I OSK 1732/24

I OSK 1732/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Wesołowska /sprawozdawca/
Jolanta Rudnicka /przewodniczący/
Monika Nowicka
Symbol z opisem
6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I SA/Wa 2709/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-03-08
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 25 czerwca 2025 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. WSA Anna Wesołowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. z siedzibą w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 marca 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 2709/22 w sprawie ze skargi Miasta Stołecznego Warszawy na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie aktualizacji opłaty rocznej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od S. z siedzibą w Warszawie na rzecz Miasta Stołecznego Warszawy kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 8 marca 2024 r. I SA/Wa 2709/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Miasta Stołecznego Warszawy (Miasto) na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie (Kolegium) z [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie aktualizacji opłaty rocznej uchylił zaskarżone orzeczenie (pkt 1 wyroku) i zasądził od Kolegium na rzecz Miasta kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uczestnik postępowania - Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" (Spółdzielnia) zaskarżyła wyrok Sądu Wojewódzkiego w całości zarzucając mu na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
1. art. 145 § 1 lit.c) p.p.s.a. w zw. z art. 112 k.p.a. w zw. z art. 86 § 1 art. 87 w zw. z art. 53 § 1 art. 58 § 1 pkt 2) p.p.s.a. poprzez niezasadne przyjęcie do rozpoznania i uwzględnienie skargi na skutek niewłaściwego uznania przez Sąd I instancji, że skarga została wniesiona w terminie i brak było podstaw do rozpoznawania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, podczas gdy błędne pouczenie strony nie wpływa na rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia środków zaskarżenia i nie stwarza możliwości złożenia przez stronę środka zaskarżenia w każdym czasie, lecz uprawnia ją do żądania przywrócenia terminu do jego wniesienia, który każdorazowo powinien być rozpoznany przez Sąd, a w przypadku jego bezzasadności winien skutkować odrzuceniem skargi jako wniesionej z uchybieniem terminu.
2. art. 145 § lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77, 80 § 1 k.p.a. w zw. z art.87 § i § 2 w zw. z art.53 § 1 p.p.s.a. poprzez niewyjaśnienie przez Sąd I instancji okoliczności, czy istnieją podstawy do przywrócenia Miastu terminu do złożenia skargi, a przede wszystkim nieustalenie, od kiedy najpóźniej Miasto posiadało wiedzę o właściwym trybie znajdującym zastosowanie do skarżenia orzeczeń SKO w przedmiocie umorzenia postępowania, podczas gdy z innych postępowań prowadzonych z udziałem Miasta jednoznacznie wynika, że o trybie administracyjnym jako właściwym Miasto dowiedziało najpóźniej we wrześniu 2022 r. tj. ponad miesiąc przed złożeniem wniosku o przywrócenie terminu.
3. art. 58 § 4 i § 1 w zw. z art. 53 § 1 art. 86 § 1 art. 87 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie skargi do rozpoznania przez Sąd I instancji na skutek niewłaściwego uznania, że skarga została wniesiona w terminie przy jednoczesnym nienadaniu biegu wnioskowi o przywrócenie terminu z uwagi na art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a., podczas gdy przepisy ustawy p.p.s.a. nie przewidują możliwości przedłużenia wskazanego w art. 53 § 1 p.p.s.a. terminu do wniesienia skargi, nawet w przypadku jego uchybienia z uwagi na uznanie się przez sąd powszechny za niewłaściwy, bowiem w takiej sytuacji stronie, która bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności przysługuje wniosek o przywróceniu terminu,
4. art. 58 § 4 i art. 58 § 1 pkt 1 ) p.p.s.a, poprzez błędne uznanie, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. tj. sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, a sąd powszechny uznał się w tej sprawie za niewłaściwy, co uniemożliwia sądowi odrzucenie skargi, podczas gdy niniejsza sprawa niewątpliwie należy do właściwości sądu administracyjnego, a w dacie wyrokowania postępowanie toczące się przed Sądem Okręgowym w Warszawie IV Wydział Cywilny pod sygn. akt: IV C 140/21 nie zostało jeszcze prawomocnie zakończone, w związku z czym Sąd l instancji przedwcześnie stwierdził, że sąd powszechny uznał się w tej sprawie za niewłaściwy.
5. art. 58 § 1 pkt 2) w zw. z art. 53 § 1 p.p.s.a. poprzez bezzasadne nieodrzucenie skargi jako wniesionej z uchybieniem terminu wskutek niewłaściwego uznania przez Sąd i Instancji, że została ona złożona w ustawowym terminie, podczas gdy trzydziestodniowy termin na wniesienie skargi na Orzeczenie Kolegium upłynął 15 lutego 2020 r., zaś przedmiotowa skarga została złożona przez Miasto po ponad dwóch latach tj. 2 listopada 2022 r, co winno skutkować odrzuceniem skargi przez Sąd jako wniesionej z uchybieniem terminu,
6. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez:
a) brak kompletnego wskazania w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stanowiska co do stanu faktycznego poprzez pominięcie kwestii prawomocności postanowienia Sądu Okręgowego w Warszawie IV Wydział Cywilny z dnia 17 sierpnia 2022 r., sygn. akt: IV C 140/21 oraz dalszych losów tego postępowania,
b) lakoniczne odniesienie się w wyroku do kwestii terminowości złożonej skargi i wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia, a zwłaszcza nlewyjaśnienie, dlaczego Sąd I instancji uznał, iż brak jest podstaw do rozpoznania wniosku Miasta o przywróceniu terminu do wniesienia skargi.
7 art. 133 § 1 w zw. z art. 58 § 4 i § 1 p.p.s.a. poprzez wydanie wyroku z pominięciem istotnych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, w szczególności pisma pełnomocnika Spółdzielni z 21 lipca 2023 r. informującego o uchyleniu postanowienia Sądu Okręgowego w Warszawie z 17 sierpnia 2022 r. i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania oraz z pisma Sądu Okręgowego w Warszawie IV Wydział Cywilny z 21 czerwca 2023 r. skierowanego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie otrzymanego w odpowiedzi na zapytanie dotyczące nadesłania odpisu prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego z 17 sierpnia 2022 r., co skutkowało przedwczesnym zamknięciem rozprawy i bezpodstawnym uznaniem przez Sąd l instancji, że sąd powszechny uznał się w tej sprawie za niewłaściwy, a sprawa została dostatecznie wyjaśniona.
Mając na uwadze powyższe zarzuty Spódzielnia wniosła o:
1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i odrzucenie skargi na podstawie art. 189 p.p.s.a., ewentualnie o:
2) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a.
Ponadto wniosła o:
3) zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego od Miasta na rzecz Skarżącej według norm przepisanych, na podstawie art. 203 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
4) dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu, na podstawie art. 106 § 3 i § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a., tj.:
- postanowienia Sądu Okręgowego w Warszawie XXV Wydział Cywilny z dnia 9 maja 2022 r., sygn. akt: XXV C 178/21 wraz z uzasadnieniem.
na fakt posiadania przez Miasto wiedzy o właściwym trybie zaskarżenia Orzeczenia Kolegium najpóźniej w wrześniu 2022 r. a w konsekwencji na fakt, iż wniosek o przywrócenie terminu z 28 października 2022 r. złożony wraz ze skargą został wniesiony po terminie.
- zarządzenia z 8 marca 2023 r. wydanego w sprawie o sygn. akt: I SA/Wa 2709/22 (w aktach sprawy karta nr 28)
na fakt, iż art. 58 § 4 p.p.s.a. stanowił podstawę prawną wskazaną przez Sąd I instancji jako uzasadnienie nienadawania biegu wnioskowi Miasta o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.
- postanowienia Sądu Okręgowego w Warszawie IV Wydział Cywilny z 25 stycznia 2024 r., wydanego w sprawie o sygn. akt: IV C140/21.
- elektronicznych potwierdzeń odbioru korespondencji z Portalu informacyjnego Sądów Powszechnych w sprawie o sygn. akt: IV C140/21
na fakt, iż w dacie wydania w/w zarządzenia z 8 marca 2023 r. i w dacie wyrokowania w niniejszej sprawie tj. 8 marca 2024 r. postępowanie przed sądem powszechnym - Sądem Okręgowym w Warszawie IV Wydział Cywilny toczące się pod sygn. akt: IV C 140/21 nie zostało jeszcze prawomocnie zakończone, ponieważ postanowienie kończące wydane 25 stycznia 2024 r. mogło uprawomocnić się najwcześniej z upływem terminu na złożenie przez strony środków zaskarżenia tj. 10 maja 2024 r.,
- pisma pełnomocnika Spółdzielni z 21 lipca 2023 r. (w aktach sprawy), i pisma Sądu Okręgowego w Warszawie IV Wydział Cywilny z 21 czerwca 2023 r, skierowanego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
na fakt, że w aktach sprawy znajdowały się informacje o braku prawomocności postanowienia Sądu Okręgowego w Warszawie z 17 sierpnia 2022 r. wydanego w sprawie sygn. akt: IV C 140/20, o czym Sąd I instancji był informowany w niniejszym postępowaniu.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Miasto wniosło o jej oddalenie i zasądzenie na jego rzecz od Spółdzielni kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.
Istota zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej sprowadza się do zakwestionowania dopuszczalności merytorycznego rozpoznania skargi Miasta z uwagi na jej wniesienie - w ocenie Spółdzielni – z uchybieniem terminu, który to termin nie został przez Sąd Wojewódzki przywrócony. Spółdzielnia zwraca również uwagę, że skarga przyjęta została do rozpoznania zanim orzeczenie sądu powszechnego o niedopuszczalności wniesienia w sprawie sprzeciwu stało się prawomocne.
Przystępując do rozpoznania skargi kasacyjnej przypomnieć należy, że faktycznie, orzeczenie Kolegium zostało doręczone Miastu 16 stycznia 2020 r. skarga zaś wniesiona została do Sądu Administracyjnego 2 listopada 2022 r. a więc w sposób oczywisty z przekroczeniem terminu, o którym mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a.
Sąd kasacyjny przypomina że w orzeczeniu Kolegium zawarte zostało pouczenie o przysługiwaniu od niego nie skargi do sądu administracyjnego ale sprzeciwu do sądu powszechnego. Do pouczenia tego zastosowało się Miasto składając sprzeciw. Jak wskazywało Miasto w skardze do Sądu Wojewódzkiego, Sąd Okręgowy w Warszawie postanowieniem z 17 sierpnia 2022 r. IV C 140/21 odrzucił pozew uznając, że od orzeczenia Kolegium nie przysługiwał sprzeciw, zatem pozew Spółdzielni podlegał odrzuceniu. Jak wynika z akt sprawy postanowienie to zostało doręczone Miastu 26 października 2022 r., które w terminie 7 dni od otrzymania postanowienia Sądu Okręgowego wniosło skargę do Sądu Wojewódzkiego. W skardze zawarty był również wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia.
Rację ma Spółdzielnia wskazując, że w aktach sądowoadministracyjnych znajduje się zarządzenie sędziego sprawozdawcy, o odstąpieniu od rozpoznawania wniosku z uwagi na treść art. 58 § 4 p.p.s.a. Stosowanie do przywołanego przez Sąd Wojewódzki w owym zarządzeniu przepisu, Sąd nie może odrzucić skargi z powodu o którym mowa w art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (to jest z powodu braku właściwości sądu administracyjnego) jeżeli w tej sprawie sąd powszechny uznał się za niewłaściwy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Spółdzielnia wskazywała, że postanowienie przedłożone przez Miasto stało się prawomocne dopiero z dniem 10 maja 2024 r., a więc po dacie wydania wyroku przez Sąd Wojewódzki. Na fakt zaskarżenia postanowienia z 17 sierpnia 2022 r. Spółdzielnia zwracała uwagę w piśmie procesowym z 21 lipca 2023 r., wskazując na jego uchylenie postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 31 maja 2023 r. Do skargi kasacyjnej Spółdzielnia dołączyła zaś postanowienie Sądu Okręgowego z 25 stycznia 2024 r. rozpoznające ponownie sprawę na skutek postanowienia Sądu Apelacyjnego, które doręczone zostało stronom postępowania odpowiednio 24 kwietnia 2024 r. i 2 maja 2024 r. W konsekwencji, w ocenie Spółdzielni brak było podstaw do powoływania się przez Sąd Wojewódzki na art. 58 § 4 p.p.s.a.
Odnosząc się do tej argumentacji Sąd kasacyjny wskazuje, że w części historycznej uzasadnienia wyroku Sądu Wojewódzkiego wskazano, że ustalił on, iż Miasto wniosło sprzeciw od orzeczenia Kolegium do Sądu Okręgowego w Warszawie, który postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2022 r. odrzucił jednak powództwo Spółdzielni przeciwko Miastu o ustalenie wysokości opłaty za użytkowanie wieczyste (str. 2 uzasadnienia wyroku).
W części merytorycznej uzasadnienia wyroku art. 58 § 4 p.p.s.a. jako podstawa przyjęcia skargi do rozpoznania nie został wskazany.
Uzasadniając przyjęcie skargi do rozpoznania Sąd Wojewódzki wyjaśnił natomiast, że kwestia dopuszczalności sądowoadminstracyjnej kontroli orzeczenia o umorzeniu postępowania w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, wydanego na podstawie art. 4 ust. 1 i 2 ustawy zmieniającej była przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. W postanowieniach z 28 marca 2022 r. sygn. akt I OSK 164/22, 26 kwietnia 2022 r. sygn. akt I OSK 571/22 i 12 maja 2022 r. sygn. akt I OSK 1626/21 oraz 19 października 2022 r. sygn. akt I OSK 1310/22 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wydane przez Kolegium orzeczenie o umorzeniu postępowania w sprawie aktualizacji opłaty rocznej, jako wydane na podstawie art. 4 ustawy zmieniającej, a nie na podstawie art. 79 ust. 3 u.g.n., nie rozstrzyga sprawy co do istoty i niezależnie od zastosowanej przez Kolegium terminologii, jest procesowo decyzją o umorzeniu (art. 105 § 1 k.p.a.). Decyzja ta wydana z odpowiednim zastosowaniem przepisów k.p.a. i na administracyjnym etapie postępowania jest decyzją administracyjną w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.) i służy na nią skarga do sądu administracyjnego.
Sąd Wojewódzki pogląd ten podzielił, podziela go również skład rozpoznający obecną skargę kasacyjną.
Skoro sprawa podlegała kognicji sądów administracyjnych z uwagi na brzmienie art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., bowiem zaskarżony akt stanowił decyzję administracyjną brak było podstaw do zastosowania art. 58 § 4 p.p.s.a. Nie można zatem Sądowi Wojewódzkiemu zarzucić naruszenia art. 58 § 4 w związku z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. co czyni niezasadnym zarzut objęty punktem 4 petitum skargi kasacyjnej.
Z zarzutem objętym punktem 4 petitum skargi kasacyjnej powiązać należy zarzut z punktu 6.a oraz 7 petitum skargi kasacyjnej. W zarzutach tych Spółdzielnia zarzuca Sądowi Wojewódzkiemu naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak kompletnego wskazania stanu faktycznego spraw z uwagi na pominięcie kwestii prawomocności postanowienia Sądu Okręgowego w Warszawie z 17 sierpnia 2022 r. jak również naruszenie art. 133 § 1 w związku z art. 58 § 4 pkt 1 p.p.s.a. poprzez wydanie wyroku z pominięciem pisma pełnomocnika Spółdzielni z 21 lipca 2023 r. oraz pisma Sądu Okręgowe w Warszawie z 21 czerwca 2023 r. skierowanego do Sądu Administracyjnego w odpowiedzi na wezwanie do nadesłania prawomocnego odpisu postanowienia z 17 sierpnia 2022 r.
Sąd kasacyjny zwraca uwagę, że użyty przez Spółdzielnię w punkcie 7 petitum skargi kasacyjnej zwrot "w szczególności" jest semantycznie pusty. W konsekwencji, zarzut rozpoznawany jest wyłącznie w zakresie, w jakim Spółdzielnia zarzuca Sądowi Wojewódzkiemu zaniechanie odniesienia się do dwóch pism wskazanych przez nią w zarzucie.
Informacje zawarte w tych pismach, w świetle których postanowienie z 17 sierpnia 2022 r. o odrzuceniu powództwa nie było prawomocne w dacie wyznaczenia rozprawy przed Sądem Wojewódzkim (jak również, co wynika z twierdzeń Spółdzielni podniesionych w skardze kasacyjnej, a których nie zakwestionowało ani Miasto ani Kolegium – w dacie wyrokowania) nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Podstawą przyjęcia skargi do rozpoznania nie był art. 58 § 4 p.p.s.a. w związku z § 1 pkt 1 cytowanego przepisu ale uznanie przez Sąd pierwszej instancji, że zaskarżony akt jest decyzją w rozumieniu k.p.a. co oznacza, że właściwość sądu administracyjnego do rozpoznania skargi wynika z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.
Zatem nieodniesienie się do treści wskazanych przez Spółdzielnię dokumentów nie może być uznane za naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej, to jest zarzuty objęte punktami 1-3 oraz 5 koncentrują się na kwestii terminowości złożenia skargi i braku podstaw do jej merytorycznego rozpoznania z uwagi na jej złożenie z uchybieniem terminu przy jednoczesnym zaniechaniu rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji zawartego w skardze Miasta wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia.
Odnosząc się do kwestii terminowości skargi Sąd Wojewódzki wyjaśnił, że stosownie do art. 112 k.p.a., który na podstawie art. 79 ust. 7 u.g.n., miał zastosowanie w sprawie, błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania lub skutków zrzeczenia się odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Biorąc zatem pod uwagę okoliczność, że strona skarżąca zastosowała się do zawartego w zaskarżonym orzeczeniu pouczenia o przysługującym środku zaskarżenia, tj. sprzeciwie do sądu powszechnego, Sąd Wojewódzki przyjął do rozpoznania wniesioną skargę, uznając, że została ona złożona w terminie. W konsekwencji uznał, że brak było podstaw do rozpoznawania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.
Rację ma Spółdzielnia wskazując, że sam fakt błędnego pouczenia nie powoduje wydłużenia terminu, o którym mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a. Słusznie również wskazuje, że w razie przekroczenia terminu konieczne jest złożenie wniosku o jego przywrócenie (co Miasto uczyniło). Istota argumentacji Spółdzielni wskazuje jednak, że w jej ocenie Sąd naruszył wskazane przez nią przepisy postępowania nie rozpoznając wniosku Miasta ani w zakresie jego zasadności ani w zakresie dochowania terminu do jego złożenia i w zakresie uprawdopodobnienia braku zawinienia. W ocenie Spółdzielni w niniejszej sprawie nie został zachowany ani 7 termin na złożenie wniosku, ani uprawdopodobniony brak winy Miasta. Miasto bowiem, jako strona wielu innych postępowań cywilnych dotyczących identycznej materii musiało wiedzieć o właściwym trybie zaskarżania takich orzeczeń.
Odnosząc się do powyższego stanowiska wskazać należy, że stosownie do treści art. 112 k.p.a. błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. W doktrynie prezentowany jest pogląd, że konsekwencje obowiązywania art. 112 k.p.a. powinny być takie, że w przypadku wniesienia spóźnionego odwołania, które wpłynęło z zachowaniem terminu błędnie podanego w pouczeniu, organ obowiązany będzie je rozpatrzyć bez potrzeby wnoszenia wniosku o przywrócenie terminu (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz do art. 112, wyd. 19, 2024). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono stanowisko, które skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, że skutki prawne błędnego pouczenia o środkach zaskarżenia powinny być jednolite zarówno na drodze postępowania administracyjnego jak i postępowania sądowego. Odmienna wykładnia prowadzi do zbędnego formalizmu i przedłużania postępowania, albowiem sąd administracyjny w sytuacji złożenia wniosku o przywrócenie terminu z powodu błędnego pouczenia obowiązany jest przywrócić go stronie. Zgodnie z tym poglądem skutkiem prawnym ochrony wynikającej z art. 112 k.p.a. w przypadku wniesienia spóźnionego środka zaskarżenia do sądu, w sytuacji zastosowania się przez skarżącego do trybu zaskarżenia błędnie podanego w pouczeniu, jest obowiązek wojewódzkiego sądu administracyjnego rozpatrzenia go bez potrzeby wnoszenia wniosku o przywrócenie terminu ( por. postanowienie NSA z 26 października 2017 r. sygn. akt II OZ 1206/17 i z 17 października 2023 r. o sygn. akt III OZ 476/23).
Jak wynika z akt sprawy Miasto wniosło skargę niezwłocznie (w terminie 7 dni) od dnia doręczenia jego pełnomocnikowi postanowienia Sądu Okręgowego w Warszawie z 17 sierpnia 2022 r. o sygn. IV C 140/21. Oznacza to, że Miasto wniosło skargę w terminie 7 dni od uzyskania informacji, że pouczenie zawarte w orzeczeniu Kolegium nie było prawidłowe.
Sąd kasacyjny dostrzega, że postanowienie to nie było prawomocne. Jednak okoliczność, że niezwłocznie po otrzymaniu przez Miasto postanowienia sądu, nawet nieprawomocnego, z którego wynika, że również w tej sprawie sąd powszechny podziela stanowisko, co do możliwości kwestionowania orzeczenia wydanego na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy zmieniającej wyłącznie w trybie sądowoadministracyjnym nie mogłaby stanowić podstawy do oddalenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.
Sądowi kasacyjnemu rozpoznającemu sprawę z urzędu wiadomo, że Miasto było stroną licznych postępowań cywilnych, będących następstwem zastosowania się przezeń do pouczenia zawartego w orzeczeniu Kolegium. Jednak sam fakt uznania w innych sprawach, dotyczących innych podmiotów, innych orzeczeń (czy nawet – jak wskazuje Spółdzielnia – w sprawie dotyczącej tych samych podmiotów ale innych orzeczeń i innej działki), że pouczenie zawarte w orzeczeniu Kolegium było błędne, nie może przesądzać uznaniem, że w innej, konkretnej sprawie administracyjnej, w określonym stanie faktycznym, Miasto nie dochowało terminu 7 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.
Również fakt wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowień z 28 marca 2022 r. na skutek skarg kasacyjnych Miasta od postanowień Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (m.in. przywołanego przez Spółdzielnię postanowienia w sprawie I OSK 164/22) nie ma znaczenia dla oceny terminowości złożenia przez Miasto skargi w niniejszej sprawie. Sąd kasacyjny zwraca bowiem uwagę na (oczywiście niepożądaną) możliwość wystąpienia odmiennej wykładni tego samego problemu prawnego przez różne składy orzekające.
Końcowo wyjaśnić należy, że szeroko zacytowany w skardze kasacyjnej pogląd, przypisany przez Spółdzielnię Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie w wyroku z 25 lutego 2021 r. VI SA/Wa 1952/20 jest w istocie przedstawionym przez Sąd w części historycznej uzasadnienia poglądem organu. Co istotne, prawidłowości tego poglądu nie oceniał ani Sąd Wojewódzki ani Naczelny Sąd Administracyjny (rozpoznający skargę kasacyjną wniesioną od tegoż wyroku).
W tej sytuacji rozpoznanie skargi przez Sąd I instancji, bez uprzedniego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia, w świetle art. 112 k.p.a. nie może zostać uznane za naruszenie przepisów art. 85, art. 86 i art. 87 p.p.s.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. A tylko takie uchybienie przepisom postępowania może stanowić podstawę wzruszenia wyroku Sądu I instancji.
Czyni to niezasadnym zarzuty objęte punktami 1-3 oraz 5 skargi kasacyjnej, a co za tym idzie, również zarzut naruszenia art. 141 4 p.p.s.a. w zakresie objętym punktem 6 b petitum skargi kasacyjnej. Sama "lakoniczność" odniesienia się w wyroku do kwestii terminowości wniesienia skargi i niewyjaśnienie dlaczego Sąd uznał, że brak jest podstaw do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu nie może być uznana za naruszenie przywołanego przepisu w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając na uwadze powyższe wywody Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Uzasadnienie zostało sporządzone stosownie do wymogów określonych w art. 193 zdanie 2 p.p.s.a zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.
W niniejszej sprawie pełnomocnik Spółdzielni – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, stąd też rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a. zasądzając od Spółdzielni na rzecz Miasta kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.