I OSK 170/22

Naczelny Sąd Administracyjny2025-02-13
NSAAdministracyjneWysokansa
wspólnoty gruntowespółka dla zagospodarowania wspólnot gruntowychpowołanie organównadzór wójtaart. 25 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowychprawo samorządowepostępowanie administracyjneskarga kasacyjnainterpretacja przepisów

NSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę Wójta Gminy na zarządzenie dotyczące powołania organów spółki wspólnoty gruntowej, uznając, że Wójt miał prawo powołać organy spośród członków spółki, a przesłanki do ingerencji były spełnione.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zarządzenie Wójta Gminy powołujące organy Spółki dla Zagospodarowania Wspólnoty Gruntowej, uznając, że Wójt naruszył art. 25 ust. 2 ustawy, powołując członków spośród osób będących już członkami spółki, podczas gdy przepis ten stanowi o powoływaniu spoza grona członków. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że wykładnia art. 25 ust. 2 ustawy dopuszcza powoływanie organów zarówno spośród członków, jak i spoza grona członków spółki, a także uznał, że przesłanki do ingerencji Wójta (nienależyte funkcjonowanie organów spółki) były spełnione.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Wójta Gminy od wyroku WSA, który uchylił zarządzenie Wójta powołujące organy Spółki dla Zagospodarowania Wspólnoty Gruntowej. WSA uznał, że Wójt naruszył art. 25 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, powołując do organów spółki osoby będące jej członkami, podczas gdy przepis ten miał zezwalać na powołanie jedynie spoza tego grona. Dodatkowo WSA wskazał na brak wystarczającego uzasadnienia ingerencji Wójta i potencjalne włączenie się w konflikt między członkami wspólnoty. Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty kasacyjne Wójta za zasadne. NSA dokonał wykładni art. 25 ust. 2 ustawy, stwierdzając, że przepis ten nie ogranicza możliwości powołania organów wyłącznie do osób spoza grona członków spółki, lecz dopuszcza powołanie zarówno spośród członków, jak i spoza nich. NSA podkreślił, że celem przepisu jest zapewnienie sprawnego funkcjonowania spółki, a Wójt jako organ nadzoru ma obowiązek interweniować w przypadku wadliwego działania organów. Sąd kasacyjny uznał również, że przesłanki do ingerencji Wójta były spełnione, wskazując na nieprawidłowe obsadzenie organów spółki po zebraniu sprawozdawczo-wyborczym, co uniemożliwiało jej prawidłowe funkcjonowanie i reprezentację, a także na potencjalne nienależyte zagospodarowanie gruntów wspólnoty, czego przykładem było bezprawne dysponowanie drzewem przez jednego z członków. W konsekwencji NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA i oddalił skargę.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Przepis art. 25 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych nie ogranicza kompetencji wójta do powoływania organów spółki wyłącznie spośród osób niebędących członkami spółki; dopuszcza on powołanie zarówno spośród członków, jak i spoza grona członków.

Uzasadnienie

Literalna wykładnia przepisu wskazuje, że mowa jest o 'powołaniu organów spółki spośród osób nie będących członkami spółki', co określa jedynie krąg osób, spośród których może nastąpić powołanie. Użycie słowa 'może' wskazuje na fakultatywność. Celem przepisu jest zapewnienie sprawnego funkcjonowania spółki, a wójt jako organ nadzoru ma obowiązek interweniować w przypadku wadliwego działania organów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (8)

Główne

p.p.s.a. art. 188

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 147 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.z.w.g. art. 25 § 2

Ustawa z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych

Dopuszcza powołanie organów spółki zarówno spośród członków, jak i spoza grona członków.

Pomocnicze

u.z.w.g. art. 23

Ustawa z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 146 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 203 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wykładnia art. 25 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych dopuszczająca powołanie organów spółki spośród członków. Istnienie przesłanek do ingerencji wójta na podstawie art. 25 ust. 2 ustawy z uwagi na wadliwe funkcjonowanie organów spółki.

Odrzucone argumenty

Argument WSA, że art. 25 ust. 2 ustawy zezwala na powołanie organów spółki wyłącznie spośród osób niebędących jej członkami. Argument WSA, że nie wystąpiły przesłanki do powołania organów spółki przez wójta.

Godne uwagi sformułowania

literalna wykładnia powyższego przepisu prowadzi do następujących wniosków celem tego przepisu jest umożliwienie sprawnego funkcjonowania spółki nienależycie obsadzony organ, który w istocie nie może reprezentować Wspólnoty i podejmować zgodnych z prawem i statutem działań nie może sprawować zarządu w należyty sposób

Skład orzekający

Jolanta Rudnicka

przewodniczący sprawozdawca

Monika Nowicka

członek

Arkadiusz Blewązka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 25 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych w kontekście kompetencji wójta do powoływania organów spółki oraz przesłanek takiej ingerencji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji spółek dla zagospodarowania wspólnot gruntowych i roli organów gminy w ich nadzorze.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii interpretacji przepisów dotyczących nadzoru nad spółkami wspólnot gruntowych, co ma znaczenie praktyczne dla samorządów i członków tych wspólnot.

Wójt może powołać zarząd spółki wspólnoty gruntowej spośród jej członków – kluczowa interpretacja NSA.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 170/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-01-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Blewązka
Jolanta Rudnicka /przewodniczący sprawozdawca/
Monika Nowicka
Symbol z opisem
6164 Wspólnoty gruntowe
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Rz 645/21 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2021-10-07
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 188 w zw. z art. 151, art. 147 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2016 poz 703
art. 25 ust. 2
Ustawa z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka Protokolant starszy asystent sędziego Wojciech Maciołek po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wójta Gminy J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 7 października 2021 r. sygn. akt II SA/Rz 645/21 w sprawie ze skargi L. K. na zarządzenie Wójta Gminy J. z dnia 4 lutego 2021 r. nr 13/2021 w przedmiocie powołania organów Spółki dla Zagospodarowania Wspólnoty Gruntowej we Wsi W. I. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; II. zasądza od L. K. na rzecz Wójta Gminy J. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 7 października 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 645/21, po rozpoznaniu skargi L. K. na zarządzenie Wójta Gminy J. z dnia 4 lutego 2021 r. nr 13/2021 w przedmiocie powołania organów Spółki dla Zagospodarowania Wspólnoty Gruntowej we Wsi W., uchylił zaskarżone zarządzenie oraz zasądził od Wójta Gminy J. na rzecz skarżącego L. K. zwrot kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu Sąd Wojewódzki wskazał, że 4 lutego 2021 r. Wójt Gminy J. wydał zarządzenie nr 13/2021 w sprawie powołania organów Spółki dla Zagospodarowania Wspólnoty Gruntowej we wsi W. W § 1 zarządzenia powołano Zarząd ww. Spółki, natomiast w § 2 Komisję Rewizyjną. Jako podstawę prawną wydania zarządzenia organ wskazał art. 23 oraz art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. z 2016 r., poz. 703 ze zm. – zwana dalej "ustawą").
W uzasadnieniu zarządzenia Wójt podał, że zgodnie z art. 23 ustawy sprawuje nadzór nad działalnością Spółki dla Zagospodarowania wspólnoty gruntowej we wsi W., która jest samodzielną osobą prawną. Rola Wójta jako organu nadzoru jest ściśle określona przepisami ustawy oraz postanowieniami statutu. Wójt nie może ingerować w działalność Spółki, poza sytuacjami określonymi w przepisach ustawy.
Organ wyjaśnił, że w 2019 r. zakończyła się kadencja organów Spółki, a z uwagi na sytuację związaną z epidemią COVID-19 nie było możliwym powołanie tych organów w okresie pierwszej połowy 2020 r. Zaznaczył także, że przepisy ustawy nie przewidują wygaśnięcia mandatu członka zarządu w dacie upływu kadencji. Zarząd dalej pełni swoją funkcję do momentu odwołania (skutecznego) albo wybrania nowego zarządu. W sierpniu 2020 r. odbyło się Zebranie Sprawozdawczo - Wyborcze członków wspólnoty gruntowej, na którym powinny odbyć się wybory do organów spółki. Wybory powinny wyłonić pełny skład Zarządu i pełny skład Komisji Rewizyjnej. Wójt podał, że takie wybory nowych władz odbyły się, lecz skład Zarządu został obsadzony w nieprawidłowej liczbie, co powoduje, że mandaty członków Zarządu poprzedniej kadencji wygasły. W wyniku wyborów do Zarządu została powołana tylko jedna osoba – F. M. jako Przewodniczący. Zgodnie ze Statutem Zarząd składa się co najmniej z trzech osób: Przewodniczącego, Sekretarza i Skarbnika (§ 13 ust. 2 Statutu). Członków zarządu wybiera się na okres 3 lat. Zgodnie z § 15 ust. 2 pkt 1 Statutu do zakresu działania Zarządu należy reprezentowanie spółki. Zgodnie natomiast z § 22 ust. 2 Statutu do składania oświadczeń woli uprawniony jest Przewodniczący Zarządu wraz z księgowym. Przez księgowego należy rozumieć Skarbnika. Wójt wskazał, że z uwagi na niepełne obsadzenie Zarząd nie może prawidłowo funkcjonować.
Odnośnie Komisji Rewizyjnej Wójt wskazał, że do organu tego nie wybrano żadnej osoby, a zrezygnował z zasiadania w niej przewodniczący. Oznacza to, że Komisja nie działa w pełnym składzie, a to uniemożliwia jej funkcjonowanie. Zgodnie z § 16 Statutu Komisja Rewizyjna składa się z 3 do 5 osób. Wprawdzie dokonano wyboru nowego członka Komisji Rewizyjnej, ale w miejsce ustępującego. Co do zasady, Komisja winna działać w dotychczasowym składzie, jednak z członkostwa w tym organie zrezygnował Przewodniczący. Powyższe powoduje, że Komisja działa w składzie 2-osobowym. Bez organów uprawnionych do działania Spółka nie będzie osiągała celu dla jakiego została utworzona. Wójt podkreślił, że w tej sytuacji na mocy art. 25 ust. 2 ustawy jako organ nadzoru, jest uprawniony do powołania organów spółki. Stwierdził, że w związku z brakiem organu uprawnionego do zwołania zebrania członków wspólnoty oraz wobec tego, że stan epidemii związany z COVID-19 uniemożliwia zwołanie zebrania członków koniecznym było, celem zapewnienia sprawnego funkcjonowania wspólnoty, wydanie zarządzenia.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, na powyższe zarządzenie złożył L. K. – zastępowany przez fachowego pełnomocnika, wnosząc o wstrzymanie jego wykonania oraz uchylenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Kwestionowanemu zarządzeniu zarzucił naruszenie art. 25 ust. 2 ustawy poprzez jego bezzasadne zastosowanie, a w konsekwencji bezpodstawne powołanie zarządu Spółki dla Zagospodarowania Wspólnoty Gruntowej we Wsi W. w drodze zarządzenia Wójta Gminy J.. Skarżący podniósł, że zarządzenie to zostało ogłoszone poprzez umieszczenie na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy J., przy czym - na wywieszonym zarządzeniu brak jest daty umieszczenia na tablicy ogłoszeń. Zarządzenie nie zawiera nadto żadnego uzasadnienia. Skarżący podkreślił, że jest członkiem Wspólnoty Gruntowej we Wsi W. i ma oczywisty interes prawny w zaskarżeniu zarządzenia. Chce mieć bowiem realny wpływ na kształt podmiotowy organów Wspólnoty i jest to jego podmiotowe prawo, wspólne dla wszelkich regulacji korporacyjnych. Jego zdaniem zaskarżone zarządzenie narusza art. 25 ust. 2 ustawy. Wobec braku uzasadnienia, nie są znane okoliczności, które upoważniałyby Wójta do jego wydania. Skarżący stwierdził, że nic nie stało na przeszkodzie by doszło do zwołania zgromadzenia wspólników wspólnoty celem dokonania wyboru ich organów w sposób demokratyczny, przewidziany przez ustawę i statut spółki.
W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy J. wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, że wbrew twierdzeniom skarżącego zarządzenie posiada uzasadnienie z którego jasno wynika dlaczego Wójt władny był do powołania organów Spółki. Zarządzenie wraz z uzasadnieniem otrzymali wszyscy członkowie powołanych tym zarządzeniem organów. Wójt wskazał także, że w ustawie brak jest wyraźnych dyrektyw co do sposobu ogłoszenia o podjętych przez organ nadzoru czynnościach nadzorczych. Trudno jest przyjąć, że o takim akcie nadzoru należy poinformować wszystkich uczestników Spółki. Zasadą jest, że wszelkie oświadczenia woli, orzeczenia, rozstrzygnięcia i inne akty z zakresu wykonywania władztwa kieruje się do organów danej osoby prawnej. Stąd też zarządzenie to zostało przekazane organom spółki, ale też i poszczególnym członkom tychże organów. Zatem należało przyjąć, że obowiązek zakomunikowania o podjętych rozstrzygnięciach nadzorczych został spełniony. Spełniony został również obowiązek uzasadnienia tegoż rozstrzygnięcia.
Wójt wskazał także, że z dokumentacji jaka jest w posiadaniu Gminy J. w sposób jednoznaczny wynika, że w Spółce powstał konflikt pomiędzy jej udziałowcami. Konflikt ten spowodował, że nie doszło do skutecznego powołania organów spółki ani wiosną ani latem 2020 r. Część osób skupiła się wokół dotychczasowego Zarządu Spółki tj. K. K. a część osób (na czele ze skarżącym) wokół F. M. Sprawy na tyle zostały skomplikowane, że za jedynego członka Zarządu zaczął się uważać F. M. i w imieniu Spółki zaczął rozdysponowywać drzewem. Sprawa bezprawnego rozdysponowywania drzewem przez F. M. trafiła do Wydziału Karnego Sądu Rejonowego w N. Działania te spowodowały, że dla uczestników Spółki niewiadomym było, które osoby tak naprawdę sprawują władzę w statutowych władzach Spółki. Brak działania organów po sierpniowym zebraniu stał się faktem, to zaś uzasadniało ingerencję organu nadzoru w działanie Spółki. Organ podtrzymał argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu kwestionowanego zarządzenia.
W piśmie procesowym z dnia 14 maja 2021 r. skarżący podkreślił, że wbrew twierdzeniom organu głównym zarzutem skargi nie jest brak uzasadnienia zarządzenia, lecz naruszenie reguł prawa korporacyjnego związanego z demokratycznym prawem członków każdej wspólnoty do wyboru swoich przedstawicieli – poprzez bezpodstawne zastosowanie art. 25 ust. 2 ustawy. Skarżący wywiódł, że żadna z okoliczności o jakiej mowa w ust. 2 art. 25 ustawy nie wystąpiła. Dodatkowo przepis ten stanowi, ze Wójt dokonuje powołania organów spółki spośród osób nie będących jej członkami. Tymczasem w okolicznościach sprawy Wójt powołał władze Spółki dokładnie w takim samym składzie, który istniał przed wyborami w sierpniu 2020 r. Pandemia nie stanowi także przeszkody, gdyż istnieją inne (poza osobistym uczestnictwem), alternatywne możliwości przeprowadzenia takich wyborów. Skarżący przytoczył szereg argumentów, które w jego ocenie wskazują, że nie chodziło o interes Wspólnoty, lecz pominięcie demokratycznych reguł wyboru jej władz.
W piśmie z dnia 2 sierpnia 2021 r., będącym odpowiedzią na wezwanie Sądu, skarżący w zakresie określenia naruszenia prawa wskazał, że chodzi o obrazę art. 25 ust. 2 ustawy poprzez jego bezpodstawne zastosowanie. Dodatkowo przywołał treść § 12 ust. 1 pkt 2 Statutu Spółki zgodnie z którym powołanie członków zarządu wspólnoty zarezerwowane jest dla ogólnego zebrania członków spółki (uprawnienie wójta gminy ma charakter ekstraordynaryjny i jest przewidziane w ściśle określonych sytuacjach oraz dotyczy powołania zarządu spoza członków wspólnoty). Skarżący wskazał, że nie dysponuje aktualnym wykazem osób uprawnionych do udziału we wspólnocie ani aktualnym wykazem nieruchomości wchodzących w skład tej wspólnoty, lecz przedłożył dokumenty dla wykazania faktu, że wraz z odziedziczeniem majątku po Z. K. nabył także udział w przedmiotowej wspólnocie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uwzględnił skargę, wskazując w pierwszej kolejności, że skarżący jako członek wspólnoty gruntowej posiada interes prawny w zaskarżeniu zarządzenia. Spółka powoływana jest do sprawowania zarządu nad wspólnotą gruntową i do właściwego zagospodarowania gruntów wchodzących w skład tej wspólnoty (art. 14 ust. 1 ustawy). Celem działalności spółki oraz jej organu wykonawczego – zarządu spółki pozostaje zatem sprawowanie należytego zarządu nad wspólnotą gruntową i właściwe zagospodarowanie gruntów wchodzących w skład tej wspólnoty.
Sąd wywiódł, że na tle pozostałych przepisów ustawy wójt (burmistrz, prezydent miasta) może ingerować władczo w działalność spółki powołanej do sprawowania zarządu nad wspólnotą gruntową wyłącznie wtedy, gdy przepisy ustawy wyraźnie dopuszczają taką możliwość. Za okoliczności uzasadniające zastosowanie art. 25 ust. 2 ustawy, uprawniające organ gminy do powołania zarządu spółki w nowym składzie, uznać należy wadliwości w sprawowaniu właściwego zarządu nad wspólnotą gruntową, które przekładają się na nienależyte zagospodarowanie gruntów wchodzących w skład wspólnoty.
W rozpoznawanej sprawie za podstawę wydania zarządzenia Wójt uznał fakt braku obsadzenia składu Zarządu Spółki w prawidłowej liczbie. Wskazał, że 22.08.2020 r. odbyło się Zebranie Sprawozdawczo – Wyborcze członków wspólnoty gruntowej, które wyłoniło tylko 1 osobę jako Przewodniczącego Zarządu Spółki, a zatem niezgodnie ze Statutem, który przewiduje 3 – osobowy skład Zarządu. Nie dokonano natomiast w ogóle wyboru Komisji Rewizyjnej. Zgodnie z § 22 ust. 2 Statutu Spółki do składania oświadczeń woli uprawniony jest Przewodniczący Zarządu wraz ze Skarbnikiem (drugi członek Zarządu, trzecim jest Sekretarz). W tej sytuacji brak możliwości prawidłowego reprezentowania Spółki przez organ "kadłubowy" determinuje nieprawidłowości jej funkcjonowania. W przypadku Komisji Rewizyjnej nie został wybrany żaden jej członek, natomiast zrezygnował z członkostwa jej Przewodniczący, co także uniemożliwia funkcjonowanie tego organu w oparciu o obowiązujące przepisy.
Sąd podał, że z dołączonego do akt Statutu Spółki wynika, iż kadencja zarówno Komisji Rewizyjnej, jak i Zarządu Spółki wynosi 3 lata. Z akt sprawy wynika, że poprzednio organy te zostały wybrane w 2008 r. Nie ulega wątpliwości, że ich kadencja upłynęła. Faktem niespornym jest też, że podjęte w 2020 r. działania związane z przeprowadzeniem wyborów nie doprowadziły do wyłonienia członków organów Spółki. Istotne jest również, że Wójt Gminy J. pismem z 1.10.2020 r. zwrócił się do K. K. – Przewodniczącego Zarządu Spółki wybranego w 2008 r., o zwołanie zebrania i przeprowadzenie wyborów i powiadomienie Wójta o tym fakcie. Wobec braku podjęcia efektywnych działań przez Spółkę, w dniu 4 lutego 2021 r. zostało wydane zaskarżone zarządzenie.
Sąd I instancji zwrócił uwagę, że w skład nowo wybranego Zarządu weszli: K. K. jako Przewodniczący oraz J. G. jako Skarbnik i S. Z. – Sekretarz. Członkami Zarządu w kadencji, która upłynęła Przewodniczącym był K. K., Sekretarzem J. G., a Skarbnikiem J. K.
Z powyższego wynika, że w skład nowo powołanego przez Wójta Zarządu weszły w części te same osoby, będące członkami Spółki (w składzie Komisji Rewizyjnej "pozostał" też 1 dawny jej członek – tj. S. C., a nowo powołany J. K. był uprzednio członkiem Zarządu). Zdaniem Sądu I instancji taka konfiguracja byłaby możliwa, ale w sytuacji, gdyby członkowie organów Spółki byli wybierani przez ogólne zebranie członków Spółki, jak przewiduje jej Statut. Tymczasem zastosowany przepis art. 25 ust. 2 ustawy wyraźnie wskazuje, że takiego powołania Wójt może dokonać wyłącznie spośród osób niebędących członkami Spółki. W rozpoznawanej sprawie w skład organów spółki Wójt powołał osoby będące jej członkami, co potwierdza wykaz obecności członków Spółki z 28.03.2020 r. doręczony do akt sprawy, tym samym – według Sądu Wojewódzkiego - zaskarżone zarządzenie narusza w sposób istotny przepis art. 25 ust. 2 ustawy, który był podstawą jego wydania.
Sąd zauważył ponadto, że wśród członków Spółki istnieje konflikt, który utrudnia wyłonienie nowych organów Spółki, a Wójt wydając zaskarżone zarządzenie i powołując skład osobowy Zarządu i Komisji Rewizyjnej Spółki spośród jej członków de facto włączył się w ten konflikt. Jako organ nadzoru miałby prawo włączenia się w działalność organów Spółki tylko w sytuacjach ściśle określonych w ustawie – np. art. 25 ust. 2, przy zaistnieniu wskazanych w tym przepisie przesłanek. Tymczasem, oprócz powołania składu organów Spółki niezgodnie z tym przepisem, Wójt nie wykazał w sposób przekonujący, że zagrożone jest należyte zagospodarowanie gruntów wchodzących w skład Wspólnoty.
Zastrzeżenia Sądu budził też sposób powiadomienia członków Wspólnoty o wydanym zarządzeniu. Otrzymali je zainteresowani członkowie nowo powołanych przez Wójta organów, podczas gdy w sytuacji zaistniałej we Wspólnocie, spowodowanej brakiem właściwego działania organów Spółki zasadnym byłoby ogłoszenie wydanego zarządzenia w sposób zwyczajowo przyjęty w gminie, tak, by wszyscy członkowie Wspólnoty powzięli wiedzę o tym fakcie.
Stwierdzenie, że zaskarżone zarządzenie narusza prawo materialne – art. 25 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych w sposób mający wpływ na wynik sprawy, skutkowało zaistnieniem przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. i uchyleniem zaskarżonego zarządzenia. Przepis ten stosuje się odpowiednio w przypadku uwzględnienia skargi na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a., zgodnie z art. 146 § 1 P.p.s.a.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł Wójt Gminy J., zaskarżając go w całości i zarzucając:
Na podstawie art.174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego tj.
a) art.25 ust.2 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz.U. z 2016r., poz.703) poprzez jego zastosowanie i przyjęcie, iż wójt może powołać organy spółki spośród osób nie będących członkami spółki podczas, gdy wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, iż wójt może powołać organy spółki zarówno spośród osób będących członkami spółki, jak i spośród osób nie będących członkami spółki;
b) art.25 ust.2 ustawy z 29 czerwca 1963r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz.U. 2016 r., poz.703) poprzez jego niezastosowanie i uznanie, iż nie wystąpiły przesłanki do powołania organów spółki podczas, gdy przesłanki te wystąpiły i polegały na niedziałaniu organów spółki co uniemożliwiało nie tylko prawidłowe funkcjonowanie spółki, ale i funkcjonowanie spółki w ogóle;
2) na podstawie art.174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. :
a) naruszenie art. 151 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i nieoddalenie skargi w całości poprzez błędne przyjęcie, że nie wystąpiły przesłanki do powołania organów spółki, podczas gdy przesłanki te wystąpiły;
b) naruszenie art.151 w zw. z 147§1 p.p.s.a przez niezasadne stwierdzenie nieważności uchwały, w sytuacji, gdy jest ona zgodna z prawem.
Wskazując na powyższe wniesiono:
1) o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi w całości w przypadku uznania, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, ewentualnie 2) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie, 3) zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych; 4) rozpoznanie sprawy na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej rozwinięto powyższe zarzuty.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie złożono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności zarzutów kasacyjnych, przytoczonych w w/w skardze kasacyjnej.
Zarzuty te okazały się uzasadnione.
Zarzuty skargi kasacyjnej oparte na podstawie określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. dotyczą wykładni art.25 ust.2 ustawy z dnia 29 czerwca 1963r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, jak również jego niewłaściwego zastosowania. Skarżący kasacyjnie nie zgadza się z Sądem I instancji, który przyjął, że wójt może powołać organy spółki spośród osób nie będących członkami spółki a ponadto, że nie zachodziły podstawy do zastosowania powyższego przepisu, gdyż Wójt nie wykazał w sposób przekonujący, że zagrożone jest należyte zagospodarowanie gruntów wchodzących w skład Wspólnoty.
Przypomnieć zatem należy, że art.25 ust.2 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych stanowi: " Jeżeli osoby wybrane lub wyznaczone do organów spółki odmówią uczestniczenia w tych organach lub jeżeli działalność tych organów nie będzie osiągała celu, w którym spółka została utworzona, a w szczególności w razie nienależytego zagospodarowania gruntów wchodzących w skład wspólnoty, właściwy wójt (burmistrz, prezydent miasta) może powołać organy spółki spośród osób niebędących członkami spółki." Przepis ten określa w jakiej sytuacji i przy spełnieniu jakich przesłanek możliwa jest ingerencja wójta ( prezydenta miasta lub burmistrza) w ramach bezpośredniego nadzoru nad spółką. Czy powołując organy spółki wójt musi je powołać, czy też może je powołać spośród osób niebędących członkami spółki. W pierwszym przypadku osoby, będące członkami spółki nie mogłyby być przez wójta powołane, zaś w drugim przypadku wójt może powołać zarówno osoby będące członkami spółki lub też niebędące członkami spółki. Literalna wykładnia powyższego przepisu prowadzi do następujących wniosków. Na wstępie przepisu ustawodawca stwierdza: "jeżeli osoby wybrane lub wyznaczone do organów spółki", w drugim zdaniu zaś mowa jest o "powołaniu organów spółki spośród osób nie będących członkami spółki". W zdaniu tym określono jedynie krąg osób spośród których może nastąpić powołanie członków spółki. Ustawodawca dopuścił formę fakultatywną przez użycie słowa "może". Jeśli wykładnia danego przepisu nastręcza trudności interpretacyjne należy odczytywać przepis uwzględniając jego cel oraz rozumienie w kontekście pozostałych przepisów danej regulacji ustawowej. A celem tego przepisu jest umożliwienie sprawnego funkcjonowania spółki i w sytuacji, gdy działalność organów spółki nie będzie osiągała celu, dla którego spółka została utworzona wójt, jako organ nadzoru ( art. 23 omawianej ustawy) ma obowiązek zainterweniować i doprowadzić do sytuacji umożliwiającej działanie organów spółki. Zagadnienie to było już przedmiotem wykładni dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z dnia z 3 grudnia 2008 r., sygn. II OSK 1422/08 słusznie wywiódł, że z przepisu ustępu 2 art. 25 wymienionej ustawy nie można wyprowadzać wniosku prowadzącego do zawężenia kompetencji wójta.
Dokonana przez Sąd I instancji wykładnia wskazanego przepisu okazała się błędna.
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy również drugi z zarzutów skargi kasacyjnej naruszenia art.25 ust.2 wskazanej ustawy jest trafny. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd zauważył, że wśród członków Spółki istnieje konflikt, a w dniu 22.08.2020 r. odbyło się Zebranie Sprawozdawczo – Wyborcze członków wspólnoty gruntowej, które wyłoniło tylko 1 osobę jako Przewodniczącego Zarządu Spółki, a zatem niezgodnie ze Statutem, który przewiduje 3 – osobowy skład Zarządu. Nie dokonano natomiast w ogóle wyboru Komisji Rewizyjnej. Zgodnie z § 22 ust. 2 Statutu Spółki do składania oświadczeń woli uprawniony jest Przewodniczący Zarządu wraz ze Skarbnikiem (drugi członek Zarządu, trzecim jest Sekretarz). W tej sytuacji brak możliwości prawidłowego reprezentowania Spółki przez organ "kadłubowy" determinuje nieprawidłowości jej funkcjonowania. W przypadku Komisji Rewizyjnej nie został wybrany żaden jej członek, natomiast zrezygnował z członkostwa jej Przewodniczący, co także uniemożliwia funkcjonowanie tego organu w oparciu o obowiązujące przepisy. Wbrew jednak powyższym ustaleniom Sąd I instancji uznał, że nie zachodzą przesłanki z art.25 ust.2 ustawy. Jest prawnie oczywiste, że nienależycie obsadzony organ, który w istocie nie może reprezentować Wspólnoty i podejmować zgodnych z prawem i statutem działań nie może sprawować zarządu w należyty sposób, a wadliwości w sprawowaniu we właściwy sposób zarządu nad wspólnotą gruntową, w oczywisty sposób mogą przekładać się na nienależyte zagospodarowanie gruntów wchodzących w skład wspólnoty. Taki przykład wskazał Wójt w odpowiedzi na skargę wskazując, że za jedynego członka Zarządu zaczął się uważać F. M. i w imieniu Spółki zaczął rozdysponowywać drzewem. Sprawa bezprawnego rozdysponowywania drzewem przez F. M. trafiła do Wydziału Karnego Sądu Rejonowego w N. Działania te spowodowały, że dla uczestników Spółki niewiadomym było, które osoby tak naprawdę sprawują władzę w statutowych władzach Spółki
Tym samym zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa materialnego okazały się uzasadnione. Konsekwencją tego jest także uznanie trafności naruszenia art. naruszenia 147§1 p.p.s.a.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.188 w zw. z art.151 p.p.s.a. orzekł , jak w wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. Na koszty składają się wpis od skargi kasacyjnej oraz koszty zastępstwa procesowego.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI