I OSK 1713/23

I OSK 1713/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-04-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Iwona Bogucka
Karol Kiczka /przewodniczący/
Maria Grzymisławska-Cybulska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6162 Scalanie i wymiana gruntów
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II SA/Kr 117/23 - Wyrok WSA w Krakowie z 2023-04-13
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1223
art. 28 ust. 1
Ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 58 § 2 oraz art. 58 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Karol Kiczka Sędziowie: sędzia NSA Iwona Bogucka sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Małopolskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 kwietnia 2023 r. sygn. akt II SA/Kr 117/23 w sprawie ze skargi H.C. i S.C. na postanowienie Wojewody Małopolskiego z dnia 12 grudnia 2022 roku znak: IG-II.7227.18.2022.KB w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. zasądza od H.C. i S.C. solidarnie na rzecz Wojewody Małopolskiego kwotę 580 zł (pięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2023 r. sygn. akt II SA/Kr 117/23 po rozpoznaniu skargi H.C. i S.C. na postanowienie Wojewody Małopolskiego z dnia 12 grudnia 2022 roku, znak: IG-II.7227.18.2022.KB w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uchylił zaskarżone postanowienie (pkt 1) oraz zasądził od Wojewody Małopolskiego na rzecz skarżących H.C. i S.C. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu wyroku wskazano, że skarga zasługuje na uwzględnienie z powodu naruszenia przez organ przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślono, że rozstrzygnięcie Sądu Wojewódzkiego nie oznacza, że wniosek skarżących o przywrócenie terminu do wniesienia skargi winien zostać uwzględniony, a jedynie że organ będzie zobowiązany uzupełnić materiał dowodowy i ponownie ocenić ten wniosek, przy uwzględnieniu przedstawionych poniżej wytycznych i rozważań prawnych. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazano, że wniosek skarżących o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania był w ocenie organu zarówno spóźniony, jak i nieuzasadniony. Z pierwszym stanowiskiem organu, w ocenie Sądu pierwszej instancji nie można się zgodzić. Podkreślono, że w myśl art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Sąd Wojewódzki wskazał, że o ile o decyzji Starosty S. z 31 sierpnia 2022 r. Nr WG.661.2.3.2017.2022 zatwierdzającej projekt scalenia gruntów części wsi [...] w gminie [...] skarżący dowiedzieli się 20 października 2022 roku, to jednak z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że w dniu tym nie wiedzieli kiedy decyzja była ogłoszona i jaki jest tryb jej zaskarżenia. Dlatego też, jak wskazał Sąd pierwszej instancji, w dniu 2 listopada 2022 roku wnieśli od niej odwołanie bez wniosku o przywrócenie terminu, nie wiedząc jeszcze, że zaskarżyli decyzję już po terminie do wniesienia od niej odwołania. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że dopiero w dniu 16 listopada 2022 roku, z doręczonego im pisma ze Starostwa Powiatowego w [...] adresowanego do Wojewody Małopolskiego, dowiedzieli się, że decyzja zatwierdzającej projekt scalenia została wydana wcześniej tj. w dniu 31 sierpnia 2022 r. i w dniu 20 października 2022 roku była już ostateczna. Dlatego ten dzień tj. 16 listopada 2022 roku, kiedy skarżący uświadomili sobie, że ich odwołanie zostało wniesione już po terminie, w ocenie Sadu Wojewódzkiego, należy uznać za dzień kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu i od tego dnia należy liczyć termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Biorąc pod uwagę, że skarżący w dniu 23 listopada 2022 roku złożyli wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, dołączając do wniosku odwołanie, w ocenie Sądu I instancji, należy uznać że zachowali 7 dniowy termin do złożenia tego wniosku i winien on być merytorycznie rozpoznany.
W kwestii samej zasadności wniosku, Sąd I instancji w pierwszej kolejności przywołał treść art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów, zgodnie z którym decyzję o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów, decyzję odmawiającą wszczęcia postępowania scaleniowego, decyzję o umorzeniu postępowania scaleniowego oraz decyzję organu wyższego stopnia w tych sprawach podaje się do publicznej wiadomości przez wywieszenie na okres 14 dni na tablicy ogłoszeń urzędu gminy, na której terenie są położone grunty objęte scaleniem, oraz na tablicy ogłoszeń we wsi, której grunty tworzą obszar scalenia, i zamieszczenie w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej starostwa powiatowego, a w przypadku decyzji organu wyższego stopnia w tych sprawach - także w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej urzędu obsługującego ten organ. Podkreślono, że we wniosku o przywrócenie terminu skarżący m.in. wskazali, że nie mają wiedzy, czy decyzja zatwierdzająca projekt scalenia była wywieszona na tablicy ogłoszeń w Urzędzie Gminy [...] oraz zamieszczona w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie Starostwa [...]. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że kwestia podania decyzji scaleniowej do publicznej wiadomości w w/w sposób jest irrelewantna dla zasadności wniosku o przywrócenie terminu, a zatem w powyższym zakresie organ jest zwolniony z dokonywania dodatkowych ustaleń stanu faktycznego. Zaakcentowano, że skarżący podnoszą, że decyzja scaleniowa nie była wywieszona na tablicy ogłoszeń we wsi, której grunty tworzą obszar scalenia, czyli w miejscowości [...]. Dlatego o decyzji nie wiedzieli i to było przyczyną tego, że odwołania nie wnieśli w terminie. Zauważono że w aktach administracyjnych znajduje się jedynie pismo – o przekazaniu Wójtowi Gminy [...] obwieszczenia o wydaniu decyzji i decyzji celem jej wywieszenia (k. 22 akt administracyjnych) oraz informacyjne o tym, że decyzja z 31 sierpnia 2022 roku była wywieszona na tablicy ogłoszeń we wsi [...] (k.27 akt administracyjnych). Te dokumenty, czy standardowe informacje zamieszczone na treści obwieszczenia i decyzji, o sposobie doręczenia decyzji scaleniowej, nie są jednak, w ocenie Sądu Wojewódzkiego, wystarczające do wyrażenia poglądu, że decyzja ta faktycznie była wywieszona na tablicy ogłoszeń we wsi [...] w dniach 31 sierpnia – 15 września 2022 roku. W tym zakresie, jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, konieczne są dodatkowe ustalenia, które winny być dokonane w szczególności w oparciu o dowód z zeznań Sołtysa wsi [...]. Na podstawie tych zeznań organ winien precyzyjnie ustalić, czy a jeśli tak, to gdzie, w jakim okresie oraz jakie dokumenty zostały przez Sołtysa wsi [...] wywieszone w związku z wydaniem decyzji Starosty [...] z 31 sierpnia 2022 r. Nr WG.661.2.3.2017.2022 zatwierdzającej projekt scalenia gruntów części wsi [...] w gminie [...]. Zaznaczono też y, że sami skarżący również mogą zgłaszać stosowne wnioski dowodowe, celem wykazania podnoszonych przez siebie okoliczności. Natomiast po uzupełnieniu stanu faktycznego w powyższym zakresie, w zależności od dokonanych ustaleń, organ oceni zasadność złożonego przez skarżących wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i stosownie do tego rozstrzygnie sprawę.
Skargę kasacyjną od wyroku wywiódł Wojewoda Małopolski, zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy w związku z art. 58 § 2 Kodeksu Postępowania Administracyjnego poprzez błędne przyjęcie, że H.C. i S.C. zachowali 7 dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i powinien on być merytorycznie rozpoznany,
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy w związku z art. 58 § 1 Kodeksu Postępowania Administracyjnego poprzez przyjęcie, że organ odwoławczy zobowiązany jest uzupełnić materiał dowodowy i precyzyjnie ustalić czy, a jeśli tak to gdzie, w jakim okresie oraz jakie dokumenty zostały przez Sołtysa wsi Łętownia wywieszone w związku z wydaniem decyzji Starosty Suskiego z 31 sierpnia 2022 r. Nr WG.661.2.3.2017.2022 zatwierdzającej projekt scalania gruntów części wsi [...], gmina [...], a w konsekwencji błędne przyjęcie, że organ ten po uzupełnieniu stanu faktycznego w powyższym zakresie jest zobowiązany ponownie ocenić wniosek H.C. i S.C. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
Żądaniem skargi kasacyjnej objęto uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 kwietnia 2023 r. sygn. akt II SA/Kr 117/23 w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zrzeczono się rozprawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący H.C. i S.C. wnieśli o jej oddalenie, a także o zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych. Zrzekli się rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2024, poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę wyłącznie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej.
Analiza przywołanych w niniejszej sprawie podstaw skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że złożona skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że podstawą zaskarżenia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Kr 117/23, stały się dwa zarzuty naruszenia prawa procesowego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm., dalej jako p.p.s.a.) w związku z art. 58 § 2 oraz art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm., dalej jako k.p.a.). Zarzuty te okazały się zasadne w świetle dokonanej analizy akt sprawy oraz obowiązujących przepisów prawa.
Odnosząc się do pierwszego zarzutu, tj. naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 2 k.p.a., wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie błędnie przyjął, iż H.C. oraz S.C. zachowali termin siedmiu dni na wniesienie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Stosownie do brzmienia art. 58 § 2 k.p.a., wniosek o przywrócenie terminu powinien być wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. W okolicznościach niniejszej sprawy bezsporne pozostaje, iż skarżąca dowiedziała się o wydaniu decyzji zatwierdzającej projekt scalenia najpóźniej w dniu 20 października 2022 r., uczestnicząc w zebraniu zwołanym przez Starostę [...], które było poświęcone wprowadzeniu uczestników scalenia w posiadanie wydzielonych gruntów właśnie na podstawie ostatecznej decyzji z dnia 31 sierpnia 2022 r. Fakt ten potwierdza podpis H.C. na liście obecności uczestników zebrania. Tym samym twierdzenie skarżących, jakoby przyczyna uchybienia terminu ustała dopiero w dniu 16 listopada 2022 r. – tj. w momencie otrzymania pisma informującego o wcześniejszym wydaniu decyzji – pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Zauważyć trzeba, że już w dniu 2 listopada 2022 r. oboje skarżący mieli wiedzę o wydaniu decyzji, skoro złożyli od niej odwołanie, wskazując, że chodzi o decyzję z dnia 31 sierpnia 2022 r. o podanym przez nich numerze. Rację ma strona skarżąca kasacyjnie, że przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia odwołania ustała w dniu, w którym skarżący dowiedzieli się o wydaniu decyzji. W przypadku skarżącej niewątpliwie był to dzień 20 października 2022 r., a termin siedmiu dni do złożenia przez nią wniosku o przywrócenie terminu upływał z dniem 27 października 2022 r. W przypadku skarżącego, był to najpóźniej dzień nadania odwołania w placówce pocztowej, czyli dzień 2 listopada 2022 r. a termin siedmiu dni do złożenia przez niego wniosku o przywrócenie terminu upływał z dniem 9 listopada 2022 r. Wobec tego, wniosek złożony przez skarżących dopiero 23 listopada 2022 r. był jednoznacznie spóźniony. Tym samym stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż wniosek ten powinien być merytorycznie rozpoznany, opiera się na błędnej interpretacji art. 58 § 2 k.p.a.
Odnosząc się do drugiego zarzutu skargi kasacyjnej, dotyczącego naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 k.p.a., uznać należy go również za uzasadniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie przyjął bowiem, że organ odwoławczy zobowiązany jest do przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego w celu ustalenia, czy faktycznie obwieszczenie o wydanej decyzji było wywieszone na tablicy ogłoszeń we wsi [...]. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się dokument – pismo Wójta Gminy [...] z dnia 15 września 2022 r., adresowane do Starosty [...], w którym wyraźnie potwierdzono, że obwieszczenie dotyczące decyzji z dnia 31 sierpnia 2022 r. o zatwierdzeniu projektu scalenia było wywieszone na tablicach ogłoszeń Urzędu Gminy w [...] oraz we wsi [...], i to przez wymagany prawem okres od 31 sierpnia 2022 r. do 15 września 2022 r. Pismo to, jako dokument urzędowy, korzysta z domniemania prawdziwości wynikającego z art. 76 § 1 k.p.a., które nie zostało skutecznie podważone przez skarżących. Podnoszone przez skarżących twierdzenia w tym zakresie miały charakter jedynie gołosłowny i nie zostały poparte żadnym konkretnym dowodem, który mógłby podważyć ustalenia organu administracji. Tym samym organ odwoławczy nie miał obowiązku prowadzenia dalszego postępowania dowodowego, skoro dysponował wystarczającym materiałem dowodowym potwierdzającym dokonanie obwieszczenia w wymaganej formie i terminie.
Dodatkowo wskazać należy, iż w świetle przepisu art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz.U. z 2022 r. poz. 1223 ze zm.), publiczne obwieszczenie decyzji scaleniowej na tablicy ogłoszeń w urzędzie gminy i we wsi, której grunty tworzą obszar scalenia, stanowi prawnie skuteczną formę doręczenia decyzji wszystkim uczestnikom postępowania scaleniowego. Skoro obwieszczenie takie nastąpiło skutecznie, uczestnicy postępowania, w tym skarżący, mieli obowiązek dochować należytej staranności w celu zapoznania się z treścią decyzji oraz terminami do wniesienia odwołania. Niezachowanie tej staranności przez skarżących faktem, iż procedura scalenia dobiegała końca, nie może być utożsamiane z działaniem pozbawionym winy w rozumieniu art. 58 § 1 k.p.a.
Z powyższych względów stwierdzić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie błędnie zastosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 58 § 1 i § 2 k.p.a., gdyż nie istniały podstawy prawne do uznania, że organ administracyjny dopuścił się naruszenia wskazanych przepisów prawa. Biorąc pod uwagę zasadność skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 193 i art. 151 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono w pkt 2 wyroku w oparciu o art. 203 pkt 2 p.p.s.a. i art. 209 p.p.s.a. oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.).