I OSK 1693/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą objęcia nieruchomości przepisami dekretu o reformie rolnej, uznając, że sąd niższej instancji prawidłowo zinterpretował prawo materialne i procesowe.
Skarga kasacyjna dotyczyła wyroku WSA w Warszawie, który utrzymał w mocy decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdzającą, że nieruchomość podpadała pod działanie dekretu o reformie rolnej z 1944 r. Skarżący zarzucali naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędną wykładnię dekretu. NSA oddalił skargę, uznając zarzuty za nieuzasadnione, w szczególności dotyczące procedury rozpoznania sprawy w trybie niejawnym oraz interpretacji przepisów dekretu i Konstytucji.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej M.G., P.G. i M.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił ich skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Decyzja ta utrzymywała w mocy rozstrzygnięcie Wojewody Podkarpackiego stwierdzające, że określona nieruchomość (obejmująca działki o numerach [...]) podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Skarżący zarzucili WSA naruszenie przepisów postępowania (m.in. art. 151, 145 § 1, 141 § 4, 90, 119, 122 p.p.s.a.) oraz prawa materialnego (art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, art. 21 w zw. z art. 64 Konstytucji RP). Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że zarzuty procesowe dotyczące rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym były nieuzasadnione ze względu na podstawę prawną w przepisach o stanie epidemii oraz poinformowanie stron o trybie postępowania. Zarzuty dotyczące oceny dowodów i wyczerpania materiału dowodowego uznano za ogólnikowe. Sąd podkreślił, że uzasadnienie wyroku WSA spełniało wymogi art. 141 § 4 p.p.s.a. W kwestii prawa materialnego, NSA stwierdził, że wykładnia art. 2 ust. 1 lit. e dekretu dokonana przez WSA była prawidłowa, a nieruchomość miała charakter rolny i mogła być przeznaczona na cele reformy rolnej, przy czym postępowanie nie obejmowało działki z zespołem dworsko-parkowym. Zarzuty konstytucyjne dotyczące ochrony własności uznano za nieadekwatne do przedmiotu sprawy, która dotyczyła skutków prawnych historycznego dekretu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, zarzuty te okazały się nieuzasadnione, gdyż rozpoznanie na posiedzeniu niejawnym miało podstawę prawną w przepisach o stanie epidemii, a strony zostały poinformowane o możliwości zajęcia stanowiska.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że zarządzenie o rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym miało podstawę prawną w ustawie o stanie epidemii, a strony były informowane i miały możliwość przedstawienia stanowiska.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (22)
Główne
Dz.U. 1945 nr 3 poz 13 art. 2 § ust. 1 lit. e
Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt. 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7a
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 75
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 86
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 136
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 90 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 119
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 122
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 21
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 64 § ust. 1 i 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 art. 15 zzs4 § ust. 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem sytuacji kryzysowych
p.p.s.a. art. 176 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania, w tym rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym błędna wykładnia art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej. Niezastosowanie przepisów Konstytucji RP dotyczących ochrony własności.
Godne uwagi sformułowania
nie można było skutecznie zarzucić Sądowi Wojewódzkiemu, iż naruszył – i to w sposób istotny - przepisy postępowania sądowoadministracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełniało wymogi zawarte w art. 141 § 4 p.p.s.a. zarzuty te należy jednak uznać za nieskuteczne. dekret ten jest aktem prawnym o znaczeniu już historycznym, ale nadal pozostaje w obrocie prawnym a dokładnie pozostają w mocy skutki prawne, wywołane wprowadzeniem reformy rolnej, objętej w/w aktem.
Skład orzekający
Elżbieta Kremer
przewodniczący
Monika Nowicka
sprawozdawca
Anna Wesołowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dekretu o reformie rolnej z 1944 r. oraz stosowanie przepisów proceduralnych w sprawach administracyjnych, w tym w kontekście stanu epidemii."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z reformą rolną i historycznym aktem prawnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 4/10
Sprawa dotyczy historycznego prawa (reforma rolna) i kwestii proceduralnych, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym, ale mniej dla szerokiej publiczności.
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 1693/22 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-08-27 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-09-06 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Anna Wesołowska Elżbieta Kremer /przewodniczący/ Monika Nowicka /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6290 Reforma rolna Hasła tematyczne Reforma rolna Sygn. powiązane I SA/Wa 2751/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-09-08 Skarżony organ Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 1945 nr 3 poz 13 art. 2 ust. 1 lit. e Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie: sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) sędzia del. WSA Anna Wesołowska Protokolant starszy asystent sędziego Maciej Kozłowski po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.G., P. G. i M. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 września 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 2751/20 w sprawie ze skargi M.G., P. G. i M. G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 października 2020 r. nr GZ.rn.625.59.2017 w przedmiocie reformy rolnej oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 8 września 2021 r. (sygn. akt I SA/Wa 2751/20), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – orzekając na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a.) – oddalił skargę: M.G., P.G. i M.G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 października 2020 r. nr GZ.rn.625.59.2017 utrzymującą w mocy decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 19 stycznia 2017 r., nr N-V.7553.4.21.2016 w przedmiocie stwierdzenia, że nieruchomość obejmująca aktualne działki ewidencyjne o numerach: [...], o łącznej powierzchni [...] ha, położona w [...], podpadała pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, M.G., P.G. i M.G. zarzucili Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenie: I. przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: 1. art. 151 i 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. oraz 7a k.p.a. art. 75 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. art. 80 k.p.a., art. 86 k.p.a. art. 136 k.p.a. oraz art. 8 § 1 k.p.a.- polegające na oddaleniu skargi, a w konsekwencji na nieuchyleniu zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Wsi mimo że organ ten, a w ślad za nim Wojewódzki Sąd Administracyjny, przekroczył granice swobodnej oceny dowodów, nie rozpoznał sprawy w sposób wyczerpujący i zgodny z zasadami logiki; oparł zaś swe rozstrzygnięcie w sprawie na wadliwej ocenie materiału dowodowego, wskutek czego zaskarżona decyzja nie znajduje odzwierciedlenia w zebranym materiale, 2. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. - poprzez oddalenie skargi i w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi numer GZ.m.625.59.2017 z dnia 27 października 2020 r. oraz poprzedzającej jej decyzji Wojewody Podkarpackiego numer N V.7533.4.21.2016 z dnia 19 stycznia 2017 r. podczas gdy w toku postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym wykazano, iż brak jest podstaw do utrzymania przedmiotowych decyzji w obrocie prawnym, 3. art. 141 § 4 p.p.s.a. - poprzez zaniechanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia wyroku, tj. niewskazaniu, z jakich konkretnie przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznaje wykładnię przepisów przedstawionych przez skarżącego za nieprawidłową, zaniechania ustalenia prawidłowej wykładni, braku pełnego ustosunkowania się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zarzutów naruszenia prawa materialnego przez skarżącego, 4. (cyt.) "art. 90 ust. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 119 p.p.s.a." w zw. z art. 122 p.p.s.a. - poprzez rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w sytuacji gdy strona złożyła w skardze wniosek o rozpoznanie jej na rozprawie oraz złożyła formalny sprzeciw od rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym, co w konsekwencji doprowadziło do ograniczenia czynnego udziału strony w toczącym się postępowaniu sądowo administracyjnym; II. przepisów prawa materialnego, to jest: 5. art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej - poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż nieruchomość obejmująca działki numer [...] podpadały pod działanie tego przepisu, podczas gdy nie zostały spełnione łącznie wszystkie przesłanki, w szczególności kryterium celu reformy rolnej, 6. niewłaściwą ocenę dokonaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie i pominięcie uregulowań art. 21 w zw. z art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - tj. niezastosowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ww. przepisów, co w konsekwencji doprowadziło do przyjęcia, iż teren dotyczący nieruchomości oznaczonej obecnie jako działki nr [...] położone w [...], miał w dniu 1 września 1939 roku charakter rolny i mógł być wykorzystywany na cle rolne. Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżący wnosili o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz zaskarżonej decyzji a także decyzji Wojewody Podkarpackiego z dnia 19 stycznia 2017 r. nr N-V.7533.4.21.2016, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do do ponownego rozpoznania. – wraz zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Ponadto skarżący wnosili o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej ( w tym wypadku skarg kasacyjnych), biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności zarzutów kasacyjnych. Zarzuty te – jak wyżej wskazano - zostały oparte na obu podstawach kasacyjnych, określonych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., to jest: na obrazie prawa materialnego w postaci: art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej oraz art. 21 w zw. z art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a także na istotnym naruszeniu przepisów proceduralnych, takich jak: art. 151 i 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 7a, art. 8 § 1, art. 75, art. 77 § 1, art. 80, art. 86 i art. 136 k.p.a., art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 w zw. z art. 135 p.p.s.a., art. 141 § 4 p.p.s.a. i (cyt.): "art. 90 ust. 1 w zw. z art. 119 p.p.s.a." w zw. z art. 122 p.p.s.a. Zarzuty te okazały się jednak nieuzasadnione. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów procesowych, wyjaśnić wypada, że zarządzeniem z dnia 29 lipca 2021 r. Przewodniczący Wydziału, biorąc pod uwagę konieczność rozpoznania przedmiotowej sprawy w okresie obowiązywania stanu epidemii, zarządził jej rozpoznanie na posiedzeniu niejawnym, gdyż brak było w Sądzie Wojewódzkim możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Skoro zaś powyższe zarządzenie miało podstawę prawną w treści art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.), to nie można było skutecznie zarzucić Sądowi Wojewódzkiemu, iż naruszył – i to w sposób istotny - przepisy postępowania sądowoadministarcyjnego zwłaszcza, że przepisy te zostały określone w skardze kasacyjnej jako: (cyt.): "art. 90 ust. 1 w zw. z art. 119 p.p.s.a." w zw. z art. 122 p.p.s.a. Wyjaśnić bowiem w tym miejscu trzeba, że ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera w ogóle przepisu określonego jako: "art. 90 ust. 1". Zawiera natomiast przepis art. 90 § 1. Natomiast art. 119 cyt. ustawy dzieli się na 5 punktów i – z uwagi na unormowanie określone art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a., który zobowiązuje do przytoczenia w skardze kasacyjnej podstaw kasacyjnych - obowiązkiem autora tej skargi było sprecyzowanie właściwego przepisu prawa, który czynił przedmiotem zarzutu kasacyjnego. Ponadto dodać także trzeba, że o treści zarządzenia z dnia 29 lipca 2021 r. strony zostały poinformowane i pouczone, iż w związku z zastosowaniem w tym przypadku tego rodzaju procedury mogą w terminie 7 od dnia doręczenia w/w zarządzenia, przedstawić swoje dodatkowe stanowisko w sprawie. Ze względu zaś na wniosek zawarty w piśmie pełnomocnika skarżących z dnia 11 sierpnia 2021 r. w którym m. in wnosił on zakreślenie mu dodatkowego terminu na zajęcie stanowiska, zarządzeniem z dnia 19 sierpnia 2021 r., sędzia sprawozdawca polecił poinformować pełnomocnika skarżących, iż ponieważ termin posiedzenia niejawnego został wyznaczony na dzień 8 września 2021 r. to strony mogą zajmować stanowisko na każdym etapie postępowania aż do czasu wydania orzeczenia w tej sprawie. Takie pismo zostało zresztą wniesione przez skarżących w dniu 7 września 2021 r. Nie były również usprawiedliwione zarzuty oparte na przepisach art.151 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. Przepisy zawarte w art. 151 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a. stanowią jedynie formalne podstawy prawne dla wydania przez sąd administracyjny określonego rodzaju wyroków a zatem mają tylko charakter wynikowy, to jest zależny od oceny legalności zaskarżonego orzeczenia, dokonywanej przez sąd. Zastosowanie natomiast art. 135 p.p.s.a. jest możliwe tylko w przypadku wydania wyroku uchylającego zaskarżoną decyzję. W sytuacji więc, w której skarga podlegała oddaleniu – brak było podstaw do stosowania w/w przepisu. Nietrafnie również skarżący zarzucili Sądowi Wojewódzkiemu istotne naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. (...). Warunki te spełnia w całości uzasadnienie zaskarżonego wyroku. Wynika z niego, że wnioskiem z dnia 3 lutego 2016 r., A.G. wystąpił o wydanie decyzji stwierdzającej, że nieruchomość położona w miejscowości [...] w Gminie [...], objęta dawnym wykazem hipotecznym nr [...], a obejmująca aktualne działki ewidencyjne o numerach: [...], nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. W uzasadnieniu powyższego wniosku wnioskodawca wskazał, że na działkach nr [...] i [...] o łącznej pow. [...] ha, położony był zespół dworsko-parkowy a wszystkie działki o łącznej pow. [...] ha zostały wyłączone od parcelacji i nie podpadały pod działanie w/w dekretu z 6 września 1944 r. Na rozprawie administracyjnej w dniu 16 czerwca 2016 r. wnioskodawca doprecyzował swoje żądanie, wskazując, iż jego przedmiotem były działki nr [...], o łącznej pow. [...] ha, położone w [...]. Rozpatrując powyższy wniosek, Wojewoda Podkarpacki, decyzją z dnia 19 stycznia 2017 r., stwierdził jednakże, że nieruchomość obejmująca aktualne działki ewidencyjne nr [...] o łącznej powierzchni [...] ha podpadała pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e cyt. dekretu PKWN z 6 września 1944 r. Stanowisko to podzielił następnie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, który – działając jako organ odwoławczy – decyzją z dnia 16 października 2020 r., utrzymał w mocy decyzję Wojewody. Rozpatrując z kolei sprawę, na skutek skargi wniesionej przez: M. G., P.G. i M.G. na w/w decyzję Ministra, Sąd Wojewódzki uznał, że skarga ta nie była zasadna. Sąd Wojewódzki uznał bowiem, że analiza zebranego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego (na który składały się zwłaszcza: "Ewidencja nieruchomości ziemskich podlegających dekretowi z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej" oraz kserokopie kart A i B majętności [...]) pozwalała podzielić pogląd organów, iż teren w skład którego obecnie wchodziły działki o numerach: [...], położony w [...], miał w dniu 1 września 1939 r. charakter rolny i w związku z tym mógł być wykorzystywany na cele reformy rolnej. W/w działki stanowiły bowiem obszar dawnych parcel katastralnych lub ich części, z których: parcele nr [...] były użytkami rolnymi, parcele nr [...] i [...] – stanowiły drogi umożliwiające komunikację między poszczególnymi częściami majątku, parcele nr [...] zajmował staw a na parceli nr [...] znajdowała się grobla (vide: pozyskane w toku postępowania odwoławczego kserokopie kart A i B wykazu hipotecznego prowadzonego dla majętności [...]). Sąd Wojewódzki podzielił także pogląd organu, iż skoro na części parceli nr [...] znajdowały się zabudowania, w postaci budynków gospodarczych (obór, mieszkania zarządcy, lodowni, i stodoły) to – jako wykorzystywane do hodowli zwierząt jak i przechowywania płodów rolnych oraz maszyn rolniczych - były one niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa rolnego. W związku z powyższym – w ocenie Sądu I instancji - trafnie zatem przyjęły organy, że - w okolicznościach rozpoznawanej sprawy - nie było potrzeby badania występowania w tym przypadku tzw. związku funkcjonalnego, który warunkuje uznanie, że grunt zajęty pod obiekt o charakterze rezydencjonalnym także podlegał działaniu reformy rolnej. Rozważania te mogłyby bowiem zostać poczynione, ale jedynie w odniesieniu do działki nr [...] jako zajętej pod zespół dworsko – parkowy, ale jej obszar nie był jednak objęty niniejszym postępowaniem (w stosunku do działki nr [...] rozstrzygnięcie nastąpiło decyzją Wojewody Krośnieńskiego z dnia 14 grudnia 1998 r. nr GKKN.III.6013-1-9/98). Jednocześnie Sąd Wojewódzki nie zgodził się z zarzutami skarżących o braku spełnienia w niniejszej sprawie kryterium celu reformy rolnej, gdyż – jak wyjaśnił - przedmiotem niniejszego postępowania było ustalenie, czy dana nieruchomość, w chwili jej przejęcia na cele reformy rolnej, nadawała się do wykorzystania w działalności rolniczej. Postępowanie to nie obejmowało natomiast badania, czy w rzeczywistości, w późniejszym okresie czasu, nieruchomość ta została zgodnie z tymi celami wykorzystana. Jak z powyższego zatem wynikało, uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełniało wymogi zawarte w art. 141 § 4 p.p.s.a. a tym samym pozwalało na jego kontrolę instancyjna. Przechodząc natomiast do oceny pozostałych zarzutów procesowych (to jest zarzutów opartych na: art. 151 i art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a oraz art. 7a k.p.a. art. 75 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. art. 80 k.p.a., art. 86 k.p.a. "art. 136 k.p.a." i art. 8 § 1 k.p.a.) wskazać należy, że zdaniem skarżących, naruszenie tych przepisów przez Sąd I instancji miało polegać na oddaleniu skargi a w konsekwencji na nieuchyleniu zaskarżonej decyzji, mimo, że Minister Rolnictwa i Wsi przekroczył granice swobodnej oceny dowodów, nie rozpoznał sprawy w sposób wyczerpujący i zgodny z zasadami logiki a oparł swe rozstrzygnięcie na wadliwej ocenie materiału dowodowego, wskutek czego zaskarżona decyzja nie znajdowała odzwierciedlenia w zebranym materiale. W ocenie składu orzekającego, zarzuty te należy jednak uznać za nieskuteczne. Zarzuty te mają charakter wyjątkowo ogólnikowy i nie zostały w żaden sposób skonkretyzowane w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Stanowią one przy tym tzw. "zbitkę" dziesięciu przepisów, z których każdy zawiera przecież odrębną regulację prawną. W związku z tym w takiej sytuacji autor skargi kasacyjnej winien precyzyjnie wyjaśnić na czym polegały zarzuty oparte na w/w przepisach. Jest bowiem oczywiście dopuszczalne przy formułowaniu poszczególnych zarzutów kasacyjnych dokonywanie wiązania ze sobą poszczególnych przepisów, ale w takim przypadku opieranie na nich zarzutu kasacyjnego musi być dokładnie (konkretnie) wyjaśnione. Zgodnie bowiem z treścią art. 174 pkt 2 p.p.s.a., skuteczność kasacyjnego zarzutu procesowego jest uzależniona nie tylko od stwierdzenia, iż Sąd Wojewódzki naruszył prawo procesowe, ale także wykazania, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący twierdzili, iż Sąd Wojewódzki nie dochował należytej staranności by rozstrzygnąć w tej sprawie wszelkie wątpliwości, ale stanowisko to uzasadniali przede wszystkim tym, że zarówno Sąd Wojewódzki, jak i organy obu instancji, w całości pominęli wnioski i twierdzenia strony, które - zgodnie z orzecznictwem, a także poglądami doktryny – jako stanowiące zabudowania dworskie wraz z parkami, w ogóle nie powinny być przedmiotem jakiejkolwiek parcelacji. Tymczasem zespół dworski znajdował się na działce nr [...], a której obszar nie był w ogóle objęty niniejszym postępowaniem. Poza tym skarżący wprawdzie podnosili, że Sąd meritii nie zweryfikował, w jaki sposób organ odwoławczy uzupełnił materiał dowodowy to jest nie wskazał, jakie dokumenty zostały przez ten organ uzupełnione, a także co z nich wynikało, ale nie konkretyzowali jednocześnie co - ich zdaniem – czyniło, przeprowadzone przez organ odwoławczy uzupełniające postępowanie dowodowe, wadliwym. Tymczasem regulacja prawna, dotycząca przeprowadzania przez organ odwoławczy uzupełniającego postępowania dowodowego jest zawarta w art. 136 § 1 - § 4 k.p.a., zatem obowiązkiem autora skargi kasacyjnej było w tym przypadku wskazanie konkretnej jednostki redakcyjnej, którą obejmował zarzutem kasacyjnym. A co – jak wynika z treści tej skargi – nie zostało uczynione. Jedynie zatem niejako "ubocznie" skład orzekający pragnie wyjaśnić, że organ odwoławczy ma prawo przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie. Ma też prawo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi I instancji (art. 136 § 1 k.p.a.). Z tego uprawnienia skorzystał w niniejszej sprawie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi dopuszczając w toku postępowania odwoławczego dodatkowe dowody. Były nimi, jak wynikało to z uzasadnienia wyroku Sądu Wojewódzkiego: kserokopie kart A i B wykazu hipotecznego lwh [...] prowadzonego dla majętności [...] oraz uwierzytelnione kopie ogólnych zestawień związanych z parcelacją tejże majętności a które to dowody potwierdzały ustalenia faktyczne dokonane w postępowaniu przed organem I instancji, że grunt będący przedmiotem oceny w tej sprawie, podlegał działaniu reformy rolnej. Odnosząc się do kwestii materialnoprawnych, stwierdzić natomiast trzeba, że istotą zarzutu, opartego na błędnej wykładni art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.), było to, iż - zdaniem skarżących – przepis ten, jako restrykcyjny, winien być interpretowany ściśle. W tym przypadku musiało to zaś oznaczać, że za nieruchomość rolną mogła być uznana wyłącznie nieruchomość, która miała charakter rolniczy. Wszelkie inne nieruchomości ziemskie, nie mające jednocześnie charakteru rolniczego, przedmiotowo nie mogły podlegać pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. W związku z tym autor skargi kasacyjnej twierdził dalej, że: (cyt.): "W przedmiotowej sprawie nie można mówić, iż przedmiotowa nieruchomość była nieruchomością rolną. Zebrana w trakcie postępowania przed organem I oraz II instancji dokumentacja, a także przedstawione na rozprawie administracyjnej w dniu 16.06.2016 r. twierdzenia pełnomocnika w sposób jednoznaczny stwierdzają, iż część zespołu dworsko - parkowego stanowiła nieruchomość o charakterze mieszkaniowo – rekreacyjnym". Jak z powyższego zatem wynika, tak uzasadniony zarzut materialnoprawny był całkowicie niekompatybilny ze stanem faktycznym, który występował w niniejszej sprawie. Jak wyjaśniono to wyżej nie obejmowała ona bowiem działki gruntu nr [...] zajętej pod zespół dworsko-parkowy. Dodać też trzeba, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd Wojewódzki, odwołując się do uchwały Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 września 1990 r. (sygn. akt W 3/89) przyjął, że poprzez określenie w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. nieruchomości przymiotnikiem "ziemskie" ustawodawca miał na względzie te obiekty mienia nieruchomego, które mają charakter rolniczy. Intencją ustawodawcy było bowiem przeznaczenie na cele reformy rolnej tych nieruchomości lub ich części, które są lub mogą być wykorzystane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji rolniczej, zwierzęcej lub sadowniczej. Ponadto Sąd Wojewódzki wskazał również na treść uzasadnienia uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2006 r. (sygn. akt I OPS 2/06), w którym skład poszerzony stwierdził, że dla pełnej rekonstrukcji normy prawnej zawartej w art. 2 ust. 1 dekretu o reformie rolnej należy brać pod uwagę również, zgodnie z zawartym tam odesłaniem, przepis "art. 1, część druga". Już zaś z tzw. wprowadzenia do art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej wynika, że na cele reformy rolnej mogą być przeznaczone tylko "nieruchomości ziemskie", których charakter, czy też przydatność, odpowiadają celom wskazanym w "art. 1, część druga" tego dekretu. Z tych względów – w ocenie składu orzekającego - wykładnia art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, dokonana przez Sąd Wojewódzki była w pełni prawidłowa a jednocześnie nie odbiegała od wykładni tego przepisu, którą postulowali skarżący. Nie były także zasadne zarzuty kasacyjne, które były oparte na przepisach konstytucyjnych. Skarżący zarzucali Sądowi I instancji naruszenie art. 21 w zw. z art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji RP poprzez ich niezastosowanie. Nie wyjaśnili jednakże, w jaki sposób przepisy te, czyli przepisy, których istotą jest ochrona własności, mogły by być zastosowane w sprawie, w której ustalono, iż nieruchomość, jako że – w dacie wejścia w życie dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej mogła być przeznaczona na cele reformy rolnej - podpadała pod działanie w/w dekretu. Wprawdzie bowiem dekret ten jest aktem prawnym o znaczeniu już historycznym, ale nadal pozostaje w obrocie prawnym a dokładnie pozostają w mocy skutki prawne, wywołane wprowadzeniem reformy rolnej, objętej w/w aktem. W związku z tym, powoływanie się w skardze kasacyjnej na przepisy Konstytucji RP uchwalonej w 1997 r., w których sformułowano zasady dotyczące ochrony praw własności, w celu zwalczania obecnie skutków prawnych reformy rolnej z 1944 r., nie mogło odnieść żadnego skutku. Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za nieusprawiedliwioną i – z mocy art. 184 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI