I OSK 1620/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1950 r. Skarżący zarzucili Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów KPA i Konstytucji RP, w tym zasady zaufania do państwa i prawa, prawa do wynagrodzenia szkody oraz prawa własności, poprzez zastosowanie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie KPA. Przepis ten umarza z mocy prawa postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeśli od jej doręczenia upłynęło 30 lat. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty za niezasadne. Sąd podkreślił, że nowelizacja KPA miała na celu dostosowanie prawa do wyroku TK i zabezpieczenie stabilności stosunków prawnych. Wprowadzenie ograniczenia czasowego w kwestionowaniu decyzji administracyjnych jest wyrazem zasady pewności prawa i nie stanowi niedopuszczalnego zamknięcia drogi sądowej. Ochrona prawa własności nie jest absolutna, a ustawodawca może wprowadzać uzasadnione ograniczenia. NSA stwierdził, że umorzenie postępowania nieważnościowego po 30 latach nie narusza Konstytucji ani Konwencji o Ochronie Praw Człowieka, zwłaszcza że decyzja, której dotyczył wniosek, została wydana przed wejściem w życie Konwencji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie dopuszczalności i zgodności z Konstytucją RP oraz EKPC ograniczeń czasowych w kwestionowaniu decyzji administracyjnych, w szczególności w kontekście stabilności stosunków prawnych i zasady pewności prawa.
Dotyczy głównie spraw związanych z nowelizacją KPA z 2021 r. i umarzaniem postępowań nieważnościowych po 30 latach. Interpretacja przepisów Konstytucji RP i EKPC w kontekście ograniczeń czasowych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, który umarza z mocy prawa postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji po upływie 30 lat od jej doręczenia lub ogłoszenia, jest zgodny z Konstytucją RP (art. 2, 21, 64, 77) oraz art. 1 Protokołu nr 1 do EKPC?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepis ten jest zgodny z Konstytucją RP i EKPC.
Uzasadnienie
Wprowadzenie ograniczenia czasowego w kwestionowaniu decyzji administracyjnych służy stabilności stosunków prawnych i jest wyrazem zasady pewności prawa, która ma umocowanie konstytucyjne. Ograniczenie to nie stanowi niedopuszczalnego zamknięcia drogi sądowej ani naruszenia prawa własności, gdyż ochrona własności nie jest absolutna, a ustawodawca może wprowadzać uzasadnione ograniczenia. Ponadto, zastosowanie przepisu do decyzji wydanej przed wejściem w życie Konwencji nie narusza jej postanowień.
Czy umorzenie postępowania administracyjnego dotyczącego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z 1950 r. na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA narusza prawo do wynagrodzenia szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej (art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji RP)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wprowadzenie ograniczenia czasowego nie zamyka drogi do dochodzenia roszczeń, a jedynie ogranicza w czasie możliwość wzruszenia decyzji administracyjnej.
Uzasadnienie
Ustawodawca ma prawo wprowadzić ograniczenie czasowe w możliwości wzruszenia decyzji administracyjnej, co jest wyrazem zasady pewności prawa. Nie pozbawia to obywateli ochrony, a jedynie ogranicza ją w czasie, równoważąc ochronę praw jednostki ze stabilnością porządku prawnego.
Czy umorzenie postępowania nieważnościowego na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA narusza zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa (art. 2 Konstytucji RP)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli sprzeczność przepisu z Konstytucją nie jest oczywista.
Uzasadnienie
Odstępstwa od zasady trwałości decyzji nie powinny naruszać zasad bezpieczeństwa prawnego i ochrony zaufania. Wprowadzenie 30-letniej granicy czasowej dla postępowań nieważnościowych jest uzasadnione i nie stanowi oczywistej niekonstytucyjności.
Przepisy (9)
Główne
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego art. 2 § ust. 2
Kluczowy przepis, który umarza z mocy prawa postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji po upływie 30 lat od jej doręczenia lub ogłoszenia. Sąd uznał go za zgodny z Konstytucją i EKPC.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego, zasada zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa. Sąd uznał, że wprowadzenie ograniczenia czasowego nie narusza tej zasady.
Konstytucja RP art. 21
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona własności. Sąd uznał, że ograniczenie czasowe nie narusza tej zasady, gdyż ochrona własności nie jest absolutna.
Konstytucja RP art. 64
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo własności. Sąd uznał, że ograniczenie czasowe nie narusza tej zasady.
Konstytucja RP art. 77 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do wynagrodzenia szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej. Sąd uznał, że ograniczenie czasowe nie zamyka drogi do dochodzenia roszczeń.
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Sąd odniósł się do tego przepisu w kontekście zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji.
p.p.s.a. art. 193 § zdanie drugie
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wyłącza stosowanie do postępowania przed NSA wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku przewidzianych w art. 141 § 4 p.p.s.a.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wprowadzenie 30-letniego terminu na wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej oraz umorzenie postępowań wszczętych i niezakończonych przed wejściem w życie nowelizacji, nie narusza zasady równości, zasady zaufania obywateli do państwa i prawa, ani prawa własności. • Ustawodawca ma prawo wprowadzić ograniczenie czasowe w możliwości wzruszenia decyzji administracyjnej, co jest wyrazem realizacji zasady pewności prawa. • Zastosowanie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA do decyzji wydanej w 1950 r. nie narusza art. 1 Protokołu nr 1 do EKPC, gdyż Konwencja ma zastosowanie do naruszeń praw, które miały miejsce po jej wejściu w życie wobec danego państwa.
Odrzucone argumenty
Zastosowanie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego jest sprzeczne z art. 2, 21, 64 i 77 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz z art. 1 Protokołu nr 1 do EKPC, gdyż narusza zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez niego prawa, pozbawia obywateli wynagrodzenia za szkody i zamyka drogę sądową. • Umorzenie postępowania administracyjnego dotyczącego wniosku skarżących w trakcie jego merytorycznego rozpoznawania było nieprawidłowe.
Godne uwagi sformułowania
Przepis art. 193 zdanie drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. 2024, poz. 935 – dalej jako: "p.p.s.a." wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. • Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. • Wprowadzenie trzydziestoletniego terminu na wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, a także umorzenie postępowań wszczętych i niezakończonych przed wejściem w życie nowelizacji, nie narusza zasady równości, o której mowa w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. • Ustawodawca, ważąc konkurujące wartości, jakim są ochrona praw jednostki przed skutkami wadliwych decyzji administracyjnych oraz stabilność porządku prawnego, nie pozbawił adresatów wadliwych decyzji ochrony przed skutkami wadliwych decyzji administracyjnych, a jedynie ograniczył w czasie możliwość dochodzenia tej ochrony. • Na podstawie art. 16 § 1 k.p.a., ostateczna decyzja organu administracji publicznej korzysta z domniemania legalności i zgodnie z zasadą trwałości decyzji, funkcjonuje w obrocie prawnym. […]
Skład orzekający
Elżbieta Kremer
przewodniczący
Maciej Dybowski
członek
Maria Grzymisławska-Cybulska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności i zgodności z Konstytucją RP oraz EKPC ograniczeń czasowych w kwestionowaniu decyzji administracyjnych, w szczególności w kontekście stabilności stosunków prawnych i zasady pewności prawa."
Ograniczenia: Dotyczy głównie spraw związanych z nowelizacją KPA z 2021 r. i umarzaniem postępowań nieważnościowych po 30 latach. Interpretacja przepisów Konstytucji RP i EKPC w kontekście ograniczeń czasowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia stabilności prawnej i możliwości kwestionowania starych decyzji administracyjnych, co ma znaczenie dla wielu obywateli i przedsiębiorców. Wyjaśnia konstytucyjne podstawy takich ograniczeń.
“Czy można podważyć decyzję sprzed 70 lat? NSA wyjaśnia granice czasowe dla stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.