Orzeczenie · 2024-11-28

I OSK 1683/21

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2024-11-28
NSAochrona środowiskaWysokansa
ochrona zwierzątbioasekuracjachoroby zakaźne zwierzątubój zwierzątprawo administracyjnepostępowanie sądowoadministracyjnezasada proporcjonalnościkontrola weterynaryjnaafrykański pomór świń

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez K. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który oddalił skargę na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii nakazującą ubój wszystkich świń domowych oraz zakaz ich utrzymywania w gospodarstwie. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 15 § 1 k.p.a. poprzez przeprowadzenie nieuprawnionej kontroli, oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym art. 48b ustawy o ochronie zdrowia zwierząt, twierdząc, że decyzja była zbyt drastyczna i nieproporcjonalna. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, stwierdził, że zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Sąd podkreślił, że organy administracji miały prawo zlecić dodatkową kontrolę w celu zweryfikowania działań naprawczych. Ustalenia kontroli potwierdziły prawidłowość stanowiska organu pierwszej instancji i negatywne rokowania dotyczące przestrzegania zasad bioasekuracji przez skarżącego, w tym brak świadectw zdrowia dla prosiaków i utrzymywanie świń razem z bydłem. Sąd uznał, że organy wykazały, iż zastosowanie radykalnego środka w postaci nakazu uboju było uzasadnione i proporcjonalne, biorąc pod uwagę notoryczne i rażące naruszanie obowiązków bioasekuracyjnych przez skarżącego, co stanowiło zagrożenie dla rozprzestrzeniania się chorób zakaźnych zwierząt. Nakaz uboju nie był karą, lecz środkiem zapobiegawczym. W związku z tym, skarga kasacyjna została oddalona.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja zasady proporcjonalności przy stosowaniu środków administracyjnych ingerujących w prawa jednostki, zwłaszcza w kontekście ochrony zdrowia zwierząt i zapobiegania chorobom zakaźnym.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji powtarzających się naruszeń przepisów bioasekuracyjnych i zastosowania radykalnych środków przez organy weterynaryjne. Konieczność indywidualnej oceny proporcjonalności w każdej sprawie.

Zagadnienia prawne (3)

Czy nakaz uboju zwierząt i zakazu ich utrzymywania w gospodarstwie, jako środek radykalny, jest proporcjonalny do stwierdzonych uchybień w zakresie bioasekuracji?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, nakaz uboju zwierząt może być proporcjonalnym środkiem, jeśli organy wykażą, że łagodniejsze środki nie byłyby wystarczające do ochrony przed rozprzestrzenianiem się chorób zakaźnych, a skarżący notorycznie naruszał przepisy.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy wykazały, iż zastosowanie radykalnego środka było uzasadnione ze względu na powtarzające się i rażące naruszenia przepisów bioasekuracyjnych przez skarżącego, co stanowiło zagrożenie dla zdrowia zwierząt.

Czy organ odwoławczy, zlecając dodatkową kontrolę, narusza zasadę dwuinstancyjności postępowania?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, organ odwoławczy ma prawo zlecić dodatkową kontrolę w celu zweryfikowania działań naprawczych i prawidłowości postępowania organu pierwszej instancji, co mieści się w ramach zasady dwukrotnego rozpoznania sprawy.

Uzasadnienie

Sąd wyjaśnił, że dodatkowa kontrola służyła weryfikacji działań kontrolnych i nie stanowiła przeprowadzenia nowego postępowania dowodowego, a jedynie uzupełnienie materiału dowodowego.

Czy zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania (k.p.a.) są skuteczne, jeśli nie zostaną powiązane z naruszeniem przepisów postępowania sądowoadministracyjnego (p.p.s.a.)?

Odpowiedź sądu

Choć powiązanie jest zalecane, brak takiego powiązania nie dyskwalifikuje skargi kasacyjnej, a zarzut naruszenia przepisów k.p.a. może być traktowany jako zarzut braku właściwej kontroli zastosowania tych przepisów przez Sąd I instancji.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że w praktyce orzeczniczej NSA dopuszcza się rozpoznawanie zarzutów naruszenia k.p.a. nawet bez bezpośredniego powiązania z p.p.s.a., traktując to jako ocenę kontroli sądowej nad stosowaniem przepisów proceduralnych przez organy administracji.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Odrzucono skargę
Oddalono skargę kasacyjną.

Przepisy (16)

Główne

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.o.z.z. art. 48b § ust. 1

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt

Pomocnicze

k.p.a. art. 15 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.o.z.z. art. 48b § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt

u.o.z.z. art. 48b § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt

u.o.z.z. art. 48b § ust. 5

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt

ustawa o Inspekcji Weterynaryjnej art. 19b

Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej

ustawa o Inspekcji Weterynaryjnej art. 14 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej

rozporządzenie MRiRW art. 1a § pkt 1 lit. d

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 maja 2015 r. w sprawie środków podejmowanych w związku z wystąpieniem afrykańskiego pomoru świń

rozporządzenie MRiRW art. 7

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 maja 2015 r. w sprawie środków podejmowanych w związku z wystąpieniem afrykańskiego pomoru świń

Konstytucja RP art. 31 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 15 § 1 k.p.a. poprzez przeprowadzenie nieuprawnionej kontroli. • Niewłaściwe zastosowanie art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. i niezastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. • Tendencyjność i brak poszanowania praw skarżącego przez organy administracji (naruszenie art. 7, 8, 77 § 1 k.p.a.). • Niewyjaśnienie charakteru analizy epizootycznej (naruszenie art. 7, 77 § 1 k.p.a.). • Błędne przyjęcie, że przeprowadzono 3 kontrole (naruszenie art. 7, 77 § 1 k.p.a.). • Dowolność, nieobiektywność, drastyczność i nieproporcjonalność decyzji (naruszenie art. 48b ustawy o ochronie zdrowia zwierząt). • Nieprawidłowa ocena uchybienia karmienia świń paszą niezabezpieczoną przed dostępem zwierząt wolno żyjących (naruszenie § 1a pkt. 1a rozporządzenia). • Niewłaściwe przeprowadzenie kontroli w świetle art. 19b ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej. • Naruszenie art. 48b ustawy o ochronie zdrowia zwierząt poprzez wydanie kolejnego nakazu zamiast rozstrzygnięcia o uboju. • Wybór ekstremalnego środka bez wykazania, że łagodniejszy środek nie byłby wystarczający (naruszenie art. 48b ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji).

Godne uwagi sformułowania

uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej • rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania • skarga kasacyjna formułując zarzuty naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przepisów "p.p.s.a." oraz "k.p.a." nie została należycie sprecyzowana • nie można domniemywać granic skargi kasacyjnej • istotą postępowania zainicjowanego skargą kasacyjną w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania • Wojewódzki sąd administracyjny prowadzi postępowanie bowiem na podstawie przepisów p.p.s.a. a nie przepisów k.p.a. • zasada dwuinstancyjności postępowania oznacza, że każda sprawa administracyjna, jeżeli zawiśnie przed organem drugiej instancji na skutek wniesienia przez stronę środka zaskarżenia, wymaga przede wszystkim ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia. • nakaz zabicia lub uboju zwierząt na podstawie art. 48b ust. 1 pkt 2 u.o.z.z. nie jest karą za nieprzestrzeganie przepisów w zakresie bioasekuracji, lecz środkiem służącym ochronie przed rozprzestrzenianiem się chorób zakaźnych.

Skład orzekający

Maciej Dybowski

przewodniczący

Piotr Niczyporuk

sprawozdawca

Agnieszka Miernik

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja zasady proporcjonalności przy stosowaniu środków administracyjnych ingerujących w prawa jednostki, zwłaszcza w kontekście ochrony zdrowia zwierząt i zapobiegania chorobom zakaźnym."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji powtarzających się naruszeń przepisów bioasekuracyjnych i zastosowania radykalnych środków przez organy weterynaryjne. Konieczność indywidualnej oceny proporcjonalności w każdej sprawie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy radykalnych środków stosowanych przez organy administracji w celu ochrony zdrowia publicznego i zwierząt, co budzi emocje i pytania o proporcjonalność działań państwa.

Ubój zwierząt nakazany przez weterynarza – czy to zawsze proporcjonalne?

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst