I OSK 1686/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną PKP S.A. w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu, który nie stanowił własności Skarbu Państwa.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej PKP S.A. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Ministra odmowną w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu. Kluczowym zagadnieniem była własność gruntu w dacie 5 grudnia 1990 r. oraz 27 października 2000 r. NSA uznał, że skoro grunt stanowił własność Gminy, a nie Skarbu Państwa, to podstawowy warunek uwłaszczenia PKP nie został spełniony, oddalając tym samym skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Polskich Kolei Państwowych S.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu. Spór dotyczył interpretacji art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe". Podstawowym warunkiem nabycia prawa użytkowania wieczystego przez PKP S.A. na podstawie wspomnianego przepisu było to, aby grunt stanowił własność Skarbu Państwa w dniu 5 grudnia 1990 r. W niniejszej sprawie, na podstawie ostatecznej decyzji Wojewody Śląskiego z 2017 r., stwierdzono, że przedmiotowy grunt stał się własnością Gminy [...] z dniem 27 maja 1990 r. na mocy przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym. W związku z tym, zarówno w dacie 5 grudnia 1990 r., jak i 27 października 2000 r. (data wejścia w życie ustawy o komercjalizacji), grunt nie stanowił własności Skarbu Państwa. NSA, podzielając stanowisko Sądu I instancji, uznał, że brak spełnienia tej kluczowej przesłanki uniemożliwia uwłaszczenie PKP S.A. Tym samym, zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego podniesione w skardze kasacyjnej uznano za nieuzasadnione. Sąd podkreślił, że ostateczna decyzja komunalizacyjna jest wiążąca i nie można było badać sprawy pod kątem innych przepisów, niż te, na których oparto pierwotny wniosek PKP S.A. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, ponieważ podstawowym warunkiem nabycia prawa użytkowania wieczystego przez PKP S.A. na podstawie art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. jest to, aby grunt stanowił własność Skarbu Państwa w dniu 5 grudnia 1990 r. Skoro grunt stanowił własność Gminy, warunek ten nie został spełniony.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że ostateczna decyzja komunalizacyjna stwierdzająca nabycie własności przez Gminę z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. jest wiążąca. W związku z tym, w kluczowych datach (5 grudnia 1990 r. i 27 października 2000 r.) grunt nie był własnością Skarbu Państwa, co uniemożliwiało uwłaszczenie PKP S.A. na podstawie art. 34 ustawy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (9)
Główne
ustawa z dnia 8 września 2000 r. art. 34 § 1
Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"
Warunkiem nabycia prawa użytkowania wieczystego przez PKP S.A. jest, aby grunt stanowił własność Skarbu Państwa w dniu 5 grudnia 1990 r. Posiadanie gruntu przez PKP w tym dniu jest drugorzędne, jeśli pierwszy warunek nie jest spełniony.
Pomocnicze
ustawa z dnia 10 maja 1990 r. art. 18 § 1
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych
Przepis ten stanowił podstawę do nabycia przez gminy z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. własności nieruchomości państwowych.
k.p.a. art. 138 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 176 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 182 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa w dniu 5 grudnia 1990 r., co wyklucza możliwość nabycia prawa użytkowania wieczystego przez PKP S.A. na podstawie art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r.
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. Naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a., art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a.) Naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 61 § 1-2 k.p.a. i art. 37a ust. 1-2 ustawy z dnia 8 września 2000 r.)
Godne uwagi sformułowania
Przedmiotem uwłaszczenia mogą być wyłącznie grunty będące własnością Skarbu Państwa. Ostateczna decyzja komunalizacyjna jest wiążąca, tak dla organów wydających w sprawie decyzje, jak też dla sądu administracyjnego kontrolującego ich zgodność z prawem. Nie została spełniona podstawowa przesłanka zawarta w art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r., tj. posiadanie przez Skarb Państwa tytułu własności do przedmiotowej nieruchomości w dacie 5 grudnia 1990 r. i w dacie 27 października 2000 r., co uniemożliwiało pozytywne rozpoznanie wniosku PKP S.A.
Skład orzekający
Karol Kiczka
przewodniczący
Piotr Niczyporuk
sprawozdawca
Piotr Przybysz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja warunków nabycia prawa użytkowania wieczystego przez PKP S.A. na podstawie przepisów przejściowych, w szczególności wymogu własności Skarbu Państwa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej PKP S.A. i przepisów z początku lat 90. XX wieku oraz początku lat 2000. Własność gruntu ustalona na podstawie ostatecznej decyzji komunalizacyjnej jest decydująca.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z uwłaszczeniem majątku kolejowego i jego własnością, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie nieruchomości i administracyjnym.
“Czy PKP mogło przejąć grunt, który nie należał do Skarbu Państwa? NSA wyjaśnia kluczowy warunek uwłaszczenia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 1686/22 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-11-07 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-09-05 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Karol Kiczka /przewodniczący/ Piotr Niczyporuk /sprawozdawca/ Piotr Przybysz Symbol z opisem 6070 Uwłaszczenie państwowych osób prawnych oraz komunalnych osób prawnych Hasła tematyczne Nieruchomości Sygn. powiązane I SA/Wa 1990/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-02-28 Skarżony organ Minister Rozwoju~Minister Rozwoju Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 1634 art. 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Karol Kiczka Sędziowie: Sędzia NSA Piotr Przybysz Sędzia NSA Piotr Niczyporuk (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Polskich Kolei Państwowych S.A. w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego 2022 r., sygn. I SA/Wa 1990/21 w sprawie ze skargi Polskich Kolei Państwowych S.A. w Warszawie na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 11 czerwca 2021 r. nr DO-II.7610.241.2021.JL w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 28 lutego 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 1990/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Polskich Kolei Państwowych S.A. w Warszawie na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii (dalej: Minister) z dnia 11 czerwca 2021 r. nr DO-II.7610.241.2021.JL w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu. Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wojewoda Śląski (dalej: Wojewoda), działając na podstawie art. 34 i art. 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2021 r. poz. 146, dalej: "ustawa z dnia 8 września 2000 r."), decyzją z 30 kwietnia 2021 r. odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez Polskie Koleje Państwowe w Warszawie, prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w Gminie [...], obręb [...], oznaczonego jako działki nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m², dla którego prowadzona jest księga wieczysta nr [...]. Polskie Koleje Państwowe S.A. złożyły odwołanie od powyższej decyzji podnosząc, że organ I instancji w toku postępowania zaniechał poczynienia dokładnych ustaleń faktycznych w sprawie i zastosował normy prawa materialnego do nieprawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Zdaniem Spółki, Wojewoda naruszył art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. poprzez nieuwzględnienie, że nieruchomość znajdowała się w posiadaniu PKP S.A. Minister Rozwoju, Pracy i Technologii decyzją z 11 czerwca 2021 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej: "k.p.a."), utrzymał w mocy decyzję Wojewody. Minister przytoczył brzmienie art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. i wskazał, że podstawową przesłanką wynikającą z tego przepisu jest to, by nieruchomość, która 5 grudnia 1990 r. znajdowała się w posiadaniu PK P stanowiła własność Skarbu Państwa, tylko bowiem pod tym warunkiem mogła z mocy prawa stać się z dniem wejścia w życie ustawy przedmiotem prawa wieczystego użytkowania PKP. Z treści księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowych działek nr [...] oraz nr [...] wynika, że Gmina [...], została ujawniona jako właściciel w dziale II ww. księgi wieczystej na podstawie decyzji Wojewody Śląskiego z dnia 2 marca 2017 r., znak: NWXV.7432.1.127.2014, stwierdzającej nabycie przez Gminę [...], na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191), nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2 z dniem 27 maja 1990 r. (data ogłoszenia ww. ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych). Mając na uwadze powyższe, Minister stwierdził, że przedmiotowe działki nie stanowiły własności Skarbu Państwa, zarówno według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. jak i na dzień 27 października 1990 r. Świadczy to o prawidłowości decyzji wydanej przez Wojewodę. Jednocześnie Minister zaznaczył, że pozostawanie przedmiotowego gruntu w posiadaniu PKP S.A. według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. pozostaje w tym przypadku bez znaczenia skoro nieruchomości te nie stanowiły własności Skarbu Państwa zarówno na dzień 5 grudnia 1990 r. jak i nadzień 27 października 2000 r. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej: Sąd I instancji) złożyły Polskie Koleje Państwowe S.A. w Warszawie. Opisanym na wstępie wyrokiem z dnia 28 lutego 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 1990/21 Sąd I instancji oddalił wniesioną skargę. Na wstępie Sąd I instancji wskazał, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe". Zgodnie z treścią ust. 1, grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (czyli z dniem 27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP. Budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na gruntach, o których mowa w ust. 1, stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością PKP. Nabycie praw, o których mowa nie może naruszać praw osób trzecich. Dalej Sąd I instancji wskazał, że w cytowanym powyżej art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r., po raz pierwszy od dnia uchylenia rozporządzenia z 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe", PKP przyznane zostało prawo do gruntów będących własnością Skarbu Państwa, posiadanych przez PKP w dniu 5 grudnia 1990 r. Ustawodawca przewidział w tym przepisie nabycie - z chwilą wejścia ustawy w życie - przez PKP ex lege prawa użytkowania wieczystego takich gruntów, jeżeli PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej. Warunkiem podstawowym dla zastosowania tej normy jest jednakże to, że dana nieruchomość, która 5 grudnia 1990 r. znajdowała się w posiadaniu PKP, stanowiła własność Skarbu Państwa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 2860/12 wyrok dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http:/orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej jako "CBOSA"). Dopiero spełnienie powyższej przesłanki umożliwia badanie warunku posiadania gruntu przez PKP, do którego w dalszej części odwołuje się przywołany powyżej przepis art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. W wyroku z 12 kwietnia 2005 r. (sygn. akt K 30/03, OTK-A 2005/4/35) Trybunał Konstytucyjny wskazał, że uwłaszczenie PKP, dokonywane w tym trybie, nie może odnosić się do mienia podlegającego komunalizacji z mocy prawa tj. na podstawie art. 5 ust. 1 i 2 ww. ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Mienie to bowiem stało się własnością gmin już w dacie 27 maja 1990 r. a więc 10 lat wcześniej niż możliwe stało się uwłaszczenie PKP na gruncie, w stosunku do którego podmiot ten nie posiadał tytułu prawnego. Wydanie decyzji komunalizacyjnej deklaratoryjnej w okresie późniejszym, pozostawało natomiast bez wpływu na rozstrzygnięcie, bowiem decyzja taka potwierdza jedynie stan prawny, który zaistniał we wskazanej dacie. W prawie polskim ujawnienie prawa własności w księdze wieczystej nie stanowi ipso facto warunku nabycia tego prawa. O tym, czy dany podmiot jest właścicielem nieruchomości, czy też nie, decyduje zaistnienie stanu faktycznego, z którym ustawa wiąże nabycie prawa. Sąd I instancji podniósł następnie, że w sprawie niekwestionowaną okolicznością, również przez skarżącą Spółkę, jest ustalenie, że w świetle wpisów w dziale II Księgi wieczystej prowadzonej dla działek ewidencyjnych nr [...] i [...], ich właścicielem jest Gmina [...]. Podstawą dokonania wpisu była wydana na podstawie art. 18 ust. 1 i art. 17a ust. 3 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, ostateczna decyzja Wojewody Śląskiego z 2 marca 2017 r., nr NWXV.7532.1.127.2014 stwierdzająca nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości państwowej, położonej w jednostce ewidencyjnej [...], obrębie [...], oznaczonej w ewidencji gruntów działkami nr [...] i [...] A zatem, zdaniem Sądu I instancji, ustalenie, że przywołane działki ewidencyjne pozostawały własnością Gminy [...], pozwoliło organom słusznie uznać, że nieruchomości te nie były własnością Skarbu Państwa. Konsekwencją powyższego jest brak spełnienia przesłanki ustalonej przepisem art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r., czyniąc zbędnym dokonywanie ustaleń spełnienia przesłanki posiadania tych gruntów przez PKP. Tym samym dokonana zaskarżonymi decyzjami odmowa stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Polskie Koleje Państwowe prawa użytkowania wieczystego gruntu w trybie ustalonym przepisami art. 34 i art. 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. pozostaje w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. Końcowo Sąd I instancji wskazał, że odmawiając słuszności podniesionym w skardze zarzutom naruszenia przepisów postępowania stwierdzić należy, że podjęte przez organy czynności procesowe podyktowane były normami prawa materialnego, które - jak Sąd I instancji wskazał - czyniły zbędnym dokonanie ustaleń pozostałych przesłanek ustalonych art. 34 i art. 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r., w sytuacji braku wypełnienia podstawowego warunku, jakim było przysługiwanie Skarbowi Państwa prawa własności nieruchomości. W tym zakresie organy podjęły stosowne działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Nie uchybiły przy tym zasadzie prawdy obiektywnej, jak również pogłębiania zaufania do władzy publicznej. Prowadzone postępowanie dowodowe pozwoliło na wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego. Tym samym brak podstaw dla przyjęcia za skargą, że prowadzone przez organy postępowanie naruszało w sposób istotny przepisy art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. Mając na uwadze powyższe Sąd I instancji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: "p.p.s.a."), orzekł jak w sentencji. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosły Polskie Koleje Państwowe S.A. w Warszawie, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciły: 1. naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, w postaci art. 34 ust. 1 ustawa z dnia 8 września 2000 r. poprzez bezzasadne przyjęcie, iż Polskie Koleje Państwowe S.A. nie nabyły z dniem 27 października 2000 r. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, pomimo że w niniejszej sprawie realizowały się wszystkie podstawy do jej uwłaszczenia; 2. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez niezastosowanie oraz art. 151 p.p.s.a. poprzez błędne zastosowanie i oddalenie skargi, mimo że zachodziły podstawy do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonej decyzji z uwagi na naruszenie przez organ art. 75 §1 ab initio k.p.a. oraz art. 7 w zw. z art. 77 §1 i art. 80 k.p.a. polegające na ograniczeniu w postępowaniu administracyjnym zasady równej mocy środków dowodowych, mimo że takie ograniczenie jest nieuzasadnione, nie wynika wprost z przepisu ustawy, przerzuca na stronę odpowiedzialność za ewentualne błędy organu administracji państwowej, a przez wprowadzenie takiego wymogu ex post - faktycznie pozbawia stronę rzeczywistej ochrony jej praw majątkowych, przy jednoczesnym przerzuceniu obowiązków dowodowych na stronę; gdyby Sąd I instancji dostrzegł powyższe uchybienie, zaskarżone rozstrzygnięcie mogłoby być inne, tj. skarga mogłaby zostać uwzględniona, z daleko posuniętej ostrożności procesowej wskazuję nadto na naruszenie: 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez niezastosowanie oraz art. 151 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie i oddalenie skargi, pomimo że zachodziły podstawy do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonej decyzji z uwagi na naruszenie przez organ art. 61 §1-2 k.p.a. poprze brak wszczęcia postępowania o wywłaszczenie nieruchomości i jej uwłaszczenie w oparciu o art. 37a ust. 1-2 ustawa z dnia 8 września 2000 r., pomimo że organ ustalił w niniejszej sprawie okoliczności wypełniające ww. podstawę wywłaszczenia i uwłaszczenia gruntów, będących elementem infrastruktury kolejowej. Wobec powyższego wniosły o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi I instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Jednocześnie wniosły o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie podać należy, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a., ponieważ Skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a druga strona, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą jednak okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 - 6 p.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów zawartych w podstawach skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna w myśl art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. winna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Obowiązkiem wnoszącego skargę kasacyjną jest wyraźne wyszczególnienie, który z przepisów został według niego naruszony, i przyporządkowanie go do odpowiedniej podstawy skargi kasacyjnej. Podstawy skargi kasacyjnej zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Skarżąca kasacyjnie zarzuciła wyrokowi Sądu I instancji naruszenie zarówno prawa materialnego, jak i procesowego, jednakże przepisy postępowania co do zasady stanowią kontynuację zarzucanych naruszeń prawa materialnego, a ich uzasadnienie opiera się na tezie, że skoro organy i Sąd I instancji wadliwie zinterpretowały art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r., to dopuściły się także naruszeń procedury. W tej sytuacji ocena zarzucanych naruszeń prawa materialnego determinuje wynik oceny zarzutów naruszenia przepisów p.p.s.a. w związku z przepisami procedury administracyjnej. W takiej zaś sytuacji konieczne było odniesienie się w pierwszej kolejności do postawionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego. Istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego PKP S.A. spełnia przesłanki określone w art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe. Zgodnie z tym przepisem grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP. Jak słusznie wskazał Sąd I instancji przedmiotem uwłaszczenia mogą być wyłącznie grunty będące własnością Skarbu Państwa. Z księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowego gruntu w dziale II Księgi wieczystej prowadzonej dla działek ewidencyjnych nr [...] i [...], ich właścicielem jest Gmina [...]. Nieruchomość z dniem 27 maja 1990 r. stała się z mocy prawa własnością Gminy [...], na podstawie decyzji Wojewody Śląskiego z 2 marca 2017 r., nr NWXV.7532.1.127.2014. Podstawą prawną decyzji, mocą której stwierdzono nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. nieodpłatnie prawa własności przedmiotowej nieruchomości, były przepisy ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Oznacza to, że w dniu 5 grudnia 1990 r., jak i w dniu 27 października 2000 r. przedmiotowa działka stanowiła własność Gminy [...], nie stanowiła zaś własności Skarbu Państwa. Z akt sprawy wynika, że decyzja komunalizacyjna Wojewody Śląskiego z 2 marca 2017 r. jest ostateczna, pozostaje w obrocie prawnym i tym samym jest wiążąca, tak dla organów wydających w sprawie decyzje, jak też dla sądu administracyjnego kontrolującego ich zgodność z prawem. Tym samym nie została spełniona podstawowa przesłanka zawarta w art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r., tj. posiadanie przez Skarb Państwa tytułu własności do przedmiotowej nieruchomości w dacie 5 grudnia 1990 r. i w dacie 27 października 2000 r., co uniemożliwiało pozytywne rozpoznanie wniosku PKP S.A. Nie ulega bowiem wątpliwości, że warunki o jakich mowa w powyższym przepisie muszą być spełnione łącznie, co oznacza, że brak któregoś z elementów powoduje niemożność nastąpienia skutku materialnoprawnego Przesłanki te muszą być spełnione na 5 grudnia 1990 r., a skutek rzeczowy następuje z mocy prawa na 27 października 2000 r., co także wynika z art. 34 ust. 1 ustawy. Aby zatem PKP mogła uzyskać prawo wieczystego użytkowania grunt musi stanowić własność Skarbu Państwa, a przedmiotowa nieruchomość na dzień 5 grudnia 1990 r. własnością Skarbu Państwa nie była. Nie była także własnością Skarbu Państwa w dacie wejścia w życie ustawy o komercjalizacji. Wbrew zarzutom skargi nie doszło zatem do naruszenia art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. Za nieusprawiedliwione należy uznać zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 §1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w związku z 75 § 1 ab initio k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., 80 k.p.a., jak również art. 151 p.p.s.a. Zakres prowadzonego przez organy postępowania dowodowego determinowany był treścią przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w tej sprawie. Skarżąca ogólnikowo jedynie stwierdza, że rozstrzygnięcia wydane w niniejszej sprawie oparto o ustalenia dokonane na podstawie niewystarczającej dokumentacji, nie wskazując jakichkolwiek dowodów przemawiających za prezentowanym przez nią stanowiskiem. W takiej sytuacji twierdzenia skarżącej są gołosłowne, niemające oparcia w aktach sprawy. W odniesieniu do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit, c p.p.s.a. przez niezastosowanie oraz art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 61 § 1 i 2 k.p.a. i art. 37a ust. 1-2, ustawy z dnia 8 września 2000 r., należy wskazać, że również nie mógł być uwzględniony. Przede wszystkim sposób sformułowania zarzutu jest wadliwy. Nie można bowiem powoływać sprzecznych ze sobą przepisów, z których jeden stanowi o wyniku rozstrzygnięcia w postaci oddalenia skargi, drugi zaś uchylenia decyzji. Również nieskutecznie postawiono zarzut naruszenia art. 61 § 1 i 2 k.p.a. przez jego niezastosowanie. Żądanie wniosku PKP SA z 1 grudnia 2006 r. o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego wnioskująca Spółka oparła na art. 34 ustawy 8 września 2000 r. i na tej też podstawie procedował Wojewoda Śląski. Nie miał natomiast podstaw do badania sprawy pod kątem przesłanek określonych w art. 37a ust. 1 i 2 powołanej ustawy, czy też inicjowania odrębnego postępowania z urzędu. Zatem całkowicie niezasadne jest żądanie skargi kasacyjnej uchylenia wyroku i wydanych w sprawie decyzji na innej podstawie prawnej aniżeli ta, która była podstawą rozstrzygnięcia. Wobec powyższego należy uznać, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżony wyrok odpowiada prawu. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI