I OSK 173/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego od wyroku WSA w Łodzi, który uchylił decyzję o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego od 1 grudnia 2020 r. Sąd pierwszej instancji uznał, że decyzja zmieniająca prawo do świadczenia wychowawczego ma charakter konstytutywny i działa na przyszłość (ex nunc), a pobrane świadczenie, które się nie należało, powinno być dochodzone jako nienależnie pobrane. SKO zarzuciło naruszenie prawa materialnego i procesowego, kwestionując konstytutywny charakter decyzji i możliwość jej wstecznego działania. NSA uznał skargę kasacyjną za niezasadną. Sąd podkreślił, że decyzja o uchyleniu lub zmianie prawa do świadczenia wychowawczego ma charakter konstytutywny i działa ze skutkiem ex nunc. W przypadku pobrania świadczenia, które się nie należało, organ powinien wszcząć postępowanie w sprawie nienależnie pobranego świadczenia. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja skutków prawnych decyzji o uchyleniu świadczeń (ex nunc) oraz postępowania w przypadku nienależnie pobranych świadczeń.
Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany prawa do świadczenia wychowawczego po rozwodzie i ustaleniu miejsca zamieszkania dziecka.
Zagadnienia prawne (2)
Czy decyzja o zmianie lub uchyleniu prawa do świadczenia wychowawczego ma skutek wsteczny (ex tunc) czy na przyszłość (ex nunc)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Decyzja o zmianie lub uchyleniu prawa do świadczenia wychowawczego ma charakter konstytutywny i działa ze skutkiem na przyszłość (ex nunc).
Uzasadnienie
Sąd powołuje się na ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych, zgodnie z którym decyzje o charakterze konstytutywnym kształtują sytuację prawną na przyszłość. W przypadku pobrania świadczenia, które się nie należało, należy wszcząć odrębne postępowanie w sprawie nienależnie pobranego świadczenia.
Jaka procedura powinna zostać zastosowana, gdy po przyznaniu świadczenia wychowawczego nastąpiła zmiana sytuacji prawnej mająca wpływ na prawo do świadczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Jeśli świadczenie zostało pobrane nienależnie z powodu zmiany sytuacji, organ powinien wydać decyzję o uchyleniu prawa do świadczenia (ze skutkiem ex nunc) i wszcząć postępowanie w sprawie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia.
Uzasadnienie
Sąd wskazuje, że w przypadku pobrania świadczenia, które się nie należało, a okres, na jaki przyznano świadczenie, dobiegł końca, organ powinien wdrożyć postępowanie dotyczące nienależnie pobranego świadczenia, a nie zmieniać decyzję przyznającą świadczenie z mocą wsteczną.
Przepisy (16)
Główne
u.p.p.w.d. art. 27 § ust. 1
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Decyzja o zmianie lub uchyleniu prawa do świadczenia wychowawczego ma charakter konstytutywny i działa ze skutkiem ex nunc (na przyszłość).
Pomocnicze
u.p.p.w.d. art. 4 § ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
u.p.p.w.d. art. 13a § ust. 1
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
u.p.p.w.d. art. 25 § ust. 1
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Podstawa materialnoprawna do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia.
u.p.p.w.d. art. 25 § ust. 6
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Decyzja administracyjna w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia.
u.p.p.w.d. art. 20 § ust. 1
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Obowiązek niezwłocznego informowania organu o zmianie mającej wpływ na prawo do świadczenia.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 182 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2
Konstytucja RP art. 32 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
u.ś.r. art. 32 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Przepis podobny do art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Decyzja o uchyleniu lub zmianie prawa do świadczenia wychowawczego ma charakter konstytutywny i działa ze skutkiem ex nunc. • Nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze powinno być dochodzone w odrębnym postępowaniu administracyjnym.
Odrzucone argumenty
Możliwość wstecznego uchylenia lub zmiany prawa do świadczenia wychowawczego (ex tunc). • Naruszenie art. 32 ust. 1 Konstytucji RP poprzez gorsze traktowanie osób informujących o zmianach sytuacji osobistej.
Godne uwagi sformułowania
decyzja taka powoduje zmianę bądź uchylenie dotychczasowych uprawnień podmiotu • działa ze skutkiem ex nunc (z mocą na przyszłość, od daty wydania decyzji) • w trybie art. 27 u.p.p.w.d. nie podlega uchyleniu lub zmianie prawo do świadczenia wychowawczego już wcześniej skonsumowane • organ winien wdrożyć postępowanie administracyjne polegające na uznaniu świadczenia pobranego za nienależnie pobrane i doprowadzić do jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi
Skład orzekający
Karol Kiczka
przewodniczący sprawozdawca
Piotr Niczyporuk
członek
Piotr Przybysz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja skutków prawnych decyzji o uchyleniu świadczeń (ex nunc) oraz postępowania w przypadku nienależnie pobranych świadczeń."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany prawa do świadczenia wychowawczego po rozwodzie i ustaleniu miejsca zamieszkania dziecka.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego świadczenia wychowawczego i wyjaśnia ważne kwestie proceduralne związane ze zmianą sytuacji rodzinnej po rozwodzie, co jest istotne dla wielu rodzin.
“Świadczenie wychowawcze po rozwodzie: kiedy i jak można je stracić?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.