I OSK 161/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M.N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który oddalił skargę na decyzję Wojewody Pomorskiego o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. Skarżąca podnosiła zarzuty naruszenia przepisów KPA (art. 7, 75 § 1, 77 § 1, 78 § 1) i UGN (art. 124), twierdząc, że organy nie ustaliły prawidłowo terenu podlegającego zajęciu i nie przeprowadziły wystarczającego postępowania dowodowego. Zarzucała również naruszenie art. 21 i 64 Konstytucji RP. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za niezasadną. Sąd podkreślił, że kwestia ustalenia rzeczywistego terenu podlegającego zajęciu i ograniczenia prawa własności powinna być rozstrzygnięta w postępowaniu dotyczącym decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, a nie w postępowaniu o niezwłoczne zajęcie. Wskazał, że WSA prawidłowo przyjął, iż nie jest zobowiązany do ponownej weryfikacji zakresu ograniczenia prawa własności, zwłaszcza że legalność podstawowej decyzji o ograniczeniu korzystania z nieruchomości została już potwierdzona w innej sprawie (II SA/Gd 513/24). NSA stwierdził również, że zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości było uzasadnione ważnym interesem społecznym i gospodarczym, związanym z planowaną inwestycją w infrastrukturę energetyczną, która ma na celu poprawę niezawodności i jakości zasilania w energię elektryczną. W związku z tym, NSA oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaPotwierdzenie, że kwestia zakresu ograniczenia prawa własności jest rozstrzygana w postępowaniu o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, a nie w postępowaniu o niezwłoczne zajęcie. Uzasadnienie niezwłocznego zajęcia nieruchomości ze względu na ważny interes społeczny i gospodarczy.
Dotyczy specyficznej sytuacji niezwłocznego zajęcia nieruchomości na cele inwestycji publicznych, w szczególności infrastruktury energetycznej. Wymaga precyzyjnego formułowania zarzutów w skardze kasacyjnej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy w postępowaniu o zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości sąd administracyjny jest zobowiązany do ponownej weryfikacji przesłanek do ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, które zostały już rozstrzygnięte w odrębnym postępowaniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że w postępowaniu dotyczącym niezwłocznego zajęcia nieruchomości nie jest zobowiązany do ponownej weryfikacji zakresu ograniczenia prawa własności, gdyż kwestia ta została przesądzona w odrębnym postępowaniu dotyczącym decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że kwestia spełnienia przesłanek warunkujących wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości należy zasadniczo do postępowania kończącego się decyzją wydaną na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. Ocena prawidłowości ustalenia terenu wywłaszczenia powinna być dokonana w ramach tego postępowania. W postępowaniu o niezwłoczne zajęcie nieruchomości sąd nie jest zobowiązany do ponownej weryfikacji tych kwestii, zwłaszcza gdy legalność podstawowej decyzji została już potwierdzona.
Czy zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości może być wydane, gdy spełnione są przesłanki z art. 124 ust. 1a u.g.n. (wydanie decyzji z art. 124 ust. 1 u.g.n.) oraz występuje ważny interes społeczny lub gospodarczy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości może nastąpić po wydaniu decyzji z art. 124 ust. 1 u.g.n., jeśli występuje ważny interes społeczny i gospodarczy, co zostało wykazane w niniejszej sprawie.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że dla zastosowania art. 124 ust. 1a u.g.n. znaczenie ma sam fakt wydania decyzji z art. 124 ust. 1 u.g.n. Organ orzekający nie sprawdza ponownie przesłanek do ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, ale uwzględnia fakt wydania takiej decyzji i analizuje, czy wystąpił przypadek określony w art. 108 k.p.a. lub ważny interes gospodarczy. W tej sprawie inwestycja w infrastrukturę energetyczną została uznana za realizację celu publicznego, uzasadniając niezwłoczne zajęcie nieruchomości.
Czy zarzuty skargi kasacyjnej zostały sformułowane prawidłowo, tj. czy wskazano jednoznacznie jednostki redakcyjne naruszonych przepisów?
Odpowiedź sądu
Nie, zarzuty skargi kasacyjnej zostały sformułowane nieprawidłowo, ponieważ nie wskazano jednoznacznie, jakie jednostki redakcyjne konkretnych tekstów prawnych miały zostać naruszone.
Uzasadnienie
NSA zwrócił uwagę na wadliwość skargi kasacyjnej w zakresie przytoczenia podstaw kasacyjnych. Strona nie wskazała precyzyjnie, jakie konkretnie ustępy lub punkty przepisów (np. art. 124 u.g.n.) zostały naruszone, co utrudnia rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Sąd rozpoznał sprawę w takim zakresie, w jakim pozwoliła na to treść zarzutów, aby nie naruszyć prawa strony do sądu.
Przepisy (13)
Główne
u.g.n. art. 124 § 1, 1a
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Art. 124 ust. 1a u.g.n. zezwala na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji z art. 124 ust. 1 u.g.n., jeśli występuje ważny interes społeczny lub gospodarczy. Organ nie weryfikuje ponownie przesłanek z ust. 1.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
u.g.n. art. 6 § pkt 2
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Definicja celu publicznego, który może uzasadniać inwestycje.
k.p.a. art. 7 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zarzut naruszenia zasady praworządności i prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów.
k.p.a. art. 75 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zarzut naruszenia zasady podejmowania czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zarzut naruszenia zasady uwzględniania całokształtu materiału dowodowego.
k.p.a. art. 78 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zarzut naruszenia zasady dopuszczenia stron do udziału w każdym stadium postępowania i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów.
k.p.a. art. 108
Kodeks postępowania administracyjnego
Wspomniany jako przepis dotyczący wykonalności decyzji, który może być brany pod uwagę przy niezwłocznym zajęciu.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis dotyczący wymogów uzasadnienia wyroku, którego stosowanie jest wyłączone w pewnym zakresie w NSA.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasada związania NSA granicami skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 193 § zdanie drugie
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wyłączenie stosowania niektórych wymogów uzasadnienia wyroku w NSA.
Konstytucja RP art. 21
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarancja ochrony własności.
Konstytucja RP art. 64
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarancja ochrony własności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Kwestia zakresu ograniczenia prawa własności została już przesądzona w odrębnym postępowaniu dotyczącym decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. • Wydanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości było uzasadnione ważnym interesem społecznym i gospodarczym (inwestycja w infrastrukturę energetyczną). • W postępowaniu o niezwłoczne zajęcie nieruchomości organ nie jest zobowiązany do ponownej weryfikacji przesłanek do ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów KPA (art. 7, 75 § 1, 77 § 1, 78 § 1) poprzez pominięcie ustalenia rzeczywistego terenu zajęcia i zaakceptowanie oparcia ustaleń wyłącznie na oświadczeniu wnioskodawcy bez postępowania dowodowego. • Naruszenie art. 124 u.g.n. poprzez ograniczenie prawa własności na podstawie nieustalonych przesłanek i w błędnym zakresie. • Naruszenie art. 21 i 64 Konstytucji RP poprzez częściowe wywłaszczenie bez prawidłowego sprawdzenia podstaw faktycznych i zakresu ograniczenia.
Godne uwagi sformułowania
Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjnej opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji. • Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. • Przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć podanie konkretnego przepisu (konkretnej jednostki redakcyjnej określonego aktu prawnego), który zdaniem strony został naruszony przez sąd pierwszej instancji. • Kwestia spełnienia przesłanek warunkujących wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania przez właściciela z nieruchomości, tj. przesłanek wymienionych w art. 124 ust. 1 u.g.n., należy zasadniczo do postępowania, które kończy decyzja wydana na podstawie tego przepisu. • Dla zastosowania art. 124 ust. 1a u.g.n. znaczenie ma tylko fakt samego wydania decyzji z art. 124 ust. 1 u.g.n. • Planowana inwestycja, tj. przebudowa jednotorowej linii energetycznej 110 kV relacji GPZ S. - GPZ U., ma na celu istotną poprawę niezawodności i jakości zasilania w energię elektryczną dwóch gmin powiatu S., zwiększenie możliwości zaopatrzenia w energię elektryczną, bezpieczniejszy jej przesył oraz zdecydowane zwiększenie bezawaryjności istniejącej sieci energetycznej.
Skład orzekający
Piotr Przybysz
przewodniczący
Jolanta Rudnicka
członek
Maria Grzymisławska-Cybulska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że kwestia zakresu ograniczenia prawa własności jest rozstrzygana w postępowaniu o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, a nie w postępowaniu o niezwłoczne zajęcie. Uzasadnienie niezwłocznego zajęcia nieruchomości ze względu na ważny interes społeczny i gospodarczy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji niezwłocznego zajęcia nieruchomości na cele inwestycji publicznych, w szczególności infrastruktury energetycznej. Wymaga precyzyjnego formułowania zarzutów w skardze kasacyjnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa własności i inwestycji infrastrukturalnych, ale jej analiza jest dość techniczna i proceduralna. Jest interesująca dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i nieruchomościami.
“Ważny interes społeczny kontra prawo własności: NSA rozstrzyga o niezwłocznym zajęciu nieruchomości pod inwestycję energetyczną.”
Sektor
energetyka
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.