I OSK 1702/22

I OSK 1702/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-08-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jakub Zieliński
Marek Stojanowski /przewodniczący/
Marian Wolanin /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6073 Opłaty adiacenckie oraz opłaty za niezagospodarowanie nieruchomości w zakreślonym terminie
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Łd 111/22 - Wyrok WSA w Łodzi z 2022-05-20
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 153, art. 170, art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: sędzia NSA Marian Wolanin (spr.) sędzia del. WSA Jakub Zieliński Protokolant: asystent sędziego Sara Pniewska po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 maja 2022 r. sygn. akt II SA/Łd 111/22 w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 17 listopada 2021 r. nr SKO.4160.227.2021 w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi na rzecz M. K. kwotę 4.050 (cztery tysiące pięćdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 20 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 111/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (dalej: WSA, Sąd I instancji) - po rozpoznaniu skargi M. K. (dalej: skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 17 listopada 2021 r. nr SKO.4160.227.2021 – uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 28 lipca 2021 r. nr 39/2021 oraz zasądził od SKO na rzecz skarżącego kwotę 7.417 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W skardze kasacyjnej od ww. wyroku pełnomocnik Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi (dalej: SKO) zarzucił naruszenie prawa materialnego tj.: (1) art. 36 ust. 4 w związku z art. 37 ust. 1, 6, 7, 12 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w związku z art. 152, art. 153 ust. 1, art. 154 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z § 4 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzaniu operatu szacunkowego i w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. - poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i nieuzasadnione przyjęcie, że będący podstawą zaskarżonej decyzji ustalającej tzw. rentę planistyczną operat szacunkowy rzeczoznawcy majątkowego A. Z. z 12 kwietnia 2021 r. nie zawiera elementów wynikających z ww. przepisów prawa, w sytuacji gdy będący podstawą zaskarżonej decyzji ustalającej tzw. rentę planistyczną operat szacunkowy zgodnie z przyjętą metodą wyceny, w tym przypadku korygowania ceny średniej, powinien zawierać jedynie wskazanie kilkunastu nieruchomości podobnych, które były przedmiotem obrotu rynkowego i dla których znane są ceny transakcyjne, warunki zawarcia transakcji oraz cechy tych nieruchomości, następnie korektę średniej ceny nieruchomości podobnych współczynnikami korygującymi, uwzględniającymi różnice w poszczególnych cechach tych nieruchomości, a wszystkie te wymogi prawne ten operat spełnia; (2) art. 157 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez niewłaściwe jego zastosowanie i nieuzasadnione przyjęcie, że organ administracji powinien zlecić weryfikację operatu szacunkowego przez organizację rzeczoznawców majątkowych w razie (każdej) wątpliwości strony co do jego treści, bo wtedy organ administracji powinien też mieć wątpliwości co do jego treści w sytuacji gdy organ administracji w tej sprawie nie miał wątpliwości co do jego treści, rzeczoznawca majątkowy odpowiadał na zarzuty strony także w postępowaniu odwoławczym, a strona skarżąca nie przedstawiła operatu szacunkowego innego rzeczoznawcy majątkowego sporządzonego w tym samym celu z którego wynikałaby odmienna wartość nieruchomości ani nie przedstawiła sporządzonej na swoje zlecenie opinii organizacji rzeczoznawców majątkowych podważającej operat szacunkowy rzeczoznawcy majątkowego A. Z. sporządzony w tej sprawie.
W skardze kasacyjnej podniesiono także zarzut naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.: (3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 153, art. 134 § 1, art. 135 i art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa i w związku z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzaniu operatu szacunkowego i art. 153 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami - polegające na uchyleniu zaskarżonej decyzji SKO oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Łodzi ustalającej tzw. rentę planistyczną z powodu niezastosowania się przez organy do wskazań co do dalszego postępowania zawartych w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 14 października 2020 r. o sygn. akt II SA/Łd 356/20 [powinno być: akt II SA/Łd 357/20 – uwaga NSA], w sytuacji gdy brak było uzasadnionych podstaw do przyjęcia naruszenia tych przepisów prawa, w szczególności Sąd pierwszej instancji nie przedstawił jasnego i przekonywującego wyjaśnienia na czym dokładnie polegało naruszenie tych przepisów prawa przez organy administracji w ocenie operatu szacunkowego w odniesieniu do wcześniejszego prawomocnego wyroku i to w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy, a więc zaskarżona decyzja SKO i poprzedzającą ją decyzja Prezydenta Miasta Łodzi wydane zostały w zgodzie zobowiązującymi przepisami prawa, w szczególności dokonana przez organy administracji ocena dowodu z operatu szacunkowego rzeczoznawcy majątkowego nastąpiła zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację mającą przemawiać za uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi I instancji, ewentualnie za uchyleniem zaskarżonego wyroku i oddaleniem skargi w całości.
W piśmie z 22 sierpnia 2022 r., stanowiącym odpowiedź na skargę kasacyjną, pełnomocnik skarżącego przedstawił stanowisko mające uzasadniać oddalenie skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw do jej uwzględnienia, zatem podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 t.j.; dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to związanie tego Sądu przytoczonymi w skardze kasacyjnej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Wobec niestwierdzenia ziszczenia się przesłanek nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny ocenił zaskarżony wyrok pod kątem zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna została oparta na obydwu podstawach kasacyjnych, co uzasadnia ustosunkowanie się w pierwszej kolejności do zarzutów naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania, ponieważ zasadniczo zarzuty naruszenia prawa materialnego mogą zostać poddane ocenie dopiero wówczas, stan faktyczny sprawy jest niewątpliwy, bądź nie został skutecznie zakwestionowany.
Kontrola kasacyjna przeprowadzana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczy zgodności z prawem orzeczenia sądu wojewódzkiego i dokonywana jest wyłącznie przez pryzmat i w granicach zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, dlatego zarzuty te dla swej skuteczności powinny zostać poprawnie skonstruowane, ponieważ sąd II instancji nie posiada kompetencji do konkretyzowania zarzutów kasacyjnych, ich uściślania, korygowania, czy uzupełniania. Z uwagi na to, że skarga kasacyjna stanowi sformalizowany środek zaskarżenia, rozpoznanie zawartych w niej zarzutów jest możliwe tylko wtedy, gdy zostały sformułowane w sposób odpowiadający ustawowym wymogom określonym w art. 174 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do zastępowania skarżącego kasacyjnie w formułowaniu podstaw kasacyjnych w sposób spełniający wskazane ustawowe wymagania, ponieważ to skarżący jest zobowiązany określić te podstawy, co wynika z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Obowiązek ten stanowi zaś jedną z normatywnych przyczyn ustanowienia przez ustawodawcę w art. 175 p.p.s.a. wymogu sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika, tj. adwokata lub radcę prawnego, bądź przez inne osoby wymienione w tym przepisie, aby właśnie w ten sposób zapewnić przede wszystkim prawidłowe określenie podstaw kasacyjnych wraz z ich uzasadnieniem spełniających wymagania określone przepisami p.p.s.a. Skargę kasacyjną należy zatem tak zredagować, aby jej treść nie stwarzała wątpliwości interpretacyjnych, ponieważ wadliwe skonstruowanie jej podstaw stanowi przeszkodę do zweryfikowania racji strony skarżącej pod względem merytorycznym. Powołując zarzuty kasacyjne pełnomocnik powinien zatem wskazać na konkretne przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania, które naruszył Sąd I instancji, a następnie rzetelnie je uzasadnić, w sposób zgodny z ustawowymi wymogami.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zarzut sformułowany w punkcie 3 petitum skargi kasacyjnej został zredagowany w nieprawidłowy sposób, tj. poprzez stworzenie zbitki różnych przepisów (przepisów p.p.s.a., k.p.a., rozporządzenia w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego oraz ustawy o gospodarce nieruchomościami) bez jednoczesnego konkretnego wskazania, na czym miałoby polegać naruszenie każdego z nich, co uniemożliwia szczegółowe ustosunkowanie się do tych unormowań. W tej sytuacji – wobec możliwej do odczytania intencji autora skargi kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny odniesie się do tego zarzutu jedynie ogólnie.
Skargę kasacyjną należy oprzeć na zarzutach naruszenia prawa przez sąd I instancji. Sąd administracyjny kontroluje bowiem prawidłowość wydania decyzji administracyjnej przez pryzmat zarówno przepisów prawa materialnego, jak i przepisów prawa proceduralnego. Naruszenie przepisów procedury administracyjnej może być zatem przedmiotem zarzutu kasacyjnego wobec sądu I instancji przy wykazaniu, że sąd ten dokonał błędnej ich wykładni lub niewłaściwie je zastosował. Przepisy procedury administracyjnej normują bowiem postępowanie przed organami administracji, a nie przed sądem administracyjnym, dlatego ich naruszenie przez sąd administracyjny może być oceniane jedynie w sposób określony w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. W związku z powyższym Sąd I instancji nie mógł naruszyć przepisów procedury administracyjnej w sposób wskazany w zarzucie kasacyjnym naruszenia przepisów postępowania, skoro przepisy te nie normują postępowania przed tym Sądem.
Ponadto - wbrew sugestiom skarżącego kasacyjnie - w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie zarzucono organom administracji naruszenia przepisów k.p.a. wymienionych w punkcie 3 petitum skargi kasacyjnej. Uczynił to natomiast WSA w Łodzi w wydanym w tej sprawie uprzednio prawomocnym wyroku z 14 października 2020 r. Oznacza to, że w danym zakresie zarzut kasacyjny nie został skierowany wobec wyroku zaskarżonego w niniejszym postępowaniu lecz wobec prawomocnego wyroku z 2020 r., co czyni go niedopuszczalnym.
Z analizowanego zarzutu i jego uzasadnienia wynika, że zasadnicza kwestia sporna sprowadza się do tego, czy organy administracji obu instancji ponownie rozpoznając sprawę zastosowały się do wykładni prawa i wytycznych co do dalszego postępowania wyrażonych w prawomocnym wyroku WSA w Łodzi z 14 października 2020 r., sygn. akt II SA/Łd 357/20 (dalej: wyrok z 14 października 2020 r.), a więc czy naruszono art. 153 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych w zapadłym wcześniej wyroku sądu, ponieważ są nimi związane. Natomiast w razie zaskarżenia do sądu decyzji wydanej po ponownym rozpoznaniu sprawy, sąd administracyjny kontroluje, czy organy administracji prawidłowo uwzględniły wytyczne zawarte w uprzednim wyroku. Podporządkowanie się wyrażonej przez sąd ocenie prawnej i jego wytycznym co do dalszego postępowania stanowi zatem główne kryterium weryfikacji poprawności nowo wydanych decyzji.
W motywach wyroku z 14 października 2020 r. WSA stwierdził, że w sprawie doszło do naruszenia art. 11, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., a także § 4 ust. 4 rozporządzenia wykonawczego i art. 153 ust. 1 u.g.n., ponieważ stanowiący podstawę określenia wartości nieruchomości operat szacunkowy nie spełnia prawem określonych warunków. Według WSA biegły nie wyjaśnił w sposób rzeczowy i logiczny zgłaszanych przez stronę wątpliwości co do jego prawidłowości, zaś organ oparł rozstrzygnięcie na niedostatecznym materiale dowodowym, nie wyjaśniając przy tym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przyczyn uznania operatu szacunkowego za prawidłowy, zwłaszcza w kontekście zarzutów strony co do jego prawidłowości. W ocenie tego Sądu operat powinien spełniać warunki określone w rozporządzeniu wykonawczym, w tym w kontekście zaistniałego w tej sprawie sporu w powołanym w zarzucie § 4 ust. 4 rozporządzenia oraz art. 153 ust. 1 u.g.n., z których wynika, że przy zastosowaniu metody porównawczej w procesie wyceny nieruchomości obowiązkiem rzeczoznawcy majątkowego jest porównanie cen nieruchomości wycenianej i innych podobnych nieruchomości, z czym wiąże się również ustalenie cech nieruchomości porównywanych i ich wpływu na cenę nieruchomości, a w konsekwencji również uwzględnienia cech różnicujących te nieruchomości i zmian poziomu cen nieruchomości w czasie. Powyższe elementy winny następnie znaleźć się w treści operatu szacunkowego, sporządzanego w oparciu o art. 156 ust. 1 u.g.n. WSA uznał, że operat szacunkowy winien zatem zawierać opis nieruchomości wycenianej i nieruchomości podobnych i porównywalnych do niej, cechy charakterystyczne tych nieruchomości, cechy wspólne i różnicujące, a także sposób, w jaki cechy te zostały określone oraz przyjęte ich stany i wagi. Sąd ten podkreślił, że w operacie powinny one zostać zaprezentowane w sposób jasny, czytelny i zrozumiały, tak by możliwa była weryfikacja twierdzeń rzeczoznawcy i prawidłowości sporządzonego operatu oraz dokonanej wyceny nieruchomości, przez Sąd rozpoznający sprawę w oparciu o operat.
W odniesieniu do operatu sporządzonego w sprawie WSA stwierdził, że w zakresie kluczowej dla rozpoznania sprawy ustalenia wysokości renty planistycznej, w tym w aspekcie zgłaszanych do operatu przez stronę zastrzeżeń, a mianowicie prawidłowości sporządzenia samej wyceny nieruchomości, operat szacunkowy wykazuje znaczny deficyt. W tym zakresie operat szacunkowy – pomimo obszerności – ogranicza się do wskazania ilości transakcji sprzedaży nieruchomości przyjętych do porównania na podane w operacie daty, a mianowicie 150 szt., 25 szt., 30 szt. i 20 szt., oraz ogólnikowego wskazania na trendy na analizowanym rynku nieruchomości oraz tabelarycznego zaprezentowania transakcji sprzedaży nieruchomości przyjętych do porównania poprzez wskazanie ich powierzchni i wartości oraz przyjętych do porównania cech tych nieruchomości. WSA uznał, że operat nie zawiera natomiast wymaganego do oceny prawidłowości jego sporządzenia i wyceny nieruchomości opisu przyjętych do porównania nieruchomości, jak i nie wskazuje cech charakterystycznych tych indywidualnie oznaczonych nieruchomości, ani też nie wyjaśnia wyboru przyjętych do porównania cech tych nieruchomości, jak też sposobu, w jaki te cechy zostały określone i jakie były stany i wagi poszczególnych cech. Rzeczoznawca ogranicza się tylko do wskazania cech i ich wag, jakie będzie stosował do porównania nieruchomości. Nie wyjaśnia jednak przyczyn tak przyjętego ich katalogu. Brak jest też precyzyjnego wskazania elementów różnicujących porównywane nieruchomości i ich wpływu na wartość szacowanej nieruchomości. W ocenie Sądu I instancji jest to istotna wada operatu szacunkowego, mieszcząca się w pojęciu "rażącego naruszenia prawa" przy sporządzaniu operatu przez rzeczoznawcę. W oparciu o tak sporządzony operat, operat pozornie spełniający wymogi prawa, nie sposób zweryfikować zasadności tak przyjętych do porównania nieruchomości, jak i cech wspólnych tych nieruchomości. Ogólnikowość operatu w tym zakresie, wskazująca raczej na wyciągnięte przez rzeczoznawcę wnioski jako wynik końcowy analizy lokalnego rynku nieruchomości (której poszczególnych elementów nie zaprezentowano w operacie), nie spełnia zatem wymaganych prawem warunków prawidłowego sporządzenia operatu szacunkowego. WSA stwierdził, że nie wiadomo, jakie przesłanki skłoniły rzeczoznawcę do takich, a nie innych, wniosków. Tak sporządzony operat musi zatem rodzić uzasadnione wątpliwości co do prawidłowej wysokości wyceny nieruchomości. Sąd ten uznał, że dokonano wadliwej oceny kwestionowanego przez stronę operatu szacunkowego i brak jest dowodów przeprowadzenia przez organy obu instancji weryfikacji prawidłowości przedłożonego operatu, zwłaszcza pod kątem jego kompletności. Stwierdził, że organy nie zbadały z adekwatnym stopniem szczegółowości, czy rzeczoznawca – dokonując w operacie wyceny nieruchomości – nie popełnił błędu przy jego sporządzaniu, czy operat spełnia normatywne elementy. Gdyby bowiem organy zapoznały się z treścią operatu szacunkowego i skonfrontowały jego treść z normatywnymi wymogami, stawianymi operatowi szacunkowemu, z pewnością dostrzegłyby znaczne deficyty tego operatu i wezwały rzeczoznawcę do jego uzupełnienia o brakujące elementy.
We wskazaniach co do dalszego postępowania WSA polecił, aby ponownie rozpoznając sprawę organy zobowiązały rzeczoznawcę majątkowego do uzupełnienia operatu szacunkowego o brakujące normatywne elementy, wyegzekwowały od niego kompleksowe ustosunkowanie się do zarzutów strony co do prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego i przyjętej wyceny nieruchomości, a następnie dokonały wszechstronnej oceny operatu szacunkowego pod kątem spełnienia przez operat wymogów formalnych oraz zweryfikowały prawidłowość dokonanej przez biegłego wyceny nieruchomości, zwłaszcza przy uwzględnieniu zarzutów strony oraz zaprezentowały w uzasadnieniu ponownej decyzji przesłanki dokonanej oceny operatu i przyjętej przez rzeczoznawcę wartości nieruchomości.
Wydając decyzje po ponownie przeprowadzonym postępowaniu w sprawie organy administracji obu instancji uwzględniły operat szacunkowy z 12 kwietnia 2021 r., sporządzony przez tego samego biegłego, który sporządził operat zakwestionowany uprzednio przez WSA. Analiza treści tego operatu wskazuje, że – jak zasadnie przyjął Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku – dokument ten nie zawiera informacji i danych, których wskazanie uznał za niezbędne WSA w motywach wyroku z 14 października 2020 r. Brak jest mianowicie: opisu nieruchomości przyjętych do porównania, cech charakterystycznych tych nieruchomości oraz sposobu, w jaki cechy te zostały określone, dokładnego wskazania cech różnicujących porównywane nieruchomości oraz ich znaczenia dla określenia wartości szacowanej nieruchomości. Zasadniczo treść nowego operatu nie różni się znacząco od treści operatu z 6 września 2019 r., lecz w znacznej mierze stanowi jej powielenie. Dodatkowo na stronach 33-39 tego dokumentu zawarto "Ustalenia i informacje dodatkowe w związku z powołaniem biegłego rzeczoznawcy majątkowego – załącznik do oświadczenia rzeczoznawcy majątkowego z dnia 09.03.2021 r.", nie zawierające jednak danych i informacji, które stanowiłyby uzupełnienie opinii w wymaganym przez WSA zakresie, lecz w większości stanowiące - nieuprawnioną w świetle art. 153 p.p.s.a. - polemikę z wiążącym stanowiskiem tego Sądu. Informacji tych nie przedstawiono także w wyjaśnieniach rzeczoznawcy majątkowego udzielonych w piśmie z 18 maja 2021 r. Wbrew twierdzeniom biegłego, przedstawione na str. 7-11 uzupełnienie o informacje pochodzące z jego materiałów archiwalnych, nie stanowi "wykonania prośby zawartej w piśmie z 06 maja 2021 r." (tj. w piśmie Prezydenta Miasta Łodzi – k. 409 akt adm.). Informacje te zostały już bowiem podane uprzednio, tj. zarówno w operacie szacunkowym z 6 września 2019 r., jak i w operacie z 12 kwietnia 2021 r.
W tych okolicznościach, wydając rozstrzygnięcie w sprawie przy uwzględnieniu operatu szacunkowego, który nie zawiera elementów wskazanych przez WSA w wyroku z 14 października 2020 r., organy administracji obu instancji nie zastosowały się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania tego Sądu, co skutkowało naruszeniem zasady związania prawomocnym orzeczeniem sądowym.
Zarzuty naruszenia prawa materialnego są całkowicie chybione. W zarzucie sformułowanym w punkcie 1 petitum skargi kasacyjnej wskazano na naruszenie przepisów prawa, których Sąd I instancji w ogóle nie stosował, zatem nie mógł ich naruszyć. Podstawę prawną zaskarżonego wyroku stanowił bowiem art. 153 p.p.s.a. Danym zarzutem i przedstawioną na jego poparcie argumentacją SKO de facto kwestionuje ocenę prawną przyjętą w prawomocnym wyroku z 14 października 2020 r., wdając się w niedozwoloną polemikę z wykładnią prawa przedstawioną w uzasadnieniu tego orzeczenia. Bezwzględny charakter normy wyrażonej w art. 153 p.p.s.a. oznacza natomiast zakaz formułowania przez organy administracji i sądy nowych ocen prawnych, odmiennych od wyrażonych wcześniej w prawomocnym orzeczeniu sądowym oraz zobowiązanie do pełnego podporządkowania się im, chyba że wyrażony wcześniej pogląd stał się nieaktualny na skutek zmiany przepisów prawa lub okoliczności faktycznych sprawy, co w niniejszej sprawie nie miało jednak miejsca. Związanie sądu administracyjnego na zasadzie art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do jego respektowania i stanowczego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organów administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, w przypadku zaskarżenia decyzji do sądu, wojewódzki sąd administracyjny nie bada już zaskarżonego aktu administracji publicznej pod kątem zgodności z prawem w pełnym zakresie - gdyż art. 134 § 1 p.p.s.a. nie ma już zastosowania - lecz w granicach wyznaczonych w art. 153 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie może zatem po raz kolejny wnikać w materię sprawy objętą zakresem wcześniejszych ocen prawnych (tak np. NSA w uzasadnieniu wyroku z 15 marca 2024 r., I GSK 245/23).
Ocena prawna przedstawiona w uzasadnieniu wyroku WSA z 14 października 2020 r. wiąże nie tylko Sąd I instancji oraz organy administracji publicznej, lecz także Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w tej sprawie. Orzeczenie to nie zostało bowiem zaskarżone i dlatego jest prawomocne. Wiąże ono zatem nie tylko na zasadzie art. 153 p.p.s.a., lecz także art. 170 p.p.s.a., wyrażającego zasadę prawomocności materialnej w myśl której orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Skoro zarzut sformułowany w skardze kasacyjnej skierowany jest bezpośrednio do oceny prawnej przyjętej w prawomocnym wyroku z 14 października 2020 r., a nie wyrażonej w zaskarżonym wyroku z 20 maja 2022 r., to podważanie tej oceny w niniejszym postępowaniu kasacyjnym jest niedopuszczalne.
Odnośnie do zarzutu wskazanego w punkcie 2 petitum skargi kasacyjnej, to art. 157 u.g.n. także nie stanowił podstawy prawnej zaskarżonego wyroku. Wbrew sugestiom autora skargi kasacyjnej, w motywach swojego orzeczenia Sąd I instancji nie wyraził stanowiska, jakoby "organ administracji powinien zlecić weryfikację operatu szacunkowego przez organizację rzeczoznawców majątkowych w razie (każdej) wątpliwości strony co do jego treści, bo wtedy organ administracji powinien też mieć wątpliwości co do jego treści." Na stronie 14 uzasadnienia wyroku Sąd ten zwrócił jedynie uwagę na to, że "także organ administracji jest uprawniony, by w razie powzięcia uzasadnionych wątpliwości wobec operatu zwrócić się z urzędu do organizacji zawodowej rzeczoznawców w trybie unormowanym w art. 157 u.g.n. o dokonanie weryfikacji prawidłowości sporządzenia takiego operatu", nie polecając jednak organom administracji w sposób wiążący wystąpienia z taką inicjatywą.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Uzasadnienie wyroku zostało sporządzone zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.