I OSK 1732/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił postanowienie WSA o odrzuceniu skargi na zarządzenie o sprzedaży nieruchomości, uznając, że skarżący posiadali interes prawny do jej zaskarżenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę na zarządzenie Prezydenta Miasta dotyczące sprzedaży nieruchomości gminnych w trybie bezprzetargowym. Skarżący, właściciele sąsiednich działek, twierdzili, że zarządzenie narusza ich interes prawny. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie WSA, stwierdzając, że skarżący mieli interes prawny do zaskarżenia zarządzenia, ponieważ sprzedaż w trybie bezprzetargowym kilku sąsiednich nieruchomości mogła wymagać przetargu.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, które odrzuciło skargę na zarządzenie Prezydenta Miasta Częstochowy w przedmiocie przeznaczenia do sprzedaży nieruchomości stanowiących własność gminy. Zarządzenie dotyczyło zbycia w drodze bezprzetargowej działek na poprawę warunków zagospodarowania nieruchomości przyległej. Skarżący, właściciele sąsiednich nieruchomości, argumentowali, że zarządzenie narusza ich interes prawny, zwłaszcza że ubiegali się o zakup tych działek. WSA odrzucił skargę, uznając, że skarżący nie wykazali naruszenia swojego interesu prawnego. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie WSA. Sąd kasacyjny uznał, że WSA błędnie odmówił skarżącym interesu prawnego do zaskarżenia zarządzenia. Podkreślono, że sprzedaż w trybie bezprzetargowym jest wyłączona, gdy nabycie działki ma na celu poprawę warunków zagospodarowania więcej niż jednej nieruchomości przyległej, co w takiej sytuacji wymaga przeprowadzenia przetargu. Właściciele sąsiednich nieruchomości mają interes prawny do zaskarżenia zarządzenia, które dopuszcza sprzedaż bez przetargu, zwłaszcza gdy sami występowali z wnioskiem o nabycie tych nieruchomości. NSA uchylił postanowienie WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, właściciele nieruchomości przyległych posiadają interes prawny do zaskarżenia zarządzenia o przeznaczeniu nieruchomości do sprzedaży w trybie bezprzetargowym, zwłaszcza gdy sprzedaż dotyczy kilku nieruchomości i może wymagać przetargu.
Uzasadnienie
Sąd kasacyjny uznał, że WSA błędnie odrzucił skargę z powodu braku interesu prawnego. Sprzedaż nieruchomości gminnych w trybie bezprzetargowym jest dopuszczalna w ograniczonych przypadkach, a gdy dotyczy poprawy warunków zagospodarowania kilku nieruchomości przyległych, konieczne jest przeprowadzenie przetargu. Właściciele sąsiednich nieruchomości mają interes prawny w kwestionowaniu zarządzenia, które narusza te zasady.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (11)
Główne
u.s.g. art. 101 § 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Wymaga to wykazania naruszenia konkretnego interesu prawnego lub uprawnienia.
u.g.n. art. 35 § 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Właściwy organ sporządza i podaje do publicznej wiadomości wykaz nieruchomości przeznaczonych do zbycia lub oddania w użytkowanie, najem, dzierżawę lub użyczenie.
u.g.n. art. 37 § 2
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Lit. 6 - Nieruchomość gruntową niezabudowaną, przeznaczoną na poprawę warunków zagospodarowania nieruchomości przyległej, może być sprzedana właścicielowi tej nieruchomości.
p.p.s.a. art. 185 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA uchyla zaskarżone orzeczenie i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania sądowi, który je wydał, lub innemu sądowi sądu administracyjnego, jeżeli zaskarżone orzeczenie narusza prawo w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.
Pomocnicze
u.s.g. art. 18 § 2
Ustawa o samorządzie gminnym
Lit. 9a - do wyłącznej kompetencji rady gminy należy podejmowanie uchwał w sprawach majątkowych gminy, przekraczających zakres zwykłego zarządu.
u.g.n. art. 37 § 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Zgodnie z zasadą, nieruchomości publiczne powinny być zbywane na zasadach przetargu.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, postanowienie lub akt, albo stwierdza ich nieważność, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 141 § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uzasadnienie wyroku powinno zawierać wskazanie podstawy prawnej orzeczenia z przytoczeniem przepisów prawa.
p.p.s.a. art. 133 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd wydaje wyrok po uprzednim przeprowadzeniu rozprawy, chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej.
p.p.s.a. art. 58 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Lit. 5a - Sąd odrzuca skargę, jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego.
k.c. art. 58
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, że na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wstępują przewidziane przez ustawy związane z nią przepisy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarżący posiadają interes prawny do zaskarżenia zarządzenia o sprzedaży nieruchomości w trybie bezprzetargowym, ponieważ sprzedaż kilku sąsiednich nieruchomości może wymagać przetargu. Zastosowanie trybu bezprzetargowego do sprzedaży nieruchomości w celu poprawy warunków zagospodarowania więcej niż jednej nieruchomości przyległej jest nieuzasadnione i wymaga przeprowadzenia przetargu.
Odrzucone argumenty
Argumenty dotyczące naruszenia przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 141 § 4 w z art. 133 § 1 p.p.s.a.) w zakresie oceny stanu faktycznego i materiału dowodowego. Argumenty dotyczące naruszenia przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a.) w zakresie oceny zgodności zarządzenia z prawem. Argumenty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 18 ust. 2 lit. 9a u.s.g.) w zakresie kompetencji Rady Gminy do sprzedaży nieruchomości. Argumenty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 37 ust. 2 pkt 6 u.g.n.) w zakresie zwolnienia z obowiązku przetargu.
Godne uwagi sformułowania
Interes prawny skarżącego musi zostać dodatkowo naruszony w postaci ograniczenia lub pozbawienia konkretnych uprawnień albo nałożenia obowiązków i naruszenie to musi występować w momencie zaskarżenia aktu (a najdalej w dacie wniesienia skargi), a nie dopiero w przyszłości. Do wniesienia skargi opartej o art. 101 ust. 1 u.s.g. nie legitymuje także sama sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały czy zarządzenia, ani stan zagrożenia interesu prawnego. Przy korzystaniu z tego przepisu należy bowiem wykazać już dokonane naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia podmiotu wnoszącego skargę kwestionowanym aktem. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu przed Sądem I instancji doszło do uchybień w zakresie, w jakim Sąd odmówił skarżącym interesu prawnego, w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.s.g. Ratio legis art. 37 ust. 2 pkt 6 u.g.n. powinno się odczytywać jako możliwość zastosowania trybu bezprzetargowego wówczas, gdy przedmiotem zbycia jest nieruchomość lub jej część, która może poprawić warunki zagospodarowania nieruchomości przyległych, gdy tylko jedna osoba spośród ich właścicieli albo użytkowników wieczystych jest zainteresowana nabyciem całej nieruchomości, a pozostali wyrażają na to zgodę.
Skład orzekający
Iwona Bogucka
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu podmiotów posiadających interes prawny do zaskarżania zarządzeń dotyczących sprzedaży nieruchomości gminnych w trybie bezprzetargowym oraz interpretacja przepisów o sprzedaży nieruchomości w trybie bezprzetargowym, zwłaszcza w kontekście poprawy warunków zagospodarowania nieruchomości przyległych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji sprzedaży nieruchomości gminnych i interpretacji przepisów u.s.g. i u.g.n. w kontekście interesu prawnego sąsiadów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interesu prawnego w kontekście sprzedaży nieruchomości gminnych, co jest istotne dla właścicieli nieruchomości i samorządów. Interpretacja przepisów o trybie bezprzetargowym ma praktyczne znaczenie.
“Czy sąsiad może zablokować sprzedaż nieruchomości gminnej? NSA wyjaśnia, kto ma interes prawny.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 1732/25 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2025-11-28 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2025-10-23 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Iwona Bogucka /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6079 Inne o symbolu podstawowym 607 6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym) Hasła tematyczne Odrzucenie skargi Sygn. powiązane II SA/Gl 120/25 - Postanowienie WSA w Gliwicach z 2025-06-26 Skarżony organ Prezydent Miasta Treść wyniku Uchylono zaskarżone postanowienie Powołane przepisy Dz.U. 2025 poz 1153 art. 101 ust. 1 Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j.) Dz.U. 2020 poz 1990 art. 37 ust. 2 pkt 6 Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j. Dz.U. 2024 poz 935 art. 185 § 1 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B.K. i K.K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA/Gl 120/25 w sprawie ze skargi B.K. i K.K. na zarządzenie Prezydenta Miasta Częstochowy z dnia [..] sierpnia 2024 r., nr [..] w przedmiocie przeznaczenia do sprzedaży nieruchomości stanowiących własność gminy postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z 26 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA/Gl 120/25 odrzucił skargę B.K. i K.K. na zarządzenie Prezydenta Miasta Częstochowy z [...] sierpnia 2024 r., nr [..], którym zarządzono przeznaczenie do zbycia w drodze bezprzetargowej nieruchomości stanowiących własność gminy. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że Prezydent Miasta Częstochowy zaskarżonym zarządzeniem przeznaczył do zbycia w drodze bezprzetargowej, na poprawę warunków zagospodarowania nieruchomości przyległej, oznaczonej w obrębie [...] jako działka nr [...], nieruchomości stanowiące własność Gminy Miasto Częstochowa, opisane w wykazie stanowiącym załącznik do przedmiotowego zarządzenia (działki nr [...], [...], [...] z obrębu [...]). Skarżący są właścicielami nieruchomości położonych w Częstochowie, przy [...] o nr działek [...] i [...] (obręb [...]), które nie mają dostępu do drogi publicznej i pozostają w bezpośrednim sąsiedztwie działek o nr [...] i [...], zaś dojazd do nieruchomości będących własnością skarżących odbywał się dotychczas przez działki o nr [...], [...] i [...]. Jak następnie wyjaśniono, zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2025 r., poz. 1153; dalej: u.s.g.), każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Wnosząc skargę w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. skarżący winien zatem wykazać, że istnieje związek pomiędzy jego własną, prawnie gwarantowaną, a nie wyłącznie faktyczną sytuacją, a zaskarżonym przezeń aktem, polegający na tym, że akt ten narusza jego interes prawny lub uprawnienie. Interes prawny skarżącego musi zostać dodatkowo naruszony w postaci ograniczenia lub pozbawienia konkretnych uprawnień albo nałożenia obowiązków i naruszenie to musi występować w momencie zaskarżenia aktu (a najdalej w dacie wniesienia skargi), a nie dopiero w przyszłości. Do wniesienia skargi opartej o art. 101 ust. 1 u.s.g. nie legitymuje także sama sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały czy zarządzenia, ani stan zagrożenia interesu prawnego. Przy korzystaniu z tego przepisu należy bowiem wykazać już dokonane naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia podmiotu wnoszącego skargę kwestionowanym aktem. W ocenie Sądu I instancji, skarżący nie wykazali, że przysługiwało im oparte na przepisie prawa materialnego uprawnienie, które zostało naruszone przez wydanie aktu objętego skargą. Jakkolwiek Sąd I instancji wskazał, że podziela wyrażany w orzecznictwie pogląd o konieczności szerokiego rozumienia przesłanki "naruszenia interesu prawnego", to uznał, że nie doszło do naruszenia interesu prawnego skarżących. Zarządzenie wydane zostało na podstawie art. 35 ust. 1 u.g.n., z którego wynika, że właściwy organ sporządza i podaje do publicznej wiadomości wykaz nieruchomości przeznaczonych do zbycia lub oddania w użytkowanie, najem, dzierżawę lub użyczenie. Umieszczenie nieruchomości w wykazie udostępnionym do publicznej wiadomości nie wprowadza nieruchomości do obrotu, jednak publiczne ogłoszenie wykazu stanowi jeden z pierwszych etapów procesu zmierzającego do zbycia nieruchomości. W tym momencie podmiot publiczny uzewnętrznia bowiem wolę zbycia nieruchomości, umożliwiając wszystkim zainteresowanym ubieganie się o nabycie praw do nieruchomości umieszczonych w wykazie. W odniesieniu do argumentacji skargi Sąd I instancji podkreślił, że fakt, iż skarżący ubiegali się o zakup przeznaczonych przez organ wykonawczy gminy działek nie stanowi o ich interesie prawnym. Zdaniem Sądu, działania organów gminy w żaden sposób nie ingerowały w sferę praw podmiotowych skarżących. Również toczące się postępowanie o ustanowienie służebności drogi koniecznej na ich rzecz działkach przeznaczonych do sprzedaży nie stanowi o posiadaniu przez nich interesu prawnego w zaskarżeniu zarządzenia. W skardze kasacyjnej skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie skargi przez stwierdzenie nieważności zarządzenia oraz jego uchylenie, względnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia WSA w Gliwicach, a także o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Skarżący wnieśli o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Sądowi I instancji zarzucono: I. naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 141 § 4 w z art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) przez błędną ocenę stanu faktycznego, polegającą na uznaniu, wbrew zgromadzonym w aktach sprawy dokumentom, że skarżący nie posiadali interesu faktycznego i prawnego do zaskarżenia zarządzenia Prezydenta Miasta Częstochowy, podczas gdy prawidłowa ocena zebranego materiału dowodowego, w szczególności składane pisma o możliwość wykupu nieruchomości wskazywały na interes prawny w zaskarżeniu zarządzenia, skoro na jego podstawie doszło do realizacji sprzedaży nieruchomości w trybie bezprzetargowym, podczas gdy złożenie takich wniosków przez kilku właścicieli nieruchomości sąsiednich wykluczało zastosowanie trybu bezprzetargowego i nakazywało przeprowadzenie sprzedaży w trybie przetargowym, 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. przez błędną ocenę stanu faktycznego polegającą na uznaniu, wbrew zgromadzonym w aktach sprawy dokumentom, że zarządzenie było zgodne z prawem podczas gdy podjęcie decyzji przekraczającej zakres zwykłego zarządu i dotyczącej zbycia działki nr [...] należało do wyłącznej kompetencji Rady Gminy, a Gmina Miasto Częstochowa nie podjęła decyzji o sprzedaży działki; 3. art. 3 § 2 pkt. 5 i 6 w zw. z art. 58 § 1 pkt. 5a p.p.s.a. przez ich nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie, iż skarżący nie posiadają interesu prawnego w zaskarżeniu zarządzenia, podczas gdy interes ten istnieje przez co zastosowano przedmiotowe przepisy w sposób nieprawidłowy, II. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit a) p.p.s.a. w zw. z art. 18 ust. 2 lit. 9a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2025 r., poz. 1153; dalej: u.g.n.) przez podjęcie decyzji w przedmiocie sprawy majątkowej gminy przekraczającej zakres zwykłego zarządu i dotyczącej zbycia działki o nr [...] w formie zarządzenia Prezydenta Miasta Częstochowy nr [...] z [...] sierpnia 2024 r., podczas gdy uprawnienie do podjęcia takiej decyzji należy do wyłącznej kompetencji Rady Gminy, a Gmina Miasto Częstochowa nie podjęło decyzji o sprzedaży tej działki, 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. art. 37 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r., poz. 1990 z późn. zm.; dalej: u.g.n.) przez jego błędną wykładnię i nieuzasadnione zwolnienie z obowiązku przeprowadzenia przetargu na zbycie nieruchomości o nr działek [...] i [...], podczas gdy przedmiotowy przepis nie ma zastosowania w sprawie, w której sprzedaż działki może spowodować poprawienie nie jednej nieruchomości przyległej, a kilku nieruchomości przyległych należących do różnych podmiotów stąd powinien być przeprowadzony tryb przetargowy sprzedaży tych działek, 3. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 35 ust. 1 u.g.n. w zw. z art. 37 ust. 2 pkt. 6 u.g.n. w zw. z art. 37 ust. 1 u.g.n. w zw. z art. 101 ust. 1 u.s.g. poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, iż skarżący nie posiadali interesu prawnego w zaskarżeniu zarządzenia, podczas gdy interes ten wprost wynika z przedmiotowych przepisów uzasadniających dokonanie sprzedaży w trybie bezprzetargowym wyłącznie do enumeratywnie wskazanych okoliczności i konieczności stosowania trybu przetargowego w pozostałych sytuacjach, toteż właściciele nieruchomości sąsiednich posiadają interes prawny w zaskarżeniu aktu uprawniającego do przeprowadzenia sprzedaży bezprzetargowej, w szczególności w sytuacji, w której występowali z wnioskiem o nabycie tych nieruchomości od Gminy, co doprowadziło do nieuzasadnionego niezastosowania tych przepisów do ustalonego stanu faktycznego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący zawarli obszerną argumentację na poparcie wskazanych zarzutów. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: W pierwszej kolejności w odniesieniu do wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 182 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Znajdując podstawy do zastosowania tej regulacji Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym. Przytoczona w skardze kasacyjnej argumentacja nie wskazywała na konieczność przekazania skargi kasacyjnej do rozpoznania na rozprawie. Wskazać także należy, że skoro z woli ustawodawcy, od postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4 p.p.s.a.) przysługuje skarga kasacyjna, to musi ona spełniać warunki formalne, o których mowa w art. 174-176 p.p.s.a. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Stosownie do przepisu art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna winna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza konieczność konkretnego wskazania tych przepisów, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania Sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej. Rozpoznana w tych granicach skarga kasacyjna podlegała uwzględnieniu, chociaż nie wszystkie jej zarzuty mogły zostać uznane za skuteczne. Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a. W ramach postawionych zarzutów naruszenia przepisów postępowania skarżący kasacyjnie wskazali na naruszenie, po pierwsze art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 141 § 4 w z art. 133 § 1 p.p.s.a., do którego to naruszenia doszło w wyniku błędnej oceny stanu faktycznego sprawy. W ocenie skarżących, Sąd wbrew zgromadzonym w aktach sprawy dokumentom uznał, że skarżący nie posiadali interesu prawnego do zaskarżenia zarządzenia. Kwestia oceny materiału dowodowego nie mogła być zwalczana zarzutem naruszenia powołanych przepisów. Przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. nie może służyć kwestionowaniu oceny materiału dowodowego, ani ustaleń i oceny stanu faktycznego, z którą nie zgadza się skarżący (por. wyrok NSA z dnia 9 listopada 2011 r., I OSK 1350/11, LEX nr 1149159; wyrok NSA z dnia 17 listopada 2011 r., II OSK 1609/10, LEX nr 1132105). Do naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. dochodzi, gdy sąd wyda wyrok, mimo niekompletnych akt sprawy, pominie istotną część tych akt lub przeprowadzi postępowanie dowodowe z naruszeniem przesłanek wskazanych w art. 106 § 3 p.p.s.a. bądź oprze orzeczenie na dowodach lub faktach, nie znajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy. Nie stanowi zatem naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. zaakceptowanie przez Sąd jako zgodnej z przepisami postępowania oceny materiału dowodowego oraz przyjęcie za prawidłowe ustaleń będących konsekwencją tej oceny. Wadliwa ocena stanu faktycznego nie może być zwalczana zarzutem naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. Także zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie mógł być skuteczny, za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania. Nie doszło zatem do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Z tych samych względów nie mógł być uzasadniony zarzut kolejny, dotyczący wadliwego uznania, że wbrew zgromadzonym dokumentom, zarządzenie było zgodne z prawem, podczas gdy podjęcie decyzji przekraczającej zakres zwykłego zarządu i dotyczącej zbycia działki nr [...] należało do wyłącznej kompetencji Rady Gminy, a Gmina Miasto Częstochowa nie podjęła decyzji o sprzedaży działki. Także w tym przypadku zarzut nie mógł być oparty na naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a., niezależnie od przesądzającej o jego nieskuteczności okoliczności braku dokonania przez Sąd oceny legalności zarządzenia. Skarga kasacyjna została odrzucona przez Sąd, nie doszło zatem do merytorycznej oceny zaskarżonego aktu. Okoliczność dokonania przez Sąd negatywnej oceny podstaw do wniesienia przez skarżących skargi na zarządzenie Prezydenta Miasta Częstochowy z [...] sierpnia 2024 r. z uwagi na bark interesu prawnego do zaskarżenia powołanego aktu ma znaczenie dla postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego. Dyspozycja przepisu art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. nakazuje Sądowi odrzucenie skargi, gdy interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego. Niezrozumiałe wobec tego są postawione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 18 ust. 2 lit. 9a u.g.n. przez podjęcie decyzji w przedmiocie sprawy majątkowej gminy przekraczającej zakres zwykłego zarządu i dotyczącej zbycia działki o nr [...] w formie zarządzenia Prezydenta Miasta, podczas gdy uprawnienie do podjęcia takiej decyzji należy do wyłącznej kompetencji Rady Gminy, a Gmina Miasto Częstochowa nie podjęło decyzji o sprzedaży tej działki, oraz naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. art. 37 ust. 2 pkt 6 u.g.n. przez błędną wykładnię i nieuzasadnione zwolnienie z obowiązku przeprowadzenia przetargu na zbycie nieruchomości o nr działek [...] i [...], podczas gdy przedmiotowy przepis nie ma zastosowania w sprawie, w której sprzedaż działki może spowodować poprawienie nie jednej nieruchomości przyległej, a kilku nieruchomości przyległych należących do różnych podmiotów stąd powinien być przeprowadzony tryb przetargowy sprzedaży tych działek. Zarzuty te nie odnoszą się do zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia, były zatem bezskuteczne. Uwzględnieniu podlegał ostatni zarzut skargi kasacyjnej, w którym zarzucono wadliwą wykładnię oraz błędne zastosowanie przepisów prawa materialnego, a więc art. 35 ust. 1 u.g.n. w zw. z art. 37 ust. 2 pkt. 6 u.g.n. w zw. z art. 37 ust. 1 u.g.n. w zw. z art. 101 ust. 1 u.s.g., a w konsekwencji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Skarżący kasacyjnie zakwestionowali tym zarzutem przyjęcie przez Sąd braku istnienia interesu prawnego we wniesieniu skargi na zarządzenie Prezydenta Miasta Częstochowy wydanego na podstawie art. 35 ust. 1 u.g.n. w związku z zastosowaniem art. 37 ust. 2 pkt 6 u.g.n. W tym miejscu należy wrócić do przytoczonych przez Sąd I instancji wyjaśnień, że interes prawny musi dotyczyć konkretnej, indywidualnej sytuacji prawnej danej osoby (podmiotu) i nie można wywodzić go z ogólnych wartości czy zasad prawa. Jak wskazał Sąd, w świetle art. 101 ust. 1 u.s.g., dopiero naruszenie interesu prawnego otwiera drogę do merytorycznej oceny zarzutów zawartych w skardze. Podzielając poglądy orzecznictwa o konieczności szerokiego rozumienia przesłanki "naruszenia interesu prawnego", o której mowa w art. 101 ust. 1 u.s.g., Sąd uznał, że ubieganie się o zakup przeznaczonych przez organ wykonawczy gminy działek nie stanowi o ich interesie prawnym do ich nabycia, a tym samym przesądza o braku interesu prawnego w zaskarżeniu zarządzenia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu przed Sądem I instancji doszło do uchybień w zakresie, w jakim Sąd odmówił skarżącym interesu prawnego, w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.s.g. Interes prawny skarżących do wniesienia skargi na zarządzenie organu wykonawczego gminy o przeznaczeniu do sprzedaży nieruchomości stanowiących własność gminy w trybie bezprzetargowym na poprawę warunków zagospodarowania nieruchomości przyległej oznaczonej jako działka [...], wynika z prawa własności skarżących do działek o nr [...] i [...], które leżą w bezpośrednim sąsiedztwie działek [...] oraz [...]. Działki o nr [...], [...], [...] zostały umieszczone w stanowiącym załącznik do zarządzenia Prezydenta Miasta Częstochowy z [...] sierpnia 2024 r., nr [...], wykazie nieruchomości przeznaczonych do zbycia w drodze bezprzetargowej na poprawę warunków zagospodarowania nieruchomości przyległej, oznaczonej w obrębie [...] jako działka nr [...], z uwagi na brak możliwości samodzielnego zagospodarowania. Należy zauważyć, że w orzecznictwie jest obszernie prezentowany pogląd, że skorzystanie przez zbywcę (jednostkę samorządu terytorialnego, czy Skarb Państwa) z trybu bezprzetargowego jest wyłączone, w przypadku gdy nabycie działki zmierza do poprawy warunków zagospodarowania nie jednej nieruchomości przyległej, ale przynajmniej dwóch. Możliwość poprawienia warunków zagospodarowania w odniesieniu do większej liczby nieruchomości skutkuje zatem koniecznością przeprowadzenia przetargu, a zawarta w tej sytuacji - bez przetargu - umowa zbycia jest bezwzględnie nieważna w myśl art. 58 k.c. w zw. z art. 37 ust. 1 u.g.n. (zob. wyrok NSA z 4 listopada 2025 r., I OSK 2982/23, wyrok NSA z 25 lutego 2025 r., I OSK 1243/23, wyrok NSA z 28 czerwca 2022 r., I OSK 3182/19, wyrok WSA w Poznaniu z 22 maja 2025 r., IV SA/Po 67/25). Ratio legis art. 37 ust. 2 pkt 6 u.g.n. powinno się odczytywać jako możliwość zastosowania trybu bezprzetargowego wówczas, gdy przedmiotem zbycia jest nieruchomość lub jej część, która może poprawić warunki zagospodarowania nieruchomości przyległych, gdy tylko jedna osoba spośród ich właścicieli albo użytkowników wieczystych jest zainteresowana nabyciem całej nieruchomości, a pozostali wyrażają na to zgodę (wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 16 stycznia 2025 r., II SA/Go 481/24). Przy czym, brak reakcji właścicieli innych nieruchomości przylegających do sprzedawanej działki nie może oznaczać, że organ nie ma obowiązku przeprowadzenia przetargu (wyrok WSA w Warszawie z 17 lipca 2023 r., I SA/Wa 170/23). Organ gminy nie może zatem dowolnie wybrać jednego z zainteresowanych właścicieli nieruchomości przyległych - nawet jeżeli uważa, że nabycie przez niego nieruchomości najbardziej poprawiłoby warunki zagospodarowania jego nieruchomości. Skoro bowiem z woli ustawodawcy nieruchomości publiczne powinny być zbywane na jednakowych zasadach, to dotyczy to także sytuacji, w której nabycie takiej nieruchomości mogłoby poprawić warunki zagospodarowania kilku różnych nieruchomości (wyrok NSA z 19 czerwca 2024 r., I OSK 99/24, wyrok WSA we Wrocławiu z 3 grudnia 2024 r., II SA/Wr 420/24). Wskazane powyżej stanowiska, w kontekście zawartej w wyroku oceny, że w momencie publicznego ogłoszenia wykazu podmiot publiczny uzewnętrznia wolę zbycia nieruchomości umożliwiając wszystkim zainteresowanym ubieganie się o nabycie praw do nieruchomości umieszczonych w wykazie, potwierdzają, że wadliwie w wyroku przyjęto, że skarżący nie posiadają interesu prawnego w zaskarżeniu zarządzenia. Podkreślić bowiem trzeba, że zarządzenie Prezydenta Miasta Częstochowy z [...] sierpnia 2024 r. zostało wydane na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 3 u.s.g., art. 11 ust. 1, art. 13 ust. 1, art. 25 ust. 1 i 2 , art. 35 ust. 1 i 2, art. 37 ust. 2 pkt 6, art. 67 ust. 1 i 3 u.g.n., ale i uchwały Rady Miasta Częstochowy nr [...] z 28 stycznia 2021 r. w sprawie wyrażenia zgody na zbycie nieruchomości stanowiącej własność Gminy Miasto Częstochowa, położnej w Częstochowie przy [...]. Uchwałą wyrażono zgodę na zbycie nieruchomości stanowiącej własność Gminy Miasto Częstochowa, położnej w Częstochowie przy [...], oznaczonej jako działki nr [...], [...], [...], [...] i [...] w obrębie [...] o łącznej powierzchni 0,1766 ha, dla której jest urządzona księga wieczysta nr [...] (§1). Wykonanie uchwały powierzono Prezydentowi Miasta (§ 2). Uchwała nie określa trybu sprzedaży nieruchomości, nie zawiera uzasadnienia, zatem do konkretyzacji trybu sprzedaży doszło w zarządzeniu Prezydenta Miasta Częstochowy. Odmowa uwzględnienia interesu prawnego skarżących w zaskarżeniu zarządzenia czyni iluzorycznym uznanie Sądu, że uzewnętrzniona przez publiczne ogłoszenie wola zbycia nieruchomości umożliwia wszystkim zainteresowanym ubieganie się o nabycie praw do nieruchomości umieszczonych w wykazie. Skarżący, jako właściciele nieruchomości przyległej - działek o nr [...] i [...] wykazali się interesem do zaskarżenia zarządzenia, którym przeznaczono nieruchomości do zbycia w trybie bezprzetargowym na poprawę warunków zagospodarowania nieruchomości przyległej – działki nr [...]. Inną kwestią jest ocena, czy skarżącym przysługuje roszczenie o nabycie nieruchomości i czy kontrola zarządzenia może doprowadzić do pożądanych przez skarżących skutków. Z powołanych względów Naczelny Sąd Administracyjny zaskarżone postanowienie uchylił na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., zobowiązując Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach do ponownej oceny dopuszczalności wniesionej skargi. Przepis art. 203 pkt 1 p.p.s.a. nie daje podstaw do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w przypadku uchylenia postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego o odrzuceniu skargi.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI