I OSK 1657/25

Naczelny Sąd Administracyjny2026-02-25
NSAAdministracyjneWysokansa
wznowienie postępowaniaTrybunał Konstytucyjnyświadczenia rodzinneniekonstytucyjność przepisupublikacja orzeczeniaterminNSA

NSA odrzucił skargę o wznowienie postępowania, ponieważ wyrok Trybunału Konstytucyjnego, na który powołał się skarżący, nie został jeszcze opublikowany w Dzienniku Ustaw, co uniemożliwia rozpoczęcie biegu terminu do złożenia skargi.

Skarżąca złożyła skargę o wznowienie postępowania, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność przepisu ustawy o świadczeniach rodzinnych z Konstytucją. Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił skargę, uznając ją za niedopuszczalną. Sąd wyjaśnił, że wyrok TK, aby mógł stanowić podstawę do wznowienia postępowania i rozpocząć bieg terminu, musi zostać ogłoszony w Dzienniku Ustaw, co w tym przypadku nie nastąpiło.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę A. M. o wznowienie postępowania sądowego, które zakończyło się prawomocnym wyrokiem NSA z dnia 13 sierpnia 2024 r. (sygn. akt I OSK 2261/23) oddalającym skargę kasacyjną skarżącej. Skarżąca wniosła o wznowienie, wskazując jako podstawę wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 lipca 2025 r. (sygn. akt SK 33/23), który stwierdził niezgodność art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych z Konstytucją RP. Skarżąca argumentowała, że termin do wniesienia skargi o wznowienie rozpoczął bieg od daty wydania wyroku TK. Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił skargę, uznając ją za niedopuszczalną. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, orzeczenia TK wchodzą w życie z dniem ogłoszenia w odpowiednim dzienniku urzędowym. Ponieważ wyrok TK z dnia 8 lipca 2025 r. nie został do chwili obecnej opublikowany w Dzienniku Ustaw, nie wszedł on w życie i nie rozpoczął biegu terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Sąd zaznaczył, że ogłoszenie sentencji wyroku na sali rozpraw nie jest równoznaczne z jego wejściem w życie i uzyskaniem mocy powszechnie obowiązującej. W związku z brakiem wejścia w życie orzeczenia TK, skarga o wznowienie postępowania nie opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, co skutkuje jej odrzuceniem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw, nie może stanowić podstawy do wznowienia postępowania sądowego, ponieważ nie wszedł on w życie i nie rozpoczął biegu terminu do jego wniesienia.

Uzasadnienie

Sąd wyjaśnił, że zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, orzeczenia TK wchodzą w życie z dniem ogłoszenia w odpowiednim dzienniku urzędowym. Brak publikacji oznacza brak wejścia w życie, a tym samym brak możliwości rozpoczęcia biegu terminu do złożenia skargi o wznowienie postępowania, co czyni skargę niedopuszczalną.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (18)

Główne

p.p.s.a. art. 58 § § 1 pkt 6

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do odrzucenia skargi o wznowienie postępowania.

p.p.s.a. art. 272 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa wznowienia postępowania w przypadku orzeczenia TK o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją.

p.p.s.a. art. 272 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania w przypadku orzeczenia TK.

u.ś.r. art. 17 § ust. 1 pkt 4

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją RP.

u.ś.r. art. 17 § ust. 1a pkt 2

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją RP.

Konstytucja RP art. 71 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Podstawa niezgodności przepisu u.ś.r.

Konstytucja RP art. 32 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Podstawa niezgodności przepisu u.ś.r.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 276

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Stosowanie przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji do postępowania ze skargi o wznowienie.

p.p.s.a. art. 193

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 180 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Termin trzymiesięczny do wniesienia skargi.

p.p.s.a. art. 270

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowczeniu przed sądami administracyjnymi

Możliwość żądania wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem.

p.p.s.a. art. 279

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymogi formalne skargi o wznowienie postępowania.

p.p.s.a. art. 280 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Etapy postępowania wznowieniowego.

p.p.s.a. art. 175

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Stosowanie przepisów do NSA.

Konstytucja RP art. 190 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Moc powszechnie obowiązująca i ostateczność orzeczeń TK.

Konstytucja RP art. 190 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Obowiązek ogłoszenia orzeczeń TK.

Konstytucja RP art. 190 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Wejście w życie orzeczeń TK.

Konstytucja RP art. 88 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Warunek wejścia w życie ustaw, rozporządzeń i aktów prawa miejscowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie wszedł w życie, ponieważ nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw, co uniemożliwia rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania.

Odrzucone argumenty

Skarżąca argumentowała, że termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania rozpoczął bieg od daty wydania wyroku Trybunału Konstytucyjnego, mimo braku jego publikacji.

Godne uwagi sformułowania

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie został ogłoszony (opublikowany) w Dzienniku Ustaw, zgodnie z art. 190 ust. 2 i ust. 3 Konstytucji RP. Skoro wyrok z dnia 8 lipca 2025 r. nie został opublikowany w odpowiednim dzienniku urzędowym, a więc nie doszło do jego wejścia w życie w rozumieniu art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, to tym samym nie rozpoczął biegu termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Ogłoszenie sentencji wyroku na sali rozpraw Trybunału Konstytucyjnego nie może być utożsamiane z jego wejściem w życie.

Skład orzekający

Piotr Niczyporuk

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wznowienia postępowania w oparciu o orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, w szczególności znaczenie publikacji orzeczeń dla ich wejścia w życie i biegu terminów procesowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku publikacji wyroku TK i jego wpływu na możliwość wznowienia postępowania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej związanej z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego i jego wpływem na postępowania sądowe, co jest istotne dla prawników praktyków.

Wyrok TK nie opublikowany? Skarga o wznowienie postępowania odrzucona!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 1657/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-02-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-10-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Piotr Niczyporuk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 2261/23 - Wyrok NSA z 2024-08-13
II SA/Gl 276/23 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2023-06-28
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Odrzucono skargę o wznowienie postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 276 i 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Niczyporuk po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi A. M. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 sierpnia 2024 r., sygn. akt I OSK 2261/23 o oddaleniu skargi kasacyjnej A. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/GI 276/23 w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 9 stycznia 2023 r. nr SKO-PSŚ/41.5/3687/2022/21616 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego postanawia: odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 13 sierpnia 2024 r., sygn. akt I OSK 2261/23, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną A. M. (dalej: "Skarżąca") od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 276/23, w sprawie ze skargi Skarżącej na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 9 stycznia 2023 r. nr SKO-PSŚ/41.5/3687/2022/21616 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.
Skarżąca, zastępowana przez zawodowego pełnomocnika, pismem z 8 października 2025 r. (data wpływu do Sądu 13 października 2025 r.) wystąpiła ze skargą o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 sierpnia 2024 r., sygn. akt I OSK 2261/23.
Skarżąca wskazała, że podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego stanowi orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie (art. 272 § 1 p.p.s.a.), a to orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 8 lipca 2025 r., sygn. akt: SK 33/23, o niezgodności art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 323 ze zm.) i ust. 1a pkt 2 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., w zakresie, w jakim nie przyznaje prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie, o której mowa w tym przepisie, sprawującej wyłączną opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i w związku z tym rezygnującej z zatrudnienia, z art. 71 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżąca podała jednocześnie, że ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego zapadł 8 lipca 2025 r., wobec czego termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania rozpoczął swój bieg najwcześniej w tym dniu, skargę wobec tego złożyła 8 października 2025 r. zachowując termin trzymiesięczny, o którym mowa w art. 180 § 1 p.p.s.a.
Wobec powyższego Skarżąca wniosła o:
1. uchylenie w całości wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 sierpnia 2024 r., sygn. akt I OSK 2261/23 oraz uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/GI 276/23, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Sądu I instancji w całości i uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, także zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania w obu instancjach oraz kosztów postępowania wznowieniowego;
2. ewentualnie o zmianę wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 sierpnia 2024 r., sygn. akt I OSK 2261/23 poprzez uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/GI 276/23 w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu sądowi, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Sądu I instancji i zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania w obu instancjach a także kosztów postępowania wznowieniowego.
W odpowiedzi na skargę o wznowienie postępowania Kolegium wniosło o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:
Skarga o wznowienie postępowania sądowego podlega odrzuceniu.
Przepisy ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") przewidują możliwość żądania wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem (tak art. 270 p.p.s.a.). Postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania nie jest zwykłym postępowaniem sądowym ani też postępowaniem ze skargi kasacyjnej, lecz ma ono charakter nadzwyczajny, gdyż może doprowadzić do wzruszenia prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego. Ze względu na wyjątkowy charakter tego postępowania muszą być zachowane wymogi określone w dziale VII ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W myśl art. 276 p.p.s.a. do postępowania ze skargi o wznowienie postępowania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, jeżeli przepisy poniższe nie stanowią inaczej. Jednakże, gdy do wznowienia postępowania właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny, stosuje się odpowiednio art. 175 p.p.s.a. Skarga o wznowienie postępowania złożona w niniejszej sprawie spełnia powyższy wymóg, albowiem sporządzona została przez zawodowego pełnomocnika będącego radcą prawnym.
Zgodnie z dyspozycją art. 279 p.p.s.a. skarga o wznowienie powinna zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia. Wskazane elementy zostały w przedmiotowej skardze dochowane.
Postępowanie wznowieniowe składa się z dwóch etapów, co wyraźnie wynika z art. 280 § 1 p.p.s.a. Pierwszy etap sprowadza się do badania na posiedzeniu niejawnym, czy skarga o wznowienie wniesiona jest w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Chodzi w tym przypadku nie o badanie, czy rzeczywiście przyczyny wznowienia istnieją, ale czy skarżący wskazał w skardze podstawę wznowienia i czy wskazana przez niego podstawa odpowiada jednej z podanych w ustawie przyczyn uzasadniających żądanie wznowienia. W braku jednego ze wskazanych wymagań sąd odrzuci skargę, jeżeli zaś spełnione zostały wskazane wyżej wymogi, sąd przystępując do drugiego etapu wyznacza rozprawę.
Podkreślenia wymaga, że badanie dopuszczalności skargi o wznowienie nie jest badaniem zasadności skargi, lecz jedynie badaniem warunków umożliwiających rozpatrywanie samej skargi. Oceny dokonuje się na podstawie twierdzeń zawartych w skardze. Na tym etapie sąd nie bada trafności powołanych podstaw wznowienia postępowania, ale tylko fakt ich powołania (np. wyrok NSA z 25 czerwca 2008 r., I FSK 1837/07). Odrzucenie skargi o wznowienie może nastąpić tylko wtedy, gdy nie opiera się ona na ustawowej podstawie wznowienia, a nie wtedy, gdy podstawa ta nie jest merytorycznie zasadna (np. wyrok NSA z 19 grudnia 2006 r., II OSK 123/06).
W związku z powyższym należy ocenić, czy skarga wniesiona w niniejszej sprawie oparta jest na ustawowej podstawie wznowienia oraz czy została wniesiona w odpowiednim terminie.
Jako podstawę wznowienia postępowania Skarżąca wskazała wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 8 lipca 2025 r., sygn. akt SK 33/23, dostępny w Zbiorze Urzędowym Orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego lub Biuletynie Informacji Publicznej Rzecznika Praw Obywatelskich, na mocy którego orzeczono, że art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 323, ze zm.), w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., w zakresie, w jakim nie przyznaje prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie, o której mowa w tym przepisie, sprawującej wyłączną opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i w związku z tym rezygnującej z zatrudnienia, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Wyrok ten jest wyrokiem zakresowym, co oznacza, że jego skutkiem jest usunięcie z systemu prawnego niekonstytucyjnego rozumienia art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a pkt 2 u.ś.r. (por. Roman Hauser, Janusz Trzciński, Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 2008, s. 42, J. Trzciński, Rozdział 9 Wokół art. 190 ust. 4 Konstytucji, Wybrane Zagadnienia, [w:] Bezpośrednie stosowanie Konstytucji przez sądy administracyjne, Warszawa 2023; zob. wyroki NSA z dnia: 4 listopada 2025 r. sygn. akt I OSK 2169/24; z 5 listopada 2025 r. I OSK 2054/24 i z 9 stycznia 2026 r. I OSK 348/25).
W myśl art. 272 § 1 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. W sytuacji określonej w § 1 skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Jeżeli w chwili wydania orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego orzeczenie sądowe nie było jeszcze prawomocne na skutek wniesienia środka odwoławczego, który został następnie odrzucony, termin biegnie od dnia doręczenia postanowienia o odrzuceniu (art. 272 § 2 p.p.s.a.).
Należy również wskazać, że zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Jednocześnie jednak art. 190 ust. 2 Konstytucji stanowi, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w sprawach wymienionych w art. 188 podlegają niezwłocznemu ogłoszeniu w organie urzędowym, w którym akt normatywny był ogłoszony. Jeżeli akt nie był ogłoszony, orzeczenie ogłasza się w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". Stosownie do art. 190 ust. 3 in principio Konstytucji orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego.
W tym miejscu wskazać należy, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 lipca 2025 r., na który powołuje się Skarżąca, do chwili obecnej nie został ogłoszony (opublikowany) w Dzienniku Ustaw, zgodnie z art. 190 ust. 2 i ust. 3 Konstytucji RP. W powołanym wypadku Trybunał nie określił innego terminu utraty mocy obowiązującej. Skoro więc powyższy wyrok Trybunału nie został ogłoszony (opublikowany) w Dzienniku Ustaw, to nie można przyjmować, że wyrok ten wywołał skutek prawny w postaci usunięcia z systemu prawnego niekonstytucyjnego rozumienia art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a pkt 2 u.ś.r. (por. L. Garlicki, uwagi 7–10 do art. 190, [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, red. L. Garlicki, t. 5, stan prawny na dzień 1 sierpnia 2007, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 2007, s. 8– 11). Mówiąc inaczej, z faktu wydania tego wyroku i braku jego publikacji w dzienniku urzędowym można wywodzić jedynie możność skorzystania z tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności i odmowy zastosowania art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a pkt 2 u.ś.r. w zakresie uznanym za niekonstytucyjny (zob. wyrok NSA z 4 listopada 2025 r., sygn. akt I OSK 2169/24 wyrok dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http:/orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej jako "CBOSA").
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, ogłoszenie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w dzienniku urzędowym nie ma charakteru wyłącznie technicznego, lecz stanowi konstytucyjnie określony warunek jego wejścia w życie i wywołania skutków prawnych w sferze powszechnie obowiązującej. Do czasu ogłoszenia wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie uzyskuje przymiotu skuteczności normatywnej w porządku prawnym. Ponadto nie ma również podstaw do liczenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.
Wymaga podkreślenia, że w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego wyraźnie rozróżnia się dwa zdarzenia prawne, tj. publiczne ogłoszenie wyroku przez Trybunał (ogłoszenie sentencji po przeprowadzeniu postępowania kontrolnego) oraz jego ogłoszenie w odpowiednim dzienniku urzędowym, stanowiące warunek wejścia w życie orzeczenia w rozumieniu art. 190 ust. 3 Konstytucji RP.
W tym kontekście przywołać należy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 maja 2007 r., sygn. K 2/07, w którym wskazano: "Wyrok Trybunału Konstytucyjnego pozbawia uznaną za niekonstytucyjną normę mocy obowiązującej, począwszy od daty publikacji orzeczenia Trybunału w organie promulgacyjnym. (...) Mimo że utrata mocy obowiązującej norm uznanych za niekonstytucyjne (derogacja, zmiana prawa w zakresie obowiązywania) następuje z datą ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego w Dzienniku Ustaw, to już sam fakt ogłoszenia wyroku przez Trybunał Konstytucyjny, po przeprowadzeniu postępowania kontrolnego, nie jest pozbawiony prawnego znaczenia. Od momentu publicznego ogłoszenia wyroku (co jest zawsze wcześniejsze niż moment derogacji niekonstytucyjnego przepisu, następującej przez promulgację wyroku w Dzienniku Ustaw) następuje uchylenie domniemania konstytucyjności kontrolowanego przepisu. To sprawia, że organy stosujące przepisy uznane za niekonstytucyjne - albo w okresie odroczenia wejścia w życie wyroku Trybunału (odroczenia derogacji przepisu w samym wyroku Trybunału), albo z uwagi na zasady intertemporalne, albo np. z uwagi na posiłkowanie się zasadą tempus regit actum (co jest charakterystyczne dla sądów administracyjnych) - powinny uwzględniać to, że chodzi o przepisy pozbawione domniemania konstytucyjności. (...) Skoro zatem wiadomo, że jakieś normy zostały już uznane za niekonstytucyjne mocą orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, to nawet w okresie poprzedzającym oficjalną promulgację, wszystkie organy, w których gestii leży stosowanie aktu, z którego pochodzą zdyskwalifikowane konstytucyjnie normy, powinny w granicach, przysługującego im zakresu uznania administracyjnego, luzu decyzyjnego, z wykorzystaniem instrumentów będących do ich dyspozycji oraz kompetencji im przysługujących, działać w taki sposób, aby minimalizować skutki stosowania przepisów, o których już wiadomo, że są niekonstytucyjne. Brak jest zatem podstaw do twierdzenia, że dopiero formalna promulgacja wyroku powoduje taki właśnie skutek.".
Ponadto przywołać należy wyrok Trybunał Konstytucyjny z 13 marca 2007 r., sygn. akt K 8/07 w którym wyjaśniono: "Natomiast - co do zasady - gdy niekonstytucyjność dotyczy treści aktu, wówczas wyrok Trybunału Konstytucyjnego pozbawia uznaną za niekonstytucyjną normę mocy obowiązującej, począwszy od daty publikacji orzeczenia Trybunału w organie promulgacyjnym. Art. 190 ust. 3 Konstytucji dotyczy jednak tylko momentu zmiany stanu prawnego na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego, tj. wyeliminowania normy uznanej za niekonstytucyjną z systemu źródeł prawa. Nie przesądza to jednak zakresu czasowego zastosowania stanu prawnego ukształtowanego wyrokiem Trybunału."
Należy przy tym pamiętać, że Trybunał Konstytucyjny jest tzw. ustawodawcą negatywnym, to jest może usuwać z systemu prawa normy uznane za niekonstytucyjne (zob. np. postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 24 września 2014 r., Ts 248/13). Wykładnia przepisów dotyczących ogłaszania orzeczeń Trybunału musi zatem uwzględniać zasady ogłaszania przepisów prawa.
Skoro zasadą jest, że warunkiem wejścia w życie ustaw, rozporządzeń oraz aktów prawa miejscowego jest ich ogłoszenie (art. 88 ust. 1 Konstytucji RP), to należy przyjąć, że warunkiem koniecznym usunięcia z systemu prawa normy uznanej przez Trybunał za niekonstytucyjną jest ogłoszenie orzeczenia Trybunału w taki sam sposób, w jaki zostały ogłoszone przepisy zawierające niekonstytucyjną normę. W ten sposób zostaje zrealizowana konstytucyjna zasada, że obywatele czerpią wiedzę na temat obowiązującego prawa z dzienników urzędowych. Z tą zasadą jest skorelowana zasada powszechnej znajomości prawa.
Reasumując, ogłoszenie sentencji wyroku na sali rozpraw Trybunału Konstytucyjnego nie może być utożsamiane z jego wejściem w życie. Rozróżnienie to ma charakter systemowy i wynika wprost z art. 190 ust. 2 i 3 Konstytucji RP. Ogłoszenie wyroku stwierdzającego niekonstytucyjność określonego przepisu, następujące po przeprowadzeniu rozprawy w Trybunale, wywołuje określone skutki w sferze stosowania prawa, polegające na uchyleniu domniemania konstytucyjności konkretnego przepisu, co otwiera możliwość odmowy jego zastosowania w sprawach będących w toku.
Dlatego też dopiero ogłoszenie wyroku Trybunału w dzienniku urzędowym nadaje mu moc powszechnie obowiązującą w znaczeniu formalnym i prowadzi do zmiany stanu obowiązywania norm w systemie prawa. Na gruncie art. 272 § 1 i 2 p.p.s.a. relewantne jest właśnie to zdarzenie – wejście w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w rozumieniu art. 190 ust. 3 Konstytucji RP. Ustawodawca wyraźnie powiązał początek biegu terminu do wniesienia skargi o wznowienie z "wejściem w życie" orzeczenia, a więc nie sposób utożsamiać tego momentu z wcześniejszym publicznym ogłoszeniem sentencji wyroku. Skoro wyrok z dnia 8 lipca 2025 r. nie został opublikowany w odpowiednim dzienniku urzędowym, a więc nie doszło do jego wejścia w życie w rozumieniu art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, to tym samym nie rozpoczął biegu termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. W tej sytuacji nie można bowiem przyjąć, że termin z art. 272 § 2 p.p.s.a. został zachowany, skoro nie zaistniało zdarzenie prawne inicjujące jego bieg.
Należy w tym miejscu podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny badając, czy skarga o wznowienie wniesiona jest w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, nie jest uprawniony do badania powodów, dla których orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego przywołane we wniosku o wznowienie postępowania nie zostało ogłoszone w dzienniku urzędowym.
W konsekwencji nawet przy przyjęciu, że ogłoszenie wyroku po przeprowadzeniu rozprawy w Trybunale uchyla domniemanie konstytucyjności przepisu, nie można przyjąć, iż doszło do ziszczenia się przesłanki wznowieniowej z art. 272 § 1 p.p.s.a. W przypadku braku promulgacji wyroku nie zaistniało konstytucyjnie określone zdarzenie prawne, z którym ustawa wiąże dopuszczalność wznowienia postępowania. Nieogłoszony wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie może zostać uznany za orzeczenie w rozumieniu art. 272 § 1 p.p.s.a., które otwierałoby drogę do wznowienia postępowania sądowego, gdyż nie wywołuje on skutku w postaci utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego.
Należy przy tym pamiętać, że postępowanie w przedmiocie wznowienia ma charakter nadzwyczajny. Nie jest ono ani kolejnym etapem zwykłej kontroli instancyjnej, ani kontynuacją postępowania rozpoznawczego, lecz służy wzruszeniu prawomocnego orzeczenia, korzystającego z powagi rzeczy osądzonej i stabilności wynikającej z zasady pewności prawa, które zostało wydane na podstawie niekonstytucyjnego przepisu. Tym samym w przypadku tak wyjątkowego środka, jak skarga o wznowienie postępowania, przesłanka z art. 272 § 1 p.p.s.a. nie może być utożsamiana wyłącznie z uchyleniem domniemania konstytucyjności przepisu. Okoliczność ta może mieć znaczenie na etapie stosowania prawa w odniesieniu do toczących się postępowań, nie stanowi jednak wystarczającej podstawy do ingerencji w prawomocne orzeczenie sądu poprzez wznowienie postępowania.
Reasumując, należy podkreślić, że dla zaistnienia podstawy wznowienia konieczne jest wejście w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, skutkujące utratą mocy obowiązującej aktu normatywnego, na którym oparto rozstrzygnięcie. Dopiero takie zdarzenie prawne uzasadnia przełamanie stabilności prawomocnego orzeczenia w drodze nadzwyczajnego środka, jakim jest wznowienie postępowania. Należy także odnotować, że Skarżąca nie wskazała, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 lipca 2025 r., sygn. akt SK 33/23, został wydany w wyniku rozpoznania wniesionej przez niego skargi konstytucyjnej.
W tym stanie rzeczy w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uznać należy, że rozpoznawana skarga o wznowienie postępowania nie opiera się na ustawowej podstawie wznowienia określonej w art. 272 § 1 p.p.s.a., a w konsekwencji nie można uznać jej za wniesioną w terminie, co czyni skargę niedopuszczalną i uzasadnia jej odrzucenie.
Końcowo dodać należy, że powyższe stanowisko jest identyczne ze stanowiskiem zaprezentowanym przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 24 lutego 2026 r. o sygn. akt: I OSK 1651/25, I OSK 1660/25 i I OSK 1654/25.
Z przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI