I OSK 1710/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J.S. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji odmawiającą potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza granicami Polski. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania (m.in. art. 134 § 1, art. 141 § 4 p.p.s.a., art. 7, 77, 80 k.p.a.) oraz prawa materialnego (m.in. art. 6 ustawy o rekompensacie, art. 6 EKPC, art. 21 i 64 Konstytucji). Kluczowym zarzutem było niewykazanie przez skarżącego tytułu własności do mienia, mimo podjętych przez organy administracji prób pozyskania dokumentów z archiwów krajowych i zagranicznych. NSA uznał, że WSA prawidłowo podzielił ustalenia organów, a zarzuty skargi kasacyjnej są niezasadne. Sąd podkreślił, że brak jest dowodów potwierdzających prawo własności, a samo oświadczenie nie wystarcza do przyznania rekompensaty ze środków publicznych. NSA zwrócił uwagę, że próby odtworzenia akt sprawy z lat 70. XX wieku zakończyły się niepowodzeniem, a dokumenty z Banku Gospodarstwa Krajowego i archiwów zagranicznych nie potwierdziły własności. Sąd oddalił skargę kasacyjną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUzasadnienie odmowy przyznania rekompensaty za mienie pozostawione za granicą z powodu braku dowodów własności, interpretacja przepisów dotyczących dowodzenia własności w postępowaniu o rekompensatę, ocena zarzutów naruszenia przepisów postępowania w kontekście ustaleń faktycznych organów.
Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów ustawy o rekompensacie, a także trudności dowodowych związanych z okresem historycznym. Interpretacja art. 6 ustawy o rekompensacie może być pomocna w podobnych sprawach.
Zagadnienia prawne (3)
Czy brak wystarczających dowodów potwierdzających tytuł własności do nieruchomości pozostawionej poza granicami kraju uzasadnia odmowę przyznania prawa do rekompensaty?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, brak wystarczających dowodów potwierdzających tytuł własności uzasadnia odmowę przyznania prawa do rekompensaty, nawet w sytuacji trudności w pozyskaniu dokumentów z uwagi na upływ czasu i wydarzenia historyczne.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że rekompensata ze środków publicznych wymaga udowodnienia prawa własności, a samo oświadczenie nie jest wystarczające. Organy administracji podjęły niezbędne czynności w celu pozyskania dowodów, jednak bezskutecznie. Brak jest podstaw do nakładania na organy obowiązku poszukiwania dokumentów potwierdzających własność, gdy strona sama nie przedstawiła żadnych dowodów.
Czy naruszenie przepisów postępowania przez sąd pierwszej instancji, polegające na zaakceptowaniu ustaleń faktycznych organów administracji, może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ale wymaga wykazania, że sąd nie uwzględnił wszystkich dowodów, towarzyszących im okoliczności, lub uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego przy ocenie postępowania dowodowego organów.
Uzasadnienie
Sąd kasacyjny wyjaśnił, że skuteczne postawienie zarzutu naruszenia przepisów postępowania wymaga wykazania konkretnych uchybień sądu pierwszej instancji w ocenie materiału dowodowego lub ustaleń faktycznych organów. W tej sprawie skarżący nie wykazał takich okoliczności.
Czy przewlekłość postępowania administracyjnego, nawet jeśli nie była przedmiotem skargi, może wpłynąć na ocenę prawidłowości rozstrzygnięcia w sprawie o rekompensatę?
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli sprawa nie dotyczyła skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania, a jedynie odmowy przyznania prawa do rekompensaty.
Uzasadnienie
Sąd kasacyjny stwierdził, że zaniechanie odniesienia się przez sąd pierwszej instancji do zarzutów dotyczących przewlekłości postępowania pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, gdyż przedmiotem postępowania nie była skarga na przewlekłość.
Przepisy (19)
Główne
ustawa o rekompensacie art. 6
Ustawa o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
Dowodami potwierdzającymi prawo własności mogą być w szczególności: urzędowy opis mienia, orzeczenie byłego PAR, dokumenty urzędowe (w tym sądowe), dokumenty z archiwów państwowych. Katalog jest przykładowy, ale nie oznacza dopuszczalności dowolnych środków dowodowych; dopuszczalne są także środki dowodowe na ogólnych zasadach potwierdzające prawo własności.
ustawa o rekompensacie art. 7 § ust. 2
Ustawa o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
Podstawa prawna odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty w przypadku niewykazania tytułu własności.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrola sądu obejmuje pełny zakres zgodności z prawem zaskarżonego aktu.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów, stanowisk stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie. Wadliwość uzasadnienia może stanowić podstawę kasacyjną, jeśli uniemożliwia kontrolę instancyjną lub nie zawiera kluczowych elementów.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej: naruszenie prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej: naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
ustawa o rekompensacie art. 6 § ust. 4
Ustawa o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
Wymienia przykładowe dowody, takie jak urzędowy opis mienia, orzeczenie PAR, dokumenty z archiwów państwowych.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organów do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organów do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organów do oceny materiału dowodowego według stanu faktycznego i prawnego.
Konstytucja RP art. 21
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarancja ochrony własności.
Konstytucja RP art. 64
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarancja ochrony własności.
EKPC art. 6
Europejska Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności
Prawo do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie.
p.u.s.a. § § 1
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Przepis ustrojowy.
p.u.s.a. § § 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Przepis ustrojowy.
p.u.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne.
p.u.s.a. art. 3 § § 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Przedmiot kontroli sądów administracyjnych (skargi na decyzje administracyjne).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak wystarczających dowodów potwierdzających tytuł własności do nieruchomości pozostawionej poza granicami kraju. • Organy administracji podjęły niezbędne czynności w celu wyjaśnienia stanu faktycznego i zebrania materiału dowodowego. • Sąd Wojewódzki prawidłowo ocenił materiał dowodowy i zastosował prawo materialne.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania przez WSA (art. 134 § 1, art. 141 § 4 p.p.s.a., art. 7, 77, 80 k.p.a.) poprzez nieuwzględnienie braku realizacji obowiązków przez organy administracji. • Naruszenie prawa materialnego (art. 6 ustawy o rekompensacie) przez błędną wykładnię i ocenę dowodów. • Naruszenie art. 6 EKPC przez brak uznania przewlekłości postępowania. • Naruszenie art. 21 i 64 Konstytucji RP. • Wadliwe uzasadnienie wyroku WSA (brak pełnego stanowiska co do stanu faktycznego i oceny prawnej).
Godne uwagi sformułowania
Sąd kasacyjny w pełni podziela wyrażane wielokrotnie w orzecznictwie stanowisko, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. • Nie jest rolą organu administracji publicznej udowadnianie faktu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej i poszukiwanie tytułu własności gdy brak jest choćby jednego dokumentu, który stan ten poświadcza. • Samo powołanie się przez J.S. w piśmie z 20 grudnia 1976 r. na nabycie prawa własności nieruchomości w L. nie może być uznane za dowód, że takie nabycie faktycznie miało miejsce. • Rekompensata za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej wypłacana jest ze środków publicznych, nie jest więc możliwe dysponowanie nimi wyłącznie na podstawie oświadczeń zainteresowanych czy też ich poprzedników prawnych.
Skład orzekający
Anna Wesołowska
sprawozdawca
Elżbieta Kremer
przewodniczący
Marian Wolanin
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyznania rekompensaty za mienie pozostawione za granicą z powodu braku dowodów własności, interpretacja przepisów dotyczących dowodzenia własności w postępowaniu o rekompensatę, ocena zarzutów naruszenia przepisów postępowania w kontekście ustaleń faktycznych organów."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów ustawy o rekompensacie, a także trudności dowodowych związanych z okresem historycznym. Interpretacja art. 6 ustawy o rekompensacie może być pomocna w podobnych sprawach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa jest interesująca ze względu na historyczny kontekst utraty mienia i trudności dowodowe, ale rozstrzygnięcie jest zgodne z utrwalonym orzecznictwem dotyczącym wymogów dowodowych.
“Utracone mienie za wschodnią granicą: czy brak dokumentów to ostateczny koniec nadziei na rekompensatę?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.