegłego. W tym zakresie należy zauważyć, że zgodnie z art. 84 § 1 kpa gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Użycie przez ustawodawcę sformułowania "może zwrócić się" wskazuje, że powołanie biegłego na podstawie art. 84 § 1 kpa ma charakter fakultatywny i zależy od uznania organu prowadzącego postępowanie, również w przypadku gdy w sprawie pojawia się zagadnienie wymagające wiadomości specjalnych (zob. P. M. Przybysz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2025, art. 84). Granice korzystania z tej swobody wyznacza zasada prawdy obiektywnej, gdyż to z tej zasady wypływa obowiązek podjęcia wszelkich czynności mających na celu ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego w sprawie administracyjnej. Do naruszenia mającego wpływ na wynik sprawy doszłoby zatem wówczas, gdyby ze względu na stopień skomplikowania danej sprawy do jej prawidłowego załatwienia niezbędna okazała się tego rodzaju wiedza ekspercka, którą organ nie dysponuje, a jednocześnie zaniechałby powołania biegłego na daną okoliczność. Co należy jednak podkreślić, oceny co do niezbędności tego dowodu w postępowaniu dokonuje organ administracji publicznej, uwzględniając okoliczności danej sprawy, wymagany zakres ustaleń, stopień ich skomplikowania, a także kwalifikacje własnego zasobu kadrowego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 listopada 2022 r. sygn. akt III OSK 6189/21). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący kasacyjnie nie zdołał podważyć dokonanej w sprawie oceny. Organy administracji publicznej uznały, że skarżący kasacyjnie gospodaruje na przedmiotowej fermie od 2010 r., zaś z uwagi na stopień rozkładu szczątków zwierzęcych odkrytych na fermie w listopadzie 2019 r. nie jest możliwe, aby zostały one tam pozostawione przez kogoś kto gospodarował na tej fermie przed skarżącym kasacyjnie, co następnie zaakceptował Sąd I instancji. Skarżący kasacyjnie nie kwestionuje faktu gospodarowania na fermie od 2010 r., a wskazuje jedynie, że początkowo dysponował wyłącznie trzema spośród sześciu znajdujących się na nieruchomości kurników a ponadto dopiero w 2014 r. stał się użytkownikiem wieczystym gruntu. Tymczasem żadna z powyższych okoliczności nie zaprzecza faktowi gospodarowania na tej fermie od 2010 r. i nie podważa odpowiedzialności skarżącego kasacyjnie, albowiem do pozostawienia szczątków na nieruchomości nie było niezbędne ani dysponowanie wszystkimi kurnikami ani posiadanie prawa użytkowania wieczystego gruntu. Okoliczności wskazywane przez skarżącego kasacyjnie nie dają zatem samoistnie podstaw do przyjęcia, że pozostawienie szczątków na nieruchomości nastąpiło przed 2010 r. Skarżący kasacyjnie nie przedstawił żadnego dowodu który dawałby choćby podejrzenie, że delikt administracyjny popełniony został przed 2010 r. przez inną osobę, a zatem jego stanowisko należy uznać jedynie za polemikę z prawidłowymi ustaleniami faktycznymi. Zarzut jest zatem niezasadny. Organy rozpoznające sprawę jako wyspecjalizowane w zakresie przedmiotu rozstrzygnięcia były zobowiązane samodzielnie zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i tego rodzaju oceny organy w tej sprawie dokonały, o czym prawidłowo orzekł Sąd I instancji, trafnie przyjmując, że opinia biegłego nie była niezbędna do oceny, że stopień rozkładu szczątków odnalezionych na nieruchomości wskazuje, iż nie zostały tam pozostawione przed 2010 r.
Co do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 ppsa podnieść należy, że przepis ten ma charakter techniczny, określa on jakie elementy powinno zawierać uzasadnienie wyroku, wymieniając w tym zakresie: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, ponadto jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Przepis ten zasadniczo może zostać naruszony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki stan faktyczny i dlaczego przyjął za podstawę orzekania (por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09), przy czym stosownie do art. 174 pkt 2 ppsa, naruszenie to musi być na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Z uwagi na powyższe w orzecznictwie przyjmuje się, że to możliwość kontroli instancyjnej wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego, tj. możliwość dokonania jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia, a zatem ustalenia przesłanek, którymi kierował się sąd I instancji podejmując zaskarżone orzeczenie, wyznacza granicę skuteczności zarzutu naruszenia art. 141 § 4 ppsa (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2023 r. sygn. akt III OSK 2943/21). Nadto zważyć należy, że wskazany przepis nie nakłada na sąd obowiązku szczegółowego odnoszenia się do wszystkich wymienionych w skardze zarzutów, a jedynie do tych, które miały znaczenie dla sprawy. Brak odniesienia się przez sąd wojewódzki do niektórych zarzutów skargi lub pominięcie w rozważaniach niektórych elementów stanu faktycznego sprawy, nie stanowi podstawy do uznania, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 141 § 4 ppsa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 września 2017 r. I GSK 1329/15).
Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że zawiera ono wszystkie niezbędne elementy, o których mowa w art. 141 § 4 ppsa, a przedstawiony w nim wywód prawny w toku kontroli instancyjnej pozwala na ocenę, jakie znaczenie Sąd I instancji nadał zastosowanym normom prawnym i co stanowiło podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w sentencji. Tym samym zaskarżony wyrok poddaje się kontroli instancyjnej oraz umożliwia merytoryczną polemikę ze stanowiskiem Sądu Wojewódzkiego, co jest potwierdzone również przez fakt postawienia w skardze kasacyjnej także innych zarzutów. Szczątkowe uzasadnienie zarzutu oraz brak jego rozwinięcia w uzasadnieniu skargi kasacyjnej uniemożliwiają jego bardziej szczegółowe omówienie. Okoliczności powyższe przesądzają o niezasadności zarzutu naruszenia art. 141 § 4 ppsa.
Zarzuty materialnoprawne dotyczą błędnej wykładni oraz niewłaściwego zastosowania przepisów art. 85a ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy oraz art. 3 pkt 11 rozporządzenia nr 1069/2009. Zgodnie z art. 174 pkt 1 ppsa, naruszenie prawa materialnego stanowiące podstawę kasacyjną może przybierać postać błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania. Jakkolwiek te dwie postacie naruszenia prawa materialnego w procesie stosowania prawa mogą pozostawać ze sobą w funkcjonalnym związku, to jednak nie powinny być utożsamiane i stanowią osobne zarzuty. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię, autor skargi kasacyjnej powinien wykazać, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego należy wykazać, że sąd, stosując przepis, popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada (bądź nie odpowiada) stanowi faktycznemu, określonemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. Skarżący kasacyjnie powołał w zarzutach obie postacie naruszenia prawa materialnego. Taka redakcja zarzutów jest dopuszczalna i może podlegać rozpoznaniu. Uzasadnienia przytoczonych podstaw kasacyjnych nie zawierają jednak jakiejkolwiek argumentacji dotyczącej naruszenia przez Sąd I instancji dyrektyw interpretacyjnych w procesie wykładni, w żadnym miejscu nie wskazano również, jak w ocenie skarżącego kasacyjnej powinna wyglądać prawidłowa wykładnia wskazanych przepisów. Nie dotyczy kwestii wykładni zarzut sprowadzony do tezy, że sposób depozycji produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego na terenie fermy skłania do uznania, jakoby celem sprawcy było jedynie ich "gromadzenie" a nie "usunięcie", jak również wskazywanie, że z uwagi na wysoki stopień rozkładu odpadów możliwe jest, że zostały one zdeponowane przez poprzednich właścicieli nieruchomości. Wywody tego rodzaju dotyczą ustaleń stanu faktycznego sprawy, a nie wykładni prawa materialnego i jako takie nie mogą odnieść skutku w ramach zarzutu błędnej wykładni, gdyż nie jest dopuszczalne zwalczanie ustaleń fatycznych poprzez zarzuty naruszenia prawa materialnego. Nadto w zakresie błędnego zastosowania prawa Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że błędne zastosowanie przepisów materialnoprawnych zasadniczo zawsze pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też dowiedzenia ich wadliwości (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 119/19). Skarżący kasacyjnie nie zakwestionował skutecznie poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych, zatem również z tego powodu zarzuty naruszenia prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie nie mogły odnieść skutku.
Z tych względów skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu i dlatego na podstawie art. 184 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O zwrocie kosztów w pkt 2 sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 ppsa w zw. z § 14 ust. 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.).