I OSK 163/06

I OSK 163/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2006-10-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-02-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Izabella Kulig - Maciszewska /przewodniczący sprawozdawca/
Leszek Włoskiewicz
Małgorzata Pocztarek
Symbol z opisem
6332 Należności  przedemerytalne
Hasła tematyczne
Bezrobocie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Izabella Kulig-Maciszewska (spr.) Sędziowie NSA Leszek Włoskiewicz Małgorzata Pocztarek Protokolant Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 20 października 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 26 października 2005r. sygn. akt 4 II SA/Wr 2616/02 w sprawie ze skargi W. T. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 26 października 2005 r. sygn. akt 4 II SA/Wr 2616/02 oddalił skargę W. T. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] wydaną w przedmiocie przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy:
Decyzją z dnia [...] Starosta [...] odmówił przyznania W. T. prawa do zasiłku przedemerytalnego wobec niespełnienia przez zainteresowaną ustawowych warunków do jego przyznania. Wnioskodawczyni bowiem wykazała, że posiada okres uprawniający do zasiłku na dzień rejestracji wynoszący ogółem 26 lat, 11 miesięcy, 8 dni, w tym udokumentowany okres zatrudnienia w warunkach szczególnych 10 lat, 1 miesiąc i 29 dni. Okres wykonywania pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze ustalono na podstawie świadectwa pracy z dnia 29 grudnia 2000 r. wystawionego przez P., w którym okres ten wskazano od 13 lutego 1985 r. do 31 grudnia 1998 r. Od wymienionego okresu odliczono okresy nieskładkowe, przypadające w okresie zatrudnienia, w tym okresy wykorzystywanego urlopu wychowawczego. Natomiast świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach z dnia 2 lipca 2002 r. jest sprzeczne z powyższym świadectwem pracy, ponieważ potwierdza okres wykonywania pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze od dnia 13 lutego 1985 r. do dnia 31 grudnia 2000 r. Po odliczeniu od wymienionego okresu okresów nieskładkowych, przypadających w okresie zatrudnienia, w tym okresu wykorzystanego urlopu wychowawczego, okres pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze wyniósłby 10 lat, 3 miesiące i 14 dni.
Wojewoda Dolnośląski decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję wskazując, że przepisy o zaopatrzeniu emerytalnym wykluczają możliwość zaliczenia okresu przebywania na urlopie wychowawczym do okresu zatrudnienia na kolei. Stosownie bowiem do § 4 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.), do okresów zatrudnienia w szczególnych warunkach zalicza się okresy zatrudnienia na kolei w rozumieniu przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin. Natomiast zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 28 kwietnia 1984 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników kolejowych i ich rodzin (Dz. U. Nr 23, poz. 99 ze zm.), jak również z art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) za okresy zatrudnienia na kolei uważa się okresy, w których pracownik pobierał wynagrodzenie lub zasiłek chorobowy, macierzyński lub opiekuńczy. Wobec powyższego do okresu zatrudnienia w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze należy zaliczyć skarżącej okres zatrudnienia na kolei z wyłączeniem urlopów wychowawczych trwających łącznie od 15 listopada 1995 r. do 15 listopada 2000 r. Tak obliczony okres zatrudnienia na kolei, uznany za zatrudnienie w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze wynosi u zainteresowanej niespełna 11 lat.
W skardze na decyzję skarżąca wniosła o jej uchylenie, zarzucając niewłaściwą interpretację przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników kolejowych i ich rodzin, w szczególności rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Skarżąca, powołując się na świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach z dnia 7 października 2002 r., stwierdza, że w P., zaznaczyła, że zatrudniona była od 13 lutego 1985 r. do 31 grudnia 2000 r. i okres ten jest zatrudnieniem na kolei w rozumieniu przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników kolejowych i ich rodzin, zaliczanym do okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach. Wobec powyższego okres wykonywania przez skarżącą prac w szczególnych warunkach wynosi 15 lat 10 miesięcy.
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zaznaczył, iż podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514 ze zm.), mające zastosowanie w czasie wydawania kwestionowanych decyzji.
W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżąca posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 26 lat, 11 miesięcy i 8 dni. Natomiast kwestię sporną pomiędzy skarżącą a organami orzekającymi w sprawie stanowi długość okresu wykonywania przez skarżącą prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Jak wskazał Sąd I instancji przepisy ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w kwestii uznania danego okresu za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze odsyłają do przepisów emerytalnych, tj. do ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.), jak również do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego. W myśl § 4 ust. 3 cyt. rozporządzenia do okresów zatrudnienia w szczególnych warunkach zalicza się także okresy pracy górniczej w rozumieniu przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin oraz okresy zatrudnienia na kolei w rozumieniu przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników kolejowych i ich rodzin.
Ponadto Sąd stwierdził, że do okresów zatrudnienia skarżącej w szczególnych warunkach należy zaliczyć okresy jej zatrudnienia na kolei, jednakże tylko takie okresy, o których mowa w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników kolejowych i ich rodzin. Zgodnie z art. 41 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, przy ustalaniu prawa do emerytury kolejowej uwzględnia się okresy pracy na kolei i pracy równorzędnej z pracą na kolei oraz okresy zaliczalne do pracy na kolei, będące okresami składkowymi lub nieskładkowymi w rozumieniu ustawy.
Przy czym, jak wskazał Sąd, w art. 43 ust. 1 cyt. ustawy zdefiniowane zostało pojęcie "okresów zatrudnienia na kolei". Za okresy zatrudnienia na kolei uważa się okresy pozostawania w stosunku pracy w kolejowych jednostkach organizacyjnych, w czasie których pracownik pobierał wynagrodzenie lub zasiłki z ubezpieczenia społecznego: chorobowy, macierzyński lub opiekuńczy. W świetle powyższego przepisu okresu korzystania z urlopu wychowawczego nie można traktować jako okresu zatrudnienia na kolei. Okres urlopu wychowawczego nie został również wyszczególniony w art. 44 cyt. ustawy wśród okresów równorzędnych z okresami zatrudnienia na kolei oraz w art. 45 wśród okresów zaliczalnych do okresów zatrudnienia na kolei.
W ocenie Sądu I instancji okres korzystania przez skarżącą z urlopu wychowawczego nie podlega zaliczeniu do okresów zatrudnienia na kolei. Natomiast stosownie do art. 7 pkt 5 cyt. ustawy okres urlopu wychowawczego jako okres nieskładkowy podlega zaliczeniu do okresu uprawniającego do zasiłku, co w niniejszej sprawie zostało uczynione.
W. T. złożyła skargę kasacyjną od powyższego wyroku zarzucając mu:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 2 i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, polegające na błędnym zastosowaniu przepisów obowiązującego prawa jako podstawy zaskarżonego orzeczenia,
2. naruszenie przepisów o postępowaniu w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. art. 1 § 2 w zw. z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, przez naruszenie zasady legalności, przez niezastosowanie art. 1865 Kodeksu pracy.
Skarżąca wskazała, iż wyrok został wydany z naruszeniem prawa procesowego mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd Administracyjny bowiem zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kontroluje działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd ma więc obowiązek oceny zgodności podjętej przez organ administracyjny decyzji z obowiązującymi przepisami. Sąd stwierdza w uzasadnieniu wyroku, że okres zatrudnia nie obejmuje urlopu wychowawczego zatrudnionej W. T. Podtrzymuje tym samym decyzje Wojewody Dolnośląskiego, który powołując się na art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, który stanowi, że za okresy zatrudnienia na kolei, uważa się okresy, w których pracownik pobierał wynagrodzenie lub zasiłek chorobowy, macierzyński lub opiekuńczy. Jak wynika z tego przepisu brak jest w jego hipotezie instytucji urlopu wychowawczego. Prawodawca reguluje jednak tę instytucję w przepisach Kodeksu pracy przywołując całe spektrum uprawnień z tego tytułu. Jak stanowi art. 1865 Kodeksu pracy okres urlopu wychowawczego, w dniu jego zakończenia, wlicza się do okresu zatrudnienia, od którego zależą uprawnienia pracownicze. Sąd badając ważność decyzji wydanej przez Wojewodę Dolnośląskiego, a utrzymującej w mocy decyzje Starosty Z. w przedmiotowej sprawie, zobowiązany był zbadać zgodność z prawem wydanych decyzji. Brak zastosowania art. 1865 w tej konkretnej sprawie jest naruszeniem art. 1 § 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, bowiem sąd zobligowany był to uczynić zgodnie z zasadą legalności.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Wojewoda Dolnośląski podniósł, iż nie zaszły nowe okoliczności i fakty, dające podstawę do zmiany wcześniejszej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i w związku z tym podlega oddaleniu.
Chybiony jest zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu art. 2 i 7 Konstytucji RP poprzez błędne zastosowanie przepisów obowiązującego prawa jako podstawy zaskarżonego orzeczenia, bowiem Sąd dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji prawidłowo uznał, iż organ zastosował właściwe przepisy prawa. Do ustalenia okresu zatrudnienia skarżącej w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, obowiązująca w dacie wydania zakwestionowanej decyzji ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu stanowiąca podstawę materialnoprawną przyznania zasiłku przedemerytalnego, odsyła do przepisów emerytalnych.
To właśnie według tych przepisów dokonywane były ustalenia faktyczne dot. okresu zatrudnienia skarżącej w warunkach szczególnych. Przepisy te w sposób precyzyjny, kompleksowy i niebudzący wątpliwości interpretacyjnych regulują kwestie związane z pojęciem "okresów zatrudnienia na kolei".
Zgodnie z art. 43 ust. 1 i art. 44 ww. ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (w brzmieniu na dzień wydawania zakwestionowanej decyzji) ani za okresy zatrudnienia na kolei, ani za okresy równorzędne nie uważa się okresu pozostawania na urlopie wychowawczym i otrzymywania zasiłku wychowawczego. W związku z tym niezasadny jest zarzut niewłaściwego zastosowania przez Sąd przepisów prawa.
Odnośnie drugiego zarzutu – naruszenia zasady legalności poprzez niezastosowanie art. 1865 Kodeksu pracy, to w pierwszej kolejności wskazać należy, iż zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną związany jest jej granicami. Oznacza to, że dokonuje oceny zaskarżonego orzeczenia zgodnie ze wskazanymi w skardze kasacyjnej zarzutami i nie posiada uprawnień do ich konkretyzacji czy też zmiany. W niniejszej sprawie zarzucono Sądowi naruszenie art. 1865 Kodeksu pracy, który to przepis został dodany przez art. 1 pkt 151 ustawy z dnia 14 listopada 2003 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 213, poz. 2081) nowelizujący Kodeks pracy z dniem 1 stycznia 2004 r. Natomiast kwestionowana decyzja Wojewody Dolnośląskiego, której ocenę legalności dokonywał Sąd I instancji, została wydana w dniu [...]. W takiej sytuacji Sąd nie mógł zastosować tego przepisu bowiem nie obowiązywał on w dacie wydania decyzji. W tej dacie obowiązywało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie urlopów i zasiłków wychowawczych (Dz. U. Nr 60, poz. 277 ze zm.), jednakże przepisów tego rozporządzenia nie powołuje się w skardze kasacyjnej i w związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny nie może ustosunkować się do kwestii czy Sąd I instancji może je stosować rozpoznając skargę.
Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny uznając, iż skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw na mocy art. 184 Ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.