I OSK 1642/24

I OSK 1642/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-11-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Wesołowska
Karol Kiczka /sprawozdawca/
Piotr Niczyporuk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne
Rozgraniczenie nieruchomości
Sygn. powiązane
II SA/Gl 142/24 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2024-04-22
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1073
art.75 ust. 1,6,7 w zw. z art. 76 ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych - t.j.
Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
art. 21
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 77 § 1, art.80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Dnia 19 listopada 2024 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Niczyporuk Sędziowie: sędzia NSA Karol Kiczka (spr.) sędzia del. WSA Anna Wesołowska Protokolant: sekretarz sądowy Monika Szewczyk po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Stowarzyszenia [...] w Warszawie - Okręgu Śląskiego w Katowicach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 kwietnia 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 142/24 w sprawie ze skargi [...] Stowarzyszenia [...] w Warszawie - Okręgu Śląskiego w Katowicach na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 20 grudnia 2021 r. nr SKO.GN/41.8/373/2021/15095 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Gl 142/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Polskiego Związku Działkowców Stowarzyszenia Ogrodowego w Warszawie - Okręgu Śląskiego w Katowicach na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 20 grudnia 2021 r. nr SKO.GN/41.8/373/2021/15095 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania nieruchomości.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Zaskarżoną do Sądu decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej też SKO) utrzymało w mocy decyzję Prezydent Miasta Katowice z dnia 6 września 2021 r., o odmowie stwierdzenia nabycia z dniem 19 stycznia 2016 r. jak i z dniem 19 stycznia 2014r. prawa użytkowania do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym [...] S.A., położonych w rejonie ul. [...] i ul. [...], oznaczonych na karcie mapy 101, obręb Górne Lasy Pszczyńskie, tj. dla działek nr [...] i nr [...] oraz nr [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia SKO stwierdziło, iż przedmiotowe nieruchomości stanowią własność Skarbu Państwa i są w użytkowaniu wieczystym ww. Spółki [...] w wyniku m. in. stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego z dniem 5 grudnia 1990 r. decyzjami Wojewody Śląskiego. Powodem odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania przez PZD przedmiotowej nieruchomości jest przysługiwanie prawa użytkowania wieczystego innemu podmiotowi (Spółce [...]). Nie jest możliwe stwierdzenie nabycia prawa użytkowania na nieruchomości oddanej w użytkownie wieczyste.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję wniósł Polski Związek Działkowców Stowarzyszenie Ogrodowe w Warszawie - Okręg Śląski w Katowicach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 24 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 298/22, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Katowice.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 grudnia 2023 r., sygn. I OSK 1839/22, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po ponownym rozpoznaniu sprawy, zaskarżonym rozpoznawaną skargę kasacyjną opisanym na wstępie wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Gl 142/24 – uznał, że skarga jest nieuzasadniona i oddalił skargę. W ocenie Sądu, nie budzi wątpliwości, że w dniu wejścia w życie ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, tj. w dniu 19 stycznia 2014 r., przedmiotowa nieruchomość była trwale rozdysponowana i Skarb Państwa nie posiadał jej w swoim zasobie. Wskazuje na to treść art. 21 u.g.n., zgodnie z którym do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa należą nieruchomości, które stanowią przedmiot własności Skarbu Państwa i nie zostały oddane w użytkowanie wieczyste, oraz nieruchomości będące przedmiotem użytkowania wieczystego Skarbu Państwa.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiódł Polski Związek Działkowców Stowarzyszenie Ogrodowe w Warszawie - Okręg Śląski w Katowicach zaskarżając wyrok w całości i zarzucając:
I. naruszenie prawa materialnego,, tj.:
1. art. 75 ust. 6 i 7 w zw. z art. 75 ust. 1 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że nabycie przez stowarzyszenie ogrodowe prowadzące rodzinny ogród działkowy prawa użytkowania (w rozumieniu Kodeksu cywilnego) nieruchomości zajmowanej przez ten ogród nie może naruszać praw osób trzecich, w szczególności nie może dotyczyć nieruchomości, na których ustanowione jest prawo użytkowania wieczystego, podczas gdy z art. 75 ust. 6 w zw. z art. 75 ust. 1 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych nie wynika, aby przesłanką negatywną nabycia prawa użytkowania nieruchomości zajmowanej przez stowarzyszenie ogrodowe, była okoliczność, że nieruchomość znajduje się w użytkowaniu wieczystym i w związku z tym odmówienie podstaw stwierdzenia nabycia prawa użytkowania nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym Spółki [...] S.A. położonej przy ul. [...] i ul. [...] oznaczonej jako działki nr [...] i nr [...], obręb Górne Lasy Pszczyńskie, zapisane w księdze wieczystej nr [...] Sądu Rejonowego Katowice-Wschód w Katowicach i nr [...], obręb Górne Lasy Pszczyńskie, zapisanej w księdze wieczystej nr [...] Sądu Rejonowego Katowice-Wschód w Katowicach, na której funkcjonuje Rodzinny Ogród Działkowy Zgoda w Katowicach, mimo iż Prezydent Miasta Katowice zaniechał wydana decyzji o której mowa w art. 75 ust. 1 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, tj. decyzji o likwidacji Rodzinnego Ogrodu Działkowego Zgoda w Katowicach lub tej części Rodzinnego Ogrodu Działkowego Zgoda w Katowicach, położonego na ww. nieruchomości,
2. art. 21 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na ustaleniu, że nabycie prawa użytkowania w rozumieniu Kodeksu cywilnego nieruchomości zajmowanej przez rodzinny ogród działkowy, może dotyczyć wyłącznie nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa, która znajduje się w zasobie nieruchomości Skarbu Państwa w myśl przywołanego wyżej przepisu, podczas gdy w art. 75 ust. 6 w zw. z art. 75 ust. 1 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, brak jest takiego wymogu,
3. art. 75 ust. 1 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych przez brak zastosowania polegający na pominięciu celu ustawy zawartego w jej preambule, zgodnie z którym istotą ustawy jest "zapewnienie dalszego istnienia i rozwoju rodzinnych ogródków działkowych, jako stałych elementów infrastruktury gmin, które powinny być uwzględniane w procesie ich rozwoju dia dobra obecnego i przyszłych pokoleń", a realizacja którego została przewidziana przez ustawodawcę w art. 75 i art. 76 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych określających tryb zarówno wydawania decyzji o likwidacji ogrodu działkowego jak i zasady nabywania przez stowarzyszenia ogrodowe prawa użytkowania gruntu należącego do Skarbu Państwa, na którym znajduje się ogród,
ewentualnie
4. art. 76 ust. 1 pkt 4 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych z dnia 13.12.2013r. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że nabycie przez stowarzyszenie ogrodowe prowadzące rodzinny ogród działkowy prawa użytkowania (w rozumieniu Kodeksu cywilnego) nieruchomości zajmowanej przez ten ogród nie może naruszać praw osób trzecich, w szczególności nie może dotyczyć nieruchomości, na których ustanowione jest prawo użytkowania wieczystego, podczas gdy z art. 76 w zw. z art. 75 ust. 1 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych nie wynika, aby przesłanką negatywną nabycia prawa użytkowania nieruchomości zajmowanej przez stowarzyszenie ogrodowe, była okoliczność, że nieruchomość znajduje się w użytkowaniu wieczystym i w związku z tym odmówienie podstaw stwierdzenia nabycia przez Polski Związek Działkowców w Warszawie z dniem 19 styczna 2014r. prawa użytkowania nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym Spółki [...] S.A. położonej przy ul. [...] i ul. [...] oznaczonej jako działki nr [...] i nr [...], obręb Górne Lasy Pszczyńskie, zapisane w księdze wieczystej nr [...] Sądu Rejonowego Katowice-Wschód w Katowicach i nr [...], obręb Górne Lasy Pszczyńskie, zapisanej w księdze wieczystej nr [...] Sądu Rejonowego Katowice- Wschód w Katowicach, na której funkcjonuje Rodzinny Ogród Działkowy Zgoda w Katowicach, mimo iż ROD Zgoda w Katowicach spełnił przesłankę z art. 76 ust. 1 pkt 4 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, bowiem nieruchomość zajęta jest przez rodzinny ogród działkowy, który posiadał ustaloną lokalizację w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych, lub na podstawie art. 11 ust. 3 lub art. 33 tej ustawy stał się ogrodem stałym.
II. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez oddalenie skargi mimo, że organy administracyjne nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a ponadto nie podjęły wszelkich niezbędnych kroków celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, w tym nie zgromadziły niezbędnych dowodów dotyczących założenia, funkcjonowania ROD Zgoda w Katowicach, w tym dotyczących spełnienia przez ten ROD przesłanek z art. 76 ustawy z dnia 13.12.2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych.
Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uwzględnienie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Odpowiedź na skargę kasacyjną wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach dochodząc jej oddalenia.
Odpowiedź na skargę kasacyjną wniosła także [...] S.A. w Warszawie również dochodząc jej oddalenia i zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga kasacyjna została rozpoznana na rozprawie stosownie do art. 181 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na rozprawie w składzie trzech sędziów, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą jednak okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1-6 p.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów zawartych w podstawach skargi kasacyjnej.
W rozpoznawanej sprawie powołano się na naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania mogących mieć w ocenie skargi kasacyjnej istotny wpływ na wynik sprawy. Zasadniczo w pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. W niniejszej sprawie zarzuty te jednak w sposób bezpośredni wiążą się z zarzutami naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego, stąd ocena przez Naczelny Sąd Administracyjny zarzutów naruszenia przepisów postępowania wymaga łącznego odniesienia się do zarzutów ulokowanych w środku odwoławczym.
Rozpoznając w tak zakreślonych granicach środek odwoławczy stwierdzić należy, iż nie zawiera on usprawiedliwionych podstaw. Skarga kasacyjna jest przede wszystkim polemiką z prawidłowymi ustaleniami Sądu I instancji i nie zachodzi zatem potrzeba ich ponownego, pełnego przytoczenia w tym miejscu uzasadnienia. Należy stwierdzić, że pomimo multiplikacji zarzutów zawartych w środku odwoławczym wszystkie one w istocie dotyczą znaczenia jurydycznego art. 190 p.p.s.a. dla rozpoznawanej obecnie sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny.
W niniejszej sprawie należy przede wszystkim zauważyć, iż stosownie do treści art. 190 p.p.s.a.: "Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny." Jak podkreśla się w doktrynie i judykaturze wykładnia prawa wyrażona w uprzednim wyroku NSA musi być uznana za jedynie słuszną w rozpatrywanej sprawie, nawet gdyby organ i sąd orzekający w tej sprawie miały odmienne stanowisko (zob. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2007 r., sygn. akt I GSK 360/06, Legalis; por. B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2018, s. 496–501; J. Drachal, A. Wiktorowska, R. Stankiewicz, Komentarz [w]: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Red. R. Hauser i M. Wierzbowski. Warszawa 2021, s. 891–894). W orzecznictwie sądów administracyjnych za ugruntowany należy uznać pogląd, że odstąpienie od wykładni dokonanej w wyroku sądu kasacyjnego jest sytuacją wyjątkową i może dotyczyć tylko trzech przypadków: 1) jeżeli stan faktyczny sprawy, który został ustalony w wyniku jej ponownego rozpoznania, uległ zmianie w taki sposób, że w ponownym postępowaniu przed sądem pierwszej instancji należy stosować inną podstawę prawną (por. wyrok NSA z 14 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 342/05, Legalis; wyrok NSA z dnia 3 września 2008r., sygn. akt I OSK 1311/07, Legalis), 2) jeżeli przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy zmienił się jednakże stan prawny (por. wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 342/05), 3) jeżeli NSA podjął w uchwale w składzie siedmiu sędziów stanowisko dotyczące wykładni prawa odmienne od wyrażonego w orzeczeniu sądu kasacyjnego odnoszącego się do konkretnej sprawy sądowoadministracyjnej (por. uchwała NSA z dnia 30 czerwca 2008 r., sygn. akt I FSP 1/08, ONSAiWSA 2008, Nr 5, poz. 75). Wykładnia prawa obejmuje zarówno prawo materialne jak i prawo procesowe (zob. wyrok NSA z dnia 6 marca 2014 r. sygn. II FSK 838/12, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl; zob. H. Knysiak-Sudyka, Komentarz, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, T. Woś, H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska. Redakcja naukowa T. Woś, Warszawa 2016, s. 1115–1117).
Przenosząc powyższe w okoliczności rozpoznawanej sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny, należy w pełni podzielić stanowisko Sądu I instancji, że w świetle art. 190 p.p.s.a. Sąd I instancji, któremu – rozpoznawana – sprawa została przekazana, związany był wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 grudnia 2023 r. sygn. akt I OSK 1839/22 (dalej też NSA sygn. akt I OSK 1839/22), por.: W. Piątek, Komentarz, [w:] Prawo o postepowaniu przed sadami administracyjnymi. Komentarz. Redakcja naukowa A. Skoczylas, P. Szustakiewicz, Warszawa 2023, s. 350–428.
Na gruncie realizowanej niniejszym sądowoadministracyjnej kontroli instancyjnej z akt sprawy wynika, że uprzednio Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 24 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 298/22, uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 20 grudnia 2021 r. nr SKO.GN/41.8/373/2021/15095 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania nieruchomości oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Katowice z dnia 6 września 2021 r., znak GM-IV.6845.2.4.2021.MO, którą odmówiono stwierdzenia nabycia z dniem 19 stycznia 2016 r. jak i z dniem 19 stycznia 2014 r. prawa użytkowania do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym Spółki [...] S.A., położonych w rejonie ul. [...] i ul. [...], oznaczonych na karcie mapy 101, obręb Górne Lasy Pszczyńskie, tj. dla działek nr [...] i nr [...] oraz działki nr [...] (zob. wyrok NSA z dnia 29 lutego 2024 r. sygn. I OSK 2046/22 i powoływane tam orzecznictwo, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).
W wyniku wniesionej skargi kasacyjnej, przez Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Katowicach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 298/22, Naczelny Sąd Administracyjny – wskazywanym już wyrokiem z dnia 15 grudnia 2023 r., sygn. I OSK 1839/22 – uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach.
W tym orzeczeniu z dnia 15 grudnia 2023 r., sygn. I OSK 1839/22 Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko prawne, ulokowane w nurcie orzeczniczym, w tym w szczególności wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 września 2021r., I OSK 3612/18 (i judykatach przywoływanych niżej) gdzie stwierdzono, że: "warunkiem uzyskania ex lege przez stowarzyszenie ogrodowe prawa użytkowania nieruchomości, na zasadzie art. 75 ust. 6 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych jest spełnienie przesłanek tam zawartych. Ponadto ważny jest brak wystąpienia choćby jednego z warunków, o których mowa w art. 76 ust. 1ustawy, skutkującego nabyciem owego użytkowania przez stowarzyszenie z dniem wejścia w życie ustawy. W praktyce, w związku ze stosowaniem art. 75 ust. 6 ustawy pojawiają się takie sytuacje w których ogród działkowy istnieje na nieruchomości Skarbu Państwa, do której inne podmioty posiadają określone prawa np. prawo użytkowania wieczystego. W takich między innymi przypadkach Naczelny Sąd Administracyjny (np. w wyrokach NSA z dnia: 25 czerwca 2019 r., I OSK 2408/18; z dnia 23 lutego 2021 r., I OSK 2446/20; z dnia 7 września 2021 r., I OSK 3613/18) wskazał, że przy odczytywaniu normy prawnej zawartej w przepisie nie można poprzestać na odwołaniu się wyłącznie do reguł wykładni językowej, ale konieczne jest także skonfrontowanie jej rezultatów z wynikiem interpretacji uzyskanym przy zastosowaniu reguł wykładni funkcjonalnej, czy systemowej, tak by w konsekwencji ich stosowania nie doprowadzić do sytuacji nałożenia obowiązków lub przyznania uprawnień pozostających obiektywnie w sprzeczności z istniejącym porządkiem prawnym, czy niewykonalnych. Odstąpienia od tej konfrontacji nie może uzasadniać nawet pozorna jednoznaczność i jasność omawianego przepisu. Zważyć bowiem należy, że mimo jasności i oczywistości przepisu, niezbędne jest odstąpienie od sensu językowego wykładni w każdym wypadku, gdy ten sposób interpretacji tekstu normatywnego prowadzi do rażąco niesprawiedliwych lub irracjonalnych konsekwencji, gdy przemawiają za tym szczególnie ważne racje prawne, społeczne, ekonomiczne lub moralne. Taka zaś sytuacja ma miejsce przy odwołaniu się do wykładni językowej art. 75 ust. 6 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych i jego zastosowania w zgodzie z tą wykładnią. Prowadziłoby to bowiem do uzyskania ograniczonego prawa rzeczowego do nieruchomości przez podmiot posiadający ją dotychczas bez tytułu prawnego, kosztem praw rzeczowych przynależnych do niej innym podmiotom, a więc swoistego wywłaszczenia, co nie było celem ustawodawcy. Natomiast przyjęte w przepisach przejściowych rozwiązanie - polegające na usankcjonowaniu stanów faktycznych istniejących na gruntach Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego (związanych z funkcjonującymi na tych terenach w określonym okresie rodzinnych ogrodów działkowych) - miało w istocie służyć uporządkowaniu ich stanów prawnych, a nie pozbawieniu innych podmiotów przynależnych im praw do nieruchomości, zwłaszcza takich, których ochrona zrównana jest z tą, jaka przysługuje właścicielowi. Przyjęcie odmiennej wykładni powyższego przepisu jest nie do pogodzenia z demokratycznymi zasadami państwa prawnego. Prowadziłoby to bowiem do nieuzasadnionego aksjologicznymi względami faworyzowania posiadaczy nieruchomości w stosunku do podmiotów, których prawa do tych nieruchomości mają umocowanie w konkretnym tytule prawnym i z tego powodu podlegają prawnej ochronie. Stwierdzić więc należy, że niewskazanie w treści art. 75 ust. 6 ustawy o ogrodach działkowych zastrzeżenia, iż nabywane prawo nie może naruszać praw osób trzecich, nie oznacza, że takie w jego treści normatywnej w rzeczywistości nie zostało ujęte - (tak też w wyroku WSA w Warszawie z dnia 7 lipca 2020 r., I SA/Wa 1605/19). W związku z tym, poza przesłankami wyrażonymi wprost w redakcji przepisu art. 75 ust. 6 powołanej ustawy (przy braku zaistnienia przesłanek negatywnych określonych w art. 76 ust. 1 tej ustawy), stwierdzenie nabycia użytkowania, nie może nastąpić w sytuacji, gdy prowadziłoby to do naruszenia przepisów ustaw regulujących uprawnienia innych niż Skarb Państwa podmiotów do nieruchomości objętej wnioskiem P.Z.D., których istnienie, bądź możliwość prawidłowego wykonywania nie da się pogodzić z prawem użytkowania uregulowanym w art. 252 i następne k.c. Ustawa o rodzinnych ogrodach działkowych funkcjonuje bowiem w określonym systemie prawnym, co powoduje, że przy stosowaniu i wykładni jej przepisów, nie można abstrahować od uwarunkowań prawnych wynikających także z przepisów zawartych w innych aktach normatywnych, a mających zastosowanie w stosunku do przedmiotu, którego dotyczy aktualnie prowadzone na podstawie tej ustawy postępowanie."
Tym samym w wyroku z dnia 15 grudnia 2023 r., sygn. I OSK 1839/22 Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił poglądu dotyczącego wykładni art. 75 i 76 ustawy o ogrodach działkowych, przedstawionej w zaskarżonym wyroku Sądu Wojewódzkiego w Gliwicach z dnia 24 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 298/22, albowiem dokonano jej jedynie w oparciu o wykładnię językową wskazanych przepisów, nie zaś w świetle obowiązujących przepisów. Wykładnia językowa nie jest i nie może być jedyną metodą interpretacji prawa. Tym samym skoro przepis prawa funkcjonuje w określonym systemie, jego znaczenie winno być odczytywane łącznie z innymi normami oraz celami jakie ustawodawca chce osiągnąć określoną regulacją prawną.
Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny (orzeczenie z dnia 15 grudnia 2023r. sygn. akt I OSK 1839/22) odnosząc się do – stanu faktycznego – przedmiotowej sprawy stwierdził, że z akt sprawy, w tym zaskarżonego orzeczenia Wojewódzkiego w Gliwicach z dnia 24 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 298/22, wynika niesporny stan faktyczny, a zwłaszca okoliczność, że przedmiotowe działki znajdują się w użytkowaniu wieczystym [...] S.A. Okres użytkowania wieczystego gruntu został ustalony na 99 lat, licząc od dnia 5 grudnia 1990 r. - tj. do dnia 5 grudnia 2089 r. Prawo to też zostało wpisane do księgi wieczystej nr [...] Sądu Rejonowego Katowice-Wschód w Katowicach (działki nr [...] i [...]) i nr [...] Sądu Rejonowego Katowice-Wschód w Katowicach (działka nr [...]).
Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 grudnia 2023 r., sygn. akt I OSK 1839/22 NSA zwrócił uwagę na kwestię procesową odnoszącą się do zagadnienia udziału [...] S.A. w postępowaniu sądowym. Wskazał, że [...] S.A., będące użytkownikiem wieczystym przedmiotowych działek, nie brało udziału w postępowaniu sądowym oraz postępowaniu administracyjnym. NSA podkreślił, że zawiadomienie strony o wszczęciu postępowania w sprawie jest jednym z najistotniejszych aspektów realizacji zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd ma zastosować się do powyższej oceny prawnej i dokonać legalności zaskarżonej decyzji zgodnie z oceną prawną przedstawioną w wyroku oraz zawiadomić o terminie rozprawy użytkownika wieczystego przedmiotowej nieruchomości [...] S.A.
W ocenie Sądu odwoławczego rozpoznającego niniejszą sprawę: Sąd I instancji będąc w pełni związany odnośnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2023 r. w myśl art. 190 p.p.s.a. wydał – wbrew nieuprawnionym licznym zarzutom skargi kasacyjnej – prawidłowy wyrok. Natomiast wniesiony środek odwoławczy został oparty na podstawach sprzecznych z stanowiskiem prawnym i wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w prawomocnym orzeczeniu z dnia 15 grudnia 2023 r., sygn. akt I OSK 1839/22.
Reasumując, przeprowadzona przez Naczelny Sąd Administracyjny sądowoadministracyjna kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej są nieuprawnione.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, co skutkowało jej oddaleniem na podstawie art. 184 p.p.s.a.