I FSK 972/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA odrzucił skargę kasacyjną z powodu jej przedwczesności i wniesienia przez osobę nieuprawnioną, po tym jak wobec skarżącego ogłoszono upadłość.
Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę L. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Następnie, po ogłoszeniu upadłości L. K., jego pełnomocnik z urzędu wniósł skargę kasacyjną od postanowienia WSA. Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił tę skargę, uznając ją za przedwczesną i wniesioną przez osobę nieuprawnioną, ponieważ postępowanie powinno być prowadzone przez syndyka masy upadłości.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej L. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, które odrzuciło jego skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Kluczowym elementem sprawy stało się ogłoszenie upadłości L. K. jako osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej. Po ogłoszeniu upadłości, zgodnie z Prawem upadłościowym, postępowania sądowe powinny być prowadzone przez syndyka masy upadłości. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna została wniesiona przedwcześnie i przez osobę nieuprawnioną, ponieważ doręczenie postanowienia WSA nastąpiło bezpośrednio do skarżącego, a nie do syndyka. Sąd podkreślił, że brak zdolności sądowej strony ma doniosłe znaczenie dla ważności postępowania. W związku z tym, NSA odrzucił skargę kasacyjną na podstawie art. 180 w zw. z art. 178 p.p.s.a. i orzekł o zwrocie uiszczonego wpisu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, skarga kasacyjna jest niedopuszczalna i przedwczesna, jeśli została wniesiona przez osobę, która utraciła zdolność sądową z powodu ogłoszenia upadłości, a postępowanie nie zostało prawidłowo wszczęte lub kontynuowane przez syndyka.
Uzasadnienie
Po ogłoszeniu upadłości osoby fizycznej, postępowania sądowe mogą być prowadzone wyłącznie przez syndyka lub przeciwko niemu. Skarga kasacyjna wniesiona przez skarżącego, który utracił zdolność sądową, a doręczenie postanowienia WSA nie nastąpiło do syndyka, jest przedwczesna i niedopuszczalna.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (6)
Główne
p.p.s.a. art. 178
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 180
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.u. art. 144 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe
Po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu.
P.u. art. 144 § ust. 2
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe
Postępowania, o których mowa w ust. 1, syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 183 § § 2 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Nieuwzględnienie utraty przez stronę zdolności sądowej skutkuje nieważnością postępowania.
p.p.s.a. art. 232 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie o zwrocie uiszczonego wpisu od skargi kasacyjnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarżący utracił zdolność sądową z powodu ogłoszenia upadłości. Postępowanie sądowoadministracyjne powinno być prowadzone przez syndyka masy upadłości. Skarga kasacyjna została wniesiona przedwcześnie, ponieważ doręczenie postanowienia WSA nie nastąpiło do syndyka.
Godne uwagi sformułowania
Nieuwzględnienie utraty przez stronę zdolności sądowej ma doniosłe znaczenie dla postępowania, gdyż zakończenie go merytorycznie w takim przypadku będzie skutkowało nieważnością postępowania. Posiadanie zdolności sądowej przez podmioty występujące przed sądem administracyjnym jest niezbędnym warunkiem przeprowadzenia skutecznego i ważnego postępowania. Brak tego przymiotu ocenić trzeba w kategorii przeszkody do skutecznego zaskarżenia nadającego się do tego orzeczenia. Z chwilą ogłoszenia upadłości dłużnika, którym jest Skarżący, jako osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej, stracił on zdolność do czynności prawnej, zaś od tego momentu sprawy sądowoadministracyjne prowadzić powinien na rzecz Strony wyznaczony przez sąd syndyk w imieniu własnym.
Skład orzekający
Marek Olejnik
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zdolności sądowej po ogłoszeniu upadłości w postępowaniu sądowoadministracyjnym oraz skutków wadliwego doręczenia postanowień w takich sytuacjach."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ogłoszenia upadłości osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak istotne są formalne aspekty postępowania, zwłaszcza w kontekście upadłości, gdzie utrata zdolności sądowej może prowadzić do odrzucenia skargi.
“Upadłość zamyka drogę do sądu? Jak utrata zdolności prawnej wpływa na postępowanie administracyjne.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI FSK 972/25 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2025-08-07 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2025-06-23 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Marek Olejnik /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług Hasła tematyczne Odrzucenie skargi kasacyjnej Sygn. powiązane I SA/Rz 609/24 - Postanowienie WSA w Rzeszowie z 2025-02-13 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Odrzucono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 178, art. 180 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Dz.U. 2024 poz 794 art. 144 ust. 1 i 2 Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA Marek Olejnik po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej sprawy ze skargi kasacyjnej L. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 13 lutego 2025 r., sygn. akt I SA/Rz 609/24 w sprawie ze skargi L. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 14 listopada 2024 r., nr 1801-IOV-2.4103.56.2024 w przedmiocie wyznaczenia stronie terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego postanawia: 1. odrzucić skargę kasacyjną, 2. zwrócić L. K. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu od skargi kasacyjnej. Uzasadnienie Postanowieniem z 13 lutego 2025 r., sygn. akt I SA/Rz 609/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę L. K. (dalej: "Skarżący", "Strona") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie (dalej: "DIAS") z 14 listopada 2024 r., nr 1801-IOV-2.4103.56.2024 w przedmiocie wyznaczenia stronie terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Pismem z 26 listopada 2024 r. (data ze stempla pocztowego), Skarżący wniósł skargę na działania organu podatkowego w toku postępowania podatkowego. W odpowiedzi na skargę, DIAS poinformował Sąd pierwszej instancji, że postanowieniem z 2 grudnia 2024 r. Sąd Rejonowy w R., [...], sygn. akt [...], ogłosił wobec Skarżącego upadłość dłużnika jako osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej. Organ poinformował również, że na syndyka masy upadłości został wyznaczony L. N. Referendarz Sądowy w WSA w Rzeszowie postanowieniem z 13 lutego 2025 r., sygn. akt I SPP/Rz 6/25 przyznał Stronie prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata. Tego samego dnia Sąd pierwszej instancji wydał opisane powyżej postanowienie o odrzuceniu skargi. Odpis obu postanowień został przesłany na adres aktualnego miejsca pobytu Skarżącego, tj. Zakład Karny w P., Oddział zewnętrzny [...]. Postanowieniem z 6 marca 2025 r. Okręgowa Rada Adwokacka w R. na pełnomocnika Skarżącego wyznaczyła adw. A. D., która pismem z 11 marca 2025 r. wniosła o zmianę tego postanowienia i zwolnienie jej w zakresie działania w charakterze pełnomocnika Strony ustanowionego z urzędu. Kolejnym postanowieniem z 25 marca 2025 r. Okręgowa Rada Adwokacka w R., jako pełnomocnika Skarżącego wyznaczyła adw. P. K., który pismem z 28 kwietnia 2025 r. złożył skargę kasacyjną na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, z 13 lutego 2025 r., sygn. akt I SA/Rz 609/24, w przedmiocie odrzucenia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Stosownie zaś do art. 180 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny na posiedzeniu niejawnym odrzuci skargę kasacyjną, jeżeli ulegała ona odrzuceniu przez wojewódzki sąd administracyjny, albo zwróci ją temu sądowi w celu usunięcia dostrzeżonych braków. Obowiązek badania, czy dany podmiot powołujący się na status strony w tym postępowaniu ma zdolność sądową, obciąża sąd na każdym etapie sprawy. Nieuwzględnienie utraty przez stronę zdolności sądowej ma doniosłe znaczenie dla postępowania, gdyż zakończenie go merytorycznie w takim przypadku będzie skutkowało nieważnością postępowania - art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 10 stycznia 2019 r., sygn. akt I FZ 384/18). Innymi słowy posiadanie zdolności sądowej przez podmioty występujące przed sądem administracyjnym jest niezbędnym warunkiem przeprowadzenia skutecznego i ważnego postępowania. Brak tego przymiotu ocenić trzeba w kategorii przeszkody do skutecznego zaskarżenia nadającego się do tego orzeczenia. Z akt sprawy wynika, że wobec Skarżącego zostało wydane postanowienie Sądu Rejonowego w R., [...] z 2 grudnia 2024 r., sygn. akt [...], o ogłoszeniu wobec niego upadłości jako osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej, zaś jako syndyka masy upadłości został wyznaczony L. N. (k. 116 z akt administracyjnych). Stosownie do treści art. 144 § ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2023 r. Prawo upadłościowe (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 794 ze zm., dalej: "P.u."), po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. Zgodnie zaś z ust. 2, postępowania, o których mowa w ust. 1, syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym. Z chwilą ogłoszenia upadłości dłużnika, którym jest Skarżący, jako osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej, stracił on zdolność do czynności prawnej, zaś od tego momentu sprawy sądowoadministracyjne prowadzić powinien na rzecz Strony wyznaczony przez sąd syndyk w imieniu własnym (art. 144 ust. 2 P.u.). Tymczasem skarga kasacyjna od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 13 lutego 2025 r., sygn. akt I SA/Rz 609/24, o odrzuceniu skargi Strony została wysłana na adres, gdzie aktualnie przebywa Skarżący, nie zaś bezpośrednio do syndyka masy upadłości, który stał się osobą uprawnioną do prowadzenia spraw w postępowaniu sądowoadministracyjnym na rzecz upadłego. Sąd pierwszej instancji, mając bowiem wiedzę o ogłoszeniu upadłości wobec Skarżącego powinien był zwrócić się do wyznaczonego syndyka o udzielenie informacji w wyznaczonym mu terminie, czy ten wstępuje do niniejszego postępowania i popiera wniesioną skargę przez Stronę, którą reprezentuje, nadając mu jednocześnie odpowiedni rygor w razie nieudzielenia odpowiedzi na pytanie sądu. Niewątpliwie jednak, skoro WSA do syndyka się nie zwrócił, powinien był odpis postanowienia o odrzuceniu skargi wniesionej przez Stronę wysłać właśnie do wyznaczonego mu syndyka, jako osoby właściwej do reprezentowania Skarżącego. Sąd pierwszej instancji pominął jednak osobę syndyka i przyznał Skarżącemu częściowe prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata, zaś przedmiotowe postanowienie wysłał bezpośrednio Stronie, nie mając jeszcze informacji, kogo właściwa rada adwokacka wyznaczyła na pełnomocnika w sprawie niniejszej. Tym samym skarga kasacyjna złożona w dniu 28 kwietnia 2025 r. przez adw. P. K. wyznaczonego jako pełnomocnik Skarżącego z urzędu, nie została złożona w sposób prawidłowy z uwagi na to, że Sąd pierwszej instancji doręczając odpis postanowienia z 13 lutego 2025 r. o odrzuceniu skargi bezpośrednio na adres miejsca przebywania Skarżącego, całkowicie pominął syndyka jego masy upadłości. Błędne doręczenie odpisu wymienionego postanowienia doprowadziło bowiem do nierozpoczęcia biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej na postanowienie WSA z 13 lutego 2025 r., sygn. akt I SA/Rz 609/24, o odrzuceniu skargi. Skarga kasacyjna okazała się bowiem przedwczesna. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wywiedziona skarga kasacyjna jest niedopuszczalna i została wniesiona przedwcześnie, jak również przez osobę do tego nieuprawnioną, co skutkowało jej odrzuceniem na podstawie art. 180 w zw. z art. 178 p.p.s.a. O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi kasacyjnej orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (pkt 2 sentencji). ----------------------- 4
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI