I OSK 1627/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA w Warszawie dotyczący wywłaszczenia nieruchomości z 1960 r., przekazując sprawę do ponownego rozpoznania z uwagi na błędną wykładnię przepisów dekretu o wywłaszczeniach.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Ministra Budownictwa od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił decyzję Ministra Infrastruktury odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej z 1960 r. WSA uznał, że wywłaszczenie było wadliwe z powodu braku określenia ceny w wezwaniu do odstąpienia nieruchomości. NSA, po rozstrzygnięciu zagadnienia prawnego przez skład 7 sędziów, uznał, że brak konkretnej ceny w wezwaniu nie stanowił rażącego naruszenia prawa uzasadniającego stwierdzenie nieważności, ale uchylił wyrok WSA z innych powodów proceduralnych i materialnych.
Sprawa wywodzi się z wniosku L. Ł. o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej z 1960 r. oraz decyzji ją utrzymującej z 1965 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast początkowo stwierdził nieważność w części, a następnie odmówił jej stwierdzenia w pozostałej części. Minister Infrastruktury utrzymał w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzje obu instancji, uznając, że wywłaszczenie było wadliwe z powodu braku określenia ceny w wezwaniu do odstąpienia nieruchomości, co stanowiło rażące naruszenie prawa. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną Ministra Budownictwa, powziął wątpliwości co do wykładni art. 8 ust. 1 dekretu z 1949 r. i przekazał zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia składowi 7 sędziów. Uchwała (I OPS 2/08) stwierdziła, że wykonawca był zobowiązany wskazać konkretnie określoną cenę, ale samo odesłanie do art. 28 dekretu nie stanowiło naruszenia uzasadniającego stwierdzenie nieważności. NSA uznał zarzuty skargi kasacyjnej za zasadne, w tym dotyczące błędnej wykładni art. 8 ust. 1 dekretu przez WSA oraz naruszenia przepisów postępowania, i uchylił zaskarżony wyrok, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania WSA.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Określenie ceny w wezwaniu poprzez odesłanie do art. 28 dekretu nie stanowiło naruszenia art. 8 ust. 1 dekretu, uzasadniającego z tego tylko powodu stwierdzenie nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości.
Uzasadnienie
NSA, po rozstrzygnięciu zagadnienia prawnego przez skład 7 sędziów, uznał, że choć wykonawca był zobowiązany wskazać konkretnie określoną cenę, to samo odesłanie do art. 28 dekretu nie było rażącym naruszeniem prawa, które skutkowałoby nieważnością decyzji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (15)
Główne
dekret art. 8 § ust. 1
Dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych
W wezwaniu do odstąpienia nieruchomości wykonawca był zobowiązany wskazać cenę konkretnie określoną, zatwierdzoną przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej. Samo odesłanie do art. 28 dekretu nie stanowiło naruszenia uzasadniającego stwierdzenie nieważności.
K.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z naruszeniem prawa.
Pomocnicze
dekret art. 28
Dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych
Przepis określający zasady ustalania ceny nieruchomości.
dekret art. 13 § ust. 3
Dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych
Dotyczy wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego.
dekret art. 1
Dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych
Definiuje nieruchomości niezbędne dla realizacji narodowych planów gospodarczych.
dekret art. 4 § ust. 1
Dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych
Określa, że wywłaszczeniem mogła być objęta tylko nieruchomość niezbędna dla zrealizowania zadania ujętego w planie gospodarczym.
K.p.a. art. 158 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
P.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy wymogów uzasadnienia wyroku.
P.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy związania sądów wykładnią prawną.
P.p.s.a. art. 133 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy podstawy faktycznej wyroku.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji lub postanowienia.
P.p.s.a. art. 185
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzeczenia w przypadku uwzględnienia skargi kasacyjnej.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 2 sierpnia 1949 r. w sprawie przekazywania nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych
Zarządzenie Przewodniczącego PKPG z dnia 25 maja 1949 r.
k.z. art. 296 § § 1
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 października 1933 r. Kodeks zobowiązań
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędna wykładnia art. 8 ust. 1 dekretu z 1949 r. przez WSA. Naruszenie przepisów postępowania (art. 141 § 4 w zw. z art. 153 P.p.s.a.). Naruszenie art. 133 § 1 P.p.s.a. w odniesieniu do wielkości powierzchni wywłaszczonej nieruchomości.
Odrzucone argumenty
Argumentacja WSA dotycząca konieczności podania konkretnej ceny w wezwaniu do odstąpienia nieruchomości jako rażącego naruszenia prawa.
Godne uwagi sformułowania
"Określenie ceny w wezwaniu [...] poprzez odesłanie do art. 28 tego dekretu, nie stanowiło naruszenia art. 8 ust. 1 dekretu, uzasadniającego z tego tylko powodu stwierdzenie nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości." "W związku z wykładnią przepisu art. 8 ust. 1 dekretu [...] dokonaną uchwałą składu siedmiu sędziów [...] i w świetle jej uzasadnienia, za zasadny należało uznać zarzut skargi kasacyjnej dotyczący błędnej wykładni powołanego przepisu przez Sąd I instancji."
Skład orzekający
Małgorzata Stahl
przewodniczący sprawozdawca
Wiesław Kisiel
sędzia
Arkadiusz Despot-Mładanowicz
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 8 ust. 1 dekretu z 1949 r. w kontekście stwierdzania nieważności decyzji wywłaszczeniowych oraz zasady wykładni przepisów historycznych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego z okresu obowiązywania dekretu z 1949 r. i jego interpretacji przez NSA.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy historycznego dekretu wywłaszczeniowego i jego interpretacji przez NSA, co może być ciekawe dla prawników specjalizujących się w prawie nieruchomości i historii prawa. Rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego przez skład 7 sędziów podnosi jej wagę.
“NSA rozstrzyga spór o wywłaszczenie sprzed dekad: czy brak ceny w wezwaniu unieważnia decyzję?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 1627/06 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2008-10-15 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2006-10-11 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Arkadiusz Despot - Mładanowicz Małgorzata Stahl /przewodniczący sprawozdawca/ Wiesław Kisiel Symbol z opisem 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę Sygn. powiązane I SA/Wa 1045/04 - Wyrok WSA w Warszawie z 2006-03-29 Skarżony organ Minister Infrastruktury Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Stahl (spr.) Sędziowie sędzia NSA Wiesław Kisiel sędzia del. WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz Protokolant Agnieszka Kuberska po rozpoznaniu w dniu 15 października 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Ministra Budownictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 marca 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 1045/04 w sprawie ze skargi L. Ł. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 29 marca 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną przez L. Ł. decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2004 r., zn [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] października 2003 r., zn. [...]. W uzasadnieniu wyroku Sąd wyjaśnił, że Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. po rozpoznaniu wniosku L. Ł. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] października 2003 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] września 1965 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku z dnia [...] kwietnia 1960 r. w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej w G. przy ul. [...] i ul. [...], ozn. jako parcela nr [...] o pow. 721 m² oraz stwierdzenia nieważności tych orzeczeń w części dotyczącej ustalenia odszkodowania za wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności wskazanych orzeczeń w części dotyczącej przedmiotowej nieruchomości wystąpił L. Ł. - spadkobierca byłego właściciela nieruchomości Ł. Ł. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w decyzji z dnia [...] października 2000 r. stwierdził nieważność decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia z dnia [...] września 1965 r. i utrzymanego przez nią w mocy orzeczenia z dnia [...] kwietnia 1960 r. – w części dotyczącej działki nr [...], zaś w części dotyczącej działki nr [...], stwierdzając zaistnienie nieodwracalnych skutków prawnych, stwierdził, że wskazane orzeczenia zostały wydane z naruszeniem prawa. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] grudnia 2000 r. utrzymał w mocy własną decyzję. Wyrokiem z dnia 13 lutego 2003 r. (I SA 497/01) Naczelny Sąd Administracyjny, uchylił zarówno decyzję z dnia [...] grudnia 2000 r. jak i decyzję ją poprzedzającą jako przyczynę uchylenia wskazując brak udziału w postępowaniu osób, które nabyły lokale w budynku położonym na wywłaszczonej nieruchomości. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] października 2003 r. odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...] kwietnia 1960 r. i decyzji z dnia [...] września 1965 r. w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości oraz stwierdził nieważność orzeczenia z dnia [...] kwietnia 1960 r. i decyzji z dnia [...] września 1965 r. w części dotyczącej ustalenia odszkodowania. Po rozpoznaniu wniosku L. Ł. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] października 2003 r. Decyzję Ministra Infrastruktury zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie L. Ł., zarzucając naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez zaniechanie wydania orzeczenia o wydaniu decyzji wywłaszczeniowych z naruszeniem prawa w części dotyczącej gruntu objętego użytkowaniem wieczystym i zaniechanie przywrócenia stanu pierwotnego w pozostałej części, naruszenie art. 158 § 2 K.p.a. przez jego niezastosowanie i sprzeczne z prawem i stanem faktycznym przyjęcie, że wywłaszczenie dotyczyło 721 m² mimo że we wniosku wykonawcy npg mowa jest o 265 m² co narusza art. 7 i art. 5 dekretu. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylając zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] października 2003 r. uznał skargę za zasadną. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że zgodnie z art. 8 ust. 1 pow. dekretu wezwanie do odstąpienia nieruchomości powinno zawierać cenę kupna nieruchomości, a w przypadku gdy nieruchomość niezbędna wykonawcy narodowych planów gospodarczych należała do kategorii nieruchomości określonych w art. 30 ust. 1, wezwanie powinno zawierać zgodnie z art. 8 ust. 2 pow. dekretu wyrażenie gotowości zawarcia umowy o przejęcie nieruchomości w zamian za nieruchomość zamienną. W rozpoznawanej sprawie w wezwaniu nie określono ceny, która stanowiła, zgodnie z art. 8 ust. 1 dekretu, konieczny warunek skutecznego wezwania właściciela do odstąpienia nieruchomości. Niedotrzymanie tego warunku powoduje, że w rozpoznawanej sprawie nie wezwano skutecznie właściciela do odstąpienia nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny powołał się przy tym na utrwalone orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (w szczególności wyrok z dnia 19 stycznia 2001 r., sygn. I SA 2477/99, wyrok z dnia 29 czerwca 2001 r., sygn. I SA 220/2000, wyrok z dnia 12 marca 2002 r., sygn. I SA 1654/00, wyrok z dnia 6 maja 2003 r., sygn.1406/01, wyrok z dnia 23 marca 2004 r., sygn. OSK 77/04) zgodnie z którym przyjmuje się, że naruszenie art. 8 ust. 1 dekretu ma charakter rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Ponadto skoro dokonanie uprzedniego wezwania właściciela do odstąpienia nieruchomości za określoną cenę stanowiło o dopuszczalności wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego, to organ wojewódzki wszczynając postępowanie wywłaszczeniowe naruszył w sposób oczywisty a przy tym rażąco art. 13 ust. 3 powołanego dekretu. Tym samym weryfikowane orzeczenie było dotknięte wadą obligującą organ nadzoru do stwierdzenia jej nieważności. Dodatkowo Sąd wskazał, że rozszerzenie zakresu wywłaszczenia do całej parceli nr [...] w trakcie rozprawy wywłaszczeniowej również stanowiło naruszenie całej sformalizowanej procedury poprzedzającej wywłaszczenie nieruchomości. W trybie powołanego dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. mogły być przejmowane wyłącznie nieruchomości niezbędne dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Wywłaszczeniem mogła być objęta tylko nieruchomość niezbędna dla zrealizowania zadania ujętego w planie gospodarczym (art. 1 i art. 4 ust. 1 dekretu). Pojęcie "niezbędności" zostało sprecyzowane w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 2 sierpnia 1949 r. w sprawie przekazywania nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. Nr 47, poz. 354) a sformalizowany charakter tej przesłanki potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 stycznia 2003 r. (I SA 2788/01). W przedmiotowej sprawie zezwolenie na nabycie nieruchomości obejmowało jedynie część parceli nr [...] a zatem brak jest podstaw do uznania, że pozostała część nieruchomości była niezbędna dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Ponadto Sąd podniósł, że w postępowaniu dotyczącym legalności orzeczenia wywłaszczeniowego powinny brać udział wszystkie osoby dysponujące prawem własności nieruchomości lokalowej a w rozpoznawanej sprawie aktualni właściciele takich nieruchomości (z trzech lokali) nie brali udziału w postępowaniu w obu instancjach. Powyższy wyrok zaskarżył w całości Minister Budownictwa. Wyrokowi zarzucił: 1/ naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, to jest art. 8 ust. 1 pow. dekretu w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., poprzez przyjęcie, że rażącym naruszeniem prawa było wezwanie do odstąpienia nieruchomości jedynie ze wskazaniem podstaw dla ustalenia ceny oraz 2/ naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: art. 141 § 4 w zw. z art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez sformułowanie w uzasadnieniu błędnej a wiążącej organ oceny prawnej, która może mieć wpływ na nieprawidłowe rozstrzygnięcie organu oraz art. 133 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., poprzez podjęcie zaskarżonego wyroku z pominięciem całokształtu okoliczności sprawy i zgromadzonego materiału dowodowego uwzględnionego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wyjaśniono, że oceniane orzeczenie wywłaszczeniowe z dnia [...] kwietnia 1960 r. i decyzja organu II instancji zostały wydane na podstawie dekretu z dnia 23 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. z 1954 r., Nr 4, poz. 31). Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie przyjął, że skierowana do właściciela oferta dobrowolnego odstąpienia nieruchomości (art. 8 ust. 1 dekretu) powinna zawierać dokładnie ustaloną cenę, gdyż właściciel musiał wiedzieć jaką dokładnie umowę proponuje mu się zawrzeć. Zgodnie z powołanym przepisem wykonawca narodowych planów gospodarczych przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego obowiązany był wezwać właściciela nieruchomości, niezbędnej dla realizacji planu, aby odstąpił mu tę nieruchomość za cenę określoną na podstawie art. 28 przez wykonawcę, a zatwierdzoną przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej, a w przypadku wezwań składanych do dnia 31 stycznia 1952 r. zatwierdzona przez władzę naczelną wykonawcy. Zatwierdzający cenę jednocześnie ustalał warunki zapłaty. Przepisy wykonawcze do powołanego dekretu zostały wydane znacznie później niż dekret zaczął obowiązywać a zatem jego przepisy pozostawałyby w znacznej części martwe, gdyż samo wywłaszczenie mogło się rozpocząć dopiero po skutecznym wezwaniu właściciela do odstąpienia nieruchomości, bo wywłaszczenie mogło nastąpić dopiero po takim wezwaniu . W razie konieczności podania dokładnej ceny i braku rozporządzenia wykonawczego (art. 28 dekretu) określającego zasady ustalania wyceny nieruchomości, wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego byłoby niemożliwe. W pierwszej kolejności zaczął obowiązywać wzór wezwania ustalony na podstawie art. 8 ust. 3 dekretu zarządzeniem Przewodniczącego PKPG z dnia 25 maja 1949 r. (M.P. Nr 66, poz. 867), wydany natychmiast po wejściu w życie dekretu. Rozporządzenie w sprawie norm szacunkowych zostało wydane dopiero 3 czerwca 1950 r. a obowiązywało z datą wsteczną od dnia 4 maja 1949 r. W takiej sytuacji odesłanie w art. 8 ust. 1 dekretu do art. 28 musiało być traktowane jedynie jako zasada ustalania ewentualnej ceny w sytuacji zgody właściciela do odstąpienia nieruchomości. Samo wezwanie nie było ofertą w rozumieniu prawa cywilnego, lecz raczej zaproszeniem do rokowań. W ustalonych zarządzeniami przewodniczącego PKPG (M.P. z 1949, Nr 66, poz. 867 i Nr 89, poz. 1084) wzorach wskazanych wezwań do stosowania przez wykonawców narodowych planów gospodarczych, znajdowało się jedynie ogólne odesłanie do art. 28 dekretu, a nie puste pole do uzupełnienia określoną kwotą. Ponadto w czasie obowiązywania dekretu wywłaszczeniowego w zakresie zobowiązań obowiązywało rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 października 1933 r. Kodeks zobowiązań, który w art. 296 § 1 umożliwiał określanie ceny poprzez wskazanie jedynie podstaw do jej ustalenia w przyszłości. Również sam dekret umożliwiał dokonywanie zbiorowych wezwań w drodze obwieszczeń, które mogły być ponadto skierowane również do adresata nieznanego z miejsca pobytu. Tym samym wezwanie bardziej niż ofertę należy traktować jako wezwanie do sprzedaży wymuszonej. Dopiero zgoda właściciela na odstąpienie mogła uruchamiać procedurę ustalania ceny, natomiast wezwanie miało na celu uproszczenie, przyspieszenie i odformalizowanie postępowania mającego na celu przejęcie nieruchomości niezbędnej do realizacji narodowych planów gospodarczych. Przepis art. 8 ust. 1 dekretu jest skierowany bardziej do wnioskodawcy wywłaszczenia aniżeli do organu wywłaszczeniowego, który miał dokonać sprawdzenia czy wymóg wezwania został spełniony przed złożeniem wniosku, a brak zgody miał jedynie potwierdzać, że w inny sposób nieruchomości pozyskać nie można. Wnoszący skargę kasacyjną podniósł, że wykładnia przepisu art. 8 ust. 1 pow. dekretu i ocena stopnia jego naruszenia budzi wiele wątpliwości. Na ich poparcie powołał wyrok NSA w Warszawie z dnia 30 lipca 2003 r., sygn. I SA 2395/01, w którym stwierdzono, że powołany przepis budzi wątpliwości bo nie wiadomo, czy chodzi w nim o cenę określoną tylko przez wskazanie podstaw do jej ustalenia. Sąd uznał tam także, że wezwanie mogło nie zawierać wyrażonej kwotowo ceny, gdyż wskazywało podstawy do jej ustalenia. Po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej od powołanego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 marca 2004 r., sygn. OSK 77/04 uchylił zaskarżony wyrok. Z kolei w wyroku NSA z dnia 17 października 2003 r., sygn. I SA 3353/01 wskazano, że "przepis art. 8 ust. 1 dekretu... budzi wątpliwości tak w doktrynie jak i w judykaturze. Konieczność wykładni tego przepisu wyłącza zarzut rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa." Dla oceny stopnia naruszenia powoływanego przepisu należałoby uwzględniać także fakt, iż wezwanie do sprzedaży powinno być wzorowane na obowiązującym wykonawców narodowych planów gospodarczych wzorcu ustalonym wskazanymi zarządzeniami Przewodniczącego PKPG. Zastosowanie się wykonawcy do trybu wezwania wynikającego z tych zarządzeń nie mogło być odrzucone przez organ wywłaszczeniowy, bądź uznane za bezskuteczne. Organ miał obowiązek wszcząć postępowanie a następnie ocenić zasadność wniosku. Tym samym wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego i wydanie orzeczenia w sytuacji zastosowania się do obowiązujących zasad nie może być uznawane za rażące naruszenie prawa (o ile nie zostały naruszone inne przepisy dekretu). W dotychczasowym orzecznictwie sądy nie odnosiły się do faktu powszechnego obowiązywania wzorca wezwania, który determinował stosowanie art. 8 ust. 1 dekretu i także powinien wpływać na obecne jego rozumienie. Nie można stosować obecnie obowiązujących zasad przy dokonywaniu wykładni przepisów, których wykonywanie następowało w innym systemie prawnym (takie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 listopada 2003 r., sygn. I SA 3364/01 stwierdzając że "organ nadzoru ocenia prawidłowość decyzji administracyjnej stosując przepisy i ich wykładnię obowiązującą w dacie wydania ocenianej decyzji, a nie dokonując aktualnie wykładni tych przepisów". Skarżący Minister wskazał także, że przy braku kompleksowego uregulowania kwestii reprywatyzacyjnych coraz więcej spraw rozpatrywanych jest w drodze postępowania administracyjnego poprzez ocenę legalności podejmowanych dawniej decyzji wywłaszczeniowych i nacjonalizacyjnych. Powoływany dekret obowiązywał przez okres 9 lat i był głównym aktem prawnym umożliwiającym przejmowanie nieruchomości dla realizowania planów gospodarczych państwa, liczba wywłaszczeń po drugiej wojnie światowej była bardzo znaczna. W tej sytuacji ocena prawna wyrażona w kwestionowanym wyroku, jakkolwiek niewiążąca w innych sprawach, może mieć wpływ na bardzo dużą liczbę podobnych spraw, w których wykonawca zastosował się do obowiązującego go wzoru a który to wzór uznawany jest przez niektóre składy sądów za nieprawidłowy. Może to w rezultacie bardzo poważnie obciążyć budżet państwa ze względu na roszczenia byłych właścicieli nieruchomości przejętych w drodze dekretu. Tym samym zastosowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wykładnia art. 8 ust. 1 dekretu stanowiąc ocenę prawną dla organu administracji będzie wiązać zarówno te organy jak i sąd w ewentualnym przyszłym postępowaniu w zakresie oceny legalności orzeczenia z dnia [...] kwietnia 1960 r. i decyzji z dnia [...] września 1965 r. Ponadto w uzasadnieniu odniesiono się do zarzutu zawartego w uzasadnieniu wyroku dotyczącego zakresu zezwolenia w sytuacji gdy kwestia wielkości powierzchni wywłaszczanej nieruchomości była wyjaśniona w uzasadnieniu uchylonej decyzji z dnia [...] października 2003 r. a redakcja ocen Sądu niezawierających wskazania naruszonego przepisu i odnosząca się do części orzeczenia rozstrzygającego o wywłaszczeniu (wpływ treści wezwania na prawidłowość wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego) uniemożliwia odniesienie się do nich a przy braku innych przesłanek nieważności samego wywłaszczenia organ nie będzie mógł dokonać odmiennych ustaleń. W odpowiedzi na skargę kasacyjną L. Ł. wnosił o jej oddalenie, kwestionując zasadność podstaw tej skargi, m.in. podnosząc, że żadnych rokowań w sprawie dobrowolnego odstąpienia nieruchomości nie prowadzono a tym samym nie stosowano żadnego z obowiązujących wzorców, nie określono ceny ani podstaw do jej ustalenia, gdyż w 1956 r. wnioskodawca nie zamierzał nabyć całej nieruchomości lecz jej część. Z kolei Miasto Gdynia – uczestnik postępowania podzieliło w piśmie procesowym argumenty skargi kasacyjnej i wyraziło pogląd, iż dotychczasowe rozstrzygnięcia Sądu w odniesieniu do wykładni art. 8 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r., częstokroć sprzeczne z sobą, wymagają wyrażenia przez Naczelny Sąd Administracyjny poglądu, który ukształtuje wiążącą linię interpretacyjną tego przepisu. Rozpoznając wskazaną skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny powziął wątpliwości prawne co do wykładni art. 8 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych oraz konsekwencji prawnych naruszenia wymogu określenia konkretnej ceny ze wskazaniem jedynie podstaw do ustalenia jej w przyszłości, w związku z czym przekazał postanowieniem z dnia 28 listopada 2007 r. do rozstrzygnięcia składowi 7 sędziów zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, wyrażone w pytaniu :czy przepis art. 8 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych do realizacji narodowych planów gospodarczych nakładał na wykonawcę narodowych planów gospodarczych obowiązek zaproponowania, przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego, konkretnie ustalonej i zatwierdzonej przez wojewódzką radę narodową ceny nieruchomości czy też wystarczało – w ówczesnym stanie prawnym – jedynie wyrażenie gotowości nabycia nieruchomości za cenę określoną na podstawie art. 28 dekretu oraz czy poprzestanie na określeniu ceny w nawiązaniu do art. 28 powołanego dekretu, w późniejszym postępowaniu wywłaszczeniowym należy uznać za rażące naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów w dniu 21 kwietnia 2008 r. podjął uchwałę (I OPS 2/08), w której stwierdził, że: 1. W wezwaniu właściciela do odstąpienia nieruchomości, o którym mowa w art. 8 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych do realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r., Nr 4, poz. 31), wykonawca narodowych planów gospodarczych był zobowiązany wskazać cenę konkretnie określoną, zatwierdzoną przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej. 2. Określenie ceny w wezwaniu, o którym mowa w art. 8 ust. 1 powołanego dekretu, poprzez odesłanie do art. 28 tego dekretu, nie stanowiło naruszenia art. 8 ust. 1 dekretu, uzasadniającego z tego tylko powodu stwierdzenie nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W związku z wykładnią przepisu art. 8 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U z 1954 r.,Nr 4,poz. 31) dokonaną uchwałą składu siedmiu sędziów z dnia 21 kwietnia 2008 r.(I OPS 2/08 ) i w świetle jej uzasadnienia, za zasadny należało uznać zarzut skargi kasacyjnej dotyczący błędnej wykładni powołanego przepisu przez Sąd I instancji. Usprawiedliwiony jest także zarzut naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153,poz. 1270 ze zm.) powiązany z zarzutem naruszenia prawa materialnego, uznanym za zasadny oraz zarzut naruszenia art. 133 § 1 P.p.s.a. w odniesieniu do kwestii wielkości powierzchni wywłaszczonej nieruchomości na poszczególnych etapach postępowania wywłaszczeniowego oraz podstaw ustaleń sądu I instancji. W związku z powyższym, na podstawie art. 185 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI