I OSK 1626/10
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie komunalizacji mienia, uznając, że skarżący nie wykazał interesu prawnego do kwestionowania decyzji.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej J. D. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jego skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o komunalizacji nieruchomości. Skarżący twierdził, że decyzja komunalizacyjna opierała się na fałszywym dokumencie i że posiadał interes prawny do jej kwestionowania. NSA uznał, że skarżący nie wykazał interesu prawnego, a jedynie faktyczny, ponieważ nie posiadał tytułu prawnego do nieruchomości w dacie komunalizacji. Kwestia fałszywości dokumentu została uznana za odrębną sprawę, która mogłaby być podstawą do wznowienia postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę skarżącego na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Decyzja Ministra odmówiła wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Warszawskiego z 1992 r. o komunalizacji nieruchomości. Skarżący J. D. twierdził, że decyzja komunalizacyjna była wadliwa, oparta na fałszywej karcie inwentaryzacyjnej, oraz że posiadał interes prawny do jej kwestionowania jako spadkobierca poprzednich właścicieli. Minister odmówił wszczęcia postępowania, wskazując na brak interesu prawnego skarżącego, rozumianego jako posiadanie tytułu prawnego do nieruchomości w dacie komunalizacji. WSA w Warszawie utrzymał w mocy decyzję Ministra, uznając, że skarżący legitymował się jedynie interesem faktycznym, a nie prawnym. NSA w wyroku z 30 września 2011 r. oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że skarżący nie wykazał tytułu prawnego do nieruchomości, który uzasadniałby jego status strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej. Kwestia ewentualnej fałszywości karty inwentaryzacyjnej została uznana za odrębną sprawę, która mogłaby stanowić podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, a nie do stwierdzenia nieważności decyzji.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, taka osoba posiada jedynie interes faktyczny, a nie prawny, który jest niezbędny do uznania jej za stronę postępowania.
Uzasadnienie
Interes prawny wymaga posiadania tytułu prawnego do rzeczy, a nie tylko faktycznego władztwa nad nią. Komunalizacja nieruchomości na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. dotyczy nabycia własności z mocy prawa, a nie wpływa na zakres uprawnień użytkowników czy posiadaczy bez tytułu prawnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (8)
Główne
k.p.a. art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
Definiuje pojęcie strony postępowania, wymagając interesu prawnego.
k.p.a. art. 157 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wymagając wykazania interesu prawnego przez wnioskodawcę.
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r.- Przepisy wprowadzające ustawy o samorządzie terytorialnym i o pracownikach samorządowych art. 5 § ust. 1
Podstawa prawna komunalizacji mienia z mocy prawa.
Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy art. 1
Regulował nabycie własności gruntów przez podmioty publicznoprawne.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej dotycząca naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasada związania granicami skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
Określa przesłanki wznowienia postępowania, w tym wydanie decyzji na podstawie fałszywego dowodu.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. b) i c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, stanowiące podstawę do wznowienia postępowania.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Skarżący posiadał interes prawny do kwestionowania decyzji komunalizacyjnej. Decyzja komunalizacyjna była wadliwa z powodu oparcia się na fałszywym dokumencie. Sąd pierwszej instancji naruszył przepisy postępowania, nie badając stanu faktycznego i nie dając skarżącemu możliwości wypowiedzenia się.
Godne uwagi sformułowania
skarżący nie wykazał się interesem prawnym, o którym mowa w art. 28 k.p.a., tj. nie przedłożył dokumentu z którego wynikałoby, że w dniu [...] maja 1990 r. to on, a nie Skarb Państwa był właścicielem skomunalizowanego mienia. kwestia oparcia się przez Wojewodę na karcie inwentaryzacyjnej nr [...] jako fałszywym dokumencie nie znajduje uzasadnienia, a okoliczność ta mogłaby prowadzić jedynie do wznowienia postępowania w sprawie, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., a nie do stwierdzenia nieważności decyzji. Przedmiotem tym zaś była odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej w kontekście ustalenia faktu posiadania przez skarżącego przymiotu strony na gruncie art. 157 § 2 k.p.a. oraz koncepcji interesu prawnego, statuującego ten przymiot.
Skład orzekający
Leszek Leszczyński
przewodniczący sprawozdawca
Małgorzata Pocztarek
członek
Aleksandra Łaskarzewska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie, że posiadanie nieruchomości bez tytułu prawnego nie stanowi interesu prawnego do kwestionowania decyzji komunalizacyjnej oraz że fałszywość dokumentu jest podstawą do wznowienia postępowania, a nie stwierdzenia nieważności decyzji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji komunalizacji mienia na podstawie dekretu i przepisów przejściowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z komunalizacją mienia i definicją interesu prawnego, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem nieruchomości i administracyjnym.
“Czy posiadanie nieruchomości wystarczy do jej odzyskania? NSA wyjaśnia pojęcie interesu prawnego w sprawie komunalizacji.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 1626/10 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2011-09-30 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2010-09-16 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Aleksandra Łaskarzewska Leszek Leszczyński /przewodniczący sprawozdawca/ Małgorzata Pocztarek Symbol z opisem 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Komunalizacja mienia Sygn. powiązane I SA/Wa 843/09 - Wyrok WSA w Warszawie z 2009-11-03 Skarżony organ Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071 art. 7, art. 10, art. 12, art. 157 § 2 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Leszek Leszczyński (spr.) Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Pocztarek sędzia del. WSA Aleksandra Łaskarzewska Protokolant asystent sędziego D. C. po rozpoznaniu w dniu 30 września 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 listopada 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 843/09 w sprawie ze skargi J. D. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 listopada 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 843/09 oddalił skargę J. D. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Wyrok powyższy zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. Wojewoda Warszawski decyzją nr [...] z dnia [...] maja 1992 r. stwierdził nabycie przez Dzielnicę Gminę Warszawa [...] z mocy prawa w dniu [...] maja 1990 r. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] m kw., opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...]. W wyniku rozpatrzenia wniosku J. D. o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2008 r. odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego wskazując, że wnioskodawca nie wykazał się interesem prawnym, o którym mowa w art. 28 k.p.a., tj. nie przedłożył dokumentu z którego wynikałoby, że w dniu [...] maja 1990 r. to on, a nie Skarb Państwa był właścicielem skomunalizowanego mienia. Od powyższej decyzji J. D. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując przede wszystkim, że w sprawie doszło do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez oparcie się na fałszywym dokumencie jakim jest karta inwentaryzacyjna nr [...]; do naruszenia art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a. poprzez wydanie decyzji bez stanowiska Prezydenta m. st. Warszawy oraz do naruszenia art. 28 k.p.a. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że kwestia oparcia się przez Wojewodę na karcie inwentaryzacyjnej nr [...] jako fałszywym dokumencie nie znajduje uzasadnienia, a okoliczność ta mogłaby prowadzić jedynie do wznowienia postępowania w sprawie, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., a nie do stwierdzenia nieważności decyzji. Organ zauważył też, że na mocy postanowienia z dnia [...] maja 2008 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie uchyliło postanowienie Prezydenta m. st. Warszawy nr [...] z dnia [...] lutego 2008 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, z uwagi na naruszenie art. 98 § 1 k.p.a. Zarzut wydania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzji bez stanowiska Prezydenta m.st. Warszawy jest zatem chybiony. Badając zarzut naruszenia w niniejszej sprawie art. 28 k.p.a. Minister stwierdził, że stroną postępowania może być osoba powołująca się na dokumenty świadczące, że jej, a nie Skarbowi Państwa przysługiwało w dniu [...] maja 1990 r. prawo własności do komunalizowanego mienia. Przy czym organ nadzoru nie kwestionuje faktu nabycia spadku po M. T. przez J. D., J. D. oraz Z. D., na mocy postanowienia Sądu Powiatowego dla Warszawy [...] z dnia [...] października 1972 r., sygn. akt [...]. Postępowanie komunalizacyjne nie dotyczy interesu prawnego osób posiadających przedmiot komunalizacji pod tytułem użytkownika, najemcy lub bez tytułu prawnego, bowiem komunalizacja nie wpływa na zmianę zakresu uprawnień tych osób. Minister podkreślił, że wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 września 1996 r., I SA 561/95, na który powołuje się skarżący, odnosi się do art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., natomiast Wojewoda Warszawski na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] maja 1992 r. skomunalizował nieruchomość w oparciu o inną podstawę, tj. art. 5 ust. 1 tej ustawy, który odnosi się do nabycia mienia z mocy prawa na podstawie decyzji deklaratoryjnej, stwierdzającej już istniejący stan prawny, w chwili wydania decyzji. Organ zauważył także, że z akt sprawy wynika, iż nieruchomość przy ul. [...] w dacie komunalizacji stanowiła plac niezabudowany, a zatem kwestia istnienia decyzji o przyznaniu lub odmowie przyznania prawa wieczystej dzierżawy (użytkowania wieczystego) gruntu nie ma żadnego znaczenia dla oceny legalności decyzji Wojewody Warszawskiego nr [...] z dnia [...] maja 1992 r. Od decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2009 r. J. D. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając także nieważność decyzji Wojewody Warszawskiego nr [...] z dnia [...] maja 1992 r., na skutek fałszywego dowodu - karty inwentaryzacyjnej nr [...]. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie wyjaśnił tego w prowadzonym postępowaniu oraz naruszył prawo na skutek pozbawienia możności działania w tym postępowaniu prawa spadkowego. Wobec tego skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Warszawskiego nr [...] z dnia [...] maja 1992 r., decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] listopada 2008 r. oraz decyzji tego organu nr [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. W piśmie z dnia [...] listopada 2009 r. uzupełniającym skargę J. D. podał, że pomimo wielu zażaleń, żądań i wniosków, od kilkudziesięciu lat nie wie dlaczego, nie jest rozpatrzona i podjęta "odrębna decyzja" w sprawie odszkodowania opisana w decyzji Urzędu Dzielnicowego Warszawa-[...] z dnia [...] kwietnia 1976 r. Skarżący podniósł też, że na działce znajdował się budynek, w którym była przychodnia lekarska, a jego mama S. D. w zimie 1948/1949 mieszkała w lokalu w tym budynku. Wskazał także, iż grunt o powierzchni [...] m kw. nie istniał i nie ma go w ewidencji gruntów prowadzonej przez Wydział Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicy [...]. Wirtualna działka o pow. [...] m kw. powstała z nieistniejącej powierzchni, co wynika z pisma z dnia [...] sierpnia 1992 r. potwierdzającego rozbieżność powierzchni dla wojewody i sądu. Skarżący poinformował, że przed Sądem Rejonowym dla Warszawy [...] Wydział Ksiąg Wieczystych toczy się postępowanie (dz. kw. [...]) o wpis ostrzeżenia do Kw nr [...] o istnieniu drugiej księgi wieczystej nr [...], utworzonej (sygn. akt [...]) przez Prezydenta m. st. Warszawy dla tego samego terenu – nieruchomości o pow. [...] m kw., działka nr [...] przy ul. [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 listopada 2009 r. (I SA/Wa 843/09) oddalił powyższą skargę. W uzasadnieniu wskazano, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i wskazywanego w uzasadnieniu wyroku wynika, że przedmiotowa nieruchomość w dniu [...] maja 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa. Była bowiem objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.), stając się z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130 ze zm.), z mocy prawa własnością Skarbu Państwa. Prawidłowe jest więc stanowisko Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, że J. D. nie mógł zostać uznany za stronę postępowania w rozumieniu art. 157 § 2 k.p.a. Skarżący nie legitymował się bowiem interesem prawnym, o którym mowa w art. 28 k.p.a., lecz jedynie interesem faktycznym związanym z posiadaniem działki nr [...] i jej użytkowaniem. Samo posiadanie nie jest wykonywaniem prawa do rzeczy, lecz wykonywaniem faktycznego władztwa nad rzeczą (art. 336 k.c.), co nie mogło przeszkodzić komunalizacji mienia na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Sąd zauważa, że zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jest bezzasadny, ponieważ w niniejszej sprawie MSWiA nie rozpatrywał sprawy nieważności kwestionowanej decyzji komunalizacyjnej, lecz zakończył sprawę na etapie badania dopuszczalności wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Warszawskiego nr [...] z dnia [...] maja 1992 r., a więc na ocenie, czy ów wniosek pochodzi od uprawnionego podmiotu (strony). Jeżeli zaś chodzi o zarzut "fałszywości" karty inwentaryzacyjnej stanowiącej podstawę wydania decyzji komunalizacyjnej Wojewody Warszawskiego, to kwestia ta stanowi odrębne zagadnienie prawne, które może stanowić podstawę z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. do wszczęcia odrębnego postępowania nadzwyczajnego – postępowania o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody Warszawskiego z dnia [...] maja 1992 r. Sąd wskazał też, że legitymowanie się prawomocnymi postanowieniami sądowymi o stwierdzeniu praw do spadku po M. i F.T. nie uprawnia skarżącego do kwestionowania uprawnień własnościowych Skarbu Państwa do działki oznaczonej w dacie [...] maja 1990 r. jako numer ewidencyjny [...]. Na mocy dekretu prawo własności M. i F. małżonków T. do gruntu hipotecznego nr [...] o pow. [...] m kw. przeszło w 1945 r. definitywnie na rzecz podmiotu publicznoprawnego, a dawnym właścicielom gruntu lub ich spadkobiercom służy jedynie roszczenie o ustanowienie na gruncie użytkowania wieczystego (art. 7 ust. 2 dekretu) bądź uprawnienia z art. 214 i art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) – zwanej dalej u.g.n., pod warunkiem, że spełniają przesłanki wynikające z tych przepisów. Sąd zasygnalizował, że na tle rozpatrywania niniejszej sprawy zarysował się pomiędzy Prezydentem m. st. Warszawy, a J. D. spór co do tego, czy M. i F. T. złożyli wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości, ale wątpliwości w tym zakresie wykraczają poza przedmiot niniejszej sprawy i nie mogły być brane pod uwagę przy ocenie legalności decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. W skardze kasacyjnej działający za pośrednictwem pełnomocnika J.D. na mocy przepisu art. 174 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zarzucił Sądowi I instancji: błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez nierozważnie stanu niniejszej sprawy, a w szczególności rozbieżność w adresie przedmiotowej nieruchomości, rozbieżność co do oznaczenia księgi wieczystej, powierzchni i podziału działki, pominięcie spełnienia wymogu formalnego własności czasowej jako podstawę prawną unieważnienia decyzji, stanowiące naruszenie przepisów art. 7, art. 10, art. 12 k.p.a.; 2) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego i mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku, a także zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazano, że naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) p.p.s.a. wiąże się z pominięciem przez Sąd faktu, że w decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych nr [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. oraz decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych nr [...] z dnia [...] listopada 2008 r., odmawiających wszczęcia postępowania administracyjnego, znajduje się wyraźna informacja, że okoliczność, na którą powoływał się skarżący, tj. fałszywość karty inwentaryzacyjnej nr [...], może prowadzić do wznowienia postępowania w sprawie zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Na gruncie art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na wniosek strony. Sąd oraz organy wydające decyzje w I oraz II instancji zauważyły, iż zachodzą wymagania ustawowe do wznowienia postępowania, ale nie podjęły żadnych czynności zmierzających do jego wznowienia, nie dbając tym samym o szczególnie ważny interes strony na gruncie art. 61 § 2 k.p.a. Analiza art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. wskazuje, iż stwierdzenie wad będących przyczynami wznowienia postępowania skutkować powinno uwzględnieniem skargi niezależnie od tego, czy dane naruszenie prawa ma wpływ na wynik sprawy - tj. na treść skarżonej decyzji czy postanowienia. Dla konieczności zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. nie ma znaczenia okoliczność, czy strona, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym złożyła wniosek o jego wznowienie, bowiem w każdym przypadku Sąd powinien uwzględnić wystąpienie przesłanki stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie zarzucono także błędne ustalenie stanu faktycznego, stanowiące naruszenie przepisów art. 7, art. 10, art. 12 k.p.a. Sąd, jak i organ w ogóle nie dążyli do wyjaśnienia stanu faktycznego czego dowodem jest niezbadanie kluczowej w niniejszej sprawie okoliczności - czy karta inwentaryzacyjna, która była podstawą do wydania decyzji, jest fałszywa, tak jak to podtrzymywał skarżący od początku postępowania o unieważnienie decyzji. Powyższe wykazuje, że naruszony został również przepis art. 12 k.p.a. Sąd nie rozważył także naruszenia przez organ art. 10 k.p.a., potwierdzając stanowisko organu, że skarżący nie jest stroną postępowania, gdyż nie legitymuje się tytułem prawnym do mienia będącego przedmiotem komunalizacji, uniemożliwiając skarżącemu udowodnienia swojego interesu prawnego i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłaszanych żądań. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu badając jedynie czy w sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania. Wynikająca z tego przepisu zasada związania granicami skargi kasacyjnej oznacza, że Sąd jest związany wnioskiem skarżącego wynikającym ze skargi kasacyjnej, określającym przedmiot zaskarżenia oraz podstawy zaskarżenia określone w art. 174 p.p.s.a. Wskazane w tym przepisie podstawy zaskarżenia determinują kierunek działalności kontrolnej Naczelnego Sądu Administracyjnego, który nie może z własnej inicjatywy podjąć żadnych badań w celu ustalenia innych poza podniesionymi w skardze kasacyjnej, wad zaskarżonego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego. Autor skargi kasacyjnej opiera jej treść na art. 174 pkt 2 p.p.s.a., a same zarzuty odnosi przede wszystkim do błędnego ustalenia stanu faktycznego przez Sąd I instancji, utożsamiając to nieustalenie z nierozważeniem stanu sprawy oraz wiążąc szczegółowe aspekty tego nierozważenia ze wskazanymi w skardze kasacyjnej rozbieżnościami co do adresu, oznaczenia księgi wieczystej, powierzchni i podziału działki oraz pominięciem kwestii wymogu formalnego własności czasowej, co finalnie wiąże z naruszeniem art. 7, art. 10 i art. 12 k.p.a. Autor skargi kasacyjnej nie rozwija kwestii sposobu naruszenia przez Sąd I instancji reguł ustalania stanu faktycznego. Nie odnosi się także w ogóle do charakteru działań Sądu w tym zakresie, ignorując w ten sposób zasady sądowej kontroli administracji, które modelowo nie zakładają ustalania stanu faktycznego przez sąd administracyjny I instancji poza wyjątkowymi przypadkami, wyraźnie określonymi w ustawie p.p.s.a. W ocenie Składu Orzekającego NSA, biorąc także pod uwagę treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego w Pełnym Składzie z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09 (ONSAiWSA 2010/1/1), zarzut w ten sposób sformułowany nie uniemożliwia jednak rozpoznania jego zasadności, przy czym należy go rozumieć jako wskazanie na niewłaściwą kontrolę sądową procesu ustalania stanu faktycznego, dokonanego przez organy administracji. Odnosi się to także do powołania się w dalszej części uzasadnienia na art. 7, art. 10 oraz art. 12 k.p.a., naruszenie których w ocenie strony skarżącej, polega na niezbadaniu wskazanych składników związanych z samą nieruchomością, co zostało dodatkowo poparte zarzutem naruszenia art. 12 k.p.a., odnośnie którego to naruszenia zabrakło rozwinięcia w kontekście wskazanej wnikliwości i szybkości oraz użycia najprostszych środków prowadzących do załatwienia sprawy. Odnosząc się do szczegółowych kwestii podnoszonych w ramach tego zarzutu należy stwierdzić, że nietrafnie autor skargi kasacyjnej wskazał, iż Sąd I instancji zignorował dowody, bowiem można tu mówić nie o ignorancji lecz o odmiennej od oczekiwanej przez skarżącego ich ocenie przez Sąd z punktu widzenia przedmiotu postępowania administracyjnego. Przedmiotem tym zaś była odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej w kontekście ustalenia faktu posiadania przez skarżącego przymiotu strony na gruncie art. 157 § 2 k.p.a. oraz koncepcji interesu prawnego, statuującego ten przymiot. Sąd I instancji wyraźnie wskazał (s. 7 uzasadnienia wyroku), odnosząc się do niezasadności zarzutu naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., iż to nie kwestia rażącego naruszenia prawa stanowiła przedmiot postępowania administracyjnego oraz sądowej kontroli, lecz zagadnienie badane na wcześniejszym etapie - dopuszczalności złożenia przez skarżącego wniosku o stwierdzenie nieważności. W tym kontekście nie można przypisać trafności twierdzeniu autora skargi kasacyjnej, iż skarżący nie miał możliwości udowodnienia swego interesu prawnego i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, co miałoby czynić zasadnym zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. Sąd I instancji trafnie i prawidłowo skoncentrował się na kontroli zasadności przyjęcia przez organ przesłanek odnośnie do posiadania przez skarżącego przymiotu strony na gruncie art. 157 § 2 k.p.a. Brak wykazania się tytułem prawnym do mienia będącego przedmiotem komunalizacji na gruncie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), a wcześniej podlegającego działaniu art. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy – Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.), na gruncie którego przeszło ono na własność gminy, a następnie na własność Skarbu Państwa, który był właścicielem tej nieruchomości z dniu [...] maja 1990 r., uniemożliwia kwestionowanie zgodności z prawem decyzji komunalizacyjnej Wojewody Warszawskiego z dnia [...] maja 1992 r., stwierdzającego nabycie z mocy prawa przez Gminę Warszawa [...] własności przedmiotowej nieruchomości. W szczególności, jak wskazał Sąd I instancji (s. 6-7 uzasadnienia wyroku), nie stanowi takiego tytułu posiadanie działki czy jej użytkowanie, bowiem wiąże się to z interesem faktycznym a nie interesem prawnym, który jest niezbędnym składnikiem przymiotu strony na gruncie art. 157 § 2 k.p.a. Także postanowienie sądu powszechnego o stwierdzeniu praw do spadku po poprzednich właścicielach działki nie stanowi podstawy kwestionowania uprawnień własnościowych Skarbu Państwa, nabytych na podstawie powołanego wyżej dekretu z dnia 26 października 1945 r. Sąd I instancji zasadnie wskazywał także w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, w kontekście zagadnienia podniesionego w skardze kasacyjnej w ramach drugiego zarzutu, że powoływana w skardze okoliczność fałszywości karty inwentaryzacyjnej, stanowiącej podstawę wydania decyzji komunalizacyjnej, stanowi odrębne zagadnienie prawne od postępowania o stwierdzenie nieważności tej decyzji, które jest przedmiotem postępowania kontrolowanego w toku niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego. Może ono być zatem przedmiotem postępowania nadzwyczajnego o wznowienie postępowania administracyjnego, o ile zostanie ono wszczęte na podstawie jednej z przesłanek określonych w art. 145 § 1 k.p.a., w tym także podnoszonej przez skarżącego przesłanki wydania decyzji na podstawie fałszywego dowodu (pkt 1 tego przepisu). Tym samym niezasadny jest także drugi ze wskazanych w podstawach skargi kasacyjnej zarzutów, dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i lit. c) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy w ocenie autora skargi, decyzja została wydana z naruszeniem prawa, dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Argumentacja w tej kwestii, przedstawiona w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, odnosząca się do art. 147 oraz art. 61 § 2 k.p.a., zakłada obowiązek Sądu do uwzględnienia w toku kontroli na gruncie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. przesłanki wznowieniowej, niemniej nie uwzględnia założenia, że obowiązek ten istnieje jedynie wówczas (na co wskazują także powołane w uzasadnieniu skargi kasacyjnej orzeczenia sądowe), gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania, a nie uczyni tego wcześniej organ administracji. W przypadku zaskarżonego wyroku, takie stwierdzenie Sądu I instancji nie miało jednak miejsca. Niejako na marginesie całości powyższych ustaleń i rozważań należy stwierdzić, iż powoływaniu się w skardze kasacyjnej na zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie towarzyszyła argumentacja odnosząca się do związania w tymi naruszeniami istotnego możliwego ich wpływu na treść rozstrzygnięcia. Autor skargi kasacyjnej nie uwzględnił zatem określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. normy, iż niezależnie od podniesienia samego zarzutu naruszenia przepisów postępowania, strona skarżąca kasacyjnie winna przeprowadzić argumentację w kierunku wykazania wpływu tego naruszenia na treść orzeczenia, a ponadto wykazania poprzez odwołanie się do oszacowania skali tego wpływu, że wpływ ten mógł być istotny dla treści tego rozstrzygnięcia. Nie może spełniać tego wymogu zdawkowe sformułowanie, że taki wpływ jest, bez jakiegokolwiek rozwinięcia tej argumentacji. A zatem także z tego powodu powyższy zarzut skargi kasacyjnej nie może być na gruncie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. uwzględniony. W świetle powyższych argumentów, biorąc pod uwagę niezasadność obu zarzutów skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI