I OSK 1705/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił skargę na decyzję Wojewody Śląskiego odmawiającą zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Strony skarżące kasacyjnie zarzucały naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 151, 141 § 4, 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a., wskazując na niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego, w szczególności celu wywłaszczenia, oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a także przepisów Konstytucji RP, EKPC i Karty Praw Podstawowych. NSA uznał zarzuty za niezasadne. Sąd podkreślił, że kontroli sądowoadministracyjnej podlegała decyzja o zwrocie nieruchomości, a nie legalność samej decyzji wywłaszczeniowej. Wskazał, że cel wywłaszczenia, mimo ogólnego charakteru, został udokumentowany, a w przypadku złożonych założeń inwestycyjnych należy traktować cel wywłaszczenia ogólnie. NSA stwierdził, że organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały właściwe przepisy, a zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego opierały się na odmiennej ocenie materiału dowodowego, która nie mogła być skutecznie podważona. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, zwłaszcza w kontekście ogólnego określenia celu wywłaszczenia i dokumentacji z odległej przeszłości.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wywłaszczenia z lat 50. XX wieku i może wymagać ostrożności w stosowaniu do nowszych wywłaszczeń.
Zagadnienia prawne (3)
Czy cel wywłaszczenia, określony ogólnie jako realizacja narodowych planów gospodarczych, może być uznany za wystarczająco sprecyzowany do odmowy zwrotu nieruchomości, jeśli nie został w pełni zrealizowany na całej jej powierzchni?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, cel wywłaszczenia określony ogólnie, zwłaszcza w przypadku złożonych założeń inwestycyjnych lub w przypadku wywłaszczeń dokonanych w odległej przeszłości, może być uznany za wystarczający, a jego realizacja na części nieruchomości lub w ramach szerszego założenia może stanowić podstawę do odmowy zwrotu.
Uzasadnienie
NSA uznał, że cel wywłaszczenia należy wykładać z uwzględnieniem specyfiki okoliczności i całokształtu inwestycji, a w przypadku złożonych założeń, należy traktować cel ogólnie. W przypadku wywłaszczeń z dawnego okresu, cel mógł być ujęty ogólnie lub wynikać z kontekstu sprawy.
Czy brak decyzji o lokalizacji szczegółowej wydanej w latach 50. XX wieku stanowi podstawę do uwzględnienia roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, jeśli organy dysponują innymi dokumentami potwierdzającymi cel wywłaszczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, brak decyzji o lokalizacji szczegółowej nie jest automatycznie podstawą do uwzględnienia roszczenia o zwrot, jeśli organy dysponują innymi dokumentami (np. planami zagospodarowania, opracowaniami) potwierdzającymi cel wywłaszczenia, zwłaszcza gdy od wywłaszczenia minęło wiele lat.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że w sytuacji braku szczegółowej dokumentacji z lat 50. XX wieku, uzasadnione jest korzystanie z opracowań powstałych po wywłaszczeniu w celu uściślenia celu, a kontroli sądowoadministracyjnej podlegała decyzja o zwrocie, a nie legalność samej decyzji wywłaszczeniowej.
Czy sąd administracyjny rozpoznający skargę kasacyjną jest związany ustaleniami faktycznymi sądu pierwszej instancji, jeśli zarzuty skargi kasacyjnej dotyczą naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i jest związany ustaleniami faktycznymi sądu pierwszej instancji, chyba że stwierdzi nieważność postępowania. Zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego nie mogą być skuteczne, jeśli opierają się na odmiennej ocenie stanu faktycznego niż przyjęty przez sąd.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.) i ocenia wyrok sądu pierwszej instancji w ramach zgłoszonych zarzutów, nie kwestionując ustaleń faktycznych, które nie zostały podważone przez skarżących.
Przepisy (14)
Główne
u.g.n. art. 137 § 2
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Nie ma zakazu zwrotu części niewykorzystanej nieruchomości, jeśli stała się ona zbędna jedynie w części.
u.g.n. art. 136 § 1 i 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Przepisy te nie kreują roszczenia o zwrot nieruchomości, jeśli została ona wykorzystana na cel wywłaszczenia.
u.g.n. art. 137 § 1 pkt 1 i 2
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Niezastosowanie tych przepisów, gdy cel wywłaszczenia nie został zrealizowany w ustawowych terminach, mogło stanowić podstawę do zwrotu.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis wynikowy, na podstawie którego sąd oddala skargę, jeśli nie stwierdzi naruszenia prawa uzasadniającego uwzględnienie skargi.
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku, które muszą zawierać ocenę zarzutów skargi.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis dotyczący obowiązku sądu uchylenia decyzji, jeśli naruszono prawo.
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy do uwzględnienia skargi w przypadku naruszenia prawa materialnego lub procesowego.
Dekret o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych art. 1
Nieruchomości lub ich części mogły podlegać wywłaszczeniu, jeżeli były niezbędne dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Nie przewidywał szczegółowego określenia celu wywłaszczenia.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne.
p.u.s.a. art. 1 § 1 i 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Przepisy ustrojowe normujące zakres i kryterium kontroli działalności administracji publicznej.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej i podejmowania czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i udokumentowania materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 151, 141 § 4, 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a. poprzez niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego, w szczególności celu wywłaszczenia. • Naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez błędną wykładnię. • Naruszenie Konstytucji RP, EKPC i Karty Praw Podstawowych poprzez odmowę zwrotu nieruchomości mimo niezrealizowania celu wywłaszczenia. • Niezastosowanie zarządzenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego nr 40 z 1955 r. i uchwały Rady Ministrów nr 270 z 1957 r.
Godne uwagi sformułowania
W judykaturze konsekwentnie wyrażany jest pogląd, który Sąd sprawę niniejszą rozpoznający podziela, a mianowicie, że w przypadku, gdy na wywłaszczonych nieruchomościach miało powstać założenie złożone to nie można przyjmować, iż celem wywłaszczenia było zabudowanie w konkretny sposób poszczególnych elementów budowlanych, czy też infrastrukturalnych tego założenia, ale należy w takiej sytuacji - jako cel wywłaszczenia - traktować w sposób ogólny tę złożoną infrastrukturę. • Przyjmuje się, że w im dalszej przeszłości był określany cel wywłaszczenia, tym ogólniej mógł być on ujęty w decyzji wywłaszczeniowej, a nawet mógł wynikać z kontekstu sprawy i całokształtu jej okoliczności.
Skład orzekający
Iwona Bogucka
przewodniczący
Aleksandra Łaskarzewska
sędzia
Maria Grzymisławska-Cybulska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, zwłaszcza w kontekście ogólnego określenia celu wywłaszczenia i dokumentacji z odległej przeszłości."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wywłaszczenia z lat 50. XX wieku i może wymagać ostrożności w stosowaniu do nowszych wywłaszczeń.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego prawa własności i jego ograniczeń w kontekście historycznych wywłaszczeń, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie nieruchomości i administracyjnym.
“Czy cel wywłaszczenia sprzed 70 lat nadal blokuje zwrot nieruchomości?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.