II SA/Bd 821/04

II SA/Bd 821/04 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2004-10-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-09-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Anna Klotz
Renata Owczarzak /sprawozdawca/
Wiesław Czerwiński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne
Żołnierze zawodowi
Sygn. powiązane
I OSK 171/05 - Wyrok NSA z 2005-10-20
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1970 nr 16 poz 134
art. 20  ust. 1
Ustawa z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Asesor WSA Anna Klotz Protokolant Małgorzata Kraus po rozpoznaniu w dniu 28 października 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. M. na decyzję Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...] 2004 r., nr [...] w przedmiocie wypłaty różnicy uposażenia oddala skargę.
Uzasadnienie
II SA/Bd 821/04
UZASADNIENIE
Decyzją Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] z dnia [...] 2004r. nr [...] odmówiono J. M. wypłaty różnicy uposażenia oraz innych należności z tym związanych. W uzasadnieniu stwierdzono, że wnioskodawca zajmował stanowisko [...], natomiast rozkazem nr [...] z [...] 2001r. Dowódca [...] polecił J. M. wykonywanie dodatkowych zadań. Taka sytuacja umożliwiała ewentualne zwiększenie dodatku specjalnego, a nie przyznanie innego uposażenia.
W odwołaniu skarżący zarzucił brak uzasadnienia prawnego decyzji i podkreślił, że domaga się wypłaty różnicy uposażenia miedzy uposażeniem faktycznie wypłaconym a uposażeniem należnym w oparciu o art.7 ust.1 ustawy o uposażeniu żołnierzy, a nie dodatkowego uposażenia. Rozkazem nr [...] z [...] 2001r. dowódca [...] polecił wykonywanie dodatkowych obowiązków [...], a nie wykonywanie tylko dodatkowych zadań. Wobec wykonywania powierzonych obowiązków w pełnym zakresie skarżącemu przysługiwało wyższe uposażenie ustalone dla stanowiska [...].
Decyzją Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego nr [...] z [...] 2004r. utrzymano w mocy decyzję Dowódcy Jednostki. Do dnia zwolnienia ze służby J. M. zajmował stanowisko [...], na którym przysługiwało uposażenie z grupy U-12. Odwołujący się nie został wyznaczony na stanowisko [...] na którym przysługiwało uposażenie z grupy U-9, lecz tylko czasowo pełnił on obowiązki na tym stanowisku. W motywach uzasadnienia stwierdzono, że zgodnie z art.20 ust.1 ustawy z 30 czerwca 1970r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jednolity Dz. U. z 1997r. Nr 10, poz. 55 ze zm.) żołnierz zawodowy pełni służbę w jednostce organizacyjnej resortu Obrony Narodowej po wyznaczeniu na odpowiednie stanowisko służbowe. Nie jest więc wystarczające faktyczne wykonywane obowiązków przypisanych do stanowiska, lecz decydujące znaczenie ma dopiero formalne wyznaczenie dokonywane przez mający ku temu kompetencje organ wojskowy, w zależności od posiadanego przez żołnierza stopnia wojskowego. Stosownie do art.11 ust.1 pkt1 i 2 ustawy z 17 grudnia 1974r. o uposażeniu żołnierzy (tekst jednolity Dz. U. z 2002r. Nr 76, poz. 693 ze zm.), żołnierz otrzymuje uposażenie według stopnia oraz według zajmowanego stanowiska. Oznacza to, że pojęcie uposażenia według zajmowanego stanowiska, sprowadza się wyłącznie do uposażenia otrzymywanego na stanowisku, na które żołnierz zawodowy został formalnie wyznaczony, nawet jeżeli faktycznie wykonywane zadania służbowe są jedynymi.
Organ wskazał też na §45 ust.1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 grudnia 1996r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997r., Nr 7, poz. 38 ze zm.), który stanowi, że czas pełnienia służby przez żołnierza zawodowego liczy się od dnia, w którym żołnierz rozpoczyna wykonywanie zadań służbowych na stanowisku, na które został on wyznaczony. To również świadczy o tym, że faktyczne wykonywanie określonych zadań, bez jednoczesnego wyznaczenia na stanowisko służbowe, do którego zadania są przypisane, nie jest wystarczające do uznania, że żołnierz rozpoczął pełnienie obowiązków na tym stanowisku. Wyznaczenia na dane stanowisko dokonuje organ wojskowy w drodze decyzji administracyjnej, a fakt takiego wyznaczenia musi zostać odnotowany w rozkazie dziennym dowódcy jednostki wojskowej, w której mieści się stanowisko (§57 ust.1 i §59 ust.1 cyt. rozporządzenia MON). Skoro J. M. zajmował od 3 września 1998r. stanowisko służbowe [...], do którego była przypisana stawka uposażenia według grupy U-12 i nigdy nie została wydana decyzja administracyjna właściwego organu wojskowego o wyznaczeniu odwołującego się na stanowisko [...] nie ma podstaw do naliczania uposażenia wg grupy U-9. Dowódca [...] polecił wyłącznie wykonywanie dodatkowych obowiązków, zatem jedynym należnym uposażeniem było to, które naliczono według grupy U-12.
Faktyczne wykonywanie obowiązków przypisanych do danego stanowiska, nawet jeżeli były to jedyne obowiązki wykonywane przez żołnierza i nawet jeżeli w drodze rozkazu ich wykonywanie polecił przełożony dowódca, nie wystarcza aby uznać, że uposażenie na tym stanowisku jest uposażeniem należnym. W konsekwencji brak jest też podstaw do wypłaty innych gratyfikacji bezpośrednio związanych z innym uposażeniem, jak różnica pomiędzy otrzymaną nagrodą roczną wg grupy U-12 a tą, która przysługiwałaby, gdyby J. M. był wyznaczony na stanowisko, na którym przysługiwała grupa U-9.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący zarzucił naruszenie norm prawa procesowego przez zastosowanie do rozpatrywanej sprawy ustawy z 30 czerwca 1970r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jednolity, Dz. U. z 1997r., Nr 10, poz. 55 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 19 grudnia 1996r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997r., Nr 7, poz. 38 ze zm.), pomimo braku odniesienia ustawowego. Ponadto zarzucono naruszenie norm prawa materialnego przez błędne zastosowanie art.7 ust.1 ustawy z 17 grudnia 1974r. o uposażeniu żołnierzy (tekst jednolity: Dz. U. z 2002r., Nr 76, poz. 693 ze zm.), naruszenie art.2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez nie zachowanie zasady sprawiedliwości społecznej oraz art.32 Konstytucji i zasady równości obywateli wobec prawa, błędne zrozumienie treści odwołania od decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] z [...] 2004r. Nr [...] oraz nieuwzględnienie wszystkich okoliczności znanych organowi z urzędu.
Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] z [...] 2004r. i zasądzenie wypłaty różnicy między uposażeniem należnym a faktycznie wypłaconym.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że jedyną podstawą, którą organy powinny brać pod uwagę jest ustawa z 17 grudnia 1974r. o uposażeniu żołnierzy. Ustawa nie precyzuje żadnych dodatkowych warunków ani nie odsyła do innych ustaw czy rozporządzeń w kwestiach nieuregulowanych, zatem powinien mieć zastosowanie art.7 tej ustawy. Naruszeniem prawa jest odwoływanie się organu do ustawy z 30 czerwca 1970r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 19 grudnia 1996r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych. Skarżący zarzucił też wadliwe przytoczenie brzmienia art.11 ust.1 pkt1 i 2 ustawy o uposażeniu i sprzeczność interpretacji tego przepisu wobec brzmienia art.7 ust.1 ustawy. Zgodnie z art.7 ust.1 prawo do uposażenia powstaje z dniem stawienia się żołnierza do pełnienia służby w określonym miejscu i to jest jedyny wyznacznik powstania prawa, a nie wydanie rozkazu personalnego stosownie do §45 ust.1 rozporządzenia MON z 19 grudnia 1996r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych. Skarżący stawił się do pełnienia obowiązków [...] 15.03.2001r. i wykonywał je do 31.12.2001r. Powierzono jemu pełny zakres kompetencji i obarczono całkowitą odpowiedzialnością za realizację obowiązków. Potwierdza to rozkaz [...] z [...] 2001r., gdzie nazywano skarżącego "[...]" co oznacza m.in. [...].
Skarżący odwołał się też do ogólnie obowiązującej zasady, że wynagrodzenie należy się za pracę faktycznie wykonaną, a skoro wykonywał obowiązki na dwóch stanowiskach, to należy przyjąć, że wynagrodzenie należy się za pracę wykonywaną na stanowisku wyżej opłacanym. Takie rozumienie jest wyrazem konstytucyjnej zasady sprawiedliwości społecznej i równości wobec prawa.
Rozkazem [...] z [...] 2001r. Dowódca polecił wykonywanie dodatkowych obowiązków, a nie dodatkowych zadań. Podejmowane próby uzyskania od Ministra Obrony Narodowej wyznaczenia na stanowisko [...] nie powiodły się z powodu bezczynności Ministra. Do dnia zwolnienia ze służby nie został rozpoznany wniosek skarżącego.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko.
Przepisy ustawy o uposażeniu żołnierzy należy stosować łącznie z innymi przepisami - ustawą z 30.06.1970r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, gdyż ona definiuje pewne pojęcia jak stanowisko służbowe, co oznacza zdolność do tego, aby formalnie stawić się do pełnienia obowiązków na danym stanowisku, od kiedy rozpoczyna się ich pełnienie. Na konieczność łącznego stosowania obu ustaw wskazuje tez art.58 ust.2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.
Art.7 ustawy o uposażeniu stanowi ogólną zasadę i nie zawiera wyjaśnienia i definicji wielu pojęć jak - o jakie uposażenie chodzi, w jakiej wysokości i co należy rozumieć przez stawienie się w miejscu pełnienia służby. To wymaga odwołania się do ustawy o służbie wojskowej. Zajmowanie stanowiska wiąże się wyłącznie z formalnym wyznaczeniem na nie. Dla celów uposażeniowych organ jest związany faktem wyznaczenia na stanowisko, zatem badanie okoliczności towarzyszących procesowi wyznaczenia, czasowi jej trwania oraz zajmowanie się tym, z jakich powodów nie doszło do formalnego wyznaczenia na stanowisko, leży poza kompetencjami organu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W dniu 1 lipca 2004r. weszła w życie nowa ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (ustawa z 11 września 2003r. Dz. U. Nr 179, poz. 1750). Na mocy art. 189 utraciła moc ustawa z 30 czerwca 1970r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997r. Nr 10, poz. 55 ze zm.). Doszło też do szeregu zmian m.in. w ustawie z 17 grudnia 1974r. o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. z 2002r. Nr 76, poz. 693 ze zm.). Zakres zmian w odniesieniu do ustawy o uposażeniu żołnierzy określono w art. 159 ustawy. W art. 188 ustawy przyjęto, że przepisy wykonawcze na podstawie ustawy z 30.06.1970r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz ustawy z 17.12.1974r. o uposażeniu żołnierzy, które zostały uchylone lub zmienione, pozostają w mocy do czasu zastąpienia ich przepisami wydanymi na podstawie niniejszej ustawy, nie dłużej jednak niż do dnia 30 czerwca 2005r. Zaskarżona decyzja została wydana 06 lipca 2004r. Na dzień wydania decyzji nie wprowadzono nowych przepisów wykonawczych.
Do rozpoznania niniejszej sprawy właściwe są przepisy ustawy o uposażeniu żołnierzy z 17 grudnia 1974r. i przepisy wykonawcze wydane na jej podstawie oraz przepisy poprzednio obowiązującej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (zwanej dalej sł.w.ż.z.) z przepisami wykonawczymi. Wynika to z faktu, że postępowanie w sprawie odmowy wypłaty różnicy uposażeń zostało wszczęte przed wejściem w życie nowej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. W przypadku takich spraw, nie zakończonych decyzją ostateczną przed 1 lipca 2004r. prowadzi się je według przepisów dotychczasowych - art.169 cyt. ustawy. Należy zatem stwierdzić, że organ zastosował właściwe przepisy.
W celu zapewnienia żołnierzom szczególnego statusu i zagwarantowania należnych im praw i obowiązków stworzono dodatkowy system regulacji prawnych. Jak każdy zespół norm tworzy wzajemnie uzupełniającą się całość. Odnosząc się kolejno do zarzutów zawartych w skardze należy stwierdzić, że nie ma podstaw do uznania za uprawnione twierdzenie, że skoro sprawa dotyczy uposażenia należy wyłącznie stosować przepisy ustawy o uposażeniu żołnierzy. Takie rozumowanie byłoby słuszne, gdyby ustawa stanowiła jedyną i wystarczającą podstawę do oceny zasadności wniosku skarżącego. Należy jednak stwierdzić, że przepisy tej ustawy nie zawierają wszystkich istotnych definicji i norm, gdyż funkcjonują w określonym zespole regulacji stanowiącym pewna spójną całość.
W przedmiocie uposażeń ustawa o sł.w.ż.z. w art. 58 ust.2 wskazuje, że z tytułu pełnienia czynnej służby wojskowej żołnierz zawodowy otrzymuje jedno uposażenie i inne należności pieniężne, określone w ustawie o uposażeniu żołnierzy. Nie ma więc powodów do powrotnego odesłania w ustawie o uposażeniu żołnierzy do stosowania ustawy o sł.w.ż.z. Normy zawarte w obu ustawach stanowią część systemu, którego nie można traktować wybiórczo.
Problem sprowadza się do interpretacji art.7 ust1 ustawy o uposażeniu żołnierzy. Organ prawidłowo ocenił, że prawo do uposażenia jest konsekwencją wyznaczenia na odpowiednie stanowisko służbowe w rozumieniu art.20 ust.1 ustawy o sł.w.ż.z. Według art.7 ust 1 ustawy o uposażeniu żołnierzy prawo do uposażenia powstaje z dniem stawienia się żołnierza do pełnienia służby w określonym miejscu. Nie ma tu żadnej sprzeczności w uznaniu, że chodzi o stawienie się do pełnienia służby na odpowiednim stanowisku służbowym, którego szczególne zasady powołania i wykonywania określają właściwe przepisy. Uznanie za wystarczające do przyznania prawa do uposażenia wyłącznie stawienie się żołnierza do pełnienia służby na stanowisku, dla którego przewidziano wyższe uposażenie prowadziłoby hipotetycznie do możliwości zgłoszenia roszczeń o wypłatę kilku uposażeń, a w rozpatrywanej sprawie - do dwóch co pozostaje w sprzeczności z art.3 ustawy o uposażeniu żołnierzy i art.58 ust.1 ustawy o sł.w.ż.z. przewidujących możliwość uzyskania tylko jednego uposażenia.
W świetle przepisów, które mają zastosowanie do rozpoznania tej sprawy konieczne jest też powiązanie pojęcia "służby" z wyznaczeniem na odpowiednie stanowisko służbowe. Zgodnie z art. 20 ust.1 ustawy o sł.w.ż.z. żołnierz zawodowy pełni służbę w jednostce organizacyjnej resortu obrony narodowej po wyznaczeniu na odpowiednie stanowisko. Nie jest więc wystarczające przyjęcie, że z pojęciem "służby" w rozumieniu art.7 ustawy o uposażeniu żołnierzy należy utożsamić powierzenie pełnienia określonych zadań czy wykonywanie nawet pełni obowiązków przypisanych do danego stanowiska.
W tych okolicznościach nie ma podstaw do uznania, że art.7 ustawy o uposażeniu żołnierzy jest przepisem stanowiącym wystarczającą podstawę do przyznania skarżącemu uprawnień do wyższego uposażenia wobec faktycznego wykonywania obowiązków przypisanych do tego stanowiska. Żadna ratio legis nie przemawia za wyłączeniem przez art.7 stosowania przepisów o wyznaczeniu na odpowiednie stanowisko jako warunku do przyznania określonej grupy uposażenia.
Dodatkowo należy podkreślić, że organ prawidłowo zauważył, że przez powierzenie dodatkowych obowiązków skarżący nie został pozbawiony dotychczasowego stanowiska, na które został uprzednio wyznaczony, zatem nie było sytuacji, w której utraciłby istniejące prawo do uposażenia. Samo powierzenie obowiązków nie statuuje wyznaczenia na nowe stanowisko służbowe bez zachowania odpowiednich procedur. Tak skarżący jak i organ mieli świadomość, że ewentualne zaliczenie stanowiska służbowego do określonej grupy uposażenia należy do Dyrektora Departamentu MON właściwego w sprawie uposażenia, co wynika z §19 pkt1 Rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 15 czerwca 2000r. w sprawie wykonania niektórych przepisów o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. Nr 62 poz. 729). To, że organ ten nie wyznaczył skarżącego na nowe stanowisko pomimo faktycznego pełnienia obowiązków przypisanych do stanowiska, dla którego przewidziano wyższe uposażenie nie daje podstaw organowi rozpatrującemu niniejszy wniosek do pomijania określonych przepisami skutków procedur wyznaczania na stanowisko i zaliczenia stanowisk służbowych do odpowiednich grup uposażenia. Należy przy tym mieć na uwadze, że przepisy przewidują możliwość powierzenia dodatkowych czynności zleconych wykraczających poza zwykłe obowiązki służbowe żołnierzy i przyznają w takich sytuacjach odpowiednie uprawnienia do dodatkowego wynagrodzenia (art.3 ust.2 ustawy o uposażeniu żołnierzy).
W tych okolicznościach należy stwierdzić, że organ II instancji prawidłowo ocenił zaistniały stan faktyczny, stosując właściwe przepisy i prawidłową ich wykładnię.
Jednym z zarzutów skargi była niewłaściwa wykładnia art.11 ust.1 pkt1 i 2 ustawy o uposażeniu żołnierzy, ale należy uznać, że jest to wyłącznie niezręczność redakcyjna, gdyż w dalszej części uzasadnienia decyzji organ prawidłowo odniósł się do sytuacji wyznaczenia żołnierza na dane stanowisko i odpowiednio zasad przyznawania odpowiedniego uposażenia.
Z uwagi na obowiązujące szczególne regulacje dotyczące statusu żołnierzy zawodowych nie ma podstaw do porównywania zasad wynagradzania pracowników cywilnych. W tym kontekście Sąd nie znajduje podstaw do uznania, że doszło do naruszenia konstytucyjnej zasady równości obywateli wobec prawa. Z tych względów zarzuty zawarte w skardze nie mogły odnieść zamierzonego skutku i na podstawie art.151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak sentencji.