II SA/WR 424/20

II SA/Wr 424/20 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2020-11-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-09-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Halina Filipowicz-Kremis /przewodniczący/
Olga Białek
Wojciech Śnieżyński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6109 Inne o symbolu podstawowym 610
Hasła tematyczne
Gospodarka mieniem
Sygn. powiązane
I OSK 1134/21 - Wyrok NSA z 2024-10-29
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1474
art. 22 ust. 1
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych - tekst jedn.
Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
art. 98 ust. 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek Asesor WSA Wojciech Śnieżyński (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 listopada 2020 r. sprawy ze skargi Województwa D. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za przejęcie, z mocy prawa, na własność wydzielonej pod drogę publiczną nieruchomości oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...].07.2020 r. (nr [...]) Wojewoda D., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania Województwa D. (dalej jako strona skarżąca) od decyzji Prezydenta W. z [...].09.2019 r. (nr [...]) o ustaleniu na rzecz A sp. z o.o. sp. k. odszkodowania w wysokości 300 100 zł za prawo własności nieruchomości położonej we W. obręb B. w granicach działki oznaczonej nr [...] AM-12 o pow. 2 558 m², która z mocy prawa stała się własnością Województwa D. (pkt I), do wypłaty którego to odszkodowania zobowiązano Województwo D., reprezentowane przez Zarząd Województwa, w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna (pkt II), uchylił zaskarżoną decyzję w części punktu II w jakim orzeczono o terminie wypłaty odszkodowania i w tym zakresie umorzył postępowanie, w pozostałym zakresie utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję.
Zaskarżona decyzja, jak wynika z jej uzasadnienia oraz zgromadzonych akt administracyjnych, zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Decyzją z [...].02.2016 r. (nr [...]), wydaną na podstawie art. 93 ust. 1, ust. 4 i ust. 5 oraz art. 96 ust. 1 i art. 97 ust. 1 ustawy z 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r., poz. 1774 ze zm., dalej jako "u.g.n.") Prezydent W., po rozpatrzeniu wniosku A sp. z o.o. sp. k., zatwierdził projekt podziału nieruchomości gruntowej oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [...], AM-12. Podziału dokonano zgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego północnej części obszaru [...] we W., zatwierdzonego uchwałą nr [...] Rady Miejskiej W. z [...].03.2008 r. (Dz. Urz. Woj. D. nr [...], poz. [...]). W efekcie wyodrębniono trzy działki, w tym parcelę nr [...], która - jak wynika z treści decyzji podziałowej - przeznaczona została pod ulicę klasy głównej i na cele publiczne.
Pismem z [...].02.2019 r., po odmowie podjęcia rokowań przez Województwo D. z uwagi na zakwestionowanie przez ten podmiot obowiązku wypłaty odszkodowania, spółka wystąpiła o ustalenie wysokości odszkodowania. Po przekazaniu do Prezydenta W. podania pierwotnie wniesionego do Starosty Powiatu W., decyzją z [...].09.2019 r. (nr [...]), Prezydent orzekł o ustaleniu na rzecz spółki odszkodowania w sposób przytoczony na wstępie. Rozstrzygnięcie to organ wydał w oparciu o m.in. przepisy art. 129 ust. 5 pkt 1, 2 i 3 u.g.n. W uzasadnieniu, uznając za spełnione przesłanki ustalenia i wypłaty odszkodowania – Prezydent pozytywnie ocenił wartość dowodową operatu szacunkowego z [...].04.2019 r.
Odwołanie od decyzji z [...].09.2019 r. wniosło Województwo D. Odwołująca się strona zarzuciła organowi I instancji ruszenie prawa materialnego poprzez: błędne zastosowanie art. 22 ust. 1 ustawy z 10.04.2003 r. o szczególnych zasadach realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2018r. poz. 1474 ze zm.) – dalej w skrócie: ″specustawa drogowa″ w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy z 16.12.2005 o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego (Dz. U. z 2018r. poz. 203 ze zm.), skutkujące błędnym określeniem podmiotu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania za przejęcie nieruchomości pod drogi publiczne; błędne niezastosowanie art. 12 ust. 5 specustawy drogowej w zw. z art. 132 ust. 5 u.g.n., skutkujące błędnym określeniem podmiotu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania za przejęcie nieruchomości pod drogi publiczne.
Ponadto Województwo podniosło zarzut naruszenia przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niespójne i niewystarczające uzasadnienie faktyczne decyzji, zwierające błędy w rozumowaniu organu, mające wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a także art. 7 k.p.a.
W wyniku rozpatrzenia powyższego odwołania Wojewoda wydał opisaną na wstępie decyzję. W jej uzasadnieniu organ wskazał, że prowadzenie postępowania w trybie art. 98 ust. 3 u.g.n. wymaga dokonania przez organ prowadzący postępowanie: 1) ustalenia, czy wraz z uostatecznieniem się decyzji podziałowej, zaistniał skutek w postaci przejścia z mocy prawa, prawa własności działki gruntu wydzielonej pod drogę publiczną, na rzecz odpowiadającego jej kategorii podmiotu publicznego; 2) ustalenia, czy złożenie wniosku o wszczęcie postępowania o ustalenie odszkodowania poprzedziły bezskuteczne uzgodnienia w przedmiocie jego wypłaty w trybie cywilnoprawnym, które winny zostać udokumentowane; 3) dokonać rzetelnej oceny mocy dowodowej pozyskanego operatu szacunkowego, który - w świetle przepisów art. 130 ust. 2 i art. 7 u.g.n. - jest jedynym dowodem, w oparciu o który dopuszcza się określenie wartości nieruchomości i zarazem wysokości odszkodowania.
Przenosząc powyższe na grunt badanej sprawy, Wojewoda stwierdził, że pozostaje poza sporem, że w dacie podziału przedmiotowa działka była przeznaczona pod drogę publiczną kategorii wojewódzkiej. Wynika to jednoznacznie z zestawienia znajdujących się w aktach wyrysu i wypisu planu miejscowego oraz projektu podziału. Z analizy projektu podziału, a także wypisu i wyrysu działka nr [...] znajduje się na terenie oznaczonym symbolem 1.KD-G, przeznaczonym pod drogę publiczną kategorii wojewódzkiej. Zgodnie z graficznym wykazem dróg wojewódzkich D. Służby Dróg i Kolei we W. oraz tabelarycznym wykazem dróg z lutego 2016 r. Zarządu Dróg i Utrzymania Miasta we W., ul. [...], na odcinku na którym wydzielono działkę nr [...] stanowi drogę wojewódzką nr [...]. Skutek prawny polegający na przejściu prawa własności na rzecz Województwa D., znalazł przy tym odzwierciedlenie we wpisach dokonanych w księgach wieczystych nr [...] i nr [...]. Wojewoda wskazał dalej, że z całokształtu zebranego w sprawie materiału wynika, że w niniejszym przypadku nie doszło do uzgodnienia wysokości odszkodowania, na drodze cywilnoprawnej. Wojewoda wskazał, że w sprawie nie jest sporną kwestią wartość dowodowa operatu szacunkowego. Organ odwoławczy podzielił ocenę wyrażoną w pierwszej instancji. W tym zakresie analiza wykazała, że w każdym istotnym i weryfikowalnym przez organy administracyjne elemencie, operat został sporządzony w sposób prawidłowy.
Odnosząc się do treści odwołania Wojewoda zaznaczył, że Województwo nie kwestionuje żadnej z omówionych powyżej okoliczności. Odwołująca się strona argumentuje natomiast, że w świetle przepisów art. 19 ust. 5 oraz art. 20 pkt 17 i 18 u.d.p., art. 22 ust. 1 specustawy drogowej oraz art. 3 ust. 3 ustawy o finansowaniu - ze względu na lokalizację przedmiotowej działki we W., czyli w granicach miasta na prawach powiatu, organem właściwym od wypłaty odszkodowania jest Prezydent Miasta W. Wojewoda zaprezentowane stanowisko uznał za nieprawidłowe z następujących powodów. Po pierwsze wskazał, że przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami jednoznacznie określają, jakie podmioty i organy podlegają obowiązkom wynikającym z art. 98 tej ustawy. Na gruncie rozpatrywanej sprawy są nimi Województwo D. i Zarząd Województwa D. Zgodnie bowiem z przepisami art. 132 ust. 5, w związku z art. 98 ust. 3 zd. 3 u.g.n., do zapłaty odszkodowania za działki gruntu przejęte pod drogi publiczne w trybie art. 98 ust. 1 u.g.n. jest zobowiązany (z zastrzeżeniem ust. 6 i 8) starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz Skarbu Państwa, albo organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli nieruchomość z mocy prawa stał się własnością tej jednostki. Natomiast w świetle art. 31 ust. 1 ustawy z 05.06.1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2018 r. poz. 913 ze zm.), zarząd województwa jest organem wykonawczym województwa. Podobnie, zgodnie z art. 98 ust. 3 u.g.n., w związku z art. 4 pkt 9 u.g.n., to z zarządem województwa, jako organem wykonawczym województwa, właściciel lub użytkownik wieczysty uzgadnia wysokość odszkodowania. Wojewoda podzielił przy tym pogląd wyrażony w wyroku NSA z 11.10.2006 r. (sygn. akt I OSK 1342/05), w którym stwierdzono, że odesłanie zawarte w przepisie art. 22 ust. 1 specustawy drogowej nie obejmuje obowiązku wypłaty odszkodowania z tytułu przejęcia nieruchomości pod drogę krajową w trybie art. 98 u.g.n. Analogicznie należy interpretować przepisy, na których Województwo opiera swoje stanowisko, w przypadku dróg wojewódzkich. Według Wojewody nie może być przy stosowaniu art 98 ust. 1 u.g.n. uwzględnione orzecznictwo powołane w odwołaniu. Odnosi się ono bowiem do odszkodowań za nieruchomości przejęte w trybie "specustawy", której przepisy nie znajdują zastosowania w sprawach odszkodowań za działki gruntu wydzielone w trybie art. 98 ust. 1 u.g.n. Tym bardziej w takich sprawach zastosowania nie znajdują przepisy, do których "specustawa" odsyła (tak WSA we Wrocławiu w wyroku z 05.11.2019 r. sygn. akt II SA/Wr 546/19).
Po drugie Wojewoda podniósł, że przyjęcie wykładni proponowanej przez Województwo jest nieadekwatne do charakteru regulacji art. 98 ust. 1 u.g.n. Prawnorzeczowy skutek zastosowania tego przepisu uzależniony jest bowiem jedynie od woli właściciela (lub użytkownika wieczystego) nieruchomości, wyrażonej wnioskiem o wydanie decyzji zatwierdzającej jej podział, a także od przeznaczenia gruntu w planie miejscowym (lub w decyzji lokalizacyjnej). Bez znaczenia są natomiast, zarówno: czy i kiedy podmiot, który w tym trybie nabywa prawo własności, planuje zrealizować inwestycję drogową, tudzież jakie jest źródło finansowania i czy podmiot taki w ogóle dysponuje środkami na budowę drogi. W konsekwencji Wojewoda przyjął, że skoro Województwo D. z mocy prawa nabyło prawo własności przedmiotowej nieruchomości, to również ono zobowiązane jest do zapłaty odszkodowania.
Uzasadniając powody ingerencji w sentencję decyzji pierwszoinstancyjnej, Wojewoda wskazał, że było to podyktowane określeniem w punkcie II rozstrzygnięcia terminu 14 dni do zapłaty odszkodowania. W istocie stanowi to rozstrzygniecie w zakresie w jakim termin do wykonania nałożonego obowiązku wynika z przepisu art. 132 ust. 1a u.g.n. Powołany przepis ustawy o gospodarce nieruchomościami stosuje się bowiem z mocy prawa i tym samym jego dyspozycja nie podlega reglamentacji administracyjnoprawnej.
Prawidłowość decyzji wydanej w postępowaniu odwoławczym zakwestionowało Województwo D. poprzez skargę skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W petitum skargi działający w imieniem skarżącej strony pełnomocnik zarzucił Wojewodzie naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.
- art. 12 ust. 5 specustawy drogowej w związku z art. 132 ust. 5 u.g.n., poprzez jego niezastosowanie skutkujące błędnym określeniem podmiotu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania za przejęcie nieruchomości pod drogi publiczne;
- art. 22 ust. 1 specustawy drogowej w związku z art. 3 ust. 3 ustawy o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego, poprzez jego błędne zastosowanie skutkujące niewłaściwym określeniem podmiotu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania za przejęcie nieruchomości pod drogi publiczne;
- art. 98 ust. 1 i ust. 3 u.g.n. poprzez jego niezastosowanie, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego przyjęcie, że zapłata odszkodowania za przejęcie nieruchomości pod drogi publiczne następuje na zasadach analogicznych jak za wywłaszczenie nieruchomości na cele niezwiązane z inwestycjami drogowymi, podczas gdy nabywanie działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne odbywa się z mocy prawa, czyli odmiennie niż przy klasycznym wywłaszczaniu.
Ponadto pełnomocnik zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a także poprzez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, co w konsekwencji spowodowało błędne przyjęcie przez organ II instancji, że to Województwo jest zobowiązane do wypłaty odszkodowania, podczas gdy z przepisów ustaw powołanych przez stronę skarżącą wynika, że organem właściwym do wypłaty odszkodowania jest Prezydent Miasta W.;
- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niespójne i niewystarczające uzasadnienie faktyczne decyzji, zawierające błędy w rozumowaniu organu II instancji, mające wpływ na rozstrzygnięcie sprawy oraz błędne przyjęcie, iż organem właściwym do wypłaty odszkodowania jest Województwo, podczas gdy w ocenie strony skarżącej, istotnym jest fakt lokalizacji przedmiotowej nieruchomości, i z tego względu to Prezydent Miasta W. jest organem zobowiązanym do wypłaty odszkodowania.
Wskazując na tak sformułowane zarzuty pełnomocnik skarżącej strony wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie punktu 1 oraz o uchylenie decyzji organu I instancji w zakresie punktu I oraz II w części, w której orzeczono, że odszkodowanie wypłaca Województwo D., reprezentowane przez Zarząd Województwa. W skardze zostały zawarte również wnioski o: 1) rozpoznanie sprawy na rozprawie, 2) zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi jej autor nie zgadzając się rozstrzygnięciami organów obu instancji wskazał, że są one nieprawidłowe i nie mogą ostać się w obrocie prawnym. W tym zakresie zwrócił uwagę, że odszkodowanie za wydzielone pod drogi publiczne działki gruntu ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości, uregulowanego w przepisach art. 112-135 u.g.n., natomiast przepis art. 132 ust. 5 u.g.n., wskazuje, że - jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz jednostki samorządu terytorialnego, to obowiązek zapłaty odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości spoczywa na organie wykonawczym tej jednostki samorządu terytorialnego. Zgodnie art. 98 ust. 1 u.g.n., nabywanie działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne odbywa się z mocy prawa, czyli odmiennie niż przy klasycznym wywłaszczaniu. W tym przypadku Województwo, jako nowy właściciel nie może odstąpić od obowiązku przejęcia nieruchomości na własność. Ponadto przepis art. 98 u.g.n. nie zawiera rozróżnienia działek wydzielonych pod drogi publiczne ze względu na stopień zaawansowania planów inwestycyjnych dróg, ani też nie uzależnia przejścia własności działki od faktycznych zamiarów zarządcy drogi. W myśl art. 98 ust. 3 u.g.n. za działki gruntu, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem/użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. Wobec tak zredagowanych przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, w szczególności przyjęcia w art. 98 tego aktu konstrukcji normatywnej w zakresie odesłania do zasad ustalania odszkodowania przewidzianych dla wywłaszczania nieruchomości, nasuwa się wniosek, że organem zobowiązanym do wypłaty odszkodowania za działkę gruntu wydzielonego pod projektowaną drogę publiczną, położoną na terenie miasta na prawach powiatu jest organ jednostki samorządu terytorialnego na rzecz, którego nastąpiło wywłaszczenie. Jednakże podejmując próbę określenia podmiotu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania byłemu właścicielowi działki i źródła jego sfinansowania za działkę, wydzieloną pod drogę publiczną, która w trybie art. 98 u.g.n. przeszła na własność jednostki samorządu terytorialnego, należy odwołać się do przepisów regulujących kwestie finansowania zadań związanych z drogami publicznymi. Według strony skarżącej, właściwym organem w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami będzie wówczas organ wykonawczy gminy, powiatu i województwa w odniesieniu do nieruchomości stanowiących odpowiednio własność gminy, powiatu i województwa. Jednocześnie kwestie własności i zarządzania drogami publicznymi, których nie można pominąć, reguluje ustawa z 21.03.1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 470 ze zm.), gdzie w art. 19 ust. 5 wskazano, że w granicach miast na prawach powiatu, zarządcą wszystkich dróg publicznych z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych jest prezydent miasta, w art. 20 pkt 17 i 18 wskazano, że do zadań zarządcy drogi należy m.in. pełnienie funkcji inwestora, w tym: nabywanie nieruchomości pod pasy drogowe dróg publicznych i gospodarowanie nimi w ramach posiadanego prawa do tych nieruchomości, a także nabywanie nieruchomości innych niż wymienione powyżej (art. 20 w pkt 17) na potrzeby zarządzania drogami i gospodarowanie nimi w ramach posiadanego do nich prawa. W związku z powyższym, prezydent miasta na prawach powiatu, jako zarządca dróg wojewódzkich, pozostaje organem zobowiązanym do wypłaty odszkodowania za działki gruntu wydzielone pod projektowane publiczne drogi wojewódzkie.
Odnosząc się do przepisów regulujących kwestie finansowania zadań związanych z drogami publicznymi, stosownie do treści art. 1 ust. 1 specustawy drogowej, ustawa ta określa zasady i warunki przygotowania inwestycji w zakresie dróg publicznych w rozumieniu przepisów ustawy o drogach publicznych, a także organy właściwe w tych sprawach. W art. 1 ust. 2 specustawy drogowej wyraźnie wskazano, że w odniesieniu do dróg innych niż zarządzane przez GDDKiA uprawnienia, obowiązki i zadania GDDKiA wynikające z tej ustawy wykonuje właściwy zarządca drogi. Mając na uwadze powyższe regulacje ustawowe należy dojść do wniosku, że to Prezydent W. jako zarządcą dróg wojewódzkich w granicach miasta na prawach powiatu w niniejszej sprawie jest organem właściwym do wypłaty odszkodowania w ustalonej wysokości.
Ponadto strona skarżąca zauważyła, że kwestie finansowania inwestycji drogowych rozstrzygnięte zostały w art. 22 ust. 1 specustawy drogowej. Stosownie do treści tego przepisu, koszty nabycia nieruchomości pod drogi, w tym odszkodowania, finansowane są na podstawie przepisów o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego, przepisów o drogach publicznych oraz przepisów o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym. Powołany przepis art. 22 ust. 1 specustawy drogowej nie określa zatem podmiotu zobowiązanego do poniesienia kosztów nabycia nieruchomości pod drogi, w tym kosztów odszkodowania, odsyłając w tym zakresie m.in. do przepisów ustawy o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego. Natomiast przepis art. 3 ust. 1 ustawy z 16.12.2005 r. o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego stanowi, że zadania w zakresie budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i ochrony dróg oraz zarządzania nimi finansowane są - w odniesieniu do dróg krajowych - przez ministra właściwego do spraw transportu za pośrednictwem GDDKiA albo drogowych spółek specjalnego przeznaczenia, w odniesieniu do dróg wojewódzkich - przez samorząd województwa, w odniesieniu do dróg powiatowych - przez samorząd powiatowy. W myśl natomiast art. 3 ust. 3 tej ustawy, w granicach miast na prawach powiatu zadania w zakresie finansowania, budowy, przebudowy, remontu, utrzymania, ochrony i zarządzania drogami publicznymi, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, finansowane są z budżetów tych miast. Zatem treść przepisu art. 22 ust. 1 specustawy drogowej powoduje, że wyłączone zostaje stosowanie regulacji z art. 132 ust. 5 u.g.n.
Mając na względzie przedstawiony stan prawny autor skargi stwierdził, że organem zobowiązanym do wypłaty odszkodowania za działkę gruntu wydzielonego pod poszerzenie drogi publicznej, położonej na terenie miasta na prawach powiatu jest zarządca tych dróg czyli Prezydent Miasta. Zaś organ II instancji odmiennie niż to wynika z powołanych powyżej przepisów ustaw przyjął, że organem właściwym do wypłaty odszkodowania jest Województwo, nie bacząc na regulacje zawarte w powołanych powyżej ustawach szczególnych. W ocenie strony skarżącej, Wojewoda doszedł do błędnego wniosku. Zdaniem strony skarżącej zaprezentowane powyżej stanowisko potwierdza również linia orzecznicza sądów administracyjnych, np. wyroki WSA w Warszawie: z 31.01.2013 r., sygn. akt I SA/Wa 2055/12, z 09.03.2012r., sygn. akt I SA/Wa 1916/11, z 09.03.2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1917/11.
Ponadto strona skarżąca zauważyła, że nie podważa kwestii dotyczącej przysługującego byłemu właścicielowi nieruchomości odszkodowania, lecz jedynie kwestionuje swoją właściwość w zakresie, w którym spoczywa obowiązek wypłaty odszkodowania. Województwo pomimo, że pozostaje na terenie miast na prawach powiatu właścicielem nieruchomości zarówno wchodzących jak i przeznaczonych pod pasy drogowe dróg wojewódzkich, nie posiada realnego wpływu na ich zarządzanie i tym samym nie przewiduje w swoim budżecie środków finansowych na ich nabywanie oraz utrzymanie.
W doręczonej Sądowi odpowiedzi na skargę z [...].09.2020 r. Wojewoda wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona przez Sąd zgodnie z kryteriami określonymi w art. 145 § 1 i § 2 ustawy z 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2019 r., poz. 2325 – dalej jako p.p.s.a.) wykazała, że objęta skargą decyzja nie narusza przepisów prawa procesowego ani też prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co uzasadniałoby jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Kwestią sporną w rozpoznawanej sprawy nie było ziszczenie się podstaw prawnych do ustalenia na rzecz A sp. z o.o. sp. k. odszkodowania w związku z utratą prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] AM-12 obręb B., którą wydzielono pod drogę publiczną – klasy głównej - położonej na terenie miasta na prawach powiatu. Spór w sprawie dotyczył zasadności zobowiązania Województwa D. do wypłaty takiego odszkodowania. Według strony skarżącej obowiązkiem wypłaty w takim przypadku odszkodowania powinien być obciążony Prezydent Miasta W.
Sąd zauważa, że podobny problem prawny był przedmiotem rozstrzygnięcia zawartego w wyroku WSA we Wrocławiu z 05.11.2019 r., o sygn. akt II SA/Wr 546/19, na który powołał się także Wojewoda w zaskarżonej decyzji. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela tezy rozstrzygnięcia zaprezentowanego w powyższym orzeczeniu, przyjmując je jako własne, tym bardziej, że wyrokiem z 15.10.2020 r., o sygn. akt I OSK 870/20, NSA oddalił skargę Województwa D. od tego wyroku. Wobec powyższego uzasadnienie niniejszego wyroku oparto na motywach zawartych w tym orzeczeniu.
Ocenę kwestii prawidłowości ustalenia odszkodowania rozpocząć należy od uwagi, że odszkodowanie w przedmiotowej sprawie zostało ustalone za prawo własności działki gruntu, wydzielonej pod teren ulicy klasy głównej - w wyniku podziału zatwierdzonego na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Materialnoprawną podstawę decyzji podziałowej z 29.02.2016 r. stanowiły przepisy art. 93 ust. 1, ust. 4 i ust. 5 oraz art. 96 ust. 1 i art. 97 ust. 1 u.g.n. Decyzję podziałową wydano na wniosek A sp. z o.o. sp. k. Z kolei w powołanych w skardze orzeczeniach sądów administracyjnych ustalenie odszkodowania dotyczyło działek gruntu, przeznaczonych pod realizację inwestycji drogowych na podstawie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, wydanej na podstawie ustawy z 10.04.2003 r. o szczególnych zasadach realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych – dalej w skrócie: ″specustawa drogowa″.
Organy administracji obu instancji, orzekające w kwestii ustalenia odszkodowania za przejęcie, z mocy prawa, na własność Województwa D., wydzielonej pod drogę publiczną nieruchomości, nie mogły wobec tego naruszyć art. 22 ust. 1 specustawy drogowej w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy z 16.12.2005 r. o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego oraz art. 12 ust. 5 powołanej ustawy z 10.04.2003 r. w zw. z art. 132 ust. 5 u.g.n., z uwagi na to, że takie przejęcie nie nastąpiło na podstawie przepisów powołanej specustawy. Skoro zatem w postępowaniu podziałowym nie został zastosowany tryb specustawy drogowej, to musi mieć to także konsekwencje i w dalszych skutkach zapadłego orzeczenia, w tym w zakresie skutków finansowych. Uszło też uwadze stronie skarżącej, że przepis art. 22 ust. 1 specustawy drogowej ma zastosowanie w przypadku, gdy koszty nabycia nieruchomości pod drogi "finansowane są na podstawie przepisów o finasowaniu infrastruktury transportu drogowego", a w spornym przypadku odszkodowanie powstało na podstawie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jak zauważył NSA w powołanym wyroku o sygn. akt I OSK 870/20 nie wynika również z treści specustawy drogowe, aby miała ona w jakimkolwiek zakresie zastosowanie do skutków prawnych decyzji o zatwierdzeniu podziału nieruchomości określonych w art. 98 u.g.n. Nie ma również znaczenia powołany w skardze przepis art. 20 pkt 17 i 18 ustawy o drogach publicznych. Sporna działka gruntu nie została nabyta przez zarządcę drogi. Przejście prawa własności tej działki na rzecz Województwa D. było skutkiem prawnorzeczowym ostateczności decyzji o zatwierdzeniu podziału nieruchomości powstałym z mocy samego prawa, a więc bez jakiejkolwiek woli zarządcy drogi.
Z art. 98 ust. 3 u.g.n. wynika, że jeżeli nie dojdzie do uzgodnienia wysokości odszkodowania między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem, odszkodowanie to ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. Zasady i tryb ustalania odszkodowania zostały uregulowane w Dziale III Rozdziale 5 – Odszkodowanie za wywłaszczone nieruchomości, z których nie wynika, aby odszkodowanie miało być ustalane według zasad i trybu określonego w specustawie drogowej albo w ustawie o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego.
Podsumowując, Sąd uznał, że organ odwoławczy w sposób dostateczny - zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania - rozpatrzył stan faktyczny sprawy oraz wyjaśnił motywy jakimi się kierował przy jej rozstrzyganiu. Przeprowadzona przez organ ocena materiału dowodowego mieściła się w granicach swobodnego uznania. W konsekwencji brak było też podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem powołanych w skardze przepisów prawa procesowego i materialnego.
Wobec powyższego skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.