I OSK 1621/24

I OSK 1621/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-08-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-31
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dariusz Chaciński /sprawozdawca/
Marek Stojanowski /przewodniczący/
Marian Wolanin
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III SA/Kr 1029/23 - Wyrok WSA w Krakowie z 2023-12-08
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 390
art. 17 ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: sędzia NSA Marian Wolanin sędzia del. WSA Dariusz Chaciński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 grudnia 2023 r. sygn. akt III SA/Kr 1029/23 w sprawie ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 17 kwietnia 2023 r. nr SKO.ŚR/4111/203/2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Burmistrza Andrychowa z 24 stycznia 2023 r.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 8 grudnia 2023 r. III SA/Kr 1029/23, oddalił skargę B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 17 kwietnia 2023 r. nr SKO.ŚR/4111/203/ 2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przedstawił następujący stan sprawy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie (SKO) decyzją z 17 kwietnia 2023 r. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Andrychowa z 24 stycznia 2023 r. o odmowie przyznania B. S. (skarżąca) prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym bratem P. R., ur. 1 sierpnia 1979 r.
Przedmiotowa sprawa była już przedmiotem kontroli WSA w Krakowie, który wyrokiem z 10 maja 2022 r. III SA/Kr 1812/21, uchylił decyzję SKO w Krakowie z 28 października 2021 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Andrychowa z 24 września 2021 r. W uzasadnieniu powołanego wyroku Sąd wskazał, że w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do odmowy świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na moment powstania niepełnosprawności oraz, że matka osoby wymagającej opieki legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Wadowicach z dnia 8 października 2021 r.
Rozpoznając sprawę ponownie Burmistrz Andrychowa decyzją z 24 stycznia 2023 r. odmówił skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym bratem.
Na skutek odwołania B. S. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wskazaną na wstępie decyzją z 17 kwietnia 2023 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. SKO podzieliło ocenę organu I instancji dotyczącą braku spełnienia przesłanki istnienia bezpośredniego związku między rezygnacją przez skarżącą z zatrudnienia (nie podejmowaniem zatrudnienia), a sprawowaną opieką. Z jedynego świadectwa pracy wynika, że skarżąca pracowała od 1 września 1984 r. do 23 października 2004 r., czyli zakończyła pracę w 2004 r. Stosunek pracy ustał w wyniku rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z powodu niezdolności pracownika do pracy na skutek choroby trwającej dłużej niż łączny okres pobierania z tego tytułu wynagrodzenia i zasiłku. Przebywała łącznie na urlopie 16 lat, wychowywała sama sześcioro dzieci, z których troje było niepełnosprawnych i wymagało stałej rehabilitacji. Od 2004 r. skarżąca była bierna zawodowo. W ocenie SKO, w sprawie nie została spełniona jedna z przesłanek ustawowych koniecznych do przyznania świadczenia, co trafnie wywiódł organ I instancji. Skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia w celu opieki nad niepełnosprawnym bratem. Ustalony stopień niepełnosprawności brata datuje się od 7 lipca 2021 r., podczas gdy skarżąca nie pracuje od 2004 r. Ponadto, w ocenie SKO, zakres opieki sprawowanej przez stronę nad bratem, sprowadza się raczej do pomocy w funkcjonowaniu niepełnosprawnego brata, co potwierdził wywiad środowiskowy. Skarżąca podaje bratu leki, przygotowuje i podaje posiłki, sprząta, pierze, prasuje, zapewnia wizyty lekarskie, opłaca rachunki, robi zakupy, realizuje recepty, załatwia sprawy urzędowe. Zdaniem SKO, sprawowana przez stronę opieka nad bratem, z uwagi na rodzaj i zakres czynności nie spełnia wymogów opieki, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023, poz. 390; dalej: "u.ś.r.").
SKO nie zakwestionowało, że brat skarżącej wymaga opieki i pomocy ze względu na stan zdrowia, co wynika z treści orzeczenia o niepełnosprawności, a także dokumentacji medycznej, jednak konieczność wykonania tylko niektórych czynności domowych, które mogą być wykonane w dowolnym czasie, czy wykonywanie czynności związanych z przygotowaniem posiłków dla osoby niepełnosprawnej, organizacja wizyt lekarskich, podawanie leków, prowadzenie gospodarstwa domowego, nie świadczą o spełnieniu przesłanki ustawowej niepodejmowania (rezygnacji) z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Zdaniem SKO czynności te nie kolidują z wykonywaniem pracy przez osoby pozostające w zatrudnieniu lub wykonujące inną pracę zarobkową. SKO wzięło pod uwagę również ustalenia dokonane w trakcie wywiadu środowiskowego, z którego nie wynika, aby brat strony wymagał pampersowana, czy np. pielęgnacji przetok, czy stomii, czy też innych niegojących się ran. Przygotowywanie kilku posiłków dla osoby niepełnosprawnej może być realizowane w ten sposób, że posiłki można przygotować na cały dzień, czy to w formie kanapek, ciepłego napoju czy zupy w termosie, owoców, czy soków. SKO uznało, że nie bez znaczenia pozostaje fakt, iż strona nie mieszka wspólnie z bratem, a więc pomoc i opieka nie jest całodobowa. SKO stwierdziło, że zakres opieki strony nad bratem nie jest taki, że uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia, czy innej pracy zarobkowej, czyli brak jest spełnienia ustawowej przesłanki, tj. istnienia konieczności niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca decyzji SKO zarzuciła naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., polegające na błędnym zinterpretowaniu wyjaśnień skarżącej i innych dowodów w sprawie w zakresie podania przyczyn niepodejmowania przez nią zatrudnienia, co skutkowało błędnym przyjęciem, że brak aktywności zawodowej skarżącej nie pozostaje bezpośrednio w związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym bratem, prowadząc do błędu w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę wydania orzeczenia, a mających istotny wpływ na jego treść, polegający na nieprawidłowym ustaleniu, że skarżąca w celu sprawowania opieki nad bratem nie jest zmuszona do rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, podczas, gdy skarżąca z uwagi na konieczność sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym, zaprzestała poszukiwania zatrudnienia, które z uwagi na jej orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, łatwiej było uzyskać w ramach zakładu pracy chronionej. W oparciu o powyższe zarzuty i argumentację skargi, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie.
Oddalając skargę wskazanym na wstępie wyrokiem z 8 grudnia 2023 r. III SA/Kr 1029/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, to jednak z art. 17 ust. 1 wynika, że aby można było mówić o opiece musi ona być "stała" lub "długoterminowa". Ustawodawca wymaga zatem, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r., pozostawały w bezpośrednim i ścisłym związku przyczynowo- skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną (por. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r. I OSK 516/19). W każdej sprawie właściwy organ musi dokonać oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest zrezygnować z zatrudnienia (por. wyrok NSA z 13 maja 2015 r. I OSK 2820/13).
Nie jest sporne, że skarżąca pomaga bratu. Sporne jest natomiast, czy zakres opieki sprawowanej nad bratem uniemożliwia jej podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia. Brat skarżącej nie jest osobą leżącą, pampersowana. Mieszka sam z niepełnosprawną matką. Skarżąca mieszka w bloku naprzeciwko i pomaga bratu. W szczególności gotuje, sprząta, robi zakupy, zapewnia mu wizyty lekarskie, opłaca rachunki, realizuje recepty, załatwia sprawy urzędowe. Takie czynności jak przygotowywanie posiłków i ich podanie, podanie leków, zakupy, sprzątanie, pranie, trudno uznać za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności opiekuna. Są to bowiem typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane również przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i mają pod opieką niepełnosprawnych członków swoich rodzin (z reguły schorowanych rodziców), a które wykonują przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu, czy też w dni wolne od pracy.
Nie kwestionując złego stanu zdrowia brata skarżącej, Sąd I instancji podkreślił, że sama konieczność sprawowania opieki, czy też wykonywanie czynności stanowiących w istocie codzienną pomoc, nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Nie sposób jednak przyjąć, aby skarżąca z uwagi na stan zdrowia brata, zakres i rozmiar czynności, jakie wykonuje opiekując się bratem, rzeczywiście nie mogła podjąć żadnej pracy.
Organy podkreśliły również brak związku przyczynowo-skutkowym pomiędzy koniecznością sprawowania opieki nad bratem a koniecznością rezygnacji (niepodejmowania) przez skarżącą z zatrudnienia, ponieważ skarżąca ostatni raz pracowała w okresie od 1 września 1984 r. do 23 października 2004 r., a brat skarżącej (ur. 1979), posiada znaczny stopień niepełnosprawności od 7 lipca 2021 r., tj. od 40-tego roku życia. Nie można zatem przyjąć, że skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad bratem. Trudno również przyjąć, że skarżąca, skoro przez ostatnie 20 lat nie była osobą czynną zawodowo, teraz podjęłaby pracę. Przedłożona przez skarżącą umowa zlecenia na sprzątanie biur na okres 3 miesięcy nie może w żaden istotny sposób zmienić oceny sytuacji skarżącej. Umowa ta była zawarta na czas określony i nie została przedłużona, a w tym czasie brat jeszcze przez kolejne półtora roku nie był osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym.
W ocenie Sądu, SKO prawidłowo uznało, że skarżąca ani nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, ani też nie zaniechała podjęcia zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad bratem. Skarżąca od prawie 20 lat (z 3-miesięczną przerwą) nie była aktywna zawodowo, a zatem brak jest podstaw do przyjęcia, że w przypadku skarżącej, zachodzi przesłanka rezygnacji z podejmowania aktywności zawodowej, skoro od bardzo długiego czasu takiej aktywności nie przejawiała.
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 8 grudnia 2023 r. III SA/Kr 1029/23, wniosła B. S. Zaskarżając wyrok w całości zarzuciła mu naruszenie:
I. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
1. art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez brak jakiegokolwiek merytorycznego rozpoznania każdego z zarzutów zawartych w skardze, a nawet brak opisania choćby w części historycznej uzasadnienia wyroku niektórych zarzutów zawartych w skardze; brak merytorycznego rozpoznania wszystkich zarzutów skarżących miał istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem Sąd I instancji naruszył powyższe przepisy postępowania sądowoadministracyjnego i nie rozpoznał prawidłowo sprawy w wymaganym zakresie, co skutkowało bezpośrednio oddaleniem skargi zamiast jej uwzględnieniem, a zatem miało istotny wpływ na wynik sprawy;
2. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz c) p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez wadliwą konstrukcję uzasadnienia wyroku i brak jakiegokolwiek merytorycznego odniesienia się w uzasadnieniu wyroku do każdego z zarzutów zawartych w skardze, a nawet brak opisania choćby w części historycznej uzasadnienia wyroku niektórych zarzutów zawartych w skardze; brak merytorycznego rozpoznania wszystkich zarzutów skarżących miał istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem Sąd I instancji nie rozpoznał prawidłowo sprawy w wymaganym zakresie, co skutkowało naruszeniem powyższych przepisów postępowania sądowoadministracyjnego i miało istotny wpływ na wynik sprawy bezpośrednio oddaleniem skargi zamiast jej uwzględnieniem;
3. art. 134 § 1 p.p.s.a. i nieskontrolowanie zaskarżonej decyzji poza granice zakreślone w skardze; naruszenie powyższych przepisów postępowania sądowoadministracyjnego przez Sąd miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem Sąd nie powinien oddalać skargi, a powinien uchylić w całości zaskarżoną decyzję, w szczególności z uwagi na naruszenia przez organ II instancji przepisów postępowania, w tym art. 7, 8,10, 77, 107 § 3 k.p.a.;
II. art. 17 ust. 1 pkt 4 poprzez błędną wykładnię polegającą na:
a) pominięciu prawnie uzasadnionych celów wskazanej ustawy;
b) przyjęciu, że faktyczne sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym bratem nie jest wystarczające do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż nie ma korelacji między brakiem podjęcia pracy przez skarżącą a opieką nad bratem i przyjęciu, że stan brata skarżącej nie wymaga od niej ilości opieki jaką poświęca ona na opiekę, co w konsekwencji doprowadziło do przyjęcia negatywnego kryterium do przyznana stronie świadczenia pielęgnacyjnego;
c) przyjęciu tylko jednego kryterium odmowy przyznania świadczeni w postaci "rezygnacji z zatrudnienia", podczas gdy przepis stanowi również o niepodejmowaniu zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki, co w konsekwencji doprowadziło do błędnej odmowy udzielenia świadczenia pielęgnacyjnego.
Skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Zrzekła się także rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) – p.p.s.a. – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w tej sprawie nie wystąpiły.
Kontrolując zatem zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów. Rozpatrywana pod tym kątem skarga kasacyjna ma częściowo usprawiedliwione podstawy.
Jeśli skarga kasacyjna oparta jest na obydwu podstawach kasacyjnych, co do zasady rozpatrzeniu w pierwszej kolejności podlegać powinny zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, albowiem zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy i motywy rozstrzygnięcia nie budzą wątpliwości.
Sąd I instancji podzielił pogląd organów, że zakres czynności opiekuńczych wykonywanych przez B. S. w związku z opieką nad bratem, nie odbiega od typowych czynności domowych wykonywanych przez osoby pozostające w zatrudnieniu. Nie wykluczają one więc ewentualnego zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze, a zatem nie powodują konieczności rezygnacji z zatrudnienia lub jego niepodejmowania, w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., w brzmieniu z chwili wydawania ostatecznej decyzji (Dz. U. z 2023 r., poz. 390). W ocenie Sądu I instancji takie czynności jak przygotowywanie posiłków i ich podanie, podanie leków, zakupy, sprzątanie, pranie, załatwianie spraw urzędowych i związanych z procedurami medycznymi, trudno uznać za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności opiekuna. Są to bowiem typowe czynności dnia codziennego, które wykonywane są również przez osoby pracujące zawodowo i mające pod opieką niepełnosprawnych członków swoich rodzin (z reguły schorowanych rodziców), a które wykonują przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu, czy też w dni wolne od pracy. Ponadto, w ocenie Sądu I instancji, B. S. zaczęła być bierna zawodowa na długo przed orzeczeniem znacznego stopnia niepełnosprawności brata i przed podjęciem opieki nad nim, co wyklucza przyjęcie, że brak zatrudnienia powodowany jest koniecznością opieki nad bratem.
Ocena powyższa jest jednak bardzo standardowa, nie uwzględnia indywidualnych okoliczności tej konkretnej sprawy i odnosi się do typowych przypadków osób o pełnej sprawności, bez dodatkowych obciążeń. Tymczasem w tej sprawie B. S. legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności i dotychczas wychowywała sześcioro dzieci, w tym troje niepełnosprawnych. I choć sama twierdzi, że jej stan zdrowia nie uniemożliwia jej sprawowania opieki nad bratem, to okoliczność umiarkowanego stopnia niepełnosprawności i fakt równoczesnego wychowywania dzieci może mieć wpływ na sprawność czynności opiekuńczych i czas, jaki może na to poświęcić – w kontekście ewentualnej możliwości zatrudnienia (choćby częściowego). Organy nie wyjaśniły bowiem – czego nie dostrzegł także Sąd I instancji – jak niepełnosprawność skarżącej mogła wpłynąć na efektywność jej czynności opiekuńczych, w kontekście ewentualnej możliwości podjęcia zatrudnienia, a także, czy fakt wychowywania tak licznego potomstwa (w tym dzieci niepełnosprawnych) nie utrudniał dodatkowych (w takim kontekście) czynności opiekuńczych nad bratem. Organy nie wyjaśniły też, czy fakt wychowywania sześciorga dzieci miał w przeszłości wpływ na bierność zawodową skarżącej (oprócz stanu zdrowia) i czy obecnie okoliczności z tym związane ustały. Innymi słowy, czy obecnie jedyną przeszkodą w ewentualnym zatrudnieniu B. S. jest opieka nad bratem, czy też w grę wchodzą także inne okoliczności (stan zdrowia, opieka nad dziećmi), które w przeszłości uniemożliwiły jej zatrudnienie.
W kontekście powyższych zaniechań organów, których nie dostrzegł Sąd I instancji, można mieć pewne zastrzeżenia co do konstrukcji zarzutów powołanych w ramach drugiej podstawy kasacyjnej (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Tym niemniej, jako usprawiedliwiony należy uznać zarzut I.3. skargi kasacyjnej, dotyczący naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. przez nieskontrolowanie zaskarżonej decyzji poza granicami zakreślonymi w skardze, z uwagi na naruszenia przez organ II instancji art. 7, art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a.
W orzecznictwie podnosi się bowiem, że "Dla skuteczności zarzutu skargi kasacyjnej opartego na art. 134 § 1 p.p.s.a. należy wykazać, że sąd pierwszej instancji (...) powinien był wyjść poza granice zakreślone zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, a tego nie uczynił, i że owo zaniechanie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ale również wtedy, gdy strona w postępowaniu sądowym wskazywała na istotne dla sprawy uchybienia popełnione na etapie postępowania administracyjnego bądź powołała w postępowaniu sądowym dowody, które zostały przez sąd pominięte, względnie, gdy w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne, a przy tym oczywiste, iż bez względu na treść zarzutów sąd nie powinien był przechodzić nad nimi do porządku" (wyrok NSA z 6.06.2025 r. III FSK 351/24, LEX nr 3897584). "O jego naruszeniu [art. 134 § 1 p.p.s.a.] można byłoby mówić, gdyby Sąd I instancji (...) mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku - nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi, np. nie zauważając naruszeń prawa, które nie były powołane przez skarżącego, a które sąd I instancji zobowiązany był uwzględnić z urzędu" (wyrok NSA z 6.08.2025 r. II GSK 326/25, LEX nr 3900592).
W tej sprawie, mimo że sytuacja zdrowotna i rodzinna skarżącej była organom i Sądowi I instancji znana, nie została ona jednak oceniona pod względem efektywności czynności opiekuńczych skarżącej, w kontekście jej ewentualnej możliwości zatrudnienia oraz tego, czy brak możliwości zatrudnienia jest wynikiem jedynie konieczności opieki nad bratem, czy także innych okoliczności związanych z sytuacją zdrowotną i rodzinną skarżącej, istniejących od chwili złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne.
W takiej sytuacji odnoszenie się do zarzutu opartego na pierwszej podstawie kasacyjnej (notabene tylko w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, o jaką ustawę chodzi w zarzucie) byłoby co najmniej przedwczesne.
Rozpoznając ponownie sprawę organ przeprowadzi postępowanie i oceni przesłanki przyznania wnioskowanego świadczenia z uwzględnieniem okoliczności, o jakich była mowa wyżej, oraz dopuszczając niezbędne w tym celu dowody, w tym np. ponowny wywiad środowiskowy.
Mając to na uwadze, na podstawie art. 188 w zw. z art. 193, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku. O wynagrodzeniu pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy orzec może natomiast tylko Sąd I instancji (art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.).