I OSK 1729/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez P. Spółkę Akcyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który oddalił skargę spółki na decyzję Wojewody Pomorskiego w przedmiocie odszkodowania z tytułu szkód powstałych na nieruchomości. Spółka domagała się odszkodowania w związku ze spadkiem wartości nieruchomości, spowodowanym decyzją z 1974 r. zezwalającą na budowę linii energetycznej na jej gruncie, wydaną na podstawie ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Skarżąca kasacyjnie podnosiła zarzuty naruszenia prawa materialnego, w tym kwestionowała możliwość zastosowania art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami (u.g.n.) do stanów faktycznych sprzed wejścia w życie tej ustawy, a także zarzucała naruszenie przepisów o przedawnieniu roszczeń (art. 118, 120 k.c.). Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że zarzuty naruszenia prawa materialnego nie zasługują na aprobatę. Podkreślono, że zgodnie z uchwałą NSA z 22 stycznia 2021 r. (sygn. I OPS 1/20) oraz utrwalonym orzecznictwem, odszkodowanie na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. może być ustalone dla spadkobierców właściciela nieruchomości, nawet jeśli szkoda powstała przed 1 stycznia 1998 r. Sąd wskazał, że taka interpretacja jest zgodna z konstytucyjną zasadą ochrony własności (art. 64 Konstytucji RP) i prawem do odszkodowania w przypadku wywłaszczenia (art. 21 ust. 2 Konstytucji RP). Ponadto, na mocy art. 233 u.g.n., sprawy wszczęte i niezakończone przed 1 stycznia 1998 r. prowadzi się według przepisów tej ustawy, co oznacza, że wniosek o odszkodowanie złożony pod rządami u.g.n. podlega jej przepisom. Sąd podkreślił również, że odszkodowania ustalane w postępowaniu administracyjnym, w odróżnieniu od roszczeń cywilnych, co do zasady nie podlegają przedawnieniu, chyba że przepis prawa wyraźnie to stanowi, czego brak w ustawach gruntowych. W konsekwencji, zarzut przedawnienia został uznany za bezzasadny. Sąd nie dopatrzył się również istotnego naruszenia przepisów postępowania, wskazując, że skarżący kasacyjnie nie wykazał związku przyczynowego między zarzucanymi uchybieniami a wynikiem sprawy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie odszkodowań za szkody powstałe na nieruchomościach w związku z decyzjami administracyjnymi wydanymi na podstawie przepisów sprzed 1998 r., a także kwestia przedawnienia roszczeń odszkodowawczych w postępowaniu administracyjnym.
Dotyczy specyficznych sytuacji związanych z decyzjami wydanymi na podstawie starych przepisów o wywłaszczaniu nieruchomości i późniejszym dochodzeniem odszkodowania na gruncie nowych przepisów.
Zagadnienia prawne (2)
Czy można przyznać odszkodowanie na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami za szkody powstałe na nieruchomości w związku z decyzją wydaną na podstawie przepisów ustawy z 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, gdy stan faktyczny powstał przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, można przyznać odszkodowanie.
Uzasadnienie
Ustawa o gospodarce nieruchomościami, w tym art. 129 ust. 5 pkt 3, ma zastosowanie do spraw wszczętych i niezakończonych przed jej wejściem w życie (art. 233 u.g.n.). Taka interpretacja jest zgodna z konstytucyjną zasadą ochrony własności i prawem do odszkodowania.
Czy roszczenie o odszkodowanie za szkody powstałe na nieruchomości w związku z decyzją z 1974 r. zezwalającą na budowę linii energetycznej uległo przedawnieniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, roszczenie nie uległo przedawnieniu.
Uzasadnienie
Odszkodowania ustalane w postępowaniu administracyjnym, w odróżnieniu od roszczeń cywilnych, co do zasady nie podlegają przedawnieniu, chyba że przepis prawa wyraźnie tak stanowi. Brak jest takiego przepisu w ustawach gruntowych.
Przepisy (18)
Główne
u.g.n. art. 129 § ust. 5 pkt 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Przepis ma zastosowanie do ustalenia odszkodowania za szkody powstałe na nieruchomości w związku z decyzją wydaną na podstawie przepisów ustawy z 1958 r., nawet jeśli stan faktyczny powstał przed wejściem w życie u.g.n.
u.g.n. art. 233
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Sprawy wszczęte i niezakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy prowadzi się na podstawie jej przepisów.
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzeczenia o oddaleniu skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
u.g.n. art. 242
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.z.t.w.n. art. 35 § ust. 1 i 2
Ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości
Decyzja wydana na podstawie tych przepisów zezwalała na założenie linii energetycznej.
u.z.t.w.n. art. 36 § ust. 1 i 3
Ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości
Przepis dotyczył ustalania odszkodowania za straty wynikłe z działań przewidzianych w art. 35 ust. 1 i 2.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Zarzut naruszenia poprzez niezastosowanie i niewłaściwe przyjęcie braku stosownej regulacji prawnej, mimo że roszczenie podlega rygorom przedawnienia.
k.c. art. 120
Kodeks cywilny
Zarzut naruszenia poprzez niezastosowanie i niewłaściwe przyjęcie braku stosownej regulacji prawnej, mimo że roszczenie podlega rygorom przedawnienia.
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zarzut naruszenia poprzez niezasadne oddalenie skargi i nieuchylenie zaskarżonej decyzji.
k.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
Zarzut naruszenia w zw. z art. 151 p.p.s.a.
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Zarzut naruszenia w zw. z art. 151 p.p.s.a.
k.p.a. art. 107 § § 1 pkt 4
Kodeks postępowania administracyjnego
Zarzut naruszenia w zw. z art. 151 p.p.s.a.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zarzut naruszenia poprzez nieuwzględnienie skargi.
k.p.a. art. 15
Kodeks postępowania administracyjnego
Zarzut naruszenia w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania.
p.p.s.a. art. 174
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 177 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Termin do wniesienia skargi kasacyjnej.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez przyznanie odszkodowania na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. do stanów faktycznych sprzed jego wejścia w życie. • Naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez uznanie, że możliwe jest przyznanie odszkodowania na podstawie art. 36 ust. 1 i 3 w zw. z art. 129 ust. 1 pkt 3 u.g.n. • Naruszenie art. 118 w zw. z art. 120 k.c. poprzez jego niezastosowanie i niewłaściwe przyjęcie, że w sprawie występuje brak stosownej regulacji prawnej, mimo iż roszczenie odszkodowawcze podlega rygorom określonym w art. 117-125 k.c., a tym samym ulega przedawnieniu. • Naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. art. 6, art. 8 w zw. z art. 107 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez niezasadne oddalenie skargi oraz nieuchylenie zaskarżonej decyzji. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 15 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, w sytuacji gdy zaskarżona decyzja organu II instancji została wydana bez rozpoznania sprawy w jej całokształcie.
Godne uwagi sformułowania
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i dlatego została oddalona. • Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego czy też procesowego określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. • Odszkodowanie, o którym mowa w art. 36 ust. 1 tej ustawy, może być od 1 stycznia 1998 r. ustalone na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami dla spadkobiercy właściciela nieruchomości wymienionej w art. 35 ust. 1 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. • Odszkodowanie ustalane na drodze administracyjnej nie podlega przedawnieniu.
Skład orzekający
Karol Kiczka
przewodniczący
Piotr Przybysz
sprawozdawca
Dariusz Chaciński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie odszkodowań za szkody powstałe na nieruchomościach w związku z decyzjami administracyjnymi wydanymi na podstawie przepisów sprzed 1998 r., a także kwestia przedawnienia roszczeń odszkodowawczych w postępowaniu administracyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych sytuacji związanych z decyzjami wydanymi na podstawie starych przepisów o wywłaszczaniu nieruchomości i późniejszym dochodzeniem odszkodowania na gruncie nowych przepisów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii intertemporalnej w prawie nieruchomości i odszkodowań, a także kwestii przedawnienia, co jest istotne dla praktyków prawa i właścicieli nieruchomości.
“Czy można dochodzić odszkodowania za decyzję sprzed 50 lat? NSA rozstrzyga kluczową kwestię intertemporalną w prawie nieruchomości.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.