I OSK 1710/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami RP, potwierdzając, że upływ trzyletniego terminu na podjęcie zawieszonego postępowania skutkuje jego wycofaniem i koniecznością umorzenia.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej J.Ł. od wyroku WSA w Warszawie, który utrzymał w mocy decyzję Ministra Skarbu Państwa o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami RP. Postępowanie zostało zawieszone na wniosek stron, a następnie umorzone z powodu niezwrócenia się o jego podjęcie w ciągu trzech lat. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że termin do podjęcia zawieszonego postępowania jest nieprzywracalny, a jego upływ skutkuje fikcją prawną wycofania wniosku i koniecznością umorzenia postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J.Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Postępowanie pierwotnie zostało zawieszone na wniosek stron (M.C. i J.Ł.) na podstawie art. 98 § 1 k.p.a. z uwagi na prośbę o zawieszenie. Organ administracji pouczył strony o treści art. 98 § 2 k.p.a., zgodnie z którym, jeżeli w ciągu trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o jego podjęcie, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane. Strony nie złożyły wniosku o podjęcie postępowania w wymaganym terminie, co skutkowało wydaniem decyzji o umorzeniu postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. NSA w niniejszej sprawie potwierdził, że termin do złożenia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania jest terminem prawa materialnego, który nie podlega przywróceniu. Upływ tego terminu powoduje wygaśnięcie uprawnienia strony do skutecznego złożenia wniosku, a organ ma obowiązek postępowanie umorzyć. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące wadliwości doręczeń i reprezentacji przez pełnomocnika, wskazując, że pełnomocnictwo zostało złożone po upływie terminu. W konsekwencji, skarga kasacyjna została oddalona jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, termin do złożenia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania jest terminem prawa materialnego, który nie podlega przywróceniu.
Uzasadnienie
Upływ trzyletniego terminu do podjęcia zawieszonego postępowania skutkuje fikcją prawną wycofania wniosku o wszczęcie postępowania, co czyni postępowanie bezprzedmiotowym i obliguje organ do jego umorzenia. Termin ten jest prekluzyjny i nie może zostać przywrócony.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (9)
Główne
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 98 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 98 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 105 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Pomocnicze
k.p.a. art. 40 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Upływ trzyletniego terminu do podjęcia zawieszonego postępowania administracyjnego skutkuje fikcją prawną wycofania wniosku o jego wszczęcie, co czyni postępowanie bezprzedmiotowym i obliguje organ do jego umorzenia. Termin określony w art. 98 § 2 k.p.a. jest terminem prawa materialnego, który nie podlega przywróceniu. Bieg trzyletniego terminu do podjęcia zawieszonego postępowania liczy się od daty wydania postanowienia o zawieszeniu, a nie od daty jego doręczenia. Doręczenie postanowienia o zawieszeniu postępowania skarżącemu było skuteczne, gdyż w momencie zawieszenia nie działał on przez pełnomocnika, a pełnomocnictwo zostało złożone po upływie terminu do podjęcia postępowania.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia art. 59 i art. 110 k.p.a. zostały sformułowane w sposób niestaranny i nie nadają się do przeprowadzenia kontroli kasacyjnej. Zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. dotyczące ustalenia upływu terminu i jego skutków są chybione. Zarzuty naruszenia art. 40 § 2 i § 3 k.p.a. oraz przepisów powiązanych dotyczące skuteczności doręczenia postanowienia o zawieszeniu są nietrafne. Skarżący kasacyjnie nie może podważać ustaleń i oceny prawnej zawartych w zaskarżonym wyroku, które dotyczą innego podmiotu (M.C.) i zostały wobec niego prawomocnie ukształtowane. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie został uzasadniony w sposób pozwalający na kontrolę kasacyjną. Zarzut naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. jest niezasadny, gdyż przepis ten ma charakter ustrojowy, a jego naruszenie nie zostało wykazane.
Godne uwagi sformułowania
żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane termin do złożenia wniosku o podjęcie postępowania zawieszonego na wniosek stron jest nieprzywracalnym terminem prawa materialnego Upływ tego terminu sprawia zatem, że strona nie uzyska rozstrzygnięcia konkretyzującego jej prawa i obowiązki we wszczętym już postępowaniu bieg trzyletniego terminu, o którym mowa w powyższym przepisie liczy się od daty wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania w uwzględnieniu wniosku strony, a nie od jego doręczenia stronom
Skład orzekający
Monika Nowicka
przewodniczący
Aleksandra Łaskarzewska
członek
Arkadiusz Blewązka
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zawieszenia i umorzenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 98 i 105 k.p.a., w szczególności kwestii nieprzywracalności terminu do podjęcia zawieszonego postępowania oraz momentu rozpoczęcia biegu tego terminu."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z rekompensatą za mienie pozostawione poza granicami RP, jednak zasady interpretacji przepisów k.p.a. mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnych proceduralnych aspektów postępowania administracyjnego, które mogą mieć wpływ na prawa obywateli w kontekście długotrwałych spraw, takich jak rekompensaty za mienie. Kluczowe jest wyjaśnienie nieprzywracalności terminów.
“Umarza postępowanie, bo minął termin. Czy można było uratować sprawę?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 1710/21 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-11-08 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-09-15 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Aleksandra Łaskarzewska Arkadiusz Blewązka /sprawozdawca/ Monika Nowicka /przewodniczący/ Symbol z opisem 6079 Inne o symbolu podstawowym 607 Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Sygn. powiązane I SA/Wa 720/13 - Wyrok WSA w Warszawie z 2013-12-13 Skarżony organ Minister Skarbu Państwa Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Marta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 grudnia 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 720/13 w sprawie ze skargi M. C. i J.Ł. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od J. Ł. na rzecz Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 grudnia 2013 r., I SA/Wa 720/13 oddalił skargę M.C. i J.Ł. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia 15 stycznia 2013 r. nr DRiR-MS-580-14/13 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego. Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach sprawy: Decyzją z dnia 15 stycznia 2013 r. nr DRiR-MS-580-14/13 Minister Skarbu Państwa, po rozpatrzeniu odwołania M.C. i J.Ł. od decyzji Wojewody Podkarpackiego z dnia 30 października 2012 r. nr N.VI.7541.108.2012 umarzającej postępowanie w sprawie realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J.M. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją z dnia 30 października 2012 r. Wojewoda Podkarpacki umorzył postępowania w sprawie realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J.M. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, ponieważ strony w terminie trzyletnim nie zwróciły się do organu o podjęcie zawieszonego postępowania. Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli M.C. i J.Ł. wnosząc o ponowne wszczęcie postępowania w sprawie o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Po rozpatrzeniu odwołania, Minister Skarbu Państwa wskazał, że na wniosek M.C. oraz J.Ł. wszczęte zostało postępowanie w sprawie realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J.M. nieruchomości w miejscowości HM, powiat B., województwo tarnopolskie. Pismem z 10 września 2009 r. M.C. i J.Ł. wystąpili do organu wojewódzkiego o zawieszenie przedmiotowego postępowania. Wojewoda Podkarpacki postanowieniem z dnia 29 września 2009 r. nr N.VI-77250- 250/09 zawiesił na wniosek stron, w trybie art. 98 § 1 k.p.a., postępowanie o potwierdzenie prawa do rekompensaty. W treści postanowienia organ poinformował strony, że jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane. Upływ trzyletniego terminu, w którym strony mogły zwrócić się o podjęcie zawieszonego postępowania nastąpił 7 października 2012 r. Strony postępowania w ciągu trzyletniego terminu nie wystąpiły do organu z wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania. Po upływie trzyletniego okresu do podjęcia postępowania, do Wojewody Podkarpackiego wpłynęło pismo stron z 15 października 2012 r. wraz z załącznikami stanowiącymi uzupełnienie materiału dowodowego. Do wniosku dołączone zostały także pełnomocnictwa z dnia 29 grudnia 2008 r. i 15 września 2012 r. do prowadzenia spraw związanych z rekompensatą za mienie pozostawione poza granicami, jakie M.C. i J.Ł. udzielili T.N. Organ wskazał, że w toku postępowania M.C. i J.Ł. osobiście podpisywali wszystkie pisma i wnioski kierowane do organu I instancji i nie poinformowali organu, że działają przez pełnomocnika. Wobec tego korespondencja była kierowana do stron postępowania. Pełnomocnictwa wystawione przez M.C. (z 29 grudnia 2008 r.) i J.Ł. (z 15 września 2012 r.) na rzecz T.N. zostały złożone do akt sprawy dopiero 19 października 2012 r. (pismem stron z 15 października 2012 r.). W takiej sytuacji Minister uznał za niezasadny zarzut wadliwego zawieszenia postępowania. Organ odwoławczy wskazał, że podstawą zawieszenia postępowania administracyjnego był wniosek stron (art. 98 § 1 k.p.a.), a w zatem organ administracji publicznej podejmuje zawieszone w tym trybie postępowanie wyłącznie gdy wystąpi o to strona. Jeżeli strona w okresie 3 lat od daty zawieszenia postępowania nie zwróci się o jego podjęcie, to żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane. Zgodnie zaś z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Jedyną przesłanką obligatoryjnego umorzenia postępowania jest jego bezprzedmiotowość. Postępowanie administracyjne należy uznać za bezprzedmiotowe, gdy brak jest podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Przyczyny tak rozumianej bezprzedmiotowości postępowania mogą być różne. Mogą to być zarówno zdarzenia faktyczne, jak i prawne. Charakter przyczyn powodujących bezprzedmiotowość postępowania nie ma znaczenia, bowiem powołany przepis nakazuje umorzenie postępowania, gdy stało się ono "z jakiejkolwiek przyczyny" bezprzedmiotowe. Minister Skarbu Państwa podkreślił, że bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkujący tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty, Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. W ocenie Ministra organ I instancji prawidłowo stwierdził, że brak wniosku zmierzającego do wszczęcia postępowania powoduje, że postępowanie staje się bezprzedmiotowe i wymaga umorzenia w trybie art. 105 § 1 k.p.a. Minister podkreślił, że organ administracji nie może w niniejszej sprawie przywrócić stronom terminu do złożenia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania. Zgodnie z przyjętym stanowiskiem doktryny, termin do złożenia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania określony w art. 98 § 2 k.p.a. jest terminem prekluzyjnym, a wobec tego nie może zostać przywrócony. (vide: B.Adamiak, J.Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wydanie 11, 2011 r., s. 382). Odnośnie zarzutu wprowadzenia w błąd stron postępowania przez zmianę numeru sprawy, Minister wskazał, że w piśmie przekazującym akta sprawy organ wojewódzki wyjaśnił, że zmiana numeru sprawy jest zwykłą czynnością techniczną spowodowaną koniecznością przerejestrowania sprawy i oznaczenia jej zgodnie z aktualnym, obowiązującym w Podkarpackim Urzędzie Wojewódzkim jednolitym rzeczowym wykazem akt. Zmiana numeru sprawy nie ma wpływu na tok postępowania oraz na prawa uczestników tego postępowania. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła M.C. i J.Ł. wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, jako wydanej z naruszeniem prawa, bądź też stwierdzenia jej nieważności, oraz stwierdzenie nieobowiązywania (do dnia doręczenia jej pełnomocnikowi ustanowionemu przez stronę) postanowienia z dnia 29 września 2009 r. o zawieszeniu postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywołanym na wstępie wyrokiem z dnia 13 grudnia 2013 r. oddalił skargę wskazując, że postanowieniem z dnia 29 września 2009 r. Wojewoda Podkarpacki zawiesił postępowanie w sprawie na podstawie art. 98 § 1 k.p.a. Z wnioskiem o zawieszenie postępowania wystąpiły w dniu 10 września 2009 r. strony postępowania, tj. M.C. i J.Ł. Z postanowienia o zawieszeniu postępowania wynika, że pouczono strony o treści art. 98 § 2 k.p.a. W dniu 29 września 2012 r. upłynął 3 letni termin wskazany w tym przepisie. W powyższym terminie nie wpłynął wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania. W tej sytuacji słusznie organ umorzył postępowanie. Uznanie bowiem żądania wszczęcia postępowania za wycofane czyni to postępowanie bezprzedmiotowym, wobec czego prawidłowym było zastosowanie przepisu art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 98 § 2 k.p.a. Złożenie przez skarżących – już po wydaniu decyzji w przedmiocie umorzenia postępowania – wniosku o przywrócenie terminu do podjęcia zawieszonego postępowania oraz wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania, nazwanego wnioskiem o wznowienie, nie mogło być skuteczne. Przepis art. 98 § 2 k.p.a. przewiduje bowiem fikcję prawną polegającą na uznaniu żądania wszczęcia postępowania za wycofane z mocy prawa, na skutek upływu terminu. Wobec tego niemożliwe było uznanie terminu wskazanego w powyższym przepisie jako podlegającego przywróceniu, skoro sama ustawa wiąże skutki prawne z jego upływem. Sąd I instancji wskazał również, że skarżący w postępowaniu przed zawieszeniem postępowania, nie byli reprezentowani przez pełnomocnika. Pełnomocnictwo dla T.N. zostało załączone do akt administracyjnych dopiero przy piśmie z 15 października 2012 r., a więc już po upływie 3 lat od daty zawieszenia postępowania. Oceny tej nie zmienia fakt, że we wniosku z 3 listopada 2008 r. (złożonym na druku) skarżąca oświadczyła, że będzie działać przez pełnomocnika, skoro wniosek z 21 grudnia 2008 r. skarżący podpisali osobiście. W piśnie tym nie wspomniano o ustanowieniu pełnomocnika. Również wniosek z 10 września 2009 r. o zawieszenie postępowania strony podpisały osobiście, nie powołując się na ustanowienie pełnomocnika. Wobec tego wskazanie przez skarżącą we wniosku z 3 listopada 2008 r., że będzie działała przez pełnomocnika nie wywołuje żadnych skutków prawnych do czasu przedłożenia takiego pełnomocnictwa przez ustanowionego pełnomocnika lub stronę. Odnosząc się do złożonego na rozprawie w dniu 13 grudnia 2013 r. dokumentu – wniosku T.N. z 14 sierpnia 2012 r. do organu I instancji o możliwość logowania się i sprawdzenia stanu sprawy, Sąd I instancji wskazał, że dokument ten nie dowodzi, iż pełnomocnik wcześniej był ustanowiony, a wobec tego, że organ zobligowany był do doręczenia postanowienia o zawieszeniu postępowania T.N. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł J.Ł., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając naruszenie przepisów postępowania, mające bądź mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 3 § 1, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 151 p.p.s.a. w związku z: 1. art. 98 § 2 k.p.a. oraz w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. przez uznanie, że organy zasadnie ustaliły, iż w sprawie upłynął trzyletni termin do złożenia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania, co uzasadniało jego umorzenie, a także przez uznanie, że określony w art. 98 § 2 k.p.a. termin nie podlega przywróceniu; 2. art. 59 k.p.a. przez uznanie, że organ odwoławczy nie miał podstawy do rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu w postępowaniu dotyczącym decyzji o umorzeniu postępowania; 3. art. 40 § 2 i § 3 k.p.a. oraz w związku z art. 101 § 1, art. 109 § 1, art. 110, art. 126, art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. przez uznanie, że organ I instancji skutecznie doręczył postanowienie o zawieszeniu postępowania, zaś organ II instancji prawidłowo ustalił, iż postanowienie o zawieszeniu postępowania zostało doręczone w sprawie zgodnie z przepisami prawa i wywarło skutek w postaci rozpoczęcia biegu trzyletniego terminu do złożenia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania; 4. art. 50 § 1 k.p.a. oraz w związku z art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 oraz art. 10 § 1 k.p.a. przez niestwierdzenie ich naruszenia przez organ I instancji i błędne niewezwanie M.C. do wyjaśnienia kwestii złożonego oświadczenia o działaniu w sprawie przez pełnomocnika i naruszenie tym samym zasad praworządności, podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do załatwienia sprawy, informowania stron, zapewnienia im czynnego udziału w postępowaniu oraz prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów władzy; 5. art. 64 § 2 k.p.a. oraz w związku z art. 32 i art. 33 § 3 k.p.a. przez uznanie, że organ I instancji nie był zobowiązany do wezwania wnioskodawców do uzupełnienia braków formalnych złożonego wniosku przez przedłożenie do akt sprawy pełnomocnictwa; 6. art. 105 § 1 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez uznanie, że organ I instancji zasadnie umorzył postępowanie w sprawie a organ II instancji decyzję tę utrzymał w mocy. Naruszenie powyższych przepisów miało bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Powyższe zarzuty zostały szerzej umotywowane. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. oraz nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Kluczowe znaczenie w badanej sprawie ma wniosek stron postępowania z 10 września 2009 r. o zawieszenie postępowania administracyjnego w trybie art. 98 § 1 k.p.a. i konsekwencje wynikające z faktu jego uwzględnienia przez organ, a następnie niezłożenie w terminu trzech lat wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania. Analizując powyższe zagadnienie prawne należy zauważyć, iż ww. wniosek stron o zawieszenie postępowania został uwzględniony postanowieniem organu I instancji z dnia 29 września 2009 r. Organ administracji publicznej podejmuje natomiast zawieszone na żądanie strony postępowanie, jeżeli zwróci się o to strona. Z przepisu art. 98 § 2 k.p.a. wynika bowiem, że z żądaniem podjęcia zawieszonego postępowania może zwrócić się każda ze stron, a nie tylko ta, na której żądanie postępowanie zostało zawieszone. W razie gdy w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane. Zarówno w doktrynie jak i judykaturze ugruntowane pozostaje przekonanie, że termin do złożenia wniosku o podjęcie postępowania zawieszonego na wniosek stron jest nieprzywracalnym terminem prawa materialnego. Z upływem terminu określonego w art. 98 § 2 k.p.a. gaśnie bowiem uprawnienie strony do skutecznego złożenia wniosku o podjęcie postępowania, a organ je prowadzący ma obowiązek postępowanie umorzyć. Upływ tego terminu sprawia zatem, że strona nie uzyska rozstrzygnięcia konkretyzującego jej prawa i obowiązki we wszczętym już postępowaniu, w którym pierwotnie zamierzała taki akt uzyskać (vide: A.Wróbel [w:] M.Jaśkowska, M.Wilbrandt-Gotowicz, A.Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2025, uwagi do art. 98; M.Romańska [w:] H.Knysiak-Sudyka (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. III, WKP 2023, uwagi do art. 98, a także przywołane tam orzecznictwo sądowe). W takiej sytuacji za nietrafny uznać należy zarzut skargi kasacyjnej wskazujący na naruszenie art. 98 § 2 k.p.a. przez uznanie, że określony w tym przepisie termin nie podlega przywróceniu. Z kolei zarzuty naruszenia art. 59 i art. 110 k.p.a. zostały sformułowane w sposób niestaranny z punktu widzenia wymagań art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Postawiony w owym przepisie wymóg przytoczenia podstaw zaskarżenia i ich uzasadnienia nie jest spełniony, gdy skarga kasacyjna zawiera wywody zmuszające Naczelny Sąd Administracyjny do domyślania się, który przepis skarżący miał na uwadze, podnosząc zarzut naruszenia prawa. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej i nie ma w związku z tym kompetencji do dokonywania za wnoszącego skargę kasacyjną wyboru, który przepis prawa został naruszony i dlaczego. Stanowi to powinność autora skargi kasacyjnej, który jest profesjonalnym pełnomocnikiem strony. Jeżeli przepis dzieli się na kilka jednostek redakcyjnej (np. paragrafy, ustępy, punkty, litery), to przez przytoczenie podstaw kasacyjnych rozumieć należy dokładne wskazanie tych przepisów prawa, które – zdaniem autora skargi kasacyjnej – zostały naruszone przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony gdy wskazuje ona jako naruszony konkretny przepis, z podaniem numeru konkretnej jednostki redakcyjnej przepisu. Tylko tak sprecyzowany zarzut pozwala ustalić granice zaskarżenia (vide: postanowienie SN z dnia 7 kwietnia 1997 r., III CKN 29/97, OSNC 1997/6-7/96; wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2008 r., I OSK 2034/06, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Jeżeli zatem art. 59 i art. 110 k.p.a. dzielą się na dwa paragrafy, a każdy z nich reguluje odrębne zagadnienia prawne, to zarzuty kasacyjne naruszenia art. 59 i art. 110 k.p.a. nie nadają się do przeprowadzenia kontroli kasacyjnej zaskarżonego wyroku. Nie jest także trafny zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. przez uznanie, że upłynął trzyletni termin do złożenia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania, co uzasadniało jego umorzenie. Za ugruntowane uznać należy zapatrywanie, że bieg trzyletniego terminu, o którym mowa w powyższym przepisie liczy się od daty wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania w uwzględnieniu wniosku strony, a nie od jego doręczenia stronom (vide: wyrok NSA z dnia 22 maja 2020 r., II OSK 2940/19; wyrok NSA z dnia 25 maja 2016 r., I OSK 2024/14, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Z tego też powodu nie jest prawnie relewantna argumentacja skargi kasacyjnej wiążąca początek biegu ww. terminu z datą doręczenia stronom postanowienia organu I instancji z dnia 29 września 2009 r. W konsekwencji upływu terminu wskazanego w art. 98 § 2 k.p.a., zasadnie organ I instancji umorzył postępowanie w sprawie przyznania rekompensaty (art. 105 § 1 k.p.a.). Z uwagi bowiem na wystąpienie fikcji wycofania wniosku o wszczęcie postępowania konieczne jest wydanie decyzji o umorzeniu postępowania (vide: wyrok NSA z dnia 24 lutego 2021 r., I OSK 3676/18, wyrok NSA z dnia 19 listopada 2020 r., I OSK 3069/18, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Prawidłowo również organ odwoławczy decyzję tę utrzymał w mocy (art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.). Zarzuty kasacyjne podnoszone w tym zakresie okazały się zatem chybione. W sytuacji procesowej skarżącego kasacyjnie nie może być także mowy o nieskuteczności doręczenia postanowienia o zawieszeniu postępowania. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż skarżący kasacyjnie inicjując postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty nie wskazywał, iż będzie dział przez pełnomocnika, a w postępowaniu administracyjnym, przed jego zawieszeniem, nie był reprezentowany przez pełnomocnika. Pełnomocnictwo skarżącego kasacyjnie zostało udzielone T.N. 15 września 2012 r., a następnie załączone do akt administracyjnych przy piśmie z 15 października 2012 r.. W takiej sytuacji nie ulega wątpliwości, iż doręczenie skarżącemu kasacyjnie postanowienia organu I instancji z dnia 29 września 2009 r. było działaniem odpowiadającym treści art. 40 § 1 in primo k.p.a. Nietrafnie zatem podniesione zostały w tym zakresie zarzuty kasacyjne naruszenia art. 40 § 2 i § 3 k.p.a. oraz w związku z art. 101 § 1, art. 109 § 1, art. 126, art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Nie można natomiast potwierdzić zasadności pozostałych zarzutów kasacyjnych, bowiem nie odnoszą się one do sytuacji prawnej skarżącego kasacyjnie lecz do sytuacji prawnej skarżącej M.C. Z okoliczności sprawy wynika natomiast, iż sytuacja prawna M.C., m.in. w zakresie objętym zarzutami aktualnie rozpoznawanej skargi kasacyjnej, została w sposób prawomocny ukształtowana wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 grudnia 2013 r., I SA/Wa 720/13. Wyrokiem tym, w takim zakresie w jakim nie został on zaskarżony i uprawomocnił się, Naczelny Sąd Administracyjny pozostaje aktualnie związany, stosownie do treści art. 170 p.p.s.a. Związanie dotyczy zarówno zawartej w wyroku skonkretyzowanej normy prawnej wywiedzionej przez sąd z norm generalnych zawartych w przepisach prawnych, jak i ustaleń faktycznych (vide: B.Dauter [w:] B.Dauter, A.Kabat, M.Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, WKP 2024, uwagi do art. 170). Tym samym skarżący kasacyjnie nie może aktualnie podważać ustaleń i oceny prawnej zawartych w zaskarżonym wyroku, które dotyczą innego podmiotu i które zostały wobec tegoż podmiotu prawomocnie ukształtowane. Nie można także potwierdzić zasadności zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia owego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z tej normy prawnej. O naruszeniu tego przepisu można zatem mówić w przypadku gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera jednego z ww. elementów. W skardze kasacyjnej nie podniesiono zarzutów tego rodzaju. Dodatkowo należy zauważyć, iż w doktrynie i judykaturze przyjmuje się, że wadliwość uzasadnienia wyroku, podniesiona w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej jedynie wówczas gdy to uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia (vide: J.P.Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis 2011 r., uwaga 7 do art. 141; uchwała NSA z dnia 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010/3/39; wyrok NSA z dnia 28 listopada 2011 r., I GSK 952/10; wyrok NSA z dnia 5 lipca 2017 r., I OSK 2693/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). W skardze kasacyjnej również nie wskazano na tego rodzaju wadliwość. Nie jest także zasadny zarzut naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Powyższa regulacja nie ma charakteru procesowego ale ustrojowy, określając zasady sądowej kontroli administracji publicznej. Sąd administracyjny może naruszyć powyższy przepis gdy oceni działalność podmiotu spoza administracji publicznej lub zastosuje środki prawne nieznane przepisom p.p.s.a. W skardze kasacyjnej brak jest natomiast zarzutów wskazujących na możliwość naruszenia ww. przepisu w sposób odpowiadający jego dyspozycji. Jednocześnie kwestia, czy dokonana przez sąd administracyjny ocena legalności zaskarżonej decyzji, wydanej przez organ administracji publicznej była prawidłowa czy też błędna, nie może być utożsamiana z naruszeniem tegoż przepisu (vide: R.Hauser, A.Kabat, Właściwość sądów administracyjnych, RPEiS 2004/2/25; wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2011 r., I OSK 345/2010; wyrok NSA z dnia 8 października 2015 r., II GSK 2991/14; www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). W powyższej sytuacji nietrafny jest także zarzut naruszenia przepisów wynikowych w postępowaniu sądowy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 151 p.p.s.a. Z tych względów skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI