I OSK 167/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Okręgowego Inspektora Pracy w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, który uchylił decyzję o odmowie zmiany terminu realizacji nakazu Inspekcji Pracy. WSA uznał kontrolę za wadliwą z powodu nieważnego upoważnienia inspektora M.K. (wydanego przez zastępcę kierownika oddziału), niepodpisania protokołu przez wszystkich inspektorów oraz nierozpatrzenia wniosku o wyłączenie inspektora przed wydaniem decyzji. Dodatkowo, WSA wskazał na naruszenie przepisów dotyczących obecności strony przy przesłuchaniu pracowników. NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że upoważnienie do kontroli wydane przez zastępcę kierownika oddziału PIP, działającego w zastępstwie, jest ważne i skuteczne, o ile został do tego umocowany. Sąd podkreślił, że brak unormowania w ustawie o PIP nie wyklucza takiej możliwości, a wykładnia celowościowa przemawia za dopuszczeniem takiej sytuacji. NSA uznał również, że przedłużenie czasu trwania kontroli, na podstawie art. 83 ust. 3 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, przedłuża ważność wcześniej udzielonego upoważnienia. W kwestii protokołu kontroli, NSA stwierdził, że wystarczający jest podpis co najmniej jednego inspektora prowadzącego kontrolę, zgodnie z wykładnią art. 31 ust. 3 ustawy o PIP. Odnosząc się do wniosku o wyłączenie inspektora, NSA wskazał, że WSA powinien ocenić, czy jego nierozpatrzenie przed wydaniem decyzji miało istotny wpływ na wynik sprawy, a także zakwalifikować wniosek jako dotyczący wyłączenia organu (art. 25 kpa), a nie pracownika (art. 24 kpa). Wreszcie, NSA uznał, że przesłuchanie pracowników przez inspektorów pracy, zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIP i art. 12 ust. 1 lit. c Konwencji nr 81, nie wymaga obecności pracodawcy, co ma na celu zapewnienie swobody wypowiedzi pracownika. W konsekwencji, NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących ważności upoważnień do kontroli przez PIP, przedłużania czasu kontroli, podpisywania protokołów kontroli oraz przesłuchiwania pracowników.
Orzeczenie dotyczy specyficznych przepisów ustawy o PIP i ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, ale jego ogólne zasady interpretacji przepisów proceduralnych mogą mieć szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (5)
Czy upoważnienie do przeprowadzenia kontroli wydane przez zastępcę kierownika oddziału Państwowej Inspekcji Pracy, działającego w zastępstwie kierownika, jest ważne i skuteczne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, upoważnienie takie jest ważne i skuteczne, o ile osoba je wydająca została do tego umocowana, a wykładnia celowościowa przemawia za dopuszczeniem takiej sytuacji.
Uzasadnienie
NSA uznał, że brak unormowania w ustawie o PIP nie wyklucza możliwości wydania upoważnienia przez zastępcę kierownika oddziału, a ratio legis art. 24 ust. 7 ustawy o PIP leży w usprawnieniu procesu kontroli.
Czy przedłużenie czasu trwania kontroli wymaga wydania nowego upoważnienia do kontroli?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przedłużenie czasu trwania kontroli, na podstawie art. 83 ust. 3 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, przedłuża ważność wcześniej udzielonego upoważnienia.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że gdyby intencją ustawodawcy było wprowadzenie wymogu uzyskiwania nowego upoważnienia, zostałoby to wyraźnie wskazane w przepisach. Brak takiego wskazania świadczy o zasadności stanowiska, że przedłużenie czasu trwania kontroli przedłuża ważność upoważnienia.
Czy protokół kontroli przeprowadzanej przez kilku inspektorów pracy musi być podpisany przez wszystkich inspektorów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wystarczający jest podpis co najmniej jednego inspektora prowadzącego kontrolę.
Uzasadnienie
NSA oparł się na wykładni art. 31 ust. 3 ustawy o PIP, wskazując, że przepis mówi o 'inspektorze' (liczba pojedyncza) i że każdy inspektor jest samodzielnym organem kontroli. Dla ważności protokołu wystarczający jest podpis inspektora koordynującego.
Czy nierozpatrzenie wniosku o wyłączenie inspektora pracy przed wydaniem decyzji administracyjnej stanowi naruszenie prawa materialnego lub procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy?
Odpowiedź sądu
Kwestia ta wymaga ponownej oceny przez sąd I instancji, który powinien zbadać zasadność wniosku o wyłączenie oraz jego wpływ na wynik sprawy, a także prawidłowo zakwalifikować wniosek (jako dotyczący wyłączenia organu, a nie pracownika).
Uzasadnienie
NSA wskazał, że WSA powinien ocenić, czy nierozpatrzenie wniosku miało istotny wpływ na wynik sprawy, a także zakwalifikować wniosek na podstawie art. 25 kpa (wyłączenie organu), a nie art. 24 kpa (wyłączenie pracownika). Podkreślono, że nie każde naruszenie procedury skutkuje uwzględnieniem skargi.
Czy przesłuchanie pracowników przez inspektorów pracy w toku kontroli musi odbywać się w obecności kontrolowanego podmiotu lub osoby przez niego upoważnionej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy ustawy o PIP i Konwencji nr 81 nie zawierają takiego wymogu, a obecność pracodawcy mogłaby wpłynąć na swobodę wypowiedzi pracownika.
Uzasadnienie
NSA powołał się na art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIP oraz art. 12 ust. 1 lit. c Konwencji nr 81, wskazując, że inspektorzy mają prawo przesłuchiwać pracowników na osobności, co zapewnia swobodę wypowiedzi i nie narusza prawa.
Przepisy (21)
Główne
u.PIP art. 24 § ust. 6 i 7
Ustawa o Państwowej Inspekcji Pracy
u.PIP art. 31 § ust. 3
Ustawa o Państwowej Inspekcji Pracy
u.s.d.g. art. 83 § ust. 3
Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. "a" i "c"
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 185 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz.U. 2007 nr 89 poz. 589 art. 17 pkt 3, art. 23 ust. 1, art. 24 ust. 6 i 7 oraz art. 31 ust. 3
Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy
Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.PIP art. 17 § pkt 3
Ustawa o Państwowej Inspekcji Pracy
u.PIP art. 23 § ust. 1
Ustawa o Państwowej Inspekcji Pracy
u.s.d.g. art. 77 § ust. 1 i 2
Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej
u.s.d.g. art. 80 § ust. 1
Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej
k.p.a. art. 24 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 25
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 152
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 210 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 203 § pkt 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz.U. 2010 nr 220 poz. 1447 art. 77 ust. 1 i 2 oraz art. 83 ust. 3
Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej
Dz.U. 1997 nr 72 poz. 450 art. 12 ust. 1 lit. c
Konwencja Nr 81 dotycząca inspekcji pracy w przemyśle i handlu
Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Upoważnienie do kontroli wydane przez zastępcę kierownika oddziału PIP, działającego w zastępstwie, jest ważne i skuteczne. • Przedłużenie czasu trwania kontroli nie wymaga wydania nowego upoważnienia. • Protokół kontroli może być podpisany przez jednego inspektora. • Przesłuchanie pracowników przez inspektorów pracy nie wymaga obecności pracodawcy.
Odrzucone argumenty
WSA błędnie uznał nieważność upoważnienia do kontroli. • WSA błędnie uznał konieczność podpisu wszystkich inspektorów pod protokołem kontroli. • WSA błędnie uznał nierozpatrzenie wniosku o wyłączenie inspektora za istotne naruszenie. • WSA błędnie uznał naruszenie przepisów o obecności strony przy przesłuchaniu pracowników.
Godne uwagi sformułowania
Ratio legis art. 24 ust. 7 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy leży w usprawnieniu procesu kontroli. • Przedłużenie czasu trwania kontroli, mające swoją ustawową podstawę, przedłuża ważność czasową i merytoryczną udzielonego inspektorowi pracy upoważnienia do przeprowadzenia wskazanej w nim kontroli. • Każdorazowa obecność pracodawcy przy przesłuchaniu pracownika mogłaby bowiem wpłynąć bezpośrednio na swobodę wypowiedzi przesłuchiwanej osoby.
Skład orzekający
Małgorzata Borowiec
przewodniczący
Jacek Fronczyk
sprawozdawca
Leszek Leszczyński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ważności upoważnień do kontroli przez PIP, przedłużania czasu kontroli, podpisywania protokołów kontroli oraz przesłuchiwania pracowników."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych przepisów ustawy o PIP i ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, ale jego ogólne zasady interpretacji przepisów proceduralnych mogą mieć szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych związanych z kontrolami Inspekcji Pracy, które mają bezpośrednie przełożenie na działalność przedsiębiorców i praktykę prawniczą.
“Ważne upoważnienie do kontroli PIP? NSA wyjaśnia kluczowe zasady!”
Dane finansowe
WPS: 280 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.