I OSK 1628/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Polskich Kolei Państwowych S.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę PKP na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii odmawiającą stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości. Spór dotyczył sytuacji, gdy część nieruchomości była zajęta pod drogę publiczną, a część znajdowała się w posiadaniu PKP. Organy administracji i Sąd I instancji uznały, że brak jest podstaw do uwłaszczenia, ponieważ droga publiczna jest wyłączona z obrotu prawnego, a PKP nie przedstawiło dokumentacji podziałowej. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i decyzje, uznając zasadność zarzutów skargi kasacyjnej. Sąd wskazał, że organ uwłaszczeniowy, mając kompetencję do podziału nieruchomości na podstawie art. 96 ust. 1b ustawy o gospodarce nieruchomościami, powinien był zlecić biegłemu geodecie sporządzenie mapy podziałowej, zamiast obciążać tym obowiązkiem PKP. NSA podkreślił, że decyzja uwłaszczeniowa ma charakter deklaratoryjny i odnosi się do stanu faktycznego z 5 grudnia 1990 r., a organ ma obowiązek wyjaśnienia stanu faktycznego z urzędu, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej. W związku z tym, uchylono zaskarżony wyrok i decyzje, zasądzając koszty postępowania od organu na rzecz PKP.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie obowiązków organów administracji w postępowaniu uwłaszczeniowym, zwłaszcza w kontekście podziału nieruchomości i roli biegłych geodetów.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej PKP S.A. i przepisów dotyczących komercjalizacji przedsiębiorstw państwowych oraz podziału nieruchomości.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ uwłaszczeniowy, w sytuacji gdy część nieruchomości objęta wnioskiem o uwłaszczenie jest drogą publiczną, ma obowiązek zlecić biegłemu geodecie sporządzenie mapy podziałowej, czy też może obciążyć tym obowiązkiem wnioskodawcę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Organ uwłaszczeniowy ma obowiązek zlecić biegłemu geodecie sporządzenie mapy podziałowej, a nie obciążać tym obowiązkiem wnioskodawcy.
Uzasadnienie
NSA uznał, że organ administracji ma obowiązek z urzędu wyjaśnić stan faktyczny i zebrać materiał dowodowy. W przypadku uwłaszczenia nieruchomości częściowo zajętej pod drogę publiczną, organ powinien zlecić biegłemu geodecie sporządzenie mapy podziałowej, zamiast wymagać jej od wnioskodawcy, co stanowi naruszenie przepisów postępowania.
Czy dokumentacja geodezyjna jest niezbędnym dowodem do potwierdzenia posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe gruntów Skarbu Państwa w celu uwłaszczenia na podstawie art. 34 ustawy o komercjalizacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, dokumentacja geodezyjna nie jest niezbędnym dowodem do potwierdzenia posiadania gruntów w celu uwłaszczenia, a posiadanie można wykazać innymi środkami dowodowymi.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że rozporządzenie Rady Ministrów dotyczące potwierdzania posiadania gruntów przez PKP wymienia różne rodzaje dokumentów, wśród których nie ma obligatoryjnie dokumentacji geodezyjnej. Posiadanie można wykazać innymi dowodami, a organ ma obowiązek dążyć do ustalenia stanu faktycznego.
Czy odmowa stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego przez PKP S.A. była uzasadniona brakiem przedłożenia przez spółkę operatu podziałowego, gdy część nieruchomości była drogą publiczną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, odmowa nie była uzasadniona, ponieważ organ powinien był zlecić sporządzenie operatu podziałowego przez biegłego.
Uzasadnienie
NSA uznał, że nawet jeśli część nieruchomości jest drogą publiczną, a wnioskodawca nie przedstawił operatu podziałowego, organ powinien był zlecić jego sporządzenie biegłemu, a następnie wydać decyzję uwłaszczeniową w odniesieniu do tej części nieruchomości, która znajdowała się w posiadaniu PKP.
Przepisy (14)
Główne
ustawa o komercjalizacji art. 34 § 1
Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"
Przepis ten stanowi podstawę do nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego nieruchomości przez PKP S.A. w określonych warunkach, w tym posiadania gruntu.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis ten określa podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku przez sąd administracyjny, w tym naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis ten dotyczy oddalenia skargi przez sąd administracyjny, gdy brak jest podstaw do jej uwzględnienia.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej, nakazująca organowi dążenie do dokładnego ustalenia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 75 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do oceny mocy dowodowej poszczególnych środków dowodowych.
u.g.n. art. 96 § 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Przepis dotyczący podziału nieruchomości.
u.g.n. art. 96 § 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Przepis dotyczący podziału nieruchomości.
u.g.n. art. 97 § 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Przepis dotyczący podziału nieruchomości.
ustawa o drogach publicznych art. 1
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
Definicja drogi publicznej i jej kategorii.
ustawa o drogach publicznych art. 2a
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
Wyłączenie dróg publicznych z obrotu prawnego.
ustawa o drogach publicznych art. 22 § 1
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
Zarząd gruntami zajętymi pod drogi publiczne.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przepisów postępowania przez organy administracji, w szczególności art. 145 §1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 §1, 80 k.p.a. oraz art. 96 ust. 2 i 3 w zw. z art. 97 ust. 1 u.g.n. • Błędne przyjęcie przez organy i Sąd I instancji, że obowiązek przedłożenia dokumentacji podziałowej spoczywał na PKP S.A., zamiast na organie uwłaszczeniowym. • Niewłaściwa wykładnia prawa materialnego przez organy, w postaci art. 34 ust. 1 ustawy o komercjalizacji, poprzez bezzasadne przyjęcie, iż PKP S.A. nie nabyły prawa użytkowania wieczystego nieruchomości.
Godne uwagi sformułowania
Organ uwłaszczeniowy powinien zlecić biegłemu geodecie sporządzenie mapy podziałowej. • Decyzja uwłaszczeniowa ma charakter deklaratoryjny. • Organ ma obowiązek z urzędu wyjaśnić stan faktyczny sprawy. • Drogi publiczne są wyłączone z obrotu prawnego.
Skład orzekający
Arkadiusz Blewązka
członek
Piotr Niczyporuk
sprawozdawca
Piotr Przybysz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie obowiązków organów administracji w postępowaniu uwłaszczeniowym, zwłaszcza w kontekście podziału nieruchomości i roli biegłych geodetów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej PKP S.A. i przepisów dotyczących komercjalizacji przedsiębiorstw państwowych oraz podziału nieruchomości.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe mogą być błędy proceduralne organów administracji i jak sądowa kontrola może naprawić niesprawiedliwość wynikającą z niewłaściwego stosowania prawa. Jest to przykład walki o prawa majątkowe przedsiębiorstwa państwowego.
“PKP S.A. wygrywa batalię o użytkowanie wieczyste: NSA koryguje błędy administracji w sprawie podziału gruntu.”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.