I OSK 168/07
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że przyznanie zasiłku celowego w ograniczonej wysokości było uzasadnione możliwościami finansowymi gminy i priorytetami pomocy społecznej.
Skarga kasacyjna dotyczyła odmowy przyznania zasiłku celowego w pełnej żądanej wysokości osobie bezrobotnej. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, wskazując na uznaniowy charakter zasiłku i ograniczone środki finansowe ośrodka pomocy społecznej. Skarżący zarzucał naruszenie zasady równości i dyskryminację. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną z powodu wadliwości jej sformułowania, wskazując na brak powiązania zarzutów z przepisami prawa procesowego.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej G. K. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie zasiłku celowego. G. K., osoba bezrobotna i bez dochodu, wnioskował o zasiłek na pokrycie podstawowych potrzeb (żywność, opał, leki, opłaty mieszkaniowe) w marcu 2004 r. Organ pierwszej instancji przyznał mu 120 zł, uzasadniając to ograniczonymi środkami finansowymi ośrodka pomocy społecznej i priorytetowym traktowaniem dożywiania dzieci oraz pomocy rodzinom z dziećmi. Skarżący zarzucał naruszenie zasady równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP) i dyskryminację ze względu na miejsce zamieszkania, twierdząc, że w innych gminach zasiłki są wyższe. Kwestionował również sposób wyjaśnienia stanu faktycznego przez organy. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając jej wadliwe sformułowanie. Sąd wskazał, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania dotyczyły postępowania przed organami administracji, a nie postępowania sądowego, a przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie stanowiły podstawy kasacyjnej w rozumieniu Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto, NSA nie uwzględnił wniosku o wystąpienie z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego, gdyż przepisy ustawy o pomocy społecznej z 2004 r. nie miały zastosowania w sprawie, a podstawę materialnoprawną stanowiła ustawa z 1990 r.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, przyznanie zasiłku celowego w ograniczonej wysokości jest uzasadnione uznaniem administracyjnym organu, który musi uwzględnić możliwości finansowe oraz priorytety pomocy społecznej, a także hierarchię potrzeb.
Uzasadnienie
Zasiłek celowy jest świadczeniem uznaniowym, a jego wysokość i forma zależą od możliwości finansowych organu oraz celów pomocy społecznej. Organ ma prawo ocenić hierarchię potrzeb i rozdzielić ograniczone środki między potrzebujących, priorytetyzując np. dożywianie dzieci.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (17)
Główne
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.s. art. 32 § 1
Ustawa z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 32 § 2
Ustawa z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 193
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 32 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 32 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
u.p.s. art. 3 § 3
Ustawa z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 3 § 4
Ustawa z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 2 § 1
Ustawa z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 2 § 4
Ustawa z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 10 § 1
Ustawa z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 43
Ustawa z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego. Naruszenie art. 32 Konstytucji RP i art. 14 EKPC poprzez dyskryminację i nierówne traktowanie. Naruszenie art. 38 Konstytucji RP i art. 2 EKPC poprzez narażanie na śmierć głodową i wychłodzenie. Naruszenie art. 67 Konstytucji RP i art. 2 ust. 1 u.p.s. poprzez niezapewnienie zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 110 ust. 10 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej w związku z art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP.
Godne uwagi sformułowania
zasiłek celowy nie jest świadczeniem obligatoryjnym potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej środki, jakie przekazała Gmina P. na pomoc społeczną na 2004r. na zasiłki celowe i dożywianie, nie wystarczają na zabezpieczenie wszystkich potrzeb średnia wysokość zasiłku celowego w gminie w miesiącu marcu wyniosła około 98 zł i była niższa od wysokości zasiłku celowego udzielonego skarżącemu nie można postawić organom orzekającym zarzutu dowolności żądania skarżącego wynikają z jego przekonania, że świadczenia z pomocy społecznej mają mu zapewnić zaspokojenie zasadniczych potrzeb życiowych i być podstawowym źródłem utrzymania. Z takim poglądem nie można się zgodzić ta forma pomocy społecznej [...] nie jest przewidziana na pokrywanie pełnych całomiesięcznych kosztów utrzymania osoby objętej pomocą, lecz ma charakter pomocy doraźnej, ukierunkowanej na konkretny cel bytowy zarzuty naruszenia przepisów postępowania dotyczyły postępowania przed organami administracji, a nie postępowania sądowego brak powołania prawidłowej podstawy kasacyjnej uniemożliwia Sądowi odwoławczemu ocenę
Skład orzekający
Irena Kamińska
przewodniczący
Joanna Runge - Lissowska
członek
Jolanta Sikorska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja zasad przyznawania zasiłków celowych w kontekście ograniczeń budżetowych i uznania administracyjnego; zasady formułowania skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej (wadliwość skargi kasacyjnej) i nie rozstrzyga merytorycznie kwestii konstytucyjnych czy materialnoprawnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje konflikt między prawem do pomocy społecznej a realnymi ograniczeniami budżetowymi samorządów, a także pokazuje znaczenie prawidłowego formułowania zarzutów w skardze kasacyjnej.
“Czy pomoc społeczna musi być sprawiedliwa, gdy brakuje pieniędzy? NSA wyjaśnia granice zasiłku celowego.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 168/07 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2007-11-21 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2007-02-07 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Irena Kamińska /przewodniczący/ Joanna Runge - Lissowska Jolanta Sikorska /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6320 Zasiłki celowe i okresowe Hasła tematyczne Pomoc społeczna Sygn. powiązane I SA/Wa 1542/06 - Wyrok WSA w Warszawie z 2006-10-25 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 174 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dz.U. 1997 nr 78 poz 483 art. 193 Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu 25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Kamińska, Sędziowie NSA Joanna Runge-Lissowska, Jolanta Sikorska (spr.), Protokolant Tomasz Zieliński, po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 października 2006r. sygn. akt I SA/Wa 1542/06 w sprawie ze skargi G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 października 2006r. sygn. I SA/Wa 1542/06 oddalił skargę G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego. W uzasadnieniu podał, że decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 3, art. 4, art. 10 ust. 1 pkt 2 i art. 43 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998r., Nr 64, poz. 414 z późn. zm.), organ pierwszej instancji - Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w P. przyznał G. K. zasiłek celowy w wysokości 120 zł w miesiącu marcu 2004r. z przeznaczeniem na część potrzeb wymienionych we wniosku z dnia 26 lutego 2004r., w szczególności na żywność i opał, po ustaleniu, że wnioskodawca spełnił warunki z art. 32 ustawy o pomocy społecznej do udzielenia pomocy w formie zasiłku celowego. Jest bowiem osobą bezrobotną, samotnie gospodarującą, bez dochodu. Zasądzono od niego alimenty na rzecz córki w kwocie 300 zł, które płaci korzystając z pomocy matki. Wnioskodawca wystąpił o zabezpieczenie następujących potrzeb: zakup żywności, leków, opał, środków czystości, uregulowanie kosztów opłat mieszkaniowych oraz inne najpilniejsze potrzeby. Organ podkreślił, że zasiłek celowy nie jest świadczeniem obligatoryjnym. Można go przyznać w ramach posiadanych środków finansowych. Powołując się na przepis art. art. 2 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej wskazał, że potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Podał, że z powodu ograniczenia środków, jakimi dysponuje ośrodek pomocy społecznej, nie wszystkie potrzeby wymienione we wniosku zostały uwzględnione. Środki, jakie przekazała Gmina P. na pomoc społeczną na 2004r. na zasiłki celowe i dożywianie, nie wystarczają na zabezpieczenie wszystkich potrzeb, z jakimi osoby występują do ośrodka. W pierwszej kolejności zabezpiecza się dożywianie dla dzieci z rodzin najuboższych (157 dzieci miesięcznie korzysta z obiadów średnio na kwotę 7500 zł - miesięcznie), a następnie przyznawane są zasiłki celowe dla rodzin i matek z dziećmi, które są bez środków utrzymania, (średnio z zasiłków celowych korzysta miesięcznie 90 osób na kwotę 7000 zł). W marcu 2004 r. wnioski o zasiłki celowe złożyły 84 osoby i otrzymały pomoc na łączną kwotę 8210 zł. W tej sytuacji przyznanie wnioskodawcy zasiłku celowego w miesiącu marcu 2004r. w żądanej wysokości 461 zł, a tym samym uwzględnienie wszystkich wymienionych we wniosku potrzeb było niemożliwe. Organ uznał, że podstawową potrzebą jest żywność i częściowa pomoc na opał w związku z czym zgodnie z posiadanymi środkami przyznał wnioskodawcy zasiłek celowy w kwocie 120 zł na te potrzeby. Dodał, że G. K. systematycznie korzysta z pomocy w formie zasiłków celowych od sierpnia 2001r. (w 2002r. - przez 12 miesięcy, w 2003r. - przez 12 miesięcy). Nie podejmuje przy tym aktywnych działań związanych ze zmianą swojej sytuacji i rozwiązaniem problemów we własnym zakresie. Po rozpatrzeniu odwołania G. K. od decyzji organu pierwszej instancji zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazało, że zgodnie z art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.), potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. G. K. korzysta z pomocy społecznej od 2001r. Nie ma przy tym orzeczonej niepełnosprawności. Jest zatem zdolny do pracy. Zdaniem organu odwoławczego, w świetle ustalonego w postępowaniu stanu sprawy, decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa i zgodna z prawem. Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył G. K., wnosząc o jej uchylenie jako niezgodnej z prawem i domagał się wypłaty zasiłku za marzec 2004r. w wysokości minimum socjalnego, jednak nie mniej niż w kwocie 461 zł. Zarzucił Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu, że rozpatrując jego odwołanie nie przeprowadziło postępowania porównawczego, w jakiej wysokości zasiłki celowe są wypłacane innym obywatelom zamieszkującym inne obszary Polski lub w jakiej wysokości są wypłacane zasiłki przez inne ośrodki pomocy społecznej, chociażby na tle porównania regionalnego w obrębie tego samego województwa. Zdaniem skarżącego znajduje się on w tej samej sytuacji bytowej, w jakiej znajdują się obywatele zamieszkujący w niektórych dzielnicach W., którzy otrzymują zasiłki celowe w wysokości około 400 zł. Ponadto w tych dzielnicach są przyznawane zasiłki celowe nie tylko na zabezpieczenie podstawowych potrzeb, ale również na opłaty czynszowe lub należności za energię elektryczną i gaz oraz koszty zakupu leków. W tej sytuacji, zdaniem skarżącego, zachodzi rażące naruszenie równych praw do zabezpieczenia społecznego z innymi obywatelami. Skarżący zarzucił, że nie jest przez władze publiczne równo traktowany, ale wręcz dyskryminowany tylko z tego powodu, że zamieszkuje gminę P.. Taka dyskryminacja i nierówne traktowanie powoduje naruszenie dyspozycji art. 32 Konstytucji RP oraz art. 14 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Tak niskie zasiłki celowe, jakie są przyznawane skarżącemu przez władze publiczne nie zapewniają mu ochrony życia i narażają na śmierć głodową, a także wychłodzenie organizmu z powodu braku środków na opał oraz na wykup leków. Narusza to tym samym jego prawa osobiste wyrażone w art. 38 Konstytucji RP i art. 2 Europejskiej Konwencji Ochrony Praw Człowieka. Skarżący podniósł, że przyznanie zasiłku celowego w wysokości 120 zł na cały miesiąc jest zaprzeczeniem prawa obywatelskiego do należytego zabezpieczenia społecznego w myśl art. 67 Konstytucji RP, a także jest sprzeczne z dyspozycją art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, gwarantującej zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych w sposób umożliwiający bytowanie w warunkach odpowiadających godności człowieka. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Rozpatrując skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu pierwszej instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. prawidłowo wskazało, że zasiłek celowy, którego materialno-prawną podstawę stanowi przepis art. 32 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998r. Nr 64, poz. 414, z późn. zm.), jest świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego. Okoliczność ta powoduje, że nawet fakt spełniania kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia i w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Z przepisów prawa regulujących tryb przyznawania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Organy odpowiedzialne za udzielanie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy liczbę osób wymagających wsparcia. Nie ulega więc wątpliwości, że organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Wojewódzki Sąd Administracyjny podał, że przy rozstrzyganiu sprawy wzięto pod uwagę zakres przyznanej już pomocy oraz potrzeby wnioskodawcy, jak i możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podkreślono, że środki, jakie przekazała gmina na pomoc społeczną na 2004r. na zasiłki celowe i dożywianie nie wystarczają na zabezpieczenie wszystkich potrzeb, z jakimi osoby występują do ośrodka. W pierwszej kolejności zabezpiecza się dożywianie dla dzieci z rodzin najuboższych, a następnie przyznawane są zasiłki celowe dla rodzin i matek z dziećmi, które są bez środków utrzymania, a więc osób znajdujących się w sytuacji życiowej o wiele gorszej od sytuacji skarżącego. W marcu 2004r. wnioski o zasiłki celowe złożyły 84 osoby i otrzymały pomoc na łączną kwotę 8210 zł. Zatem średnia wysokość zasiłku celowego w gminie w miesiącu marcu wyniosła około 98 zł i była niższa od wysokości zasiłku celowego udzielonego skarżącemu. Sąd dodał, że nie bez znaczenia był również fakt, że skarżący systematycznie korzysta z pomocy w formie zasiłków celowych od sierpnia 2001r., w 2002r. korzystał z takiej pomocy przez 12 miesięcy i w 2003r. także przez 12 miesięcy. Nie podejmuje przy tym aktywnych działań związanych ze zmianą swojej sytuacji i rozwiązaniem problemów we własnym zakresie. W świetle powyższych okoliczności nie można, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, postawić organom orzekającym zarzutu dowolności odnośnie podjętego w zaskarżonej decyzji rozstrzygnięcia. W ocenie tego Sądu decyzje wydane w sprawie zostały podjęte w oparciu o obowiązujące przepisy, a o odmowie przyznania świadczenia decydowała nie tylko sytuacja życiowa wnioskodawcy, lecz przede wszystkim rodzaj potrzeb, które w pierwszej kolejności zabezpieczał Ośrodek Pomocy Społecznej w P., jak również możliwości finansowe tego Ośrodka. Bez znaczenia, zdaniem tego Sądu, jest przy tym powoływanie się przez skarżącego na wysokość wypłacanych zasiłków celowych w innych gminach. Wysokość zasiłków celowych przyznawanych w tych gminach nie może bowiem stanowić podstawy do zwiększenia wysokości zasiłków celowych przyznawanych w gminie P.. Sąd wskazał, że żądania skarżącego wynikają z jego przekonania, że świadczenia z pomocy społecznej mają mu zapewnić zaspokojenie zasadniczych potrzeb życiowych i być podstawowym źródłem utrzymania. Z takim poglądem nie można się zgodzić, gdyż przeczy temu istota i charakter świadczeń udzielanych w ramach pomocy społecznej. Sąd pierwszej instancji wskazał, że przepis art. 32 ustawy o pomocy społecznej wymienia cele, na jakie może być przyznany zasiłek celowy. Wyliczenie to ma wprawdzie charakter przykładowy, ale jego treść wskazuje, że ta forma pomocy społecznej, co zresztą wynika z samej nazwy "zasiłek celowy", nie jest przewidziana na pokrywanie pełnych całomiesięcznych kosztów utrzymania osoby objętej pomocą, lecz ma charakter pomocy doraźnej, ukierunkowanej na konkretny cel bytowy. W świetle powyższych ustaleń Sąd pierwszej instancji uznał za pozbawione jakichkolwiek podstaw podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia przy wydawaniu zaskarżonej decyzji postanowień Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, Konstytucji RP, ustawy o pomocy społecznej oraz Kodeksu postępowania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) oddalił skargę. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył G. K., zaskarżając wyrok w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. naruszenie art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. przez oddalenie skargi pomimo nienależytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Wniósł też o wystąpienie na podstawie art. 193 Konstytucji RP z następującym pytaniem prawnym: "Czy art. 17 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 110 ust. 10 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004r. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.) jest zgodny z art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP w zakresie w jakim pozostawia poszczególnym radom określenie wysokości i zasad udzielania zasiłków celowych ?" Powołując się na powyższe domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu podał, że Sąd pierwszej instancji nie podzielił zarzutu skarżącego dowolności w podejmowaniu decyzji przez organy administracji publicznej. Sąd ten bowiem wskazał, że jak wynika z materiału sprawy organ pierwszej instancji podał, że w miesiącu marcu 2004r. zostały przyznane zasiłki celowe dla 84 osób na kwotę 8210 zł. Owo wyjaśnienie organu pierwszej instancji zostało uznane przez ten Sąd za wystarczające w świetle art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. w związku art. 107 § 3 k.p.a. Skarżący podniósł, że niesporną i istotną w sprawie okolicznością jest, że w marcu 2004r. był osobą bezrobotną bez jakiegokolwiek dochodu. W świetle art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004r. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.) powinien więc być jednym z pierwszych adresatów pomocy. Na poparcie swojego stanowiska w tym zakresie przytoczył tezy wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego i podniósł, że w sytuacji, gdy osoba nie posiadająca żadnych źródeł utrzymania otrzymuje zasiłek celowy w wysokości jedynie 120 zł, uzasadnione jest pytanie o kryteria przyznawania tego rodzaju pomocy, zwłaszcza w kontekście treści art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej. Zdaniem skarżącego odmiennie, niż przyjął to Sąd pierwszej instancji, nie jest wystarczające przedstawienie w tym przedmiocie suchych liczb, zwłaszcza gdy - jak to ma miejsce w sprawie - nie pozwalają one ocenić racjonalności gospodarowania środkami finansowymi przez organy administracji. Zarzucił, że organ nie wykazał, że wysokość udzielonego skarżącemu zasiłku celowego była wyższa, czy niższa od świadczeń tego rodzaju udzielonych w tym samym okresie innym osobom ubiegającym się o pomoc, do jakich osób i na jakie potrzeby w pierwszej kolejności została skierowana pomoc, ani też jakie były kryteria określania najbardziej niezbędnych potrzeb. Mając powyższe na uwadze zarzucił, że zaskarżone orzeczenie zapadło z naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. polegającym na nienależytym ustaleniu stanu faktycznego w sprawie. Uzasadniając zgłoszony w skardze kasacyjnej wniosek o wystąpienie z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego podniósł, że powołane przepisy pozostawiają poszczególnym radom gmin określenie wysokości i zasad udzielania zasiłków celowych. Świadczenia z tego tytułu są przyznawane w różnej wysokości w poszczególnych gminach, a różnice te sięgają nawet kilkuset procent. W tym kontekście uzasadniona jest zdaniem skarżącego wątpliwość co do zgodności powołanych przepisów z art. 32 Konstytucji RP, wprowadzającym zasadę równości wobec prawa oraz zakaz dyskryminacji z jakiejkolwiek przyczyny. Przyczyną tą nie może być również miejsce zamieszkania danej osoby, co występuje w niniejszym przypadku wobec oczywistych różnic w możliwościach finansowych realizowania pomocy społecznej przez poszczególne gminy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki zostały określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Żadna z przesłanek nieważności postępowania wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie występuje w niniejszej sprawie. Zatem sprawa ta mogła być przez Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznana tylko w granicach zakreślonych skargą kasacyjną. Granice skargi kasacyjnej wyznaczają między innymi wymienione w art. 176 p.p.s.a. podstawy kasacyjne, które zgodnie z art. 174 tej ustawy mogą stanowić: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W podstawach kasacji wnoszący skargę kasacyjną musi wskazać konkretną normę prawa materialnego, czy procesowego, której naruszenie zarzuca zaskarżonemu orzeczeniu. Przy formułowaniu skargi kasacyjnej kluczowe znaczenie ma rozróżnienie pomiędzy naruszeniem prawa materialnego, a naruszeniem przepisów postępowania, według których ocenia się gromadzenie i ocenę dowodów koniecznych do rozstrzygnięcia sprawy. W niniejszej sprawie skarżący zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego, przy czym nie powołał się na przepis art. 174 p.p.s.a. i nie wskazał, którą z podstaw kasacji wymienionych w tymże przepisie prawa (pkt 1, czy pkt 2) stanowi zarzut sformułowany w skardze kasacyjnej, jak również, zarzucając zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego, nie wskazał, którą z form naruszenia prawa materialnego wymienionych w tym przepisie owo naruszenie przybrało, a ponadto jako przepisy prawa materialnego wskazał przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, a to art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a., upatrując ich naruszenia w oddaleniu skargi przez Sąd pierwszej instancji pomimo nienależytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Tymczasem w myśl art. 174 pkt 1) p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie zarzutu naruszenia prawa materialnego, mogącego polegać na błędnej jego wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu przez Sąd pierwszej instancji. Taką podstawę materialnoprawną zastosowaną w niniejszej sprawie przez Sąd, za organami administracji publicznej, stanowił przepis art. 32 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.). Zarzutu naruszenia owego przepisu prawa materialnego, jak również żadnego innego przepisu prawa materialnego, autor skargi kasacyjnej nie podnosi. Wskazane w skardze kasacyjnej przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie są przepisami materialnoprawnymi, lecz przepisami postępowania i to przepisami, których Sąd pierwszej instancji, rozpatrując wniesioną do niego skargę, nie stosował. Podstawa naruszenia przepisów postępowania została wymieniona art. 174 pkt 2) p.p.s.a. "Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy jako podstawa kasacji dotyczy postępowania sądowo-administracyjnego, a nie postępowania przed organami administracji publicznej." (por. wyrok NSA z dnia 29.06.2005r., sygn. FSK 2290/04, LEX nr 173245). Powołanie w skardze kasacyjnej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w oderwaniu od przepisów postępowania sądowego nie pozwala traktować ich jako podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W wyroku z dnia 31.05.2005r. sygn. akt II GSK 66/05 (LEX nr 168082) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "Zarzut, który dotyczy naruszenia przepisów postępowania stosowanych przez organ administracji, by mógł zostać rozpoznany w granicach skargi kasacyjnej, winien zostać jednocześnie powiązany z naruszeniem odpowiedniego przepisu Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi." W niniejszej sprawie autor skargi kasacyjnej nie powołał podstawy wskazanej w art. 174 pkt 2) p.p.s.a., jak również nie powiązał wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego z przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dodać należy, że: "Podstawą skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2) p.p.s.a. jest naruszenie przez Sąd przepisów postępowania sądowoadministracyjnego w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W jej ramach skarżący musi bezwzględnie powołać przepisy postępowania sądowoadministracyjnego, którym uchybił Sąd, uzasadnić ich naruszenie i wykazać, że wytknięte uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy." (por. wyrok NSA z dnia 01.08.2004r., sygn. GSK 73/04, LEX nr 108540). W świetle powyższego uznać należało, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna, w której granicach Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę (art. 183 § 1 p.p.s.a.), została sformułowana w sposób wadliwy. Brak powołania w skardze kasacyjnej prawidłowej podstawy kasacyjnej uniemożliwia Sądowi odwoławczemu ocenę, czy dokonana przez Sąd pierwszej instancji kontrola decyzji administracyjnych została przeprowadzona prawidłowo. Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił zgłoszonego w skardze kasacyjnej wniosku o wystąpienie na podstawie art. 193 Konstytucji RP do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym co do zgodności "art. 17 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 110 ust. 10 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004r. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.) z art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP w zakresie w jakim pozostawia poszczególnym radom określenie wysokości i zasad udzielania zasiłków celowych". Przepisy wymienionej wyżej ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej nie miały w sprawie zastosowania. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia sprawy stanowiły bowiem przepisy ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.). Rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed Sądem nie zależy zatem, jak tego wymaga przepis art. 193 Konstytucji RP, od odpowiedzi na zgłoszone w skardze kasacyjnej pytanie prawne. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI