I OSK 1622/07

Naczelny Sąd Administracyjny2008-11-26
NSAnieruchomościŚredniansa
dekret warszawskiwłasność czasowanieruchomości warszawskiepostępowanie administracyjneskarga kasacyjnaterminwniosek dekretowySkarb Państwanastępstwo prawne

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą prawa własności czasowej do gruntów warszawskich, potwierdzając brak złożenia wymaganego wniosku dekretowego.

Sprawa dotyczyła prawa własności czasowej do nieruchomości warszawskiej przy ul. S. [...], uregulowanego dekretem z 1945 r. Skarżący, następcy prawni dawnej właścicielki A. Ż., domagali się przyznania tego prawa, twierdząc, że ich poprzedniczka złożyła wymagany wniosek. Zarówno organ administracji, jak i sądy obu instancji uznały jednak, że wniosek ten nigdy nie został złożony, co skutkowało umorzeniem postępowania. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA i organów administracji.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną E. W., J. B. i M. P. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił ich skargę na decyzję Ministra Budownictwa o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie gruntów warszawskich. Sprawa dotyczyła prawa własności czasowej do nieruchomości przy ul. S. [...], które miało być przyznane na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Kluczowym elementem sporu było ustalenie, czy dawna właścicielka, A. Ż., złożyła wymagany wniosek o przyznanie prawa własności czasowej w terminie 6 miesięcy od dnia objęcia gruntu w posiadanie przez gminę. Minister Budownictwa, a następnie WSA, uznali, że taki wniosek nie został złożony, co skutkowało umorzeniem postępowania. Skarżący zarzucali naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym niewłaściwe zastosowanie art. 7 dekretu oraz błędy w postępowaniu wyjaśniającym. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając ustalenia sądów niższych instancji i organów administracji. Sąd podkreślił, że brak wniosku dekretowego jest warunkiem koniecznym do wszczęcia postępowania w sprawie przyznania prawa własności czasowej. Ustalono, że w aktach sprawy brak jest takiego wniosku, a sama A. Ż. w odwołaniu od orzeczenia pierwszej instancji nie kwestionowała braku jego złożenia. Również późniejsze pisma następców prawnych nie zawierały dowodów na złożenie wniosku. Sąd uznał również, że wpis w rejestrze wniosków dekretowych nie stanowi dowodu na złożenie wniosku, a jedynie na przejęcie budynków na własność Skarbu Państwa. W związku z tym, że wniosek nie został złożony, kwestie dotyczące zaofiarowania dzierżawy czy odszkodowania, podnoszone w skardze kasacyjnej, nie mogły być przedmiotem rozstrzygnięcia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, brak złożenia wniosku dekretowego w terminie jest warunkiem koniecznym do wszczęcia postępowania w sprawie przyznania prawa własności czasowej, a jego niezłożenie skutkuje przejściem własności budynków na Skarb Państwa i bezprzedmiotowością dalszego postępowania.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że kluczowym warunkiem do przyznania prawa własności czasowej lub wszczęcia postępowania w tej sprawie było złożenie wniosku dekretowego w ustawowym terminie. Ponieważ brak było dowodów na złożenie takiego wniosku przez poprzedniczkę prawną skarżących, A. Ż., ani przez jej następców prawnych, postępowanie zostało prawidłowo umorzone.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (19)

Główne

Dekret warszawski art. 7 § ust. 1

Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy

Złożenie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia gruntu w posiadanie przez gminę jest warunkiem koniecznym do wszczęcia postępowania i przyznania tego prawa.

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna orzekania NSA o oddaleniu skargi kasacyjnej.

Pomocnicze

Dekret warszawski art. 7 § ust. 2

Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy

Wniosek właściciela gruntu lub jego następcy prawnego o przyznanie prawa własności czasowej należało uwzględnić, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela dało się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania.

Dekret warszawski art. 1

Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy

Wszelkie grunty na obszarze m.st. Warszawy przeszły na własność Gminy m.st. Warszawy z dniem 21 listopada 1945 r. (następnie od 1950 r. na własność Skarbu Państwa).

P.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepis dotyczący wymogów uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepis dotyczący oddalenia skargi przez sąd administracyjny.

P.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepis dotyczący podstaw uchylenia orzeczenia organu w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 75

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 76

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 104 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis określający przypadki uchylenia lub zmiany decyzji organu odwoławczego.

rozp. Prezydenta RP art. 44

Rozporządzenie Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym

rozp. Prezydenta RP art. 75

Rozporządzenie Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym

rozp. Ministra Odbudowy art. 1

Rozporządzenie Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę m.st. Warszawy

Dz.U. Nr 14, poz. 130 art. 32 § ust. 2

Ustawa z dnia 20 grudnia 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej

Przejście majątku dotychczasowych związków samorządu terytorialnego na własność Skarbu Państwa.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak złożenia przez A. Ż. (lub jej następców prawnych) wniosku o przyznanie prawa własności czasowej w terminie określonym w dekrecie z 1945 r. Niezłożenie wniosku dekretowego czyni postępowanie w sprawie przyznania prawa własności czasowej bezprzedmiotowym. Wpis w rejestrze wniosków dekretowych nie stanowi dowodu na złożenie wniosku.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 7 dekretu) i procesowego przez organy administracji i WSA. Niewłaściwe zastosowanie art. 7 dekretu. Błędne ustalenie stanu faktycznego i brak ustosunkowania się do wszystkich zarzutów skargi przez WSA. Niewłaściwa ocena materiału dowodowego przez WSA.

Godne uwagi sformułowania

Złożenie przez zainteresowaną stronę wniosku stanowi zatem warunek nie tylko przyznania prawa własności czasowej, ale w ogóle wszczęcia postępowania w tym przedmiocie. Prawidłowe jest stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego akceptujące ustalenia organu administracji przyjęte w zaskarżonej decyzji, iż przedmiotowy wniosek w ogóle nie został złożony. Wpis ten został dokonany poza przyjętym w rejestrze porządkiem wpisów tj. za każdą kolejną liczbą porządkową dokonywano jednego wpisu dotyczącego konkretnie określonej w nim nieruchomości. Natomiast zapis odnoszący się do ulicy S. [...] został dokonany poza tą liczbą porządkową, "wciśnięty" pomiędzy dwie kolejne pozycje.

Skład orzekający

Jan Kacprzak

przewodniczący sprawozdawca

Jerzy Bujko

członek

Joanna Runge - Lissowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie, że brak złożenia wniosku dekretowego w terminie uniemożliwia przyznanie prawa własności czasowej do gruntów warszawskich, nawet jeśli w późniejszych latach pojawiły się inne dokumenty lub roszczenia."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej materii dekretu warszawskiego i jego interpretacji w kontekście historycznym. Może mieć znaczenie dla podobnych spraw z okresu powojennego dotyczących nieruchomości w Warszawie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy historycznych przepisów dekretowych i ich wpływu na współczesne prawa do nieruchomości, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie nieruchomości i historii prawa.

Dekret Warszawski: Czy brak jednego wniosku przekreślił szanse na własność czasową?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 1622/07 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2008-11-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-10-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jan Kacprzak /przewodniczący sprawozdawca/
Jerzy Bujko
Joanna Runge - Lissowska
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Grunty warszawskie
Sygn. powiązane
I SA/Wa 413/07 - Wyrok WSA w Warszawie z 2007-05-17
Skarżony organ
Minister Budownictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
art. 7 ust. 1
Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Kacprzak (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Bujko Sędzia NSA Joanna Runge- Lissowska Protokolant Magdalena Cieślak po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2008r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. W., J. B., M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 maja 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 413/07 w sprawie ze skargi E. W., J. B., M. P. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie gruntów warszawskich oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 maja 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 413/07 oddalił skargę E. W., J. B. i M. P. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] grudnia 2006 r. Nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie gruntów warszawskich.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy:
Minister Budownictwa zaskarżoną decyzją, po rozpatrzeniu odwołania A. Ż. od orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia [...] kwietnia 1951 r., L.dz. [...] nieprzyznającego prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. S. [...], ozn. nr hip. [...], uchylił orzeczenie w części dotyczącej działek ew. nr [...] i [...] z obrębu [...] stanowiących własność Skarbu Państwa i w tym zakresie umorzył postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że zabudowana nieruchomość, stanowiąca własność A. Ż. objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279).
W dniu 20 października 1947 r. w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego Nr 21, poz. 14 ogłoszono o przystąpieniu do objęcia wskazanego gruntu w posiadanie przez gminę m.st. Warszawa. Dnia 4 listopada 1947 r. sporządzono protokół oględzin, natomiast w dniu 23 grudnia 1947 r. opublikowano ogłoszenie o objęciu w posiadanie przedmiotowej nieruchomości (Dziennik Urzędowy Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego Nr 28, poz. 14).
Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] kwietnia 1951 r., skierowanym do Rejonowego Urzędu Likwidacyjnego, nie przyznało prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. S. [...], z uwagi na niezłożenie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowego gruntu, stwierdzając jednocześnie, że wszystkie budynki znajdujące się na powyższym gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa.
W dniu 8 maja 1951 r. bezpośrednio do Ministerstwa Gospodarki Komunalnej wpłynęło odwołanie A. Ż. od powołanego orzeczenia z dnia [...] kwietnia 1951 r., które - jak się okazało w wyniku przeprowadzonej kwerendy - nie zostało rozpatrzone.
Minister Budownictwa zaznaczył, że obecnie w skład dawnej nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. S. [...], ozn. nr hip. [...] wchodzą działki nr [...] i [...] z obrębu [...] stanowiące własność Skarbu Państwa oraz działka nr [...] z obrębu [...] będąca własnością komunalną. Organem właściwym do rozpatrzenia odwołania w części stanowiącej własność Skarbu Państwa jest Minister Budownictwa. Rozpoznając sprawę organ odwoławczy wskazał, że materialnoprawną podstawą do orzekania o przyznaniu bądź odmowie przyznania prawa własności czasowej jest dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Zgodnie z art. 7 ust. 2 tego dekretu wniosek właściciela gruntu lub jego następcy prawnego, będącego w posiadaniu gruntu o przyznanie prawa własności czasowej należało uwzględnić ("gmina uwzględni wniosek"), jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela dało się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania. Konstrukcja powołanego przepisu wskazuje, że organ administracji wszczyna postępowanie jedynie na wniosek strony.
Minister Budownictwa podkreślił, że przepis art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. stawiał dotychczasowym właścicielom gruntów obligatoryjny wymóg złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej lub prawa zabudowy w terminie 6 miesięcy od dnia objęcia gruntu w posiadanie przez gminę. Niezłożenie przez osobę uprawnioną w ustawowo określonym terminie wniosku o przyznanie jej prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) gruntu powoduje z upływem tego terminu przejście na własność Skarbu Państwa własności budynku mieszczącego się na tym gruncie. Zgodnie zaś z art. 1 dekretu wszelkie grunty na obszarze m.st. Warszawy przeszły na własność Gminy m.st. Warszawy z dniem 21 listopada 1945 r. (następnie od 1950 r. na własność Skarbu Państwa).
Organ odwoławczy podkreślił, że początek biegu terminu, według art. 7 ust. 1 dekretu, związany został z dniem objęcia gruntu w posiadanie przez gminę, przy czym w kwestii ustalenia terminów i trybu obejmowania w posiadanie przez gminę m.st. Warszawy gruntów objętych dekretem odesłano do rozporządzenia (art. 4 dekretu).
Organ odwoławczy zaznaczył, że w aktach własnościowych przedmiotowej nieruchomości brak jest dokumentów potwierdzających spełnienie przez organ obejmujący w posiadanie wymogów przewidzianych § 5 rozporządzenia z dnia 7 kwietnia 1946 r., brak jest bowiem powiadomienia byłej właścicielki o objęciu gruntu w posiadanie. Objecie zatem gruntu na podstawie ogłoszenia, które ukazało się w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy Nr 28 z dnia 23 grudnia 1947 r. nie było skuteczne. Nieruchomość warszawska położona przy ul. S. [...], ozn. nr hip. [...] została skutecznie objęta przez gminę w posiadanie na podstawie § 1 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę m.st. Warszawy (Dz. U. R. P. Nr 6, poz. 43). W Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy Nr 20 z dnia 16 sierpnia 1948 r. ukazało się bowiem ogłoszenie o objęciu gruntów nieobjętych dotychczas w posiadanie Gminy m.st. Warszawy w trybie rozporządzenia z dnia 7 kwietnia 1946 r. Również w "Życiu Warszawy" z dnia 16 sierpnia 1948 r. Nr 225 (1368) ukazało się ogłoszenie o objęciu gruntu przez Gminę m.st. Warszawy.
Minister Budownictwa podkreślił, że objęcie było skuteczne z dniem 16 sierpnia 1948 r. Termin złożenia wniosku, zgodnie z art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. wynosił 6 miesięcy od daty objęcia gruntu w posiadanie przez gminę i w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości upłynął bezskutecznie dnia 16 lutego 1949 r.
Organ zaznaczył, że zgodnie z przepisami dekretu ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu mogło nastąpić skutecznie, jeżeli spełnione zostały łącznie określone przesłanki, tj. gdy wniosek złożony został przez podmiot do tego legitymowany w terminie 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę oraz gdy w dacie złożenia wniosku grunt był w posiadaniu dotychczasowego właściciela gruntu lub jego następców prawnych. Minister Budownictwa podkreślił, że Sąd Grodzki w Warszawie tytułem wykonawczym z dnia 24 maja 1946 r. Nr [...] postanowił przywrócić A. Ż. posiadanie przedmiotowej nieruchomości.
Mazowiecki Urząd Wojewódzki w Warszawie pismem z dnia 14 kwietnia 2004 r. poinformował zaś, że w rejestrze wniosków dekretowych istnieje adnotacja dotycząca przejęcia na własność Skarbu Państwa budynków położonych na nieruchomości przy ul. S. [...], jednakże brak jest zapisu dotyczącego numeru hipotecznego i nazwiska osoby składającej wniosek. Jednocześnie wskazano, że nie jest możliwe podanie daty złożenia powyższego wniosku, ponieważ rejestr ten nie posiada rubryk, w które wpisywano by datę jego złożenia. Rejestr ten stanowi jedynie ewidencję złożonych w różnych terminach wniosków dotyczących nieruchomości położonych w określonych kwartałach ulic. Na jego podstawie nie jest więc możliwe ustalenie daty złożenia takiego wniosku, gdyż wpisów nie dokonywano zgodnie z kolejnością wpływu.
Minister Budownictwa zaznaczył, że z nadesłanej przy piśmie z dnia 29 kwietnia 2005 r. przez Mazowiecki Urząd Wojewódzki w Warszawie uwierzytelnionej kopii strony z rejestru wniosków dekretowych wynika, że pomiędzy pozycją 466 a 467 wpisana została nieruchomość przy ul. S. [...]. Z rejestru tego nie wynika jednak, że został złożony wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości, ani kto taki wniosek złożył, a jedynie, że budynki przeszły na własność Skarbu Państwa.
Organ wskazał, że w aktach sprawy brak jest wniosku o przyznanie prawa własności czasowej złożonego przez dotychczasową właścicielkę, brak jest również wniosku złożonego przez Urząd Likwidacyjny. Przeprowadzona w niniejszym postępowaniu kwerenda nie potwierdziła złożenia wniosku dekretowego. Również same zainteresowane strony postępowania nie przekazały dowodu potwierdzającego złożenie właściwego wniosku dekretowego oraz jego daty. Jednocześnie złożenie dopiero w dniu 24 lutego 2000 r. wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości potwierdzało niedotrzymanie terminu jego złożenia.
Minister Budownictwa podniósł ponadto, że A. Ż. w odwołaniu z dnia 8 maja 1951 r. od orzeczenia administracyjnego z dnia [...] kwietnia 1951 r. nie zakwestionowała uzasadnienia powyższego orzeczenia, iż nie został złożony wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. S. [...], ozn. nr hip. [...], a jedynie stwierdziła, że do powyższej nieruchomości posiada tytuł wykonawczy z dnia 16 maja 1946 r. przywracający posiadanie tej nieruchomości.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły E. W., J. B. oraz M. P. - następczynie prawne dawnej właścicielki nieruchomości A. Ż.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, 8, 75, 76, 77 § 1, 80, 104 § 1 i 138 § 1 pkt 2 kpa oraz przepisów prawa materialnego tj. art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Organowi prowadzącemu sprawę w 1951 r. zarzucono zaś naruszenie art. 44 w związku z art. 75 ust. 1 i 2 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. Nr 36, poz. 341).
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podniósł, iż treść art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) wskazuje, że przewidziane w tym przepisie prawa dotychczasowego właściciela gruntu, w tym przyznanie na gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa użytkowania wieczystego, mogłoby być przez właściwy organ rozpoznawane tylko i wyłącznie gdy właściciel zgłosił odpowiedni wniosek i to w terminie określonym w tym przepisie. W odniesieniu do wniosku dotychczasowego właściciela gruntu o przyznanie na tym gruncie prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego) powołany art. 7 dekretu w ust. 1 stanowił, że wniosek taki może być zgłoszony w ciągu sześciu miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę.
Ponadto, Sąd I instancji, podzielił ustalenie organu, że A. Ż. nie zgłosiła wniosku o przyznanie prawa własności czasowej, gdyż takie ustalenie znajduje potwierdzenie w materiale dokumentacyjnym. W aktach własnościowych nie ma wniosku dekretowego i brak jest jakiejkolwiek wzmianki by taki wniosek został zgłoszony. W treści orzeczenia organu I instancji z dnia [...] kwietnia 1951 r. organ ten wprost stwierdza, że wniosek taki nie został złożony. Wprawdzie organ I instancji przyjmuje inną datę objęcia nieruchomości w posiadanie przez gminę niż ustalił to organ odwoławczy, to okoliczność ta nie stoi w sprzeczności z ustaleniem, że również w terminie sześć miesięcy od daty objęcia w posiadanie przez gminę nieruchomości przyjętej przez organ w tym orzeczeniu, wniosek taki nie został złożony. W odwołaniu od orzeczenia z dnia [...] kwietnia 1951 r. mimo, że organ wprost stwierdza, że wniosek nie został zgłoszony, A. Ż. nie odwołuje się do faktu, że wniosek taki złożyła i w ogóle do tego argumentu orzeczenia nie odniosła się. Także następcy prawni A. Ż. nie przedstawili dowodów potwierdzających by taki wniosek w ogóle został zgłoszony przez A. Ż. i takiej okoliczności nie podnieśli zgłaszając w piśmie z dnia 17 lutego 2000 r. skierowanym do Starosty Powiatu Warszawskiego, wniosek o przyznanie prawa użytkowania wieczystego. Również przeprowadzona przez organ kwerenda nie potwierdziła złożenia wniosku dekretowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodził się z dokonaną przez organ odwoławczy oceną zapisu znajdującego się na nadesłanej, przy piśmie z dnia 29 kwietnia 2005 r. przez Mazowiecki Urząd Wojewódzki w Warszawie, uwierzytelnionej kopii strony z rejestru wniosków dekretowych, że nie wynika z niego aby został złożony wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości. W rejestrze tym, pomiędzy pozycjami 466 i 467, dotyczącymi innych nieruchomości niż przedmiotowa, została uczyniona adnotacja o przejściu na własność Skarbu Państwa budynków przy ulicy S. [...]. Wpis ten został dokonany poza przyjętym w rejestrze porządkiem wpisów tj. za każdą kolejną liczbą porządkową dokonywano jednego wpisu dotyczącego konkretnie określonej w nim nieruchomości. Natomiast zapis odnoszący się do ulicy S. [...] został dokonany poza tą liczbą porządkową, "wciśnięty" pomiędzy dwie kolejne pozycje. Nie jest wiadome dla jakich celów ten zapis został uczyniony. Gdyby dotyczył on rejestracji wniosku dekretowego, to powinien być przyporządkowany konkretnej liczbie porządkowej. W poszczególnych rubrykach odnośnie tego wpisu nie dokonano zamieszczenia danych, jak w przypadku pozostałych, kolejnych wpisów, a dotyczących numeru hipotecznego, właściciela, treści orzeczenia administracyjnego. Nie może więc ten zapis w rejestrze wniosków dekretowych być dowodem do przyjęcia, że A. Ż. zgłosiła wniosek dekretowy.
W ocenie Sądu I instancji przeprowadzone przez organ odwoławczy postępowanie wyjaśniające i dokonana ocena dowodów są prawidłowe, jak również prawidłowy jest wniosek organu, sformułowany na podstawie tego postępowania i takiej oceny dowodów, że A. Ż. nie zgłosiła wniosku o przyznanie własności czasowej do nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. S. [...]. W sytuacji, gdy wniosek dekretowy nie został zgłoszony, to organ nie powinien był prowadzić postępowania w sprawie przyznania własności czasowej, gdyż było ono bezprzedmiotowe. Prawidłowo więc organ odwoławczy uchylił decyzje I instancji i umorzył postępowanie, które toczyło się przed tym organem, gdyż obowiązek takiego rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy przewidziany jest w art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za niezasadny zarzut skargi dotyczący zaniechania przeprowadzenia przez organ odwoławczy dowodu z wydanego przez Sąd Grodzki w Warszawie w dniu 24 maja 1946 r. w sprawie nr CO [...] tytułu wykonawczego, którym przywrócono A. Ż. posiadanie przedmiotowej nieruchomości. Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, ze organ odwoławczy uwzględnił ten dowód przy dokonywaniu ustaleń, gdyż na ten dowód wprost się powołuje.
E. W., J. B. i M. P. złożyły skargę kasacyjną od powyższego wyroku zarzucając:
1) naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 7 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, polegające na przyjęciu, że nieruchomość położona w Warszawie przy ul. S. [...], przeszła na własność Skarbu Państwa, wskutek niezłożenia przez poprzedniczkę prawną Skarżących wniosku w terminie;
2) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy a w szczególności:
a) art. 141 § 4, art. 151 P.p.s.a. poprzez zaniechanie ustosunkowania się do wszystkich zarzutów podniesionych przez Skarżące oraz poprzez błędne ustalenie stanu sprawy, w związku z przyjęciem, iż Minister Budownictwa, uznając, że nie został złożony "wniosek dekretowy" przez A. Ż. o przyznanie własności czasowej w terminie sześciomiesięcznym, liczonym począwszy od dnia 16 sierpnia 1948 r. postąpił zgodnie z art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a.;
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie przez Sąd, że przeprowadzone przez organ odwoławczy postępowanie wyjaśniające oraz ocena dowodów jest prawidłowa mimo naruszenia przez ten organ przepisów postępowania, tj. art. 7,8,75,76 i 138 § 1 pkt 2 k.p.a.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, m.in., że Sąd I instancji nie ustosunkował się do okoliczności, czy zgodnie z art. 7 ust. 4 i 5 dekretu doszło do zaofiarowania poprzedniczce prawnej Skarżących dzierżawy gruntu lub nastąpiło uiszczenie odszkodowania zgodnie z art. 9 dekretu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – zaznaczyły skarżące – milczy co do tego zarzutu, który był podnoszony w skardze, zapominając o treści art. 141 § 4 P.p.s.a.
Ponadto, w skardze kasacyjnej podkreślono, iż Sąd zdawkowo odniósł się do poruszanej przez strony kwestii rozbieżności w datach przejęcia nieruchomości przez m.st. Warszawę. To prowadzi do sytuacji kiedy Sąd zobowiązany do badania zgodności z prawem zaskarżonego aktu lub czynności poprzestaje na zatwierdzeniu działań organu I instancji bez pełnego i wyczerpującego ustosunkowania się do swoich spostrzeżeń. W dalszej części uzasadnienia skargi kasacyjnej, powołano się na naruszenia przepisów przez organy administracyjne.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Istota niniejszej sprawy – biorąc pod uwagę powołane przez skarżącą zarzuty – sprowadza się do oceny stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym, w rozpoznawanej sprawie w ogóle nie został złożony wniosek o przyznanie własności czasowej.
Stosownie bowiem do art. 7 ust. 1 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu, lub osoby prawa jego reprezentujące mogą w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. Złożenie przez zainteresowaną stronę wniosku stanowi zatem warunek nie tylko przyznania prawa własności czasowej, ale w ogóle wszczęcia postępowania w tym przedmiocie. Stąd, w niniejszej sprawie istotne jest ustalenie czy wniosek taki został złożony.
Prawidłowe jest stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego akceptujące ustalenia organu administracji przyjęte w zaskarżonej decyzji, iż przedmiotowy wniosek w ogóle nie został złożony. Wojewódzki Sąd Administracyjny trafnie wskazał, że w aktach własnościowych (administracyjnych) nie ma wniosku dekretowego, tj. złożonego stosownie do cytowanego wyżej art. 7 ust. 1 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, oraz, że brak też jakiejkolwiek wzmianki by wniosek taki został złożony. Ponadto, Wojewódzki Sąd trafnie też podniósł, że organ I instancji w uzasadnieniu swojego orzeczenia z dnia [...] kwietnia 1951 r. wprost stwierdził, że wniosku takiego nie zgłoszono, a mimo tego A. Ż. w odwołaniu od wskazanej decyzji, nie zakwestionowała braku jego złożenia, ani też nie przedstawiła dokumentu, który pozwalałby przypuszczać, że wniosek złożono, powołując się tylko na orzeczenie sądu z 16 maja 1946 r. przywracające jej posiadanie przedmiotowej nieruchomości. Trafnie też Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że także jej następcy prawni – obecne skarżące – nie powołali się na okoliczność złożenia wniosku dekretowego przez ich poprzedniczkę, zgłaszając w swoim piśmie z dnia 17 lutego 2000 r. wniosek o przyznanie im prawa użytkowania wieczystego tego gruntu.
Należy podzielić stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, iż dowodem na złożenie omawianego wniosku nie może być nadesłana przez Mazowiecki Urząd Wojewódzki kopia rejestru wniosków dekretowych z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Potwierdzeniem tego stanowiska jest bowiem także sama treść adnotacji zawartej w tym rejestrze, a odnoszącej się do ul. S. [...], z której wynika, że budynki zostały przejęte na własność Skarbu Państwa. To zaś oznacza, że adnotacja ta została uczyniona nie wcześniej niż po 13 kwietnia 1950 r., gdyż wówczas weszła w życie ustawa z dnia 20 grudnia 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz.U. Nr 14, poz. 130 ze zm.). Zgodnie z jej art. 32 ust. 2 majątek dotychczasowych związków samorządu terytorialnego z mocy prawa stał się majątkiem Skarbu Państwa. Zatem również grunty przejęte przez gminę m.st. Warszawy na podstawie cytowanego dekretu, przeszły na Skarb Państwa, z dniem 13 kwietnia 1950 r. Taka treść adnotacji przesądza o prawidłowości stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że nie może być uznana za dowód złożenia wniosku z art. 7 ust. 1 dekretu do dnia 16 lutego 1949 r.
Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odniósł się także w wystarczającym stopniu do kwestii upływu w rozpoznawanej sprawie terminu do złożenia wniosku przewidzianego w art. 7 ust. 1 dekretu, akceptując ustalenie organu odwoławczego, że termin ten upłynął z dniem 16 lutego 1949 r. oraz ustalenie organów obu instancji, że wniosek ten w ogóle nie został przez dotychczasowego właściciela zgłoszony, tj. także w terminie wcześniejszym, do dnia 23 czerwca 1948 r., który wynikałby z wadliwej w tym zakresie decyzji organu pierwszej instancji. Podzielić zatem należy stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że ta kwestia w tej sprawie nie ma istotnego znaczenia.
Podniesiony w uzasadnieniu skargi kasacyjnej argument, co do znanego organowi pierwszej instancji adresu A. Ż. zamieszkującej w Krakowie, który ma świadczyć o złożeniu przez nią wniosku o przyznanie własności czasowej, nie może wywołać wątpliwości co do stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przyjmującego prawidłowość ustaleń zaskarżonej decyzji o niezłożeniu takiego wniosku, gdyż z akt administracyjnych wynika, że adres ten był temu organowi znany przed wydaniem orzeczenia z dnia [...] kwietnia 1951 r. z odpisu umowy najmu garażu i dzierżawy gruntu przedmiotowej nieruchomości z dnia 5 sierpnia 1946 r. zawartej między A. Ż. a Komisją Specjalną do Walki z Nadużyciami i Szkodnictwem Gospodarczym, złożonej do Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy przy piśmie tej Komisji z dnia 18 kwietnia 1951 r., złożonym w dniu 20 kwietnia 1951 r., a więc bezpośrednio poprzedzającym wydanie orzeczenia z dnia 21 kwietnia 1951 r.
Nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy podniesiony w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzut nieustosunkowania się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do kwestii określonych w art. 7 ust. 4 i 5 i art. 9 cytowanego dekretu z dnia 26 października 1945 r., gdyż kwestie te nie mogły być przedmiotem zaskarżonej decyzji umarzającej postępowanie administracyjne w sprawie przyznania użytkowania wieczystego gruntu z powodu niezłożenia wniosku dekretowego.
Z powyższych względów za nietrafne należy uznać zarzuty dotyczące naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4, 151 i 145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a. Prawidłowość ustaleń, co do niezłożenia przez poprzedniczkę prawną skarżących wniosku, o którym mowa w art. 7 ust. 1 powołanego dekretu z dnia 26 października 1945 r., powoduje niezasadność zarzutu naruszenia art. 7 tego dekretu.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI