I OSK 1601/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M.S. od wyroku WSA w Rzeszowie, który oddalił jej skargę na decyzję odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną ciotką. Skarżąca argumentowała, że naruszono prawo materialne, błędnie interpretując art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Sąd kasacyjny, podzielając stanowisko sądów niższych instancji, oddalił skargę. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym, obowiązek alimentacyjny nie obciąża bratanicy wobec ciotki. Ustawa o świadczeniach rodzinnych uzależnia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od istnienia takiego obowiązku, a także od spełnienia dodatkowych warunków dotyczących braku żyjących rodziców osoby niepełnosprawnej lub ich niezdolności do opieki. NSA podkreślił, że sama więź emocjonalna czy faktyczne sprawowanie opieki nie są wystarczające, a ustawodawca świadomie powiązał prawo do świadczenia z formalnym obowiązkiem alimentacyjnym, co nie narusza zasad równości ani sprawiedliwości społecznej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie ścisłej interpretacji przepisów dotyczących świadczeń pielęgnacyjnych, w szczególności wymogu istnienia obowiązku alimentacyjnego między opiekunem a osobą niepełnosprawną, nawet w przypadku dalszych krewnych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji bratanicy opiekującej się ciotką. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do relacji rodzic-dziecko lub rodzeństwo-rodzeństwo, gdzie obowiązek alimentacyjny jest oczywisty.
Zagadnienia prawne (1)
Czy bratanica, sprawująca faktyczną opiekę nad niepełnosprawną ciotką, jest osobą uprawnioną do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jeśli nie ciąży na niej formalny obowiązek alimentacyjny wobec ciotki?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, bratanica nie jest osobą uprawnioną do świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ warunkiem jego przyznania jest istnienie obowiązku alimentacyjnego wobec osoby wymagającej opieki, uregulowanego w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, a taki obowiązek nie występuje między bratanicą a ciotką.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że ustawa o świadczeniach rodzinnych ściśle wiąże prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z obowiązkiem alimentacyjnym wynikającym z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Brak formalnego obowiązku alimentacyjnego, mimo faktycznej opieki i więzi emocjonalnych, wyklucza możliwość przyznania świadczenia.
Przepisy (8)
Główne
u.ś.r. art. 17 § 1 pkt 4
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje innym osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny wobec osoby wymagającej opieki, z zastrzeżeniem określonych warunków.
u.ś.r. art. 17 § 1a
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Określa dodatkowe warunki dla osób innych niż spokrewnione w pierwszym stopniu, w tym brak żyjących rodziców osoby niepełnosprawnej lub ich niezdolność do opieki.
k.r.i.o. art. 128
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Obowiązek alimentacyjny obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Nie obejmuje dalszych krewnych w linii bocznej, jak bratanica wobec ciotki.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej: naruszenie prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 185 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Możliwość uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania NSA w przypadku uznania skargi kasacyjnej za bezzasadną.
p.p.s.a. art. 182 § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania NSA w przypadku uznania skargi kasacyjnej za bezzasadną.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Błędna wykładnia i wadliwe zastosowanie art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych przez WSA, polegające na przyjęciu, że bratanica nie jest podmiotem uprawnionym do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na brak obowiązku alimentacyjnego wobec ciotki.
Godne uwagi sformułowania
nie stanowi zatem wystarczającej podstawy do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego sam fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czy moralny obowiązek opieki • Ustawodawca powiązał bowiem przysługiwanie prawa do tego świadczenia z obowiązkiem alimentacyjnym, uregulowanym w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. • Obowiązek alimentacyjny nie występuje natomiast pomiędzy krewnymi dalszymi w linii bocznej (bratanica-ciotka). • potrzeba ścisłej wykładni przepisów 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w zw. z art. 128 k.r.o. jest jednolicie przyjmowana w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. • kryterium wyróżniającym grupę osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego stanowi szczególna więź prawna pomiędzy osobą niepełnosprawną a jej opiekunem, nie zaś sam fakt sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną lub rezygnacja z zatrudnienia w celu jej sprawowania.
Skład orzekający
Jolanta Rudnicka
przewodniczący
Monika Nowicka
sprawozdawca
Joanna Skiba
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie ścisłej interpretacji przepisów dotyczących świadczeń pielęgnacyjnych, w szczególności wymogu istnienia obowiązku alimentacyjnego między opiekunem a osobą niepełnosprawną, nawet w przypadku dalszych krewnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji bratanicy opiekującej się ciotką. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do relacji rodzic-dziecko lub rodzeństwo-rodzeństwo, gdzie obowiązek alimentacyjny jest oczywisty.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego świadczenia pielęgnacyjnego i jego dostępności, co jest istotne dla wielu rodzin. Wyjaśnia wąskie kryteria ustawowe, które mogą być zaskoczeniem dla osób sprawujących opiekę.
“Czy opieka nad ciotką gwarantuje świadczenie pielęgnacyjne? NSA wyjaśnia kluczowy warunek.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.