I OSK 1694/16

I OSK 1694/16 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2016-11-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-07-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Borowiec
Monika Nowicka /przewodniczący/
Tamara Dziełakowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
II SA/Gl 953/15 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2016-03-31
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2011 nr 30 poz 151
art.99 ust 1 pkt 2 lit b, art.103 ust.1 pkt 1 lit a
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędzia del. WSA Tamara Dziełakowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 31 marca 2016 r. sygn. akt II SA/Gl 953/15 w sprawie ze skargi R. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 31 marca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę R. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] maja 2015 r. utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji o cofnięciu skarżącej uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi.
Wyrok został wydany w następującym stanie sprawy:
Decyzją z dnia [...]listopada 2013 r. Prezydent Miasta Mysłowice na podstawie art. 99 ust. 1 pkt. 2 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. Nr 30, poz. 151 ze zm.) skierował skarżącą posiadającą uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii B na badanie lekarskie w celu stwierdzenia istnienia bądź braku przeciwwskazań zdrowotnych warunkujących posiadanie uprawnienia.
Ostatecznym orzeczeniem z dnia 1 grudnia 2014 r. Wojskowy Instytut Medycyny Lotniczej potwierdził istnienie u skarżącej przeciwskazań zdrowotnych stwierdzonych we wcześniejszym orzeczeniu Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Sosnowcu.
W powyższych okolicznościach Prezydent Miasta Mysłowice, w wyniku wszczętego z urzędu postępowania administracyjnego, na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a w/w ustawy o kierujących pojazdami, decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. orzekł o cofnięciu skarżącej uprawnienia do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu wyjaśnił, że orzeczenie lekarskie obligowało go do takiego załatwienia sprawy, albowiem zgodnie z powołanym przepisem "starosta wydaje decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwskazań do kierowania pojazdem".
W odwołaniu skarżąca zakwestionowała zasadność wydanego w jej sprawie orzeczenia lekarskiego.
Utrzymując w mocy - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego - decyzję organu I instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wyjaśniło, że decyzja o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami, o której mowa w art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o kierujących pojazdami ma charakter związany, co oznacza, że stwierdzenie ostatecznym orzeczeniem lekarskim wydanym w trybie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz. U. z 2014 r., poz. 949) obliguje organ do odebrania uprawnienia.
We wniesionej skardze skarżąca zarzuciła, że orzeczenia lekarskie stanowiące podstawę odebrania jej uprawnienia do kierowania pojazdami są nieprawidłowe i nierzetelne. Do skargi załączyła dokumentację lekarską i wyniki badań mające potwierdzić, że jej stan zdrowia nie uzasadniał wydania zaskarżonej decyzji.
Oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), określanej dalej jako "P.p.s.a.", Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach podzielił stanowisko organów, co do braku możliwości weryfikacji w toku postępowania w sprawie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami orzeczenia lekarskiego wydanego w trybie powołanego przez organ odwoławczy rozporządzenia. Wyjaśnił, że sformułowanie zawarte w art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o kierujących pojazdami "starosta wydaje decyzję" wskazuje na bezwzględnie obowiązujący charakter tego przepisu. Wydanie decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami nie zostało pozostawione swobodnemu uznaniu organu i jego ocenie. W przypadku stwierdzenia przez uprawnionego lekarza w orzeczeniu lekarskim istnienia przeciwskazań zdrowotnych starosta ma obowiązek wydania decyzji o cofnięciu uprawnienia.
W skardze kasacyjnej skarżąca, zaskarżając w całości wyrok Sądu I instancji, zarzuciła naruszenie: "przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, to jest przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez oddalenie skargi w sytuacji gdy z materiału dowodowego wynika, iż postępowanie organu administracji publicznej dotknięte było wadami tj. naruszeniem przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to przepisu art. 7 kpa skutkującym przekroczeniem granic uznania administracyjnego w świetle obowiązującego wówczas § 2 ust. 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. z 2013 r., poz. 133 ze zm.), a także naruszeniem przepisu art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie przez organy obu instancji czynności zmierzających do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a także art. 12 k.p.a. w związku z § 2 ust. 6 cytowanego wyżej rozporządzenia poprzez wydanie w stosunku do skarżącej skierowania na badanie lekarskie po upływie 30 dni od dnia powzięcia przez organ informacji o zastrzeżeniach, co do jej stanu zdrowia, które to uchybienia procesowe w konsekwencji doprowadziły do naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2014 r. o kierujących pojazdami, poprzez niewłaściwe ich zastosowanie i skierowanie skarżącej na badania lekarskie pomimo braku dostatecznych przesłanek wymienionych w cytowanym przepisie".
W uzasadnieniu tak skonstruowanych podstaw skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd I instancji nie uwzględnił, iż już samo wszczęcie postępowania w sprawie obowiązkowego poddania się przez skarżącą sprawdzeniu stanu zdrowia budziło uzasadnione wątpliwości. Zgodnie bowiem z art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, podlega osoba posiadająca prawo jazdy (...), jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Wyjaśniono, jak w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wykładana jest przesłanka "istnienia uzasadnionych i poważnych zastrzeżeń co do stanu zdrowia". Podniesiono, że w przypadku skarżącej nie było podstaw do skierowania jej na badania. Prezydent Miasta Mysłowice, wydając zatem decyzję z dnia [...] listopada 2013 r. naruszył granice uznania administracyjnego, zwłaszcza w aspekcie cytowanego art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy oraz obowiązującego wówczas § 2 ust. 6 powołanego rozporządzenia. Naruszył również art. 12 kpa w zw. z § 2 ust. 6 tego rozporządzenia, albowiem decyzję o skierowaniu na badania lekarskie wydał po upływie 30 dni od dnia powzięcia informacji o zastrzeżeniach co do stanu zdrowia skarżącej, które to uchybienia procesowe w konsekwencji doprowadziły do naruszenia prawa materialnego tj. art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy poprzez niewłaściwe zastosowanie i skierowanie skarżącej na badania lekarskie pomimo braku dostatecznych przesłanek wymienionych w cytowanym przepisie. Zaakcentowano, że organ administracji, mając na uwadze treść art. 7 i 77 § 1 kpa powinien przeprowadzić postępowanie w kierunku uprawdopodobnienia istnienia przeciwskazań do prowadzenia pojazdów przez skarżącą ze względu na jej stan zdrowia. Zarzucono, że wydając decyzję z dnia [...] listopada 2013 r. o skierowaniu skarżącej na badania organ nie sprostał wymaganiom powołanych przepisów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie mogła okazać się zasadna. Jej podstawy bowiem, zarówno materialne, jak i proceduralne, nie odnoszą się do decyzji będącej przedmiotem zaskarżonego wyroku. Przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej rozpoznanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach była decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Mysłowice z dnia [...] stycznia 2011 r. o cofnięciu skarżącej uprawnienia do kierowania pojazdami wydana na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o kierujących pojazdami, a nie decyzja tego organu z dnia [...] listopada 2013 r. o skierowaniu skarżącej na badania podjęta na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b tej ustawy. Drugiego z tych przepisów ani organy, ani Sąd I instancji nie stosowały i nie interpretowały, stąd w ogóle nie mogły go naruszyć przez "niewłaściwe zastosowanie". Nie mogły też naruszyć powołanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania skoro ich uchybienia skarżąca upatruje w nienależytym wyjaśnieniu okoliczności stanowiących podstawę do skierowania jej na badania lekarskie, a nie okoliczności odnoszących się do pozbawienia jej uprawnienia do kierowania pojazdami. Wprawdzie obie decyzje, wymienione w przepisach art. 99 ust. 1 i 103 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami pozostają w związku w tym znaczeniu, że decyzja o cofnięciu uprawnienia wydawana jest w następstwie decyzji o skierowaniu na badania i tylko wówczas gdy w jej wykonaniu wydane zostanie orzeczenie lekarskie stwierdzające przeciwskazania zdrowotne, tym niemniej każda z nich podejmowana jest w odrębnym postępowaniu administracyjnym w rozumieniu art. 1 pkt 1 kpa i kreuje odrębne sprawy administracyjne. Od każdej z tych decyzji stronie przysługuje odwołanie, a następnie skarga do sądu administracyjnego. Z ustaleń Sądu wynika, że skarżąca od decyzji z dnia [...] listopada 2013 r. o skierowaniu jej na badania wniosła odwołanie, a od ostatecznej w tym przedmiocie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 20 stycznia 2014 r. skargę, która prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 1 lutego 2016 r. o sygn. akt II SA/Gl 16/16 została odrzucona. W postępowaniu sądowoadministracyjnym, którego przedmiotem była decyzja o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami nie mogła być podnoszona kwestia wadliwości decyzji o skierowaniu na badania. Decyzją tą organy były związane. Zatem skarga kasacyjna, która zarówno w swoich podstawach, jak i ich uzasadnieniu odnosiła się w całości do decyzji o skierowaniu na badania nie podlegającej kontroli Sądu I instancji i nie będącej przedmiotem jego wyrokowania, nie mogła okazać się zasadna.
W rozpoznawanej sprawie problematyczne było to, czy i w jaki sposób w postępowaniu w sprawie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami może być kwestionowane orzeczenie lekarskie wydane w specjalnej procedurze uregulowanej w kolejno obowiązujących rozporządzeniach wykonawczych tj. w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2013 r., poz. 133 ze zm.), a następnie w rozporządzeniu z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz. U. z 2014 r., poz. 949). Problematyczny był także stopień związania tym orzeczeniem organu załatwiającego sprawę cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami. Z uwagi jednak na treść art. 183 § 1 P.p.s.a. i wynikające z tego przepisu związanie granicami skargi kasacyjnej kwestia ta nie mogła podlegać ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie.
Z tych względów, nie stwierdzając ponadto wadliwości branych pod uwagę z urzędu (por. art. 183 § 2 P.p.s.a i art. 189 P.p.s.a.), orzeczono o oddaleniu skargi kasacyjnej stosownie do art. 184 tej ustawy.
Wobec zawartego w skardze kasacyjnej oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy i braku żądania organu jej przeprowadzenia, wyrok wydano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 i § 3 P.p.s.a.