Orzeczenie · 2024-11-08

I OSK 1602/21

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2024-11-08
NSAnieruchomościŚredniansa
dekret warszawskinieruchomościodszkodowaniegospodarka nieruchomościamiwładanie nieruchomościąbudownictwo jednorodzinneNSAskarga kasacyjnaprawomocność

Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Wojewody Mazowieckiego odmawiającą przyznania odszkodowania za nieruchomość przejętą na mocy dekretu warszawskiego. Skarżący domagali się odszkodowania, powołując się na art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami (u.g.n.), który przewiduje możliwość przyznania odszkodowania za dom jednorodzinny lub działkę, która przed wejściem w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeśli poprzedni właściciel lub jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po 5 kwietnia 1958 r. Organy administracji oraz Sąd I instancji uznały, że nieruchomość była przeznaczona pod przemysł zgodnie z planem zabudowania z 1931 r., a zatem nie mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne. Ponadto, stwierdzono, że utrata faktycznej możliwości władania nieruchomością nastąpiła przed 5 kwietnia 1958 r., co potwierdzają dokumenty z lat 1950-1954, w tym protokół objęcia w posiadanie nieruchomości przez Skarb Państwa i późniejsze użytkowanie przez Miejskie Przedsiębiorstwo Remontowo-Budowlane. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, skupił się na zarzutach naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Sąd uznał, że ustalenia dotyczące utraty faktycznej możliwości władania nieruchomością przed 5 kwietnia 1958 r. są prawidłowe i nie zostały skutecznie podważone. Sąd odniósł się również do kwestii konstytucyjności art. 215 ust. 2 u.g.n. w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego, jednak uznał, że przesłanka utraty faktycznej możliwości władania nieruchomością po 5 kwietnia 1958 r. nie była przedmiotem badania TK i pozostaje relewantna. W konsekwencji, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Interpretacja przesłanek przyznania odszkodowania za nieruchomości przejęte na mocy dekretu warszawskiego, w szczególności daty utraty faktycznej możliwości władania oraz przeznaczenia nieruchomości.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z dekretem warszawskim i może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych przypadków wywłaszczeń.

Zagadnienia prawne (3)

Czy nieruchomość przejęta na mocy dekretu warszawskiego może być podstawą do przyznania odszkodowania, jeśli przed wejściem w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne i czy poprzedni właściciel lub jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po 5 kwietnia 1958 r.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, odszkodowanie nie przysługuje, ponieważ nieruchomość była przeznaczona pod przemysł, a nie budownictwo jednorodzinne, oraz utrata faktycznej możliwości władania nastąpiła przed 5 kwietnia 1958 r.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że plan zabudowania z 1931 r. jednoznacznie przeznaczał nieruchomość pod przemysł, co wykluczało możliwość budownictwa jednorodzinnego. Ponadto, dokumenty z lat 1950-1954 potwierdzają utratę faktycznej możliwości władania nieruchomością przez dawnych właścicieli przed wymaganą datą 5 kwietnia 1958 r.

Czy naruszenie przepisów postępowania przez sąd pierwszej instancji mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie zostały skutecznie podniesione lub nie miały wpływu na wynik sprawy.

Uzasadnienie

Sąd kasacyjny uznał, że zarzuty naruszenia przepisów k.p.a. (art. 6, 7, 7a, 77 § 1, 80) były wadliwie skonstruowane lub nieuzasadnione. W szczególności, zarzuty dotyczące art. 145 § 1 p.p.s.a. i art. 7a k.p.a. nie spełniały wymogów formalnych skargi kasacyjnej.

Czy zróżnicowanie obywateli w zakresie prawa do odszkodowania za nieruchomości przejęte na mocy dekretu warszawskiego, w zależności od ich przeznaczenia (np. dom jednorodzinny), narusza zasady konstytucyjne?

Odpowiedź sądu

Kwestia konstytucyjności art. 215 ust. 2 u.g.n. została częściowo uwzględniona przez Trybunał Konstytucyjny, jednak w niniejszej sprawie kluczowe znaczenie miała przesłanka utraty faktycznej możliwości władania nieruchomością, która nie była kwestionowana pod kątem konstytucyjności.

Uzasadnienie

Sąd odniósł się do wyroku TK SK 41/09, który wskazał na niezgodność art. 215 ust. 2 u.g.n. z Konstytucją w zakresie pomijania innych nieruchomości niż domy jednorodzinne. Jednakże, w tej konkretnej sprawie, przesłanka utraty władania przed 5 kwietnia 1958 r. była decydująca i nie została podważona konstytucyjnie.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Odrzucono skargę
Oddalono skargę kasacyjną.

Przepisy (13)

Główne

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.g.n. art. 215 § ust. 2

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Przepis ten stanowił podstawę do przyznania odszkodowania za dom jednorodzinny lub działkę, która przed wejściem w życie dekretu warszawskiego mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel lub jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po 5 kwietnia 1958 r. Sąd odniósł się do wyroku TK SK 41/09, który wskazał na niezgodność tego przepisu z Konstytucją w zakresie pomijania innych nieruchomości niż domy jednorodzinne, jednak w tej sprawie kluczowa była przesłanka utraty władania.

Pomocnicze

dekret warszawski art. 7 § ust. 2

Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy

Ogólny Plan Zabudowania m.st. Warszawy

Konstytucja RP art. 64 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 32 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 31 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 21

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7a

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Odrzucone argumenty

Nieruchomość mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne. • Utrata faktycznej możliwości władania nieruchomością nastąpiła po 5 kwietnia 1958 r. • Naruszenie przepisów postępowania przez sąd pierwszej instancji.

Godne uwagi sformułowania

przesłanka utraty faktycznej możliwości władania nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 r. • przesłanka możliwości przeznaczenia nieruchomości pod budownictwo jednorodzinne • nie ma racjonalnego uzasadnienia dla pozbawienia prawa do odszkodowania byłych właścicieli innych nieruchomości w. niż domy jednorodzinne i działki przeznaczone pod zabudowę inną niż jednorodzinna • przemiany ustrojowe po 1989 r., zwieńczone wejściem w życie Konstytucji RP z 1997 r., przywróciły jednolity charakter własności i równą jej ochronę

Skład orzekający

Monika Nowicka

przewodniczący

Aleksandra Łaskarzewska

sędzia

Arkadiusz Blewązka

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek przyznania odszkodowania za nieruchomości przejęte na mocy dekretu warszawskiego, w szczególności daty utraty faktycznej możliwości władania oraz przeznaczenia nieruchomości."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z dekretem warszawskim i może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych przypadków wywłaszczeń.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy historycznego dekretu warszawskiego i jego konsekwencji dla współczesnych właścicieli, co może być interesujące ze względu na aspekt historyczny i prawny związany z własnością.

Dekret Warszawski: Czy po latach można odzyskać odszkodowanie za ziemię przeznaczoną pod przemysł?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst