I OSK 160/05
Podsumowanie
NSA oddalił skargę kasacyjną gminy, uznając, że sąd I instancji prawidłowo uchylił decyzje administracyjne dotyczące przejęcia majątku ziemskiego na cele reformy rolnej z powodu niewyjaśnienia kluczowych okoliczności faktycznych.
Sprawa dotyczyła przejęcia majątku ziemskiego na cele reformy rolnej, obejmującego część jeziora i zespół dworsko-parkowy. Sąd I instancji uchylił decyzje administracyjne, wskazując na niewyjaśnienie przez organy istotnych okoliczności faktycznych i naruszenie przepisów postępowania. Gmina O. wniosła skargę kasacyjną, zarzucając błędną wykładnię prawa materialnego i naruszenie przepisów postępowania. NSA oddalił skargę, stwierdzając, że sąd I instancji prawidłowo ocenił, iż organy administracji nie wykonały zaleceń poprzedniego wyroku NSA i nie poczyniły kluczowych ustaleń faktycznych.
Sprawa dotyczyła przejęcia majątku ziemskiego o powierzchni 165,11 ha, należącego do Ludwika Z. M., na cele reformy rolnej. Majątek ten obejmował część jeziora P. (118,31 ha) oraz zespół dworsko-parkowy. Organy administracji uznały, że majątek ten podlega reformie rolnej, ponieważ przekraczał dopuszczalne normy obszarowe, a jezioro i zespół dworsko-parkowy miały charakter rolniczy i były funkcjonalnie związane z całością majątku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzje administracyjne, stwierdzając, że organy nie wykonały zaleceń Naczelnego Sądu Administracyjnego z poprzedniego postępowania (sygn. IV SA/Wa 205/04), nie wyjaśniły kluczowych okoliczności faktycznych dotyczących charakteru rolniczego jeziora i zespołu dworsko-parkowego oraz naruszyły przepisy postępowania (art. 7, 77 Kpa). Gmina O., jako obecny właściciel nieruchomości, wniosła skargę kasacyjną, zarzucając sądowi I instancji błędną wykładnię art. 2 ust. 1 lit. "e" dekretu o reformie rolnej oraz naruszenie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" PPSA poprzez przyjęcie, że materiał dowodowy nie pozwala na stwierdzenie rolniczego charakteru części jeziora P. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że zarzut naruszenia prawa materialnego nie może służyć podważaniu ustaleń stanu faktycznego, a zarzut naruszenia prawa procesowego nie został wystarczająco uzasadniony w zakresie wpływu na wynik sprawy. NSA uznał, że sąd I instancji prawidłowo ocenił, iż organy administracji nie poczyniły niezbędnych ustaleń faktycznych, a postępowanie dowodowe nie spełniało wymogów Kpa, co uzasadniało uchylenie decyzji.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut naruszenia prawa materialnego nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ za pomocą tego zarzutu nie można podważać kontroli prawidłowości ustalenia stanu faktycznego.
Uzasadnienie
Zarzut naruszenia prawa materialnego nie jest właściwym środkiem do kwestionowania ustaleń faktycznych dotyczących charakteru nieruchomości i okresu ich posiadania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (12)
Główne
PPSA art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naruszenie polega na tym, że sąd I instancji kontrolując legalność zaskarżonej decyzji nie zauważył, że rozstrzygnięcie to narusza przepisy postępowania, bądź dostrzegając te błędy prawne niewłaściwie ocenił ich wpływ na wynik sprawy. Aby oprzeć skargę kasacyjną na tej podstawie, należy wykazać, że wadliwość w rozumowaniu sądu miała wpływ na wynik sprawy.
dekret o reformie rolnej art. 2 § ust. 1 lit. "e"
Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej
Określa, jakie nieruchomości ziemskie przeznaczone są na cele reformy rolnej (przekraczające 100 ha powierzchni ogólnej na terenie woj. poznańskiego).
Pomocnicze
PPSA art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, ale bierze z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.
PPSA art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna do oddalenia skargi kasacyjnej.
dekret o reformie rolnej art. 2 § ust. 2
Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej
Nieważność działów nieruchomości dokonanych po 1 września 1939 r.
Kpa art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy.
Kpa art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
Kpa art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi uzasadnienia decyzji administracyjnej.
u.o.NSA art. 30
Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym
Związanie oceny prawnej wyrażonej w orzeczeniu Sądu.
ustawa wodna
Ustawa z dnia 19 września 1922 r.
Regulacje dotyczące własności wód i gruntów pod wodami.
Prawo wodne
Ustawa z dnia 30 maja 1962 r. Prawo wodne
Przejęcie przez Państwo własności wód i gruntów pod nimi.
rozporządzenie art. 5
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej
Określa zasady wszczynania postępowania w sprawie reformy rolnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że organy administracji nie wykonały zaleceń poprzedniego wyroku NSA. Organy administracji nie poczyniły kluczowych ustaleń faktycznych dotyczących charakteru rolniczego jeziora P. i zespołu dworsko-parkowego. Postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organy administracji nie spełniało wymogów Kpa.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 2 ust. 1 lit. "e" dekretu o reformie rolnej. Zarzut naruszenia przepisów postępowania (art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" PPSA) poprzez przyjęcie, że zebrany materiał dowodowy nie pozwala na stwierdzenie rolniczego charakteru części jeziora P.
Godne uwagi sformułowania
Aby więc na tej podstawie oprzeć skargę kasacyjną należy w każdym ze wskazanych przypadków wykazać, że wadliwość w rozumowaniu sądu miało wpływ na wynik sprawy sądowoadministracyjnej. Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie ten Sąd i organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. Za pomocą zarzutu naruszenia prawa materialnego nie można podważać kontroli prawidłowości ustalenia stanu faktycznego, gdyż do tego służą zarzuty natury procesowej.
Skład orzekający
Małgorzata Borowiec
przewodniczący sprawozdawca
Zbigniew Rausz
sędzia
Joanna Runge - Lissowska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących reformy rolnej, znaczenie ustaleń faktycznych w postępowaniu administracyjnym, związanie sądu oceną prawną wyrażoną w poprzednim orzeczeniu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego związanego z okresem powojennym i reformą rolną.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy historycznego kontekstu reformy rolnej i jej wpływu na współczesne prawo własności, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i nieruchomościach.
“Reforma rolna: Jak sąd rozstrzygnął spór o historyczny majątek ziemski?”
Sektor
nieruchomości
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
I OSK 160/05 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2005-11-16 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2005-02-10 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Joanna Runge - Lissowska Małgorzata Borowiec /przewodniczący sprawozdawca/ Zbigniew Rausz Symbol z opisem 6290 Reforma rolna Hasła tematyczne Przejęcie mienia Sygn. powiązane IV SA/Wa 205/04 - Wyrok WSA w Warszawie z 2004-10-22 Skarżony organ Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c , art. 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Tezy Naruszenie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, polega na tym, iż sąd I instancji kontrolując legalność zaskarżonej decyzji nie zauważył, że rozstrzygnięcie to narusza przepisy postępowania, bądź dostrzegając te błędy prawne niewłaściwie ocenił ich wpływ na wynik sprawy. Aby więc na tej podstawie oprzeć skargę kasacyjną należy w każdym ze wskazanych przypadków wykazać, że wadliwość w rozumowaniu sądu miało wpływ na wynik sprawy sądowoadministracyjnej. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec /spr./, Sędziowie NSA Zbigniew Rausz, Joanna Runge-Lissowska, Protokolant Urszula Radziuk, po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 października 2004 r. sygn. akt IV SA/Wa 205/04 w sprawie ze skargi Pawła S. i Jolanty T. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 stycznia 2004 r. (...) w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie I OSK 160/05 UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 22 października 2004 r. po rozpoznaniu sprawy ze skargi Pawła S. i Jolanty T. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 stycznia 2004 r. (...) w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję tegoż Ministra z dnia 1 grudnia 2003 r. W wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, decyzją z dnia 1 grudnia 2003 r. na podstawie art. 156 par. 1 pkt 2, art. 157 i art. 158 par. 1 Kpa, odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia 12 marca 1959 r. (...) oraz utrzymanego nim w mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia 30 listopada 1955 r. (...). W uzasadnieniu decyzji podano, iż orzeczeniem z dnia 30 listopada 1955 r. stwierdzono, że nieruchomość ziemska położona w miejscowości G. powiat K. o łącznym obszarze 165,11 ha wpisana do księgi wieczystej KW (...). "Majątek Ziemski G." stanowiącej własność Ludwika Z. M. podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. "e" dekretu PKWN z dnia 6b września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej /Dz.U. 1945 nr 3 poz. 13/. Wskazano, iż postępowanie administracyjne toczy się ponownie po uchyleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 października 2000 r. IV SA 1744/99 poprzednich decyzji. W uzasadnieniu tego wyroku zalecono zbadanie, czy część jeziora P. o pow. 118,31 ha stanowi nieruchomość ziemską o charakterze rolniczym, jakie było jego faktyczne wykorzystanie oraz czy pozostawało ono w funkcjonalnej łączności z pozostałą częścią majątku. Takie ustalenia należało także poczynić do części nieruchomości obejmującej zespół pałacowo-parkowy. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w uzasadnieniu decyzji stwierdził, iż zarówno część Jeziora P. jak i zespół dworsko-parkowy stanowiły nieruchomości funkcjonalnie i gospodarczo związane z całym majątkiem ziemskim "G.". Część wspomnianego jeziora od 1950 r. znajdowała się w użytkowaniu Państwowego Gospodarstwa Rolnego Zespół Rybacki M., stanowiąc część składową obwodu rybackiego P. Skoro przedmiotowe jezioro było wykorzystywane do hodowli ryb, to należy uznać, że była to nieruchomość o charakterze rolniczym, gdyż hodowla ryb była taką działalnością, zaś nieruchomości służące tej działalności były uznawane za rolnicze lub ziemskie. Natomiast na działce, na której znajdował się dwór z parkiem, były usytuowane budynki: stodoły, szopy, obory, stajnie i chlewnie. Była ona otoczona gruntami rolnymi. Pozostawała zatem w funkcjonalnym i gospodarczym związku z całym majątkiem ziemskim. Z tych względów należało przyjąć, że nieruchomość ziemska o pow. 165,11 ha stanowiąca własność Ludwika Z. M. z uwagi na obszar podlegała przejęciu na cele reformy rolnej, łącznie z zespołem dworsko-parkowym oraz częścią jeziora P. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po rozpatrzeniu wniosku Pawła S. i Jolanty T. o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia 23 stycznia 2004 r. zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W jej uzasadnieniu podano, iż sporna nieruchomość ziemska ma powierzchnię ogólną 165,11 ha, więc przekracza normy obszarowe ustalone przepisami dekretu o reformie rolnej dla województwa poznańskiego, wynoszące 100 ha bez względu na powierzchnię użytków rolnych. W świetle ustawy wodnej z dnia 19 września 1922 r. /t.j. Dz.U. 1928 nr 62 poz. 574/ jeziora nie stanowiły odrębnego przedmiotu własności, a należały do właściciela gruntu. Jezioro P. wykorzystywane było przez spadkodawcę skarżących Ludwika Z. M. do produkcji ryb, zaś od 1950 r. było w użytkowaniu Państwowego Gospodarstwa Rybackiego. Stanowiło więc bezsprzecznie nieruchomość o charakterze rolniczym. Ponadto żaden z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy nie wskazuje, ażeby z nieruchomości o pow. 46,40 ha wydzielony był prawnie i fizycznie zespół dworsko-parkowy, o którym wspomina we wniosku Paweł S. Był to jedynie dom mieszkalny usytuowany w parku, który łącznie z parkiem i zabudowaniami gospodarczymi zajmował powierzchnię 31,68 ha. Mając powyższe na uwadze stwierdzono, iż przedmiotowa nieruchomość ziemska spełniała przesłanki do przejęcia na jej cele reformy rolnej i wobec tego nie doszło do naruszenia prawa materialnego. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi Pawła S. i Jolanty T. do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zdaniem skarżących powołujących się na uchwałę składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 8 listopada 1971 r. III CZP 28/71, wody i grunty stanowiące własność prywatną, dopiero z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 30 maja 1962 r. Prawo wodne /Dz.U. nr 34 poz. 158/ stały się własnością Państwa z uwagi na nacjonalizacyjny charakter tej ustawy, nie mogły zatem podlegać "nacjonalizacji" w trybie dekretu z dnia 6 września 1944 r. o reformie rolnej. Także hodowla ryb nie była produkcją rolniczą w rozumieniu ówczesnych przepisów, gdyż ta dziedzina działalności w oparciu o przepisy ustawy z dnia 7 marca 1932 r. o rybołówstwie /Dz.U. nr 35 poz. 357/ zaliczana była do rybołówstwa. Z kolei grunty pod wodami otwartymi były traktowane odrębnie od gruntów rolnych np. art. 2 pkt 7 dekretu Prezydenta RP z dnia 4 listopada 1936 r. o zmianie przepisów o państwowym podatku gruntowym /Dz.U. nr 85 poz. 593/. Zdaniem skarżących dowolne jest ustalenie organu administracyjnego, że w jeziorze P. była prowadzona hodowla ryb i to w części jeziora stanowiącej własność Ludwika Z. M., gdyż nie przedstawiono na to żadnych dowodów. Odnośnie zespołu dworsko-parkowego, to obejmował on dwie działki wydzielone od produkcji rolnej, służące do zaspakajania potrzeb mieszkaniowych właścicieli. Dwór - zdaniem skarżących - nie był w jakikolwiek sposób powiązany funkcjonalnie z działalnością rolniczą, gdyż pozostała część nieruchomości była dzierżawiona przez okolicznych mieszkańców, a zatem na terenie tym nie prowadzono gospodarstwa rolnego. Skarżący podnieśli także, iż uzasadnienie decyzji nie odpowiada wymogom określonym w art. 107 par. 3 Kpa, gdyż organ powinien wskazać dowody, na których się oparł, a nie uznawać nie popartych niczym twierdzeń za dowody. Wskazując na powyższe podstawy wnieśli o uchylenie obu decyzji i stwierdzenie nieważności orzeczeń z 12 marca 1959 r. i 30 listopada 1955 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę przy uwzględnieniu regulacji art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271/ stwierdził, iż skarga jest zasadna pomimo, że nie wszystkie podnoszone w niej zarzuty są słuszne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku stwierdził zasadność skargi, mimo niesłuszności niektórych podniesionych w niej zarzutów. Zdaniem Sądu należy zgodzić zarzutem skarżących, iż w postępowaniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wasi przeprowadzonym po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2000 r. nie uwzględniono zawartej w tym wyroku oceny wskazującej na brak wyjaśnienia istotnych okoliczności stanu faktycznego. W powołanym orzeczeniu Naczelny Sąd Administracyjny wyraźnie wskazał, iż organ administracyjny ma poczynić ustalenia i wyjaśnić, czy część jeziora P. o pow. 118,31 ha oraz nieruchomość obejmująca dwór z parkiem o pow. 5,31 ha stanowiły nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym i podlegały reformie rolnej. W rozpatrywanej sprawie Sąd wskazał, iż zgodnie z art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ obecnie z art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie ten Sąd i organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. W rozpoznawanej sprawie organ administracyjny, pomimo wyraźnych zaleceń wynikających z treści uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, ponownie naruszył przepisy postępowania administracyjnego art. 7, 77 par. 1 Kpa. Przyjęcie przez organ, że w Jeziorze P. prowadzono hodowlę ryb, jest dowolne. Ustalenia powinny dotyczyć części tego jeziora stanowiącej własność Ludwika Z. M. do dnia 1 września 1939 r., a nie z 1950 r., którym organ administracyjny nadaje decydujące znaczenie. Aktualnie zgromadzony materiał dowodowy nie wskazuje na to, aby ta część jeziora była wykorzystywana rolniczo. Ta sama kwestia dotyczy ustaleń odnośnie nieruchomości dworsko-parkowej, gdyż powoływane są dokumenty z 1952 r. wówczas, gdy żona właściciela złożyła wniosek o przejęcie części majątku, a następnie zrzeczenie się jego własności, który nie obejmował ani części jeziora P. ani przedmiotowej nieruchomości. Sąd podkreślił, iż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wymienia się budynki przejęte w oparciu o protokół z dnia 12 listopada 1952 r. i na tej podstawie przyjmuje się, że zespół dworsko-parkowy był prawnie niewydzielony z nieruchomości o pow. 46,40 ha. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 października 2000 r. wskazał na poglądy orzecznictwa znajdujące podstawę w uchwale Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 września 1990 r., że dla wyodrębnienia nieruchomości rolnej, z przeznaczeniem na inny niż rolniczy cel, nie jest niezbędny wpis w księdze wieczystej. Powyższa ocena wiązała organ administracyjny, który powinien ustalić związek funkcjonalny zespołu dworsko-parkowego - połączonego z pozostałą częścią nieruchomości ziemskiej z odniesieniem się do okoliczności podnoszonych przez skarżących, że właściciel nieruchomości miał inne źródło dochodów oraz, że pozostała część majątku "G." była dzierżawiona. Postępowanie dowodowe powinno spełniać wymogi przewidziane przepisami działu II rozdziału 4 Kpa. Oceniając i rozpatrując zebrany w sprawie materiał dowodowy należy mieć na uwadze fakt, że na podstawie par. 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej /Dz.U. nr 10 poz. 51 ze zm./ wszczęto postępowanie dopiero po złożeniu przez żonę właściciela wniosku o przejęcie części nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa z uwagi na trudną sytuację materialną i chorobę Ludwika Z. M. Sam wniosek, a następnie zrzeczenie się własności, obejmował tylko część przedmiotowej nieruchomości. Natomiast organy administracyjne błędnie uznały, iż należy przeprowadzić postępowanie administracyjne odnośnie całości majątku "G.", objętego księgą wieczystą nr 312 i ustalić, że podpada on pod działanie przepisów o reformie rolnej, tylko w oparciu o zapisy dotyczące prawa własności w księdze wieczystej, jak również w oparciu o stan faktyczny nieruchomości na dzień jej przejęcia /12 listopada 1952 r. - protokół przejęcia/. Odnośnie stanowiska przedstawionego w skardze w przedmiocie własności wód i gruntów prywatnych uregulowanych ustawą z dnia 30 maja 1962 r. Prawo wodne /Dz.U. nr 34 poz. 158/ Sąd wskazał, iż podziela stanowisko przedstawione w orzeczeniach Sądu Najwyższego z dnia 8 listopada 1971 r. III CZP 28/71 - OSNC 1972 nr 43 oraz z dnia 29 października 1981 r. I CR 208/81 - OSNC 1959 nr 4, z których wynika, że wody i zajęte pod nie grunty, które na podstawie ustawy wodnej z dnia 19 września 1922 r. /Dz.U. nr 62 poz. 574/ stanowiły własność prywatną, stały się z mocy ustawy - Prawo wodne - własnością Państwa. Nie wyklucza to jednak stosowania do tych wód i zajętych pod nimi gruntów innych ustaw nacjonalizacyjnych wydanych po II wojnie światowej, miedzy innymi dekretu o reformie rolnej. Te okoliczności powinno wykazać przeprowadzone postępowanie administracyjne, gdyż taka ocena nie może być dokonana w oderwaniu od przeznaczenia i faktycznego sposobu wykorzystania nieruchomości. Takiej oceny pomimo dwukrotnego rozpatrzenia sprawy organy administracji nie dokonały, a zebrany materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie, że część jeziora P. była nieruchomością ziemską. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił obie decyzje. Gmina O. zaskarżając w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzuciła: 1. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 2 ust. 1 lit. "e" Dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. poprzez przyjęcie, że ustalenia dotyczące jeziora P. i zespołu dworsko-parkowego powinny dotyczyć okresu od 1 września 1939 r. oraz, że nie udokumentowano, iż są częścią nieruchomości ziemskiej /art. 174 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, 2. naruszenie przepisów postępowania t.j. art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez przyjęcie, że zebrany materiał dowodowy nie pozwala na stwierdzenie, że część jeziora P. była nieruchomością ziemską /art. 174 pkt 2 powołanej ustawy/. Wskazując na powyższe podstawy, wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że z art. 2 ust. 1 lit. "e" dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. oraz z przyjętej przez Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 19 września 1990 r. W 3/89 - OTK 1990 nr 1 poz. 26 definicji nieruchomości ziemskiej wynika, iż intencją ustawodawcy było przeznaczenie na cele reformy rolnej nieruchomości lub ich części, które są lub mogą być wykorzystane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej, sadowniczej. Tak więc nie jest zasadne stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że ustalenia dotyczące jeziora P. i zespołu dworsko-parkowego powinny dotyczyć okresu od dnia 1 września 1939 r. skoro intencją ustawodawcy było przeznaczenie generalnie na cele reformy rolnej nieruchomości lub ich części, które są lub mogą być wykorzystane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej i sadowniczej. Jezioro P. o obszarze 118,71 ha stanowiące własność Ludwika Z. M. wykorzystywane było do produkcji ryb, a po wojnie stanowiło część składową obwodu rybackiego P., a więc było wykorzystywane rolniczo, ponieważ hodowla ryb stanowiła zawsze działalność rolniczą. Ponadto z jeziora była pozyskiwana trzcina i lód. Jezioro P. było więc wykorzystywane rolniczo, w tym także część, której właścicielem był L. Z. M. Nie znajduje zatem uzasadnienia prowadzanie innych dowodów w tym zakresie. Fakt rolniczego wykorzystania jeziora P. potwierdza protokół zdawczo-odbiorczy z dnia 16 stycznia 1952 r. Podkreślono, że intencją ustawodawcy było przeznaczenie na cele reformy rolnej nieruchomości lub ich części, które są lub mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie. Związek funkcjonalny zespołu dworsko-parkowego z pozostała częścią nieruchomości ziemskiej został szczegółowo opisany w decyzji z dnia 23 stycznia 2004 r. Ponadto ten związek funkcjonalny potwierdzają dokumenty znajdujące się w aktach sprawy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Paweł S. podniósł, iż jego zdaniem Gmina O. nie jest strona w tym postępowaniu, gdyż są nimi spadkobiercy i Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Ponadto wskazał, iż nacjonalizacja majątku w G. w 1955 r. była bezprawna. Zespół dworsko-parkowy był siedliskiem mieszkalnym utrzymywanym z pensji właściciela /starosty O.., Radcy Urzędu Wojewódzkiego w P./. Na terenie zespołu dworsko-parkowego t.j. działkach nr 137/3 i 137/1 nie było budynków gospodarczych. Podkreślił, iż Gmina O. po przejęciu tej nieruchomości nie parcelowała ich na cel reformy rolnej. Odnośnie części jeziora P. stwierdził, iż jego dziadkowie nie władali wodami od 1940 r. t.j. od rekwizycji nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W związku z podnoszonym zarzutem, iż wnoszący skargę kasacyjną nie był do tego uprawniony należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 173 par. 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uprawnienie do wnoszenia skargi kasacyjnej przysługuje stronie postępowania sądowoadministracyjnego w rozumieniu art. 32 ustawy. W myśl art. 50 par. 1 ustawy, uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny. Gmina O. jest obecnie właścicielem spornej nieruchomości. Spełnia zatem przesłanki określone w powołanym przepisie. Przechodząc do oceny skargi kasacyjnej wskazać należy, iż zgodnie z art. 183 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki zostały określone w par. 2 art. 183. Związanie podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, których naruszenia dopuścił się Sąd, określenia, jaką postać miało to naruszenie, uzasadnienie zarzutu naruszenia, a w przypadku zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazanie dodatkowo, że wskazane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami, sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko-radcowskim /art. 175 par. 1 - 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/. Opiera się on na założeniu, że powierzenie czynności sporządzenia skargi kasacyjnej wykwalifikowanym prawnikom, zapewni jej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający sądowi II instancji dokonanie kontroli zaskarżonego orzeczenia. Oceniając skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie, w oparciu o przytoczone wyżej przepisy prawa, Sąd doszedł do wniosku, że skarga ta nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i jako taka podlega oddaleniu. Sformułowany w skardze zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 2 ust. 1 lit. "e" Dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. poprzez przyjęcie, że ustalenia dotyczące jeziora P. i zespołu dworsko-parkowego, powinny dotyczyć okresu do dnia 1 września 1939 r. oraz, że nie udokumentowano, iż są częścią nieruchomości ziemskiej, nie zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 2 ust. 1 lit. "e" powołanego Dekretu stanowi, że na cele reformy rolnej przeznaczone będą nieruchomości ziemskie stanowiące własność lub współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekracza bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województwa poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeżeli ich rozmiar łączny przekracza 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. W myśl art. 2 ust. 2 Dekretu, nieważne są wszystkie prawne lub fizyczne działy nieruchomości ziemskich, wymienionych w art. 2 - in ust. /1/ pkt e, dokonane po dniu 1 września 1939 r. W niniejszej sprawie dokonanie ustaleń dotyczących części jeziora P. oraz dworu z parkiem należy do sfery stanu faktycznego. Za pomocą zarzutu naruszenia prawa materialnego nie można podważać kontroli prawidłowości ustalenia stanu faktycznego, gdyż do tego służą zarzuty natury procesowej. Odnośnie drugiego zarzutu skargi kasacyjnej naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez przyjęcie, że zebrany materiał dowodowy nie pozwala na stwierdzenie, że część jeziora P. była nieruchomością ziemską wskazać należy, iż tak sformułowana podstawa skargi kasacyjnej odpowiada wymaganiom formalnym jedynie częściowo, gdyż nie zawiera uzasadnienia co do wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Nieprawidłowość w tym zakresie nie przesądza jeszcze o braku uzasadnionej podstawy skargi i dlatego należało się odnieść do zawartego w niej zarzutu. Treść uzasadnienia zarzutu nie pozostawia wątpliwości, że w istocie kwestionowane są ustalenia faktyczne oraz ocena dowodów. Naruszenie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" ustawy, polega na tym, iż Sąd I instancji kontrolując legalność zaskarżonej decyzji nie zauważył, że rozstrzygnięcie to narusza przepisy postępowania, bądź dostrzegając te błędy prawne niewłaściwie ocenił ich wpływ na wynik sprawy. Aby więc na tej podstawie oprzeć skargę kasacyjną należy w każdym ze wskazanych przypadków wykazać, że wadliwość w rozumowaniu Sądu miało wpływ na wynik sprawy sądowoadministracyjnej. Taka sytuacja w tej sprawie nie wystąpiła. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylając decyzję organów obu instancji słusznie stwierdził, iż organ administracyjny nie wykonał zaleceń wskazanych w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2000 r. IV SA 1744/99 i nie poczynił ustaleń o znaczeniu podstawowym dla sprawy, a dotyczących części jeziora P. o pow. 118,31 ha oraz nieruchomości dworsko-parkowej. Nie przeprowadzono postępowania dowodowego spełniającego wymogi określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Wywody skargi są w istocie polemiką z tymi stwierdzeniami i ich oceną. Dokonana w uzasadnieniu skargi kasacyjnej odmienna ocena dowodów i wyprowadzenie na jej podstawie własnych wniosków co do stanu faktycznego, bez określenia przepisów postępowania, których naruszenie stanowi uchybienie, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, nie mogła okazać się skuteczna. W tej sytuacji skarga kasacyjna podlegała oddaleniu /art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/.
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę