I OSK 165/09

403/5/B/2012 POSTANOWIENIE z dnia 27 marca 2012 r. Sygn. akt Ts 61/10 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Mirosław Granat, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Moniki i Janusza K. w sprawie zgodności: art. 8 w zw. z art. 10 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. Nr 175, poz. 1459, ze zm.) z art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić dalszego nadania biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 6 marca 2010 r. Monika i Janusz K. (dalej: skarżący) domagają się zbadania zgodności art. 8 w zw. z art. 10 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. Nr 175, poz. 1459, ze zm.; dalej: ustawa o przekształceniu) z art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji. W świetle art. 8 ustawy o przekształceniu do spraw wszczętych na podstawie ustaw poprzednio obowiązujących, tj. ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U. Nr 123, poz. 781, ze zm.) lub ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, poz. 1209, ze zm.; dalej: ustawa o nabywaniu), i niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się ustawę nową. Zgodnie z art. 10 ustawy o przekształceniu weszła ona w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia. Skarżący podnoszą, że przepisy międzyczasowe zostały skonstruowane przez ustawodawcę według zasady bezpośredniego działania nowego prawa bez jakichkolwiek wyjątków. Powoduje to – zdaniem skarżących – naruszenie zasady ochrony praw słusznie nabytych w przypadku spraw wszczętych na podstawie ustawy o nabywaniu i niezakończonych do czasu wejścia w życie ustawy o przekształceniu. Skoro bowiem skarżący w dniu złożenia wniosku spełniali – w swoim przekonaniu – kryteria z ustawy o nabywaniu, to po ich stronie powstała ekspektatywa nabycia prawa własności. Wskutek załatwienia sprawy pod rządami nowej ustawy skarżący zostali zaś tego prawa pozbawieni, co narusza – w ich ocenie – art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji. Powyższe zarzuty zostały sformułowane na podstawie następującego stanu faktycznego. W związku ze złożonym 8 września 2003 r. przez skarżących wnioskiem na podstawie ustawy o nabywaniu zainicjowane zostało postępowanie w sprawie nieodpłatnego nabycia prawa własności oddanej im w użytkowanie wieczyste nieruchomości (składającej się z jednej działki o nr 271). Decyzją z 30 września 2004 r. Prezydent Miasta Koszalina odmówił stwierdzenia nabycia prawa własności przez skarżących. Decyzją z 30 listopada 2004 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie utrzymało decyzję Prezydenta w mocy, a Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z 26 października 2005 r. (sygn. akt II SA/Sz 1336/05) oddalił skargę. Na skutek wniesienia przez skarżących skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i przekazał sprawę temu sądowi do ponownego rozpoznania. Wyrokiem z 18 kwietnia 2007 r. (sygn. akt II SA/Sz 123/07) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 10 listopada 2004 r. oraz decyzję Prezydenta Miasta Koszalina z 30 września 2004 r. W związku z uchyleniem ww. decyzji skarżący wezwali Prezydenta Miasta Koszalina do wydania decyzji w sprawie nieodpłatnego nabycia prawa własności użytkowanej przez nich nieruchomości. W odpowiedzi na pismo skarżących organ umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe, ponieważ między 4 listopada 2004 r. a 10 marca 2005 r. doszło do podziału nieruchomości, której dotyczył wniosek, i założenia dla wydzielonej nieruchomości nowej księgi wieczystej, w której wpisano skarżących jako użytkowników wieczystych. W efekcie powstały dwie nieruchomości w rozumieniu wieczystoksięgowym – jedna, składająca się z działki nr 271/1, zabudowana na cele mieszkaniowe i druga, składająca się z działki nr 271/2, zabudowana na cele usługowe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 19 listopada 2007 r. uchyliło decyzję Prezydenta Miasta Koszalina i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Prezydent Miasta Koszalina decyzją z 11 kwietnia 2008 r. wydzielił sprawę nowo powstałej nieruchomości, składającej się z działki nr 271/2, do odrębnego rozpoznania. W zakresie nieruchomości składającej się z działki nr 271/1 organ wydał decyzję zgodną z wnioskiem skarżących. Z kolei w odniesieniu do nieruchomości składającej się z działki nr 271/2 odmówił dokonania przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności z uwagi na usługowy charakter tej nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie decyzją z 10 czerwca 2008 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Koszalinie wyrokiem z 5 listopada 2008 r. oddalił skargę na tę decyzję, a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 13 listopada 2009 r. (sygn. akt I OSK 165/09) oddalił skargę kasacyjną wniesioną przez skarżących od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Skarga konstytucyjna jest kwalifikowanym środkiem ochrony wolności lub praw, który musi spełniać szereg przesłanek warunkujących jego dopuszczalność. Zasadniczo zostały one uregulowane w art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz uszczegółowione w art. 46-48 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK). Zgodnie z przywołanymi regulacjami skarga, poza realizacją wymagań stawianych pismu procesowemu, powinna zawierać: dokładne określenie ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach albo obowiązkach określonych w Konstytucji i w stosunku do którego skarżący domaga się stwierdzenia niezgodności z Konstytucją; wskazanie, jakie konstytucyjne wolności lub prawa i w jaki sposób – zdaniem skarżącego – zostały naruszone; uzasadnienie skargi, z podaniem dokładnego opisu stanu faktycznego. Ponadto, przedmiotem skargi może stać się wyłącznie przepis stanowiący podstawę ostatecznego rozstrzygnięcia wydanego wobec skarżącego. Zarzuty skargi muszą zaś uprawdopodabniać niekonstytucyjność kwestionowanej regulacji, co oznacza konieczność wywiedzenia z zaskarżonych przepisów określonej normy, powołanie właściwych wzorców konstytucyjnych, zawierających podmiotowe prawa przysługujące osobom fizycznym, i – przez porównanie treści płynących z obu regulacji – wykazanie ich wzajemnej sprzeczności. Zgodnie z orzecznictwem Trybunału norma prawna może zostać uznana za podstawę rozstrzygnięcia wówczas, gdy jej zastosowanie wywołało skutek oceniany przez skarżącego jako naruszenie jego praw podmiotowych. Uznanie określonej regulacji za podstawę rozstrzygnięcia opiera się zatem na założeniu, że gdyby system prawny jej nie zawierał, to treść ostatecznego rozstrzygnięcia musiałaby być odmienna od treści tego, które zapadło przy jej uwzględnieniu. W sytuacji, gdy opisana przesłanka nie jest spełniona, zachodzi niedopuszczalność rozpoznania zarzutów zawartych w skardze konstytucyjnej, skutkująca koniecznością wydania postanowienia o odmowie nadania jej dalszego biegu na podstawie art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK. Trybunał wskazuje, że decyzja Prezydenta Miasta Koszalina z 11 kwietnia 2008 r., którą – na podstawie ustawy o przekształceniu – odmówił on dokonania przekształcenia użytkowania wieczystego nieruchomości składającej się z działki nr 271/2 w prawo własności, wynika z przyjęcia, że przedmiotem wniosku do organu o stwierdzenie nabycia prawa własności były dwie nieruchomości, a nie jedna – jak twierdzą skarżący. W związku z tym, to nie kwestionowana przez skarżących norma intertemporalna była przyczyną wydania przez prezydenta decyzji odmawiającej przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, lecz wykładnia pojęcia „nieruchomość” – występującego w ustawie o przekształceniu i dwóch wcześniejszych ustawach. Trybunał przypomina, że zarówno organy, jak i sądy administracyjne (z Naczelnym Sądem Administracyjnym włącznie) rozumieją użyty przez przywołane wyżej ustawy termin „nieruchomość” wieczystoksięgowo, tzn. o ilości nieruchomości decyduje ilość prowadzonych dla nich ksiąg wieczystych, a nie pozostawienie nieruchomości w rękach tego samego właściciela. Oznacza to, że nawet gdyby stosowano w sprawie skarżących ustawę o nabywaniu, rozstrzygnięcie byłoby takie samo. Ani art. 1 ust. 1 ustawy o nabywaniu, ani art. 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu w brzmieniu obowiązującym w chwili wydawania decyzji przez organy obu instancji nie przewidywały bowiem możliwości nabycia prawa własności przez użytkownika wieczystego nieruchomości zabudowanej na cele usługowe (tak nieruchomość składająca się z działki nr 271/2). Mając powyższe na względzie, Trybunał stwierdza, że w przedmiotowej sprawie art. 8 w zw. z art. 10 ustawy o przekształceniu nie stanowił podstawy żadnego z rozstrzygnięć zapadłych w sprawie skarżących. To bowiem nie zmiana stanu prawnego, lecz zmiana stanu faktycznego – tj. wieczystoksięgowy podział nieruchomości i usługowy charakter jednej z wydzielonych działek – zdecydowała o odmowie przekształcenia użytkowania wieczystego we własność. Na marginesie należy wskazać, że problematyka szkody, jaka może zostać wyrządzona stronie postępowania administracyjnego w wyniku przewłoki organu w załatwieniu sprawy administracyjnej, pozostaje poza zakresem niniejszej skargi. Ponadto, Trybunał sygnalizuje, że ustawa z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 187, poz. 1110) dokonała m.in. zmiany brzmienia art. 1 ustawy o przekształceniu. Nowelizacja rozszerza prawo do przekształcenia na wszystkich użytkowników wieczystych, którzy byli nimi 13 października 2005 r., a także na każdy rodzaj nieruchomości, niezależnie od jej funkcji lub przeznaczenia. Zgodnie ze znowelizowanym art. 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu od 9 października 2011 r. z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego we własność nieruchomości mogą wystąpić także użytkownicy wieczyści „zabudowanych nieruchomości komercyjnych innych niż garaże”, którzy nie zostali wymienieni w pierwotnym brzmieniu ustawy. Jedyną przesłanką wystąpienia z żądaniem jest obecnie moment ustanowienia użytkowania wieczystego na nieruchomości. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny, na podstawie art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK, postanowił jak w sentencji.