I OSK 161/24

I OSK 161/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-01-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Aleksandra Łaskarzewska /przewodniczący/
Arkadiusz Blewązka /sprawozdawca/
Iwona Bogucka
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
II SA/Łd 565/23 - Wyrok WSA w Łodzi z 2023-10-24
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 30 stycznia 2025 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie: sędzia NSA Iwona Bogucka sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjn ego w Łodzi z dnia 24 października 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 565/23 w sprawie ze skargi T. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] maja 2023 r. znak: [...] w przedmiocie uznania za nienależnie pobrane i zwrotu świadczeń rodzinnych oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 24 października 2023 r., II SA/Łd 565/23 w sprawie ze skargi T. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] maja 2023 r. znak: [...] w przedmiocie uznania za nienależnie pobrane i zwrotu świadczeń rodzinnych, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] marca 2023 r. znak: [...] (pkt 1.) oraz rozstrzygnął o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu (pkt 2.).
Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach sprawy:
Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] marca 2023 r. znak: [...] orzekł o uznaniu za nienależnie pobrane świadczeń rodzinnych w zakresie: - zasiłku rodzinnego na dziecko V. C. za okres od 1 marca 2020 r. do 30 kwietnia 2020 r. w kwocie 95,00 zł miesięcznie, - zasiłku rodzinnego na dziecko T. C.1 za okres od 1 marca 2020 r. do 30 kwietnia 2020 r. w kwocie 95,00 zł miesięcznie, - dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na dziecko V. C. za okres od 1 marca 2020 r. do 30 kwietnia 2020 r. w kwocie 150,00 zł miesięcznie, oraz o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w zakresie - zasiłku rodzinnego na dzieci V. C., T. C.1 za okres od 1 marca 2020 r. do 30 kwietnia 2020 r. w łącznej kwocie 380,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi, co łącznie stanowi kwotę 469,88 zł, - dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na dziecko V. C. za okres od 1 marca 2020 r. do 30 kwietnia 2020 r. w łącznej kwocie 300,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi, co łącznie stanowi kwotę 370,95 zł.
W odwołaniu od powyższej decyzji T. C. podniósł, że ww. świadczenia wpływają na konto bankowe jego żony, która w okresie przebywania przez niego w zakładzie karnym sprawowała opiekę nad dziećmi. Żona jest jedynym dysponentem własnego konta bankowego. Odwołujący podkreślił, że pobyt w zakładzie karnym ma charakter okresowy i nie jest równoznaczny z zamieszkiwaniem, a umieszczenie opiekuna w zakładzie karnym nie oznacza, że zmienia się jego sytuacja rodzinna lub dochodowa, która ma wpływ na prawo do świadczeń wychowawczych, rodzinnych lub do zasiłku pielęgnacyjnego. Odwołujący zauważył, że razem z żoną wspólnie opiekują się i wychowują ich dzieci. W okresie pobytu odwołującego w zakładzie karnym to żona dbała o dzieci i przeznaczała środki ze wspomnianych świadczeń na ich potrzeby.
Decyzję z dnia [...] maja 2023 r. znak: [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi orzekając m.in. na podstawie art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust. 2b, ust. 6, ust. 7 i ust. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U.2023.390 ze zm.), dalej jako "u.ś.r., utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że [...] sierpnia 2019 r. T. C. złożył do Centrum Świadczeń Socjalnych w Łodzi wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na dzieci V. C. i T. C.1 na okres zasiłkowy 2019/2020, a decyzją z dnia 9 września 2019 r. Prezydent Miasta Łodzi przyznała wnioskowane świadczenia. Następnie, w dniu 15 grudnia 2022 r. do organu pierwszej instancji wpłynęło pismo z Centralnego Zarządu Służby Więziennej, z którego wynika, iż od 20 lutego 2020 r. do 27 maja 2020 r. T. C. przebywał w Zakładzie Karnym S. Nr [...]. Uznając, iż w powyższym okresie świadczeniobiorca nie sprawował osobistej opieki nad dziećmi oraz nie ponosił kosztów utrzymania dzieci, Prezydent Miasta Łodzi decyzją z dnia 30 marca 2023 r. orzekł o uznaniu za nienależnie pobrane oraz o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych na dzieci V. C. i T. C.1 za okres od 1 marca 2020 r. do 30 kwietnia 2020 r. Kolegium zwróciło uwagę na brzmienie art. 4 ust. 1, ust. 2 i art. 3 pkt 16 u.ś.r., a następnie stwierdziło, że organ pierwszej instancji prawidłowo uznał, iż w okresie od marca do kwietnia 2020 r. odwołujący przestał spełniać ustawowe przesłanki do pobierania świadczeń rodzinnych na dzieci, gdyż prawo do pobierania świadczeń winno przysługiwać osobie sprawującej opiekę nad dzieckiem i ponoszącej związane z tym wydatki, o ile tylko należy do ustawowego katalogu osób uprawnionych do jego wnioskowania i pobierania, a dziecko może być uznane za członka rodziny osoby wnioskującej (w rozumieniu art. 3 pkt 16 u.ś.r.). Nie wystarczy zatem być podmiotem mogącym wystąpić o przedmiotowe świadczenie, ale należy być podmiotem, który po wypełnieniu przesłanek przedmiotowych staje się uprawnionym do otrzymania świadczeń rodzinnych. Z okoliczności sprawy wynika, że odwołujący od 20 lutego 2020 r. do 27 maja 2020 r. odbywał karę pozbawienia wolności, a zatem przestał zamieszkiwać wraz z dziećmi, nie sprawował nad nimi opieki oraz nie ponosił z tego tytułu żadnych wydatków. Opiekę nad dziećmi w okresie pobytu strony w zakładzie karnym, sprawowała wyłącznie żona. Zdaniem Kolegium, pomimo braku uprawnień odwołującego do świadczeń rodzinnych na dzieci V. C. i T. C.1, świadczenia te wypłacone zostały za okres od miesiąca marca 2020 r. do miesiąca kwietnia 2020 r. nienależnie, a zatem w przedmiotowej sprawie spełniona została przesłanka określona w art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. Kolegium nadmieniło również, że w rozpatrywanej sprawie upłynął już okres na jaki świadczenie zostało przyznane, a zatem w tym wypadku zastosowanie znajduje jedynie materialnoprawna instytucja zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Powyższe okoliczności powodujące ustanie prawa strony do powyższych świadczeń rodzinnych obligowały organ pierwszej instancji do wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie uznania świadczeń za nienależnie pobrane, które podlegają zwrotowi wraz z ustawowymi odsetkami w trybie art. 30 u.ś.r. Według Kolegium, odwołujący został prawidłowo i wystarczająco pouczony przez organ pierwszej instancji o konieczności niezwłocznego informowania organu wypłacającego świadczenia o wszelkich zmianach mogących mieć wpływ na prawo do tego świadczenia oraz przypadkach, w których zasiłek rodzinny nie przysługuje. Obowiązkiem strony było poinformowanie organu wypłacającego świadczenie o fakcie zaprzestania sprawowania opieki nad dziećmi, z uwagi na konieczność odbycia kary pozbawienia wolności. Nie wywiązanie się z tego obowiązku doprowadziło do nienależnego pobrania świadczeń rodzinnych, które podlegają zwrotowi. Świadczenia wypłacone za okres od 1 marca 2020 r. do 30 kwietnia 2020 r. w łącznej wysokości 680,00 zł zostały nienależnie pobrane i podlegają zwrotowi wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie.
Organ odwoławczy odnosząc się do zarzutu, iż świadczenia rodzinne przekazane zostały przez T. C. żonie sprawującej opiekę nad dziećmi, podkreślił, że wnioskodawca nie może samodzielnie uznać, iż pod jego nieobecność w czasie przebywania w zakładzie karnym, osobą uprawnioną do pobierania powyższych świadczeń staje się żona wnioskodawcy, gdyż takie uprawnienie należy wyłącznie do organu ustalającego prawo do tych świadczeń. Postępowanie w sprawie przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego jest postępowaniem wnioskowym, co oznacza, że świadczenie zostaje przyznane, po spełnieniu określonych w przepisach przesłanek osobie, która o nie wnioskuje, na określony w przepisach okres zasiłkowy. Jeśli natomiast nastąpiła jakakolwiek zmiana sytuacji rodzinnej wnioskodawcy, mająca wpływ na prawo do przyznanego świadczenia, to ma on obowiązek poinformowania o tym fakcie niezwłocznie organu wypłacającego świadczenia.
T. C.wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na powyższe rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi.
Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej odrzucenie bądź ewentualnie o jej oddalenie jako niezasadnej.
W piśmie uzupełniającym skargę z [...] września 2023 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego podniósł wobec ww. decyzji zarzuty naruszenia prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wskazanym na wstępie wyrokiem z dnia 24 października 2023 r. skargę uwzględnił, uchylając zarówno zaskarżoną jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że organy orzekające w sprawie błędnie wywiodły, iż zasiłek rodzinny przysługuje osobom wskazanym w art. 4 ust. 2 u.ś.r. sprawującym opiekę nad dzieckiem i ponoszącym w związku z tym wydatki, a także wspólnie z nim zamieszkującym. Sprawowanie opieki nad dzieckiem, podobnie jak i wspólne zamieszkiwanie z dzieckiem, nie stanowią natomiast przesłanek warunkujących przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego w rozumieniu art. 4 u.ś.r. Sąd I instancji podkreślił, że w kontrolowanej sprawie istotne znaczenie ma status prawny skarżącego a nie, jak błędnie przyjęły organy orzekające, sytuacja faktyczna w jakiej się on znalazł. Niebagatelne znaczenie ma wreszcie okoliczność, że skarżący w trakcie pobytu w zakładzie karnym dysponował pełnią władzy rodzicielskiej nad małoletnimi synami, nie został jej pozbawiony bądź w jej wykonywaniu ograniczony. W trakcie izolacji penitencjarnej skarżący pozostawał w stałym kontakcie z żoną, był na bieżąco informowany o sytuacji rodzinnej, angażował się w sprawy dotyczące dzieci i ich wychowanie. Nie można zatem z góry założyć, jak uczyniły to organy orzekające, że na skutek krótkotrwałego przebywania w zakładzie karnym, skarżący zaprzestał sprawowania opieki nad dziećmi, która to przesłanka – o czym już była mowa – nie została przewidziana w art. 4 ust. 2 u.ś.r. Wykonywanie opieki w takiej sytuacji było w pewnym stopniu utrudnione, jednak z całą pewnością opieka nie ustała. Gdyby uznać za trafne rozumowanie organu, to każda nawet krótkotrwała nieobecność rodziców bądź jednego z nich, spowodowana chociażby pobytem w szpitalu, czy wyjazdem służbowym, skutkowałyby utratą prawa do świadczeń rodzinnych. Wobec tego okresowy pobyt skarżącego w zakładzie karnym – wbrew stanowisku organów orzekających – nie miał znaczenia z punktu widzenia jego sytuacji prawnej jako rodzica, przede wszystkim zaś pozostawał bez wpływu na obowiązek utrzymania małoletnich dzieci, a co za tym idzie, nie rzutował na posiadane prawo do świadczeń rodzinnych.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając naruszenie:
1) prawa materialnego, tj.:
- art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 u.ś.r. przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że dla oceny czy mamy do czynienia ze świadczeniem nienależnie pobranym podlegającym zwrotowi;
- nie jest wystarczające pouczenie zawarte we wniosku o przyznanie świadczeń rodzinnych, który określony został aktem wykonawczym wydanym na podstawie delegacji zawartej w art. 23 ust. 5 u.ś.r. oraz w decyzji przyznającej świadczenia, które obligują skarżącego do powiadomienia organu o zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń, podczas gdy są one wystarczające by w świadomości przeciętnego świadczeniobiorcy wywołać przeświadczenie, że warunki istniejące w chwili przyznania świadczeń muszą być spełniane przez cały czas ich wypłacania a w razie wątpliwości w tej sferze skarżący powinien był niezwłocznie zwrócić się do organu zgodnie z art. 25 ust. 1 u.ś.r.;
- nie jest konieczne występowanie przez cały okres pobierania świadczeń rodzinnych przesłanek warunkujących przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego, które można wywieść z art. 4 ust. 1 i 2 pkt 1 u.ś.r. oraz art. 8 pkt 5 u.ś.r. tj. wspólne zamieszkiwanie w rodzicem, pozostawanie na utrzymaniu rodzica, faktyczne sprawowanie bieżącej opieki nad dzieckiem, podczas gdy potwierdza to wypracowana przez judykaturę wykładnia celowościowa ww. przepisów;
- nie jest wystarczające odbywanie przez rodzica, który ma ustalone prawo do świadczeń kary pozbawienia wolności, podczas gdy w obiektywny sposób wpływa to na sprawowanie funkcji rodzica oraz efektywną możliwość opieki nad dziećmi.
2) przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) i art. 135 p.p.s.a. w związku z 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez niewłaściwe ich zastosowanie i uwzględnienie skargi, choć nie miało miejsca naruszenie norm prawa materialnego ani istotne naruszenie przepisów postępowania, zatem nie było podstaw do uchylenia decyzji wydanych przez organy obu instancji, co nastąpiło w związku z naruszeniem przez Sąd I instancji norm prawa materialnego i przepisów postępowania opisanych poniżej;
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji błędne uznanie, że organ odwoławczy niedostatecznie zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy mający na celu ustalenie czy skarżący pobrał nienależnie świadczenia rodzinne, podczas gdy:
- w trakcie okresu świadczeniowego odpadła przesłanka konieczna do uzyskania prawa do świadczeń na skutek braku sprawowania opieki nad dzieckiem w związku z odbywaniem przez skarżącego kary pozbawienia wolności, co potwierdza, że od 1 marca do 30 kwietnia 2020 r. nie legitymował się uprawnieniem do pobierania świadczeń;
- skarżący został prawidłowo pouczony przez organy o okolicznościach wpływających na ustanie, zawieszenie, zmniejszenie ich wysokości albo wstrzymanie ich wypłaty, a jednocześnie zaniechał zawiadomienia organu o fakcie odbywania kary pozbawienia wolności; w następstwie czego, organ dysponował pełnym materiałem dowodowym w sprawie i nie był zobligowany do ustalania okoliczności tj.: kto wypłacał środki z rachunku bankowego wskazanego przez skarżącego i na co je przeznaczał oraz czy skarżący zrozumiał pouczenia w sytuacji gdy fakt zapoznania się z nimi potwierdzony został własnoręcznym podpisem skarżącego;
c) art. 141 § 4 w związku z art. 153 p.p.s.a przez niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji przedstawienie oceny prawnej niespójnej a wręcz wewnętrznie sprzecznej w zakresie własnych rozważań, brak właściwej oceny zebranego materiału dowodowego oraz brak wykazania, że uchybienia organu miały wpływ na treść rozstrzygnięcia mając na uwadze prawidłową wykładnię przepisów prawa materialnego, brak skonkretyzowanych wskazań co do dalszego prowadzenia postępowania przez nakazanie organowi prowadzenia postępowania dowodowego w zupełnie zbędnym zakresie.
Na podstawie ww. zarzutów organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, a w przypadku, gdyby wniosek powyższy nie zasługiwałby na uwzględnienie, o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpatrzenia, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Powyższe zarzuty zostały szerzej umotywowane.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. oraz nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.
Przechodząc do oceny zarzutów kasacyjnych wypada stwierdzić, iż przedmiotową skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych, przewidzianych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Jakkolwiek w takiej sytuacji zasadą winno być rozpoznanie w pierwszej kolejności zarzutów procesowych, to jednak z uwagi na fakt, iż zasadniczą kwestią niniejszej sprawy jest odpowiedź na pytanie, czy doszło do nienależnego pobrania przez skarżącego zasiłków rodzinnych na dwoje dzieci, do podniesionych zarzutów kasacyjnych należy odnieść się łącznie.
Za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania (art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r.). Wykładnia art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. prowadzi do wyraźnego wniosku, że za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części. Tym samym, aby udzielić przekonywującej odpowiedzi na pytanie o to, czy pobrane przez skarżącego ww. świadczenia są nienależnie pobranymi, konieczne jest wskazanie przesłanek przyznania zasiłku rodzinnego.
Przepis art. 4 ust. 1, ust. 2 pkt 1 u.ś.r. stanowi, iż zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka, a prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza określonego w ustawie kryterium ustawowego (art. 5 ust. 1 u.ś.r.). Powyższe oznacza, że zasiłek rodzinny limitowany jest podmiotowo, przysługuje bowiem osobom o określonym statusie, a nadto jego przyznanie uzależnione jest od określonej sytuacji dochodowej rodziny. Powyższe przepisy nie formułują innych przesłanek uzyskania ww. świadczenia rodzinnego. Trafnie również akcentuje Sąd I instancji, iż zasiłek rodzinny pozostaje świadczeniem nakierowanym na utrzymanie dziecka i powinien być wydatkowany na zaspokojenie uzasadnionych potrzeb dziecka. Podkreśla się przy tym, że wykładnia logiczna i celowościowa art. 4 u.ś.r. prowadzi do wniosku, iż faktycznie podmiotem uprawnionym do zasiłku jest dziecko (małoletni), choć formalnie z przyczyn praktycznych przysługuje ów zasiłek rodzicom lub opiekunowi. Kwestie o charakterze technicznym, takie jak posiadanie rachunku bankowego w celu wypłaty zasiłku, czy możliwość rozdysponowania świadczenia zgodnie z potrzebami dziecka, zdecydowały o tym, kto został uprawnionym do tegoż zasiłku i kto w konsekwencji został stroną postępowania administracyjnego w sprawie tegoż zasiłku (vide: K.Rokicka – Murszewska [w:] P.Rączka (red), Świadczenia rodzinne. Komentarz, wyd. II, Lex/el. 2023), wyrok NSA z dnia 14 marca 2018 r., I OSK 1164/16; wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2023 r., I OSK 519/22 www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).
Mając na uwadze wynik wykładni art. 4 ust. 1 i 2 pkt 1 oraz art. 5 ust. 1 u.ś.r. zasadnie Sąd I instancji wskazał, iż sprawowanie opieki nad dzieckiem i wspólne zamieszkiwanie z dzieckiem nie stanowią przesłanek warunkujących przyznanie zasiłku rodzinnego rodzicom, jednemu z rodziców lub opiekunowi prawnemu dziecka. Przepis art. 4 ust. 1 u.ś.r. wskazuje bowiem wyłącznie na sposób rozdysponowania tych świadczeń, zaś art. 4 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. wskazuje podmioty uprawnione do jego otrzymania. Z okoliczności badanej sprawy wynika , iż skarżący wraz z żoną i dziećmi tworzą rodzinę w rozumieniu art. 3 pkt 16 u.ś.r. Skarżący przebywając w zakładzie karnym nie przestał być rodzicem małoletnich dzieci. W tym czasie nie zmienił się także jego status majątkowy. Z okoliczności sprawy nie wynika także aby wystąpiła którakolwiek z negatywnych przesłanek przyznania zasiłku rodzinnego, o których mowa w art. 7 u.ś.r.
Trafna jest zatem konkluzja zaskarżonego wyroku, iż w badanej sprawie nie wystąpiły okoliczności powodujące ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części. Nie wystąpiły zatem okoliczności uzasadniające uznanie zasiłków rodzinnych wraz z dodatkiem, wypłaconych skarżącemu w okresie jego osadzenia w zakładzie karnym, za świadczenia nienależnie pobrane w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r.
Niezasadne są w takiej sytuacji zarzuty kasacyjne naruszenia art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 u.ś.r. Osadzenie skarżącego w zakładzie karnym, nie będąc okolicznością mającą wpływ na prawo do zasiłku rodzinnego, nie musiało zostać zgłoszone organowi administracji, a skarżący nie pozostawał w obowiązku poinformowania organu o tym fakcie. Zaniechania poinformowania organu o tym fakcie nie może zatem wywoływać dla skarżącego negatywnych konsekwencji w zakresie prawa do przyznanych świadczeń rodzinnych.
Nie nastąpiło także naruszenie zaskarżonym wyrokiem przepisu art. 4 ust. 1 i 2 pkt 1 oraz art. 8 pkt 5 u.ś.r., skoro skarżący nie naruszył któregokolwiek ze wskazanych w tych przepisach warunków przyznania prawa do zasiłków rodzinnych i dodatku. Uznanie świadczenia za nienależnie pobrane nie może nastąpić w związku z zaistnieniem sytuacji, która nie prowadzi do podważenia warunków przyznania owego świadczenia. Osadzenie skarżącego w zakładzie karnym nie pozbawia go statusu ojca małoletnich dzieci, pozostaje bez wpływu na kryterium dochodowe, od którego zależy prawo do zasiłku rodzinnego i nie stanowi którejkolwiek z okoliczności wymienionych w art. 7 u.ś.r. Nie wystąpiła zatem w badanej sprawie sytuacja, która podważałby prawo skarżącego do ww. zasiłków rodzinnych i dodatku.
Trafny jest natomiast zarzut kasacji w zakresie dysponowania przez organy administracji pełnym materiałem dowodowym umożlwiającym podjęcie w sprawie prawidłowego rozstrzygnięcia. Jakkolwiek z innych powodów niż te wskazane w skardze kasacyjnej, to jednak należy potwierdzić zasadność powyższego stanowiska organu odwoławczego. Zasadnie zatem skarga kasacyjna zarzuca Sądowi I instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zakresie braku ustalenia, kto wypłacał środki z rachunku bankowego, na który wpłacane były zasiłki rodzinne wraz z dodatkiem. Sposób dysponowania przez żonę skarżącego wypłaconymi zasiłkami rodzinnymi nie stanowił kontrowersji w badanej sprawie i nie był podstawą uznania wypłaconych świadczeń za nienależnie pobrane. Tym samym zobowiązywanie organu do prowadzenia ustaleń w tym zakresie nie znajduje usprawiedliwienia w relewantnych prawne okolicznościach sprawy, które stanowiły podstawę decyzji stwierdzającej nienależne pobranie świadczeń rodzinnych przez skarżącego. Trafny jest zatem w tym zakresie także zarzut naruszenia art. 141 § 4 w związku z art. 153 p.p.s.a. Należy jednak dostrzec, że powyższe wady uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie mają wpływu na ocenę samego wyroku, który został oparty na prawidłowej konstatacji, że osadzenie w zakładzie karnym nie wpływało na warunki przyznania skarżącemu zasiłków rodzinnych, o których stanowi art. 4 ust. 1, ust. 2 pkt 1 oraz art. 5 ust. 1 u.ś.r. i nie stanowiło okoliczności powodującej ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r.
Powyższe zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie są zasadne w pozostałym zakresie wskazanym w skardze kasacyjnej. Nie ma w szczególności istotnego znaczenia skonstatowanie prawidłowego sposobu pouczenia skarżącego o okolicznościach wpływających na ustanie, zawieszenie, wstrzymanie wypłaty lub zmniejszenie wysokości świadczeń, skoro osadzenie skarżącego w zakładzie karnym nie stanowi tego rodzaju okoliczności, o której skarżący był zobowiązany poinformować organ administracji.
W konsekwencji nie jest także trafny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. skoro zarzut ten podniesiony został jako dopełnienie omówionych powyżej zarzutów kasacyjnych.
Z tych względów, uznając, iż zaskarżony wyrok odpowiada prawu mimo częściowo błędnego uzasadnienia, skarga kasacyjna podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 p.p.s.a.
Skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., gdyż strona skarżąca zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia.