I OSK 1642/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie odmowy udostępnienia akt dotyczących dziecka osobie pozbawionej władzy rodzicielskiej, podkreślając, że prawo do wglądu do akt nie oznacza obowiązku ich wysyłania, a ochrona danych osobowych dziecka jest nadrzędna.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej T.S. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jego skargę na postanowienie GIODO odmawiające udostępnienia akt sprawy dotyczących jego dzieci. T.S., osadzony w zakładzie karnym, domagał się przesłania akt do więzienia, argumentując niemożność osobistego stawiennictwa i brak środków na pełnomocnika. NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że prawo do wglądu do akt nie nakłada na organ obowiązku ich wysyłania, a w tym przypadku dodatkową przesłanką odmowy była ochrona danych osobowych dziecka i zawieszenie władzy rodzicielskiej skarżącego.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną T.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę skarżącego na postanowienie Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych (GIODO). Sprawa dotyczyła odmowy udostępnienia T.S., osadzonemu w zakładzie karnym, akt postępowania dotyczących jego dzieci. T.S. argumentował, że ze względu na pozbawienie wolności nie może osobiście stawić się w siedzibie organu, a także nie ma możliwości ustanowienia pełnomocnika. Domagał się przesłania mu kopii akt do zakładu karnego. GIODO pierwotnie odmówił uwzględnienia wniosku, wskazując na możliwość realizacji uprawnień przez pełnomocnika. WSA w Warszawie uchylił pierwotne postanowienie GIODO, uznając, że choć organ nie ma obowiązku przesyłania akt, mogą istnieć sytuacje wyjątkowe. Jednakże NSA, rozpatrując skargę kasacyjną GIODO, uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że literalna wykładnia art. 73 § 1 k.p.a. nakłada na organ jedynie obowiązek umożliwienia stronie zapoznania się z aktami w siedzibie, a nie ich wysyłania. NSA podkreślił również, że w tej konkretnej sprawie, ze względu na ochronę danych osobowych dziecka i zawieszenie władzy rodzicielskiej skarżącego, udostępnienie akt w formie żądanej przez skarżącego byłoby nieuzasadnione. WSA w ponownym rozpoznaniu sprawy, związany wykładnią NSA, oddalił skargę T.S. NSA w niniejszym wyroku oddalił skargę kasacyjną T.S., potwierdzając, że prawo do wglądu do akt nie jest bezwzględne i musi być realizowane z poszanowaniem innych przepisów, w tym ochrony danych osobowych, a także że sąd administracyjny bada sprawę w granicach prawnych, nie będąc związany jedynie argumentacją organu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, prawo do wglądu do akt sprawy nie nakłada na organ obowiązku ich wysyłania do strony, zwłaszcza do zakładu karnego. Strona może skorzystać z tego prawa osobiście lub przez pełnomocnika, a w sytuacjach wyjątkowych organ może rozważyć inne formy udostępnienia, jednak nie jest do tego zobowiązany.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że art. 73 § 1 k.p.a. zobowiązuje organ jedynie do umożliwienia stronie zapoznania się z aktami w siedzibie. Prawo to nie obejmuje żądania wysłania akt. Dodatkowo, w przypadku danych osobowych dziecka i zawieszenia władzy rodzicielskiej skarżącego, ochrona praw dziecka stanowiła przeszkodę w udostępnieniu akt w żądanej formie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (19)
Główne
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 73 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 133 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 73 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 10 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.o.d.o. art. 29 § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych
u.o.d.o. art. 30 § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 190
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 210
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 250
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 258
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 261
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawo do wglądu do akt nie nakłada na organ obowiązku ich wysyłania do osadzonego. Ochrona danych osobowych dziecka i zawieszenie władzy rodzicielskiej skarżącego stanowią przeszkodę w udostępnieniu akt w żądanej formie. Sąd administracyjny bada sprawę w granicach prawnych, nie będąc związany zarzutami skargi ani argumentacją organu.
Odrzucone argumenty
Skarżący argumentował, że jako osoba pozbawiona wolności nie może osobiście stawić się w organie i nie ma możliwości ustanowienia pełnomocnika, dlatego powinien otrzymać kopie akt. Skarżący zarzucił naruszenie art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez niezbadanie całości sprawy i pominięcie istoty wniosku o możliwość zapoznania się z aktami w każdej formie. Skarżący zarzucił naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) p.p.s.a. poprzez niezastosowanie i nieuchylenie postanowienia GIODO wydanego z naruszeniem art. 7, 10 § 1, 73 § 1 i 2 k.p.a.
Godne uwagi sformułowania
literalna wykładnia art. 73 ust. 1 k.p.a. nie pozostawia wątpliwości, że obowiązkiem organu jest jedynie umożliwić stronie wykonanie jej uprawnienia do zapoznania się z aktami sprawy sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, co oznacza, że nie tylko nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, ale również nie wiążą go granice badania sprawy przez organ.
Skład orzekający
Aleksandra Łaskarzewska
przewodniczący
Jerzy Bortkiewicz
sprawozdawca
Małgorzata Borowiec
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja prawa do wglądu do akt sprawy przez osoby pozbawione wolności, zakres kontroli sądowej w postępowaniu administracyjnym, ochrona danych osobowych w kontekście dostępu do informacji."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji osoby osadzonej w zakładzie karnym i ochrony danych osobowych dziecka. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w przypadkach, gdzie nie występują te szczególne okoliczności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa porusza ważny problem dostępu do informacji dla osób pozbawionych wolności oraz kolizji między prawem do informacji a ochroną danych osobowych, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego i karnego.
“Czy więzień ma prawo do akt sprawy swojego dziecka? NSA wyjaśnia granice dostępu do informacji.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 1642/12 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2014-02-28 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2012-07-04 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Aleksandra Łaskarzewska /przewodniczący/ Jerzy Bortkiewicz /sprawozdawca/ Małgorzata Borowiec Symbol z opisem 647 Sprawy związane z ochroną danych osobowych Hasła tematyczne Ochrona danych osobowych Sygn. powiązane II SA/Wa 132/12 - Wyrok WSA w Warszawie z 2012-03-21 Skarżony organ Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2012 poz 270 art. 3 § 1, art. 133 § 1, art. 134 § 1 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity. Dz.U. 2013 poz 267 art. 73 § 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska sędzia NSA Małgorzata Borowiec sędzia del. WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Anna Krakowiecka po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2014 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 marca 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 132/12 w sprawie ze skargi T.S. na postanowienie Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie U z a s a d n i e n i e: Zaskarżonym wyrokiem z dnia 21 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 132/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalił skargę T.S. na postanowienie Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...], w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku. Wyrok ten został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, zwanego dalej: "Generalnym Inspektorem" wpłynęła skarga T.S., zwanego dalej: "skarżącym", przebywającego w Zakładzie Karnym [...], na Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej z siedzibą w [...], zwanego dalej: "MOPS", w sprawie odmowy udostępnienia informacji stronie dotyczących jej dzieci [...]. Generalny Inspektor wszczął w tej sprawie postępowanie i pismem z dnia [...] poinformował skarżącego o przysługującym mu prawie wglądu do akt sprawy oraz sporządzania z nich notatek i odpisów, jak również o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Skarżący pismem z dnia [...], zwrócił się do organu o przesłanie akt postępowania do zakładu karnego, w którym odbywa karę, w celu zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Generalny Inspektor, postanowieniem z dnia [...] odmówił uwzględnienia ww. wniosku, wskazując na możliwość realizacji przysługujących stronie uprawnień do zapoznawania się z aktami sprawy w siedzibie organu przez przedstawiciela lub pełnomocnika. Postanowieniem z dnia [...]., którym utrzymał w mocy swoje poprzednie rozstrzygnięcie, Generalny Inspektor podtrzymał dotychczasową argumentację dodając, że procedura administracyjna nie przewiduje możliwości przesyłania stronie przez organ administracji publicznej akt sprawy, a także nie ma możliwości sprowadzenia strony do biura organu w celu zapoznania go z aktami sprawy. Na powyższe rozstrzygnięcie skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 17 września 2010 r. uchylił zaskarżone postanowienie, a także poprzedzające je postanowienie Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że zgodnie z art. 73 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm), dalej zwaną: k.p.a., co do zasady, strona powinna zapoznać się z aktami sprawy administracyjnej w siedzibie organu i organ nie ma obowiązku przesyłania jej akt administracyjnych celem zapoznania się, lecz nie oznacza to jednak, że nie mogą zaistnieć sytuacje wyjątkowe, które poprzez uniemożliwienie stronie zapoznania się z aktami postępowania, ograniczają jej czynny udział w postępowaniu i za taką właśnie sytuację uznał sytuację skarżącego w stosunku do którego nie zachodzą przeszkody dostarczenia mu przez Generalnego Inspektora skserowanych akt. Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Generalny Inspektor wniósł skargę kasacyjną zaskarżając wyrok w całości. Zarzucił naruszenie art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwaną dalej: "p.p.s.a.", przez orzeczenie poza granicami sprawy, które skarżący kasacyjnie organ określił jako udostępnienie (przesłanie) akt sprawy, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz art. 12 § 1 i art. 73 § 1 i 2 k.p.a., przez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że organ, wydając uchylone skarżonym wyrokiem postanowienia, naruszył wyżej wymienione przepisy. Wskazując na te zarzuty skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 11/11, uchylił zaskarżony wyrok, stwierdzając, że literalna wykładnia art. 73 ust. 1 k.p.a. nie pozostawia wątpliwości, że obowiązkiem organu jest jedynie umożliwić stronie wykonanie jej uprawnienia do zapoznania się z aktami sprawy, sporządzenia notatek i odpisów dokumentów, także z uwzględnieniem możliwości technicznych, jakimi dysponuje organ. Stwierdził, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że to organ decyduje, w jakiej formie ma możliwość wywiązania się z obowiązku udostępnienia stronie akt sprawy. Strona natomiast nie może domagać się w sposób wiążący dla organu udostępnienia jej akt sprawy poprzez sporządzenie kserokopii dokumentów lub w innej wskazanej formie (por. wyrok NSA z dnia 29 marca 2001 r., sygn. akt II SA 2580/00, Wokanda 2002/1/26, wyrok NSA z dnia 12 października 2010 r., sygn. akt II OSK 104/10, dostępny: http:orzeczenia.nsa.gov.pl). Odstępstwo od powyższej zasady, Naczelny Sąd Administracyjny dopuścił w sytuacjach szczególnych, ze względu na stan zdrowia, ograniczone możliwości finansowe i związane z tym trudności w dotarciu do siedziby organu. Nadto Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że akta, których przesłanie skarżącemu do zakładu karnego dopuścił Sąd pierwszej instancji, dotyczą postępowania obejmującego dane osobowe dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej, wobec którego skarżący ma orzeczone przez sąd ograniczenie władzy rodzicielskiej. Ponadto informacje, których udostępnienia domaga się skarżący w przedmiotowym postępowaniu, dotyczą danych objętych ochroną ustawową i to podwójnie - w ustawie o ochronie danych osobowych (art. 1 ust. 2, art. 23, art. 27) oraz w ustawie o pomocy społecznej (art. 100). Nie ma więc jakiejkolwiek analogii pomiędzy niniejszą sprawą a sprawami, w których wyjątkowo Naczelny Sąd Administracyjny uznał za wskazane - ze względu na ochronę praw procesowych strony - udostępnienie akt postępowania poza siedzibą organu. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził również, że skarżący domagał się udostępnienia akt postępowania do wglądu, celem zapoznania się z zebranymi materiałami. Nie ulega wątpliwości zatem, że przedmiotem postanowienia zaskarżonego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie była odmowa realizacji przez Generalnego Inspektora w sposób wskazany przez skarżącego, obowiązków wynikających z art. 73 § 1 k.p.a. Tymczasem WSA w Warszawie, jako obarczony "nadmiernym formalizmem", oceniał sposób zastosowania przez organ w niniejszej sprawie przepisu art. 73 § 2 k.p.a. podkreślając przy tym potrzebę oceny przez organ "ważnego interesu strony", która to okoliczność jest przewidzianą w art. 73 § 2 k.p.a. przesłanką realizacji przez stronę prawa do uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy bądź wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów. Skutkiem takiego działania tego Sądu jest wyjście poza granice rozpoznawanej sprawy, a tym samym naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę, zwrócił uwagę na okoliczność, że stosownie do art. 190 i 153 p.p.s.a. sąd jest związany oceną prawną wyrażoną przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 6 grudnia 2011 r. Wiążącym było więc stanowisko NSA, że w rozpoznawanej sprawie przedmiotem postępowania zaskarżonego postanowienia Głównego Inspektora była odmowa realizacji obowiązków wynikających z art. 73 § 1 k.p.a., a nie 73 § 2 k.p.a., co oznacza, że skarżący uprawnienie do zapoznania się z aktami sprawy, którego nie został pozbawiony, może zrealizować, stosownie do treści art. 77 § 1 k.p.a., w siedzibie Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, a jeżeli nie ma takiej możliwości (odbywanie kary pozbawienia wolności) może to uprawnienie realizować za pośrednictwem pełnomocnika lub przedstawiciela, o czym stanowi art. 32 k.p.a. Sąd podkreślił, że prawidłowo też organ uznał, iż procedura administracyjna nie przewiduje możliwości przesyłania stronie przez organ administracji publicznej akt sprawy, a także nie ma możliwości sprowadzenia strony do biura organu w celu zapoznania jej z aktami sprawy. Sąd I instancji podniósł, że skarżącemu zawieszono wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnią [...] i dlatego też zgodnie z przepisami art. 29 ust. 2 w zw. z art. 30 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 ze zm.), trafnie uznał organ, że skarżący, z uwagi na brak prawa do sprawowania władzy rodzicielskiej nad małoletnią, nie posiada prawa do otrzymywania informacji dotyczących córki z uwagi na ochronę jej praw i wolności. Sąd wyjaśnił, że zawieszenie władzy rodzicielskiej stanowi przyczynę czasowego ustania władzy rodzicielskiej (Komentarz do ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy z dnia 25 lutego 1964 r. (Dz. U. z 1964, Nr 9, poz. 59) M. Zychowicz, H. Ciepła, S. Kalus, B. Czech, T. Domińczyk, K. Piasecki (red.), Warszawa 2006 Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis (wydanie III) ss. 960). Skarżący w skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu według norm przepisanych oświadczając, że nie została ona opłacona w jakiejkolwiek części czy całości. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: – art. 133 ust. 1 i art. 134 §1 p.p.s.a. poprzez niezbadanie całości sprawy oraz pominięcie danych i informacji znajdujących się w aktach sprawy, a w szczególności pominięcie, iż istotą wniosku skarżącego jako osoby pozbawionej wolności była możliwość zapoznania się z aktami sprawy w każdej możliwej formie, w tym w szczególności z uwierzytelnionymi kopiami akt sprawy, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy oraz pominięcie, iż odmawiając stronie zapoznania się z aktami w jakiejkolwiek formie Główny Inspektor nigdy nie powołał się na "tajność" tych akt albo ochronę danych osobowych; – art. 145 §1 pkt. 1 lit. b) i c) p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i nieuchylenie przez Sąd zaskarżonego postanowienia wydanego z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 10 §1, art. 73 §1 i 2 k.p.a. polegającym na odmowie udostępnienia akt skarżącemu chociażby w formie przesłania kopii tych akt do zakładu karnego, w którym strona odbywała karę pozbawienia wolności. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, jej autor wyjaśnił, że skarżący po otrzymaniu zawiadomienia o swoim prawie do przejrzenia akt chciał z tego prawa skorzystać w dostępnej dla organu oraz stosownej do jego sytuacji formie i formule, lecz odbywając karę nie mógł przybyć do organu osobiście, a możliwość ustanowienia pełnomocnika była dla niego niewykonalna z dwóch powodów: a) przebywając w więzieniu nie miał osoby, której mógłby to zlecić, a która mogłaby i chciałaby takie zlecenie od niego przyjąć, w tym nie miał środków na opłacenie usług takiej osoby, b) w postępowaniu administracyjnym przed organem administracji nie występuje instytucja pełnomocnika z urzędu, z której skarżący mógłby skorzystać. Możliwą zatem dla wszystkich i niewiążącą się z nadmiernymi kosztami formą udostępnienia akt stronie było przesłanie mu kopii tych akt do zakładu karnego, by zapewnić skarżącemu prawo do pełnego i merytorycznego udziału w postępowaniu, które danej strony dotyczy. Obowiązek zapewnienia tego prawa i gwarancji stronie, jak wywodził kasator, spoczywa na organie administracji, również w stosunku do osób odbywających karę pozbawienia wolności, a realizacja tych praw winna polegać na rzeczywistym, a nie tylko formalnym zapewnieniu powyższych gwarancji. Jak wywodził wnoszący skargę kasacyjną, w postanowieniu Głównego Inspektora, nie była podnoszona przesłanka tajności akt względem strony ani ochrony danych osobowych. Dlatego też posługiwanie się obecnie taką nieistniejącą w postanowieniu organu przesłanką i podstawą odmowy, która jest poza tym nieuzasadniona, jest przekroczeniem granic orzekania w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego, Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych, będąc związany granicami skargi kasacyjnej, a więc granicami, jakie strona wnosząca ten środek odwoławczy sama nakreśliła w ramach podstaw, o których mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut naruszenia art. 133 § 1 w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 1 § 1 i 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych jest niezasadny. Zgodnie z treścią art. 133 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Z przepisu tego wynika zatem nakaz wyprowadzania oceny prawnej na gruncie faktów i dowodów znajdujących odzwierciedlenie w aktach sprawy (por. wyrok NSA z 5 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 763/12, LEX nr 1219174). Naruszenie przepisu art. 133 § 1 p.p.s.a. może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej jedynie wówczas, gdy skarżący kasacyjnie wykazałby konkretne zdarzenia wynikające z akt sprawy, których sąd pierwszej instancji nie uwzględnił, ewentualnie wykazałby zdarzenia uwzględnione przez sąd, a z nich niewynikające oraz ich wpływ na wynik sprawy. Ze względu na sposób skonstruowania w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. - szczególnie należy podkreślić - że zarzut taki nie może służyć kwestionowaniu ustaleń i oceny ustalonego w sprawie stanu faktycznego przez wojewódzki sąd administracyjny (por. wyrok NSA z 17 listopada 2011 r., sygn. akt II OSK 1609/10, LEX nr 1132105), nawet w sytuacji, kiedy stanowisko sądu, w zakresie oceny materiału dowodowego byłoby błędne (por. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2012r., sygn. akt I OSK 1749/11 Lex nr 1145067; wyrok NSA z dnia 13 maja 2008 r., sygn. akt II FSK 419/07, opubl. w LEX nr 488560). Zauważyć należy, że w niniejszej sprawie autor skargi kasacyjnej stawiając m.in. zarzut naruszenia powołanego wyżej przepisu nie wskazał konkretnego zdarzenia wynikającego z akt sprawy, którego Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił oraz jego wpływu na wynik sprawy. Naruszenia powyższego przepisu upatrywał natomiast w pominięciu, że istotą wniosku skarżącego była możliwość zapoznania się z aktami sprawy w każdej możliwej formie, w tym w szczególności z uwierzytelnionymi kopiami akt sprawy. Zarzut ten odniósł więc do błędnie dokonanych przez Sąd I instancji ustaleń natury faktycznej i prawnej, co nie mogło odnieść skutku. Co się tyczy zarzutu obrazy przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a., to należy stwierdzić, że zgodnie z tym przepisem, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Granice rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny są wyznaczone przez granice sprawy administracyjnej. Rozstrzyganie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem kontroli innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Natomiast niezwiązanie sądu administracyjnego granicami skargi oznacza m.in. dokonanie oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej zgodności z prawem, niezależnie od sformułowanych w skardze zarzutów i wniosków. Skutkiem dokonania tej oceny, sąd I instancji ma możliwość, a zarazem i obowiązek uwzględnienia skargi z powodu innych uchybień niż te, które w niej przytoczono, w tym również stwierdzenie nawet nieważności zaskarżonego aktu, mimo braku wniosku w tym zakresie. W konsekwencji powyższego, zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. może być więc usprawiedliwiony, gdyby w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne, a przy tym oczywiste, że Sąd I instancji powinien je dostrzec i uwzględnić, bez względu na treść zarzutów sformułowanych w skardze wniesionej do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Tymczasem stwierdzić należy, iż w rozpoznawanej sprawie postawiony przez autora skargi kasacyjnej zarzut naruszenia omawianego przepisu i jego uzasadnienie takich wymogów nie spełniają, tak co do omówionego już zarzutu pominięcia istoty wniosku skarżącego, jak i zarzutu w zakresie przekroczenia granic orzekania w sprawie. Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej, niż ta, w której wniesiono skargę. Na tle omawianego problemu, istotnym jest zagadnienie tożsamości sprawy administracyjnej. Zgodnie z powszechnym stanowiskiem doktryny na sprawę administracyjną w znaczeniu materialnym składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe, a zatem przy ustalaniu tożsamości sprawy należy badać te właśnie elementy. Tożsamość elementów podmiotowych, to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej. (por. B. Adamiak, glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 1998 r., I SA/Gd 654/96, "Orzecznictwo Sądów Polskich" z 1999 r., z. 1, s. 51). Wskazywane przez autora skargi kasacyjnej zarzut, co do "przekroczenia granic orzekania w sprawie", należy więc zakwalifikować jako zarzut wyjścia poza granice sprawy administracyjnej, dotyczący tożsamości przedmiotowej, odnoszącej się do podstawy prawnej i faktycznej rozstrzygnięcia. Kasator nie powiązał tego zarzutu z naruszeniem konkretnej normy prawa materialnego, ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że Sąd powołuje się na tajność akt względem strony i ochronę danych osobowych jej dziecka, w sytuacji, kiedy Główny Inspektor kwestii tych nie podnosił. W tych warunkach, Naczelny Sąd Administracyjny nie ma możliwości dokonania szczegółowej analizy wysuniętego zarzutu. Należy jednak stwierdzić, że granice sprawy wyznaczał przepis art. 73 § 1 k.p.a., w ramach których należało wziąć pod uwagę, że informacje, których udostępnienia domagał się skarżący w przedmiotowym postępowaniu, dotyczą danych objętych ochroną ustawową, jak przesądził to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 grudnia 2011 r. (sygn. akt I OSK 11/11). Wykładnia ta z mocy przepisu art. 190 p.p.s.a. jest w sprawie obowiązująca, co uwzględnił Sąd I instancji, powołując jako dodatkowy argument za odmową uwzględnienia wniosku skarżącego, fakt zawieszenia mu wykonywania władzy rodzicielskiej nad małoletnią [...] , który zgodnie z art. 29 ust. 2 w zw. z art. 30 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych, stał na przeszkodzie ujawnieniu danych, o które wnosiła strona z uwagi ochronę praw i wolności dziecka. Fakt ten również, wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej został wzięty pod uwagę przez Głównego Inspektora w zaskarżonym postanowieniu z [...], co jednak nie było istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, skoro po pierwsze, tajemnica danych była dodatkowym argumentem Sądu, a po wtóre, ewentualny fakt niepowołania przez organ tego argumentu nie uniemożliwiał Sądowi posłużenia się nim, zważywszy, że właśnie z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, co oznacza, że nie tylko nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, ale również nie wiążą go granice badania sprawy przez organ. W świetle powyżej przedstawionej argumentacji, za niezasadny, należało również uznać zarzut naruszenia - art. 145 §1 pkt. 1 lit. b) i c) p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie i nieuchylenie przez Sąd zaskarżonego postanowienia wydanego z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 10 §1, art. 73 §1 i 2 k.p.a. polegającym na odmowie przesłania skarżącemu kopii tych akt. Skoro bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w przytoczonym wyroku rozstrzygnął, że wniosek skarżącego mógł zostać rozpatrzony jedynie w oparciu o przepis art. 73 § 1 k.p.a. (w brzmieniu na dzień wydania kontrolowanej decyzji), nie zaś art. 73 § 2 k.p.a., to oznacza to, iż wniosek ten winien być rozumiany jedynie jako żądanie przesłania akt celem ich przeglądania, na co nie pozwalały tak przepisy k.p.a., jak i wskazane przez Sąd I instancji przepisy ustawy o ochronie danych osobowych. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 184 p.p.s.a. podlega oddaleniu. W wydanym wyroku Sąd nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenia za zastępstwo wykonane na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy za zastępstwo wykonane na zasadzie prawa pomocy, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) jest przyznawane przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI